장음표시 사용
491쪽
testatur M isses. t loquitur apostolus equid aliud faciunt quam accipientes panes veritatis, proponat eos simulachris, quae ipsi fingunt Quod & alibi ren uat Origeri. in Eaechiel. thon l. 7. de in Lucam homil. 3t.YEpiphani. in. synodogenerali tom. 4. JIo I n hoc autem, ut in caeteris sere omnibus, imitant ut haeretici patrem suum diabolum, qui Christum dominum tentans, post alia dixit: Si filius Dei es, mit te deorsum, scriptiam est enim, quia
angelis suis mandauit de te, dcc. Sic nuchaeretici dicunt catholico : Si filius Dei esse vis, & regnum caelorum facile consequi, sola fide viva, spretis bonis op Tibus, mitte te deorsum: demitte te ex arce catholicae ecclesiae,& nostras adi mentiones sequere. Quod si sorte inte roges, unde tibi probent, id quod aiunt verum esse , statim illiuscriptu eli enim: Ec continuo mille testimonia Proierat, de lege, de psalmis, de prophetis,de apostolis, de euangelistis, quibus malo more interpretatis, ex arce ecclesiae in ii resis barathrum in Delix anima praeciapitetur. I vide Vincentium Lirinesem tib . aduersus haereses. Hosiuin libro de expresso Dei verbo. Jax Cum autem haeretici verum scripturς sensum peruertere soleant, non eli ullo pacto solis scripturis cum eis disputandum . Nam, ut inquit Tertulianus, lib. de prscript. aduersus haereticos: Quantumuis sit aliquis in scripturis exercita rus,cum haereticis disputatione congrediens,nihil proficiet, neque ipsis audi tibus orthodoxis. Quoniam siue defenderis tu quid, siue negaueris: scripturas veluti Lesbis aedificationis plumbeam quandam regulam, ingeni j versutia in contraria sibi accommodabunt. Quods dixeris, vi in assem scripturis, ἐκ in-: con Srua eas expositione torqueri,idem iuxa: occlamabunt tibIt a se, videlicet, vel talem earundem stare, a te vero adulterari easdem: aequa enim est pars v trin q, negandi & affirmandi. Non est ergo in scripturIs aduersus haereticos constituendum certamen, in quibus aut incerta, , aut parum certa est victoria. I x Intelligentia vero scripturae diuini su- ,
meda est ab ecclesia catholica, quς neq; sallere potest, neq; falli :&quae, ut UIrenaeus, ubique praedicat veritatem. Et in concilao Mileuitano cap. a.decreuerunt patres , non aliter intelligenda esse verba sacrae scripturae, nisi quemadmodum ecclesia catholica semper intellexit. Et haec veritas omnium Christian rum consensu ab exordio religionis nostri; huc usque recepta est. Irenaeus lib. 3. aduers. haeres. cap. Αο. & lib. q. cap. s. & 43.Orige n. in Matthae. homil. 29. Vincent. Lirinen. lib.aduers. res Leona agnus epistol. 4o. & noster Αyla lib. de traditionibus, affert. F. Jis Tum illud addo, quod in Tridentina
synodo constituerunt patres,liis verbis: Ad coercenda petulantia ingenia , d creuit haec sancta synodus, v t nemo suae prudentiae innixus in rebus fidei, & morum , ad aedificationem doctrinae Christianae pertinentium, sacram scriptura ad suos sensus contorqueat: aut contra . eum sensum, quem tenuit & tenet sancta mater ecclesia, cuius est iudicare de vero sensu dc Interpretatione sanctaruscripturarum , aut etiam contrλ unanimem consensum patrum, ipsam scripturam sacram interpretari audeat. Qui cotrauenerit, per ordinarios declaretur, de
poenis a iure statutis puniantur. si est . . li Et quamuis haec ita sint, ii retici ta inei huius temporis,omni fallacia pleni, scripturas diuinas pro sua libidine, impijs interpretationibus ad confirmanda n satia dos mala,contra curiis ima euas
492쪽
viverba passim deurequent: & nihilo secius si diuis placet euangelici dici volunt, Manichaeis quide omnino si miles, quibus diuus ille August. pruden tissime dixit: Qui in euangesto quod vultis creditis, quod vultis non creditis, vobis. Potius, quam euangelio creditis. t lib.
II. contra Faustum cap. 3. Jt s Postremo, viri docti & pii scripta sacra frequenter legere debent: nam ut
idem Augustinus ait: Quidquid homo
extra didicerit, si noxium est, ibi damnatur: si utile est, ibi inuenitur. Et beatus bidorus inquit: Cum oramus, ipsi cum Deo loquimur : cu vero legimus, Deusn obis cum loquitur. Et Ioan . ille Chrysostomus, concione. 3. de Laetam: Fierino potest,ut quispiam tali item assequa- uir, ni perpetuo versetur in lectione spirituali. Et paulo post:Vbicunque fuerint libri spirituales, illinc omnis expellitur vis diabolica , multaque in habitatibus accedit consolatio quandoquidem ipse etiam per se librorum aspectus segniores nos reddit ad peccandum. Quod si accesIerit diligens lectio, non aliter qua in sacris adytis, rebus diuinis vacans anima, sic repurgatur meliorque redditur, Deo cum ipsa per illas scripturas loquente. f Aug. lib. 2. de doct. Chri.
civ It. & ad fratres in eremo sermo. 38. M 16. Isidorus lib. i. de sum. bono. c. I 8. & lib. s. c. 8. cum se l. Basili. epist. r. Chryso. in Genes. ho m. 29. dc 3 F. in Matth. homil. 2.& . in acta apostolorul mil. IV. & de poenitentia. Domi l. T. Cassianus collat. 8. c. 3. dc deinceps. Damascen. lib. A. orthodo. fidei. c. I 8. Bernardus in scala claustralium. J1c illud aute praeterire non possum,quod in quarta sessione concilii Tridentini
decreuerunt patres, his verbἰs: si h , temeritalem illam reprimere volens,
qua ad Proiana Quaequς contuituntur,
& verba torquentur, sesumiς Dei α :scripturae, ad scurrilia, scilice . sabul sa, vana, adulationes, detractioncs, si Perstitiones , impias & diabolicas Incantationes, diuinationes, sortcs.libelLlos etiam famosos, mandat & pr ipit, ad tollendam huiusmodi irreucrentiam& csiremptum, ne de C tero quisquam , i . quomodolibet verba sacri scripturς ad haec & similia audeat usuilare:& ut Omnes eius generIs corruptores, temerat ires, & violatores versi Dei, iuris&ae burij poenis per episcopos coerceantur. 137 Hoc quoque notatione dignum est, quod Iosephus memorat lib. I 2. anti: - εquitatu Iudaicarii. α 1. Rex Ptolom usvidens septuaginta interpretum translationem in publicum cessiste comm . Adum, multum gauisus est: coepitque de ea re conferre cu Demetrio, rogans qui factum si,ut tam admirandarum legit, neque historicus ullus, neque poeta me χtionem secerit. Tum Demetrius respondit: neminem ausum eam attingere, quam constaret diuinam esse, & omni Veneratione dignissimam & punitos esse quosdain a caelesti numine, qui illa viemere attrectare non snt veriti. Theopompum enim volentem inde quaedastis scriptis inserere , mente motum
sitisse diebus πῖginta , & per interualla iinsaniae, precibus Deum placasse, facile
coniicientem, quae morbi causa fuerit, atque etiam in somnijs admonitum , haec ideo pati, quod suisset circa res dἰ- uinas curiosior, easque voluisset proferre profanis hominibus: quare a CC pto destitisset, sanam mentem ei fuisse redditam . Theodotae etiam poei scum in quadam tragoedia vellet aliquid e sacris libris admiscere, oculos glaucomate suffusos caligasser & cum
erratum agnouisset, exorato Deo, red di tam aciem.
493쪽
rs Si mile quippiam temporibus nostris contigisse scimus. Nam Garcias ille Sacius Pacensis, idiomate Hispano poeta celeberrimus, dum furori poetico nimium Indulgeret, ac sacras Iobi lectiones prosanis amoribus accommodare tentaret, iustissimo Dei iudicis, mente lapsus est: atque eius insaniam,ob eam causam obuenisse, uniuersa Hispania palam professa est.
C Ententias per alios proferre possimi m uisitores.
Sententia condemnatoria quomodo formanda sit ab inquisitoribus. Sententia condemnatoria continere debet tempus ex quo reus in haeresim imcidit. Sententia qua in hgresim lapsi ecclesiae reconciliantur, non debet continere, illos esse aut fuisse haereticos, H non . nulli asserunt. Sententia qua in haeresim lapsi ecclemereconciliantur, debet continere illos ureticos fuisse. Sentensia condemnatoria quid eontis re debeat. Sententia forma contra relapsum unde
8 Sententia reconciliationis iam lata, quomodo iterum examinari possis reus.' Sententia reconciliationis sitne magis interlocutoria, quam definitiva. Io Sententia quomodo ferenda est, eum inquisitores Lusentiunt. sententiae cum publice proferuntur a uersus haereticos, quis ordo in illis sese varisoleat. Sententie contra haereticos descendentes ex Iudais O ex Mauris quomodo in Hispania proferebantur. Sententiae absolutoria m fauorem har
ticorum occultorum nunquam tra
seunt in rem iudicatam ex constitui.
M M E x iudices recἰ-tare sententias ex libello , seu breviculo
bent id per alios sacere,excepto si sint illustres,vel illustrem administrationem gerant. Quamobrem cum inquisitores causam fidei plusquaillustrem tractent, sententias per alios proferre possunt: quod quidem fieri debet cora clero & populo ad instructi
nem&documentum atque terrorem r
&lia Hispanorum moribus iam olim receptum est. l. 2. C. de sentent. sne
peric. recit. Domini.& Phili p. Francus. in c. ut commissi. de haereti. li. 6. Conrad. Brunus lib. q. de haeret. c. I o. JInquisitione autem criminis & totius causae diligenti examinatione cotra reusacta, inquisitores cu episcopo vel eius vicario, &cum peritorum consilio, de sententia deliberabunt: ut reus vel condemnetur, si cofessus aut conuictus suerit: vel absoluatur, si de innocentia eius constiterit. Sententia Igitur condemnatoria, ita sermabitur, ut in ea primum
qualitas doctrina & dogmatum ab ipso
494쪽
reo assertorum declaretur, deinde diligens criminum inuestigatio, citationes, admonitiones, consessiones, legitimae probationes, & datae ad poenitentiam dilationes: ad haec,in erroribus sitis o, duratus animus, & pertinax perseuerantia, & relliqua omnia, quae ad iustu princessu contra ipsum institutu de omeruatum, pertinent, enumerentur. Qui- 3bus omnibus ex ordine narratis, postremo pro qualitate criminis se dum regulas ecclesiasticas sibi ungatur ipsa sententiae dispositio, quae condemnatione dogmatum, authorum, librorum, & catera continebit. fBrun. eod. c. IO. JPraeterea, in sententia condemnatoria declarari debet tempus, ex quo reus inhaeresim incidit: ut ea sola inspecta,i dex bonorum publicatorii scire valeat, ex quo die bona ipso iure cofiscata sui.
Quod epistola quadam generalis inquis toris ideo cautum est, ut ne is opus totum Processium ad eam rem excutere, Ubi solent alia cotineri, quae occulta esse oportet. Item alia epistola senatus cauetur,ut cum iudices de periti de sententia silenda deliberant, tunc etiam tempus 6
resis definiant. Epistola impressa inter instructiones, data Granatae annos lutis millesimo quadringentesimo honagesimo nono.J l
Quidam autem putant, quod ea sententis,qua in haeresim lapsi reconciliantur ecclesiae, non debet continere, illos esse aut suisse haereticos: sed hac formula serenda esse: Quia te inuenimus per tuam consessionem, & legitimam probationem haereticum fuisse e nunc aute planiori usus consilio vis, ut asseris , ad unitate ecclesiae puro corde,& fide non ficta redire, ideo te in primis, abiurata omni haeretica prauitate, iuxta formam ecclesiae, ab excommunieationis vinculis, quibus te nebaris astrictus, absoluti
mus, s tamen ad eandem vestatem ex corde redieris, de iniuncta tibi mand ta seruaueris. Arch. in C. ut commissi.
de haereti. lib. 6. & illic Domini. in. S.
tItul. lib. s. Gon l. de haereti. prauit. quaestio. 2 o. Franciscus Squila. de fide catholica. c. 27.J iVerior tamen sententia est Ioannis Andreae dicentis, iudices pronunciare de bere talem conuersum, haereticum suisse: neque enim est quicquam, quod obstet, cum ecclesiae constet, illum sui sita haereticum. Et ita quodam instructi nis capitulo nominatim cauetur, addita sermula huiusmodi, ut qui rein r-lporantur vel uniuntur ecclesiae, declaretur sui me haeretici, vel apostatae, & incidisse in poenas iure statutas: sed quia dicunt, se velle puro corde & fide non ficta ad ecclesiam redire, iudices absoluunt eos ab excommunicatione, re
conciliant eosdem ecclesiae, si ita est, ut afferunt, quod absque ulla simulatione
vere conuertuntur. Ioan. And. in eod. c. vi commissi. r. instra. Hispal.c. I o.JIn sententia vero condemnatoria de bet reus declarari haereticus pertinax, Meius bona publicari: eius quoque dogmata de scripta sunt condemnanda, &anathematiranda: d praeterea priuan
dus est beneficiis ecclesii asticis, & o staciis publicis, de qvibuscunque honor
bus : postremo, curiae seculari relinquedus est , animaduersione iusta punie dii si Concilio Coni tantien . sessio. II. Conradus Brunus Η. . de hereti. I in JForma sententiae contra telapsum p terit ex ea sumi, quae contra Hieronymum de Praga lata fuit in concilio Costanti en si hoc verborum tenore e Sancta synodus eundem Hieronymum, palmitem putridum in vite non manetem seras mittendum decernite ipsumque hereti-
495쪽
haereticu, S: in haeresim helapsum, exc municatum, anathematizatum, pr uitiat, declarat, scidamnat. . . fies. xi J i8 Caeterum, qui post sentem aua recon iciliationis conuictus suetit haereses ali iquas, vel haereticos celalle, int se iactasse, dicendo lesulisse innocente nata xniuste damnatu, iterum examinati debet. , tanquami impcennens: neque erim proderit ei sententiai qua luit recomitiatus,
ecclesiae, quia telapsa apparet, eam situ lse latam ex ficta confessione, di simula ita conuersione. Praeterea. si quid nouae probationis contra comicisum accesserat, debet rursus causa tractari, nina ob istante sententia reincorporalionis, vesiabsolutionis, vel purgatronis, Vel quaesionis in eaden caula prius lato. E ita quibusdam instructionum capitulis cotinetur. I prima Hispalensi. -& in structio. 3. Valdoli. cap. q. J is Praeterea, lententia reconciliationis ovi quidam putant mer loculinia magis est quam dissinitiva: quamobrem at ut eam ab eisdem iudicibus ex causa reuocari posse. Sed quamuis hoc itae sit, meo tamen iudicio sententia illa, magis di L finitiva est, quam in ter locutoria: quia finem caulae imponit, ablolutione de condemnatione. Neque ideo minus diis nitiva est, quia reuocari potest ex. causa: cum etiam diis nitima sententia, qua reus absoluitur, vel ad perpetuum
carcerem damnatur, ex iusta causa r tractari queat, ut paulo antea ostendimus. Ioan . Andre. Domi m. de Anciaar. I in c. ut commissi. de haereti. lib. c. l. I . l. quod iussit. de re iudi . c. cum ccsesante. de appella.J norio Cum autem inquisitores dissentiunt, de causa in senatu sanctae inquisitionis definitur, sententiae subscribcre omnes debent, etiam ii qui contrariam, vel diuersam orinionem tuubantur. Quod
si serte in prouincia quapiam im inquisitores stim de unus eorum cur episcopo vel eius vicario sentiat, at laute duo inquisitores ab eis dissentiant, remittent dicatici est ad senatum. Si vero duo inaquis tores cum ordinario iudice consen ant, sententia protinus serenda est, i expectato tu dicio senatus. Praeterea, cu/t suprenat audices sententiam serunt, disia sentient rbus inquisitoribus, nulla meistio diisensionis in sententiae prolatione
ficii debeta Quae omnia pluribus f
tiri epistolis plenius continentur. ii si lud quoque usu receptum est, vicu sc ntentia. aduersus haereticos publice seruntur, nouissime legantur illae, quia ebus pertinaces dei in poenitentes damnatur . Et illud item, ut praelectis summaria relatione actis piocessus, priusquana
sententiae condemnatoriae proserantur,
sistatur paululum, de coram omni potapulo admoneantur haeroici, ut conuer: antur tandom , quia durat adhuc rem
pus misericordiae: qui si dixerint, se uerit velle, reducendi sunt ad carcerem, Nad poenitentiam, si conuersi fuerinsit admittendi: si vero in sua pertinacia dciam poenitentia perbiterint, legenda sententia est, de consestim a iudicescculari rapiendi sunt, de ad ignem damnandi, i& protinus concremandi. Cum Lutheran Is autem aliud fieri debet: quia sunt l.
omniu haereticoru pessimi de pernici sissimi, de perraro recte conuertuntur :quas ob res seuerius cum eis est agenduo 2 Hoc ordine proferebantur sententiaena Hispan ia contra li eticos descend tes ex ludaeis de ex Mauris : quia sbi ipsis dumtaxat, aut his, qui sui generi vcarant, nocere poterant: nec enim pepoctingenios annos nobiles, aut veterest
christiani ab istis contaminati sunt. Sed postea quam pestiferi huius ijoris hamraici, non solum , cieres chrismanos,
496쪽
sed aliquot etiam nobiles impietate sua mulis multa scripsit Zanchinus Iib. de
3 inficere sunt deprehensi, non admittun hqreticis capite ultimo. Olaal I: Iur usque ad momentum alliud tempo- Id Sementiae absolutoriae & caeterae in saris sententiae proferendae : quia tunc me uorem haereticorum oecultorum latae, I tu magis mortis imminentis,quam sp5 - nunquam transeuntin rem iudieatam, . te aut ex animo vereram petunt,&quia i Vt rectissime constituit Pius V cuius co, ficte conuersi plurimum nocere possur. - stitutionem inuenies in fine huius op postremo, de sententiss & earum s - . ris . ia
a CGui quata fuerint apud antiquos . . t s Christiarii sint, libertate ipso iure doa O serui christianorum non efficiuntur z: nari lem. i l . . Griniani bello capti. s Semis libertassemel concessa non ad 3 Semos no esci Christiarios bella captos menda est, etiam si eorum domini haere-ti ex Vlpiani responso deducitur. tici ad fidem Eallincam redeant.'i 4 Serui ex quo genere hodie,et quales sint io Serui tartinam possideri non debent ab I Seruorumgenus cur nequam oeperuo bra rescis, Iudacis, aut Mabummanis. sum D. M Serui haeretici quomodo puniendi sint. 6'Serui quo pacto educari debeant. i ta Semus si iussu do mi sui imagines μιγ, Seruorum libertas cur neque pia sit, ne- ctorum stegeris, mitius puniri debet. que Nesis noBris temporibus . t 3 Seruus in quibus causis contra dominum
8 Serui eorum, qui labuntur in haeresim, - suum testis esse polis.
E s lagum latines consulti it equen- Exae R de iureconsultissime seruorum meminerunt: usque adeo, ut
bonam iuris ciuilis partem serui occupent. Quod quidem iu-' Te ac merito ab illis eo tempore fieri solebat, quo plerique seruorum viri boni. ει prudentes erant, dominis suis in eo tantum inseriotes, quod bello victi efficiebantur eorum serui: quamobrem di ni erant, quibus domini res suas cre-erent: & eorum libertas pia & fauorabilis erat. Seruus suit olim diuinus Plato, seruus Aesopus, seruus Diogenes, alijque inulti Pretterea prestantasinu viri: non ergo mirum viderἰ debet, si plut rimum leges seruis fauerent. Et si enim . seruus quis sit, nihilominus homo est, . ut ait Philemon: & sicuti Sophocles inquit: Etsi corpus seruum sit, mens tamelibera est.Nomen sane Euripide authore in Menalippe non corrumpit bonuti seruum: sed multi meliores sunt,quam Ingenua. Et alibi dixit. Quam iucunda res est driis, seruum beneuolu in silibus nancisci. De his seruis loques ecclesiasticus inquit: Seruus sensatus sit tibi dii ctus quasi anima tua: no defraudes illa. libertate,ncq , Inopem derelinquas illv.
Et iter ii: Si est tibi seruus fidelis, sit tibii quasi amma tu quasi fratrem, sic eum
497쪽
tracta. De his quoq; seruis Plato dialogo sexto de legibus inquit: Multi serui
quibusdam meliores ad virtute omne, quam fratres δc siij, domos, rem dominorum omnem, & dom nos ipsos seruarunt. De talibus denique seruis multa ciuis meus Seneca, alisque tradid runt. Eccles. 7. de 33. Stobaeus serm. 62. Senec. episto. T. Geli. lib. 1. c. I 8.Jx Caeterum antiquissima& optἰma consuetudo lege regia Icomprobata, Inter omnes Christianos inualuit,v t bello eicti Christiani, non efficiantur Christianorum serui. fregia. l. I. iii. 29. Par. 1. Bart. in . l. hostes. de captiuis. Ioan . de Platea in . l. i. C. ut armo. usus lib. I I. Abb. &Bella me. in . c. sicut. . de iureiuran. Salicet. in . l. ab hostibus. C. de capit. Siluest. in summa, verbo, bellu . r. Conrad. de contractissu st.7 . he. decis. 17 8. & in consuetudi. Bituricen. in prin. Couaru. in cap. peccatum. de
regis iv. lib. 6. p. 2. S. I i. J3 Conuestiri potest ea consuetudo re O. se quodam Vlpiani dicentis, In ciuilibus dissensionibus captos ciues , non
amittere ingenuitatem, etiam si venundati sint: bella autem inter Christianos dissensiones sunt plusquam ciuiles, cus mus omnes fratres in Christo ex ecclesia, & Inimicos etia diligere teneamur. Accedit eodem, Plato ille diuinus lib. s. de republi. docens, Neminem graecua graecis bello captum seruum esse debere r quia dissensiones inter ipsos grςcos, magis seditiones esse censebat, quam iustum bellum . . Quamobrem legem illi, sanctissimam ponebat,ut neque popularentur agros, neque igne aedes consumerent. Neque putabunt, inquit, in singulis ciuitatibus omnes sibi aduersos esse, sed paucos admodum inimicos. Addit praeterea, sic bellum esse gere dum, ut existiment, non semper se inuicem pugnaturos, sed quandoque reconciliandos: quod utinam hodie Christiani facerenti s l. si quis ingenuam. de
, Cum ergo iam serui non sint, nisi vel Mahumetani vel Aethiopes, perfidi ho. . mines & stolidissimi,quibus ut in prouerbio est Serpentum saccum vix credere possis, non est opus hodie multa disputare deseruis. Est sane seruus, ut Democritus inquit, necessaria magis . . quam iucunda possessio. Semper improbi sunt serui, & malum est eorum genus, authore Euripide. Et iuxta Th eo gnidis sententiam. Nunquam rectilin test seruile caput, sed semper intortum,& obliquum collum habet. Seruorum in dominos sicuti Lucianus in Palinuro aitὶ semper prompta maledicta, surra, impositiones, fuga, arrogantia, negligentia, temulentia, edacitas, m n lentia, tarditas, ignauia. Et Plautus in Aulularia: Serui suraces, versipelles, callidi, occlusa sibi mille clauibus reserant, furtimque raptant , consumimi, liguriunt, centena nunquam dicturi surta cruce. Sunt profecto, serui fere omnes protervi, mendaces, sures, helluones, impudici, ac dominorum hostes. 2- Vnde iam olim dici solebat: Nihil in animo seruiente integrum esse, neque quicquam seruorum generi esse credendum. Quod & Homerus apud Plat nem testatur, dicens: Dimidium mentis IupIter illis aufert, qui seruitutis sorti subiecti sunt. Et Caius Cassius de supplicio seruorum in senatu loquens,
Inter alia dixit : Suspecta maioribus nostri suerunt Ingenia seruorum, etiam cuin agris, aut domibus ijsdem nascerentur, charitatemque dominorum stat linacciperent : postquam vero nationes in famili)s habemus, quibus diuers ritus, externa sacra, aut nulla sunt: colluvie
498쪽
Istam no nisi metu coercueris. Author Cornelius Tacitus lib. I . annali. Plato dialogo sexto de legibus. Js Harum rerum causas Theophylactus trad ir, liis verbis: Est nescio quo pacto
seruorum genus, petulans, nequam, de improbum: quia neque recte sint 5e liberali ter educati, sed a dominis semper neglecti: neq; sub ratione proboruhominu veniant, & libertate fruentiu: neq; libere sint, vel enutriti, v et instruiscit. Addit Caelius, uela seruitus ingenuos animos frangit: misera enim est,& contemptibi lis. Et iuxta Homerum Odi D ς leptimo: Dimidiu virtutis ei perit,ue ieruilis ob vallarit necessitas. Unde eri solet, seu premente vi, siue educ etione praua, seu utroque potius,Vt pa te plurima serui de prima malitie ac vairae at nota sint,& habeatur. f Thopbyl. in epistolam Pauli ad Titum. c. 2. Caelius lib. I. lectionum antiqua. cap. 32. Athenarus lib. 6. cap. 7. J
docet Plato loco prς notato,dioens: Educentur serui recte, non solum Ipsorum gratia, sed dominorum multo magis. Est autem recta horum educatio, ut nulla ipsis contumelia inseratur, iniuriaq;
his multo minus, si fieri possit, quam aequalibus Inserenda. Et paulo post rCastigandi, dendiq; semper iure sunt
serui, neque ita monendi ut liberi, ne molliores fiant. Allocutio omnis ad seruos, quodammodo imperium sit, neq; iocus ullus cum ipsis,seu sceminis, sue masculis habeatur. Quod multi stulte facientes, dum delicatos eos nutriunt, dissiciliorem vitam & sibi ad imperandum, Se illis ad obediendum reddunt. Eodem stre pertinent, quae deseruis apud Ecclesiasticum scripta sunt rCibaria, δc virga, de onus asino: panis, de disciplina, & opus seruo. Operatur
in disciplina,&quaerit requiescere:laxa
manus illi,& quaeret libertatem. Iugum de lorum curuant collum durum, de seruum inclinant operationes assiduae . Seruo malevolo tortura & compedes t mitte illum in operatIonem, ne acet e multam enim malitiam docuit otiositas: in opera constitue eum, sic enim eo decet illum. Quod si non obaudierit, curua illum compedibus,&non amplifices super omnem carnem: verum sine iudicio nihil facias grave. Vnde saniactissime legibus prohibetur,ne domini
seruos suos occidant, neque in eos seu rius animaduertant. Ecclesiastici. 3 3. ad Ephes. vltim. Exod. xi. I. I. C. de Emenda. seruo. g. I. cum seq. in m. de his qui sunt sui vel alici tur. Alexa n. ab Alexandro. lib. 3. Geni a. dierum cap. 2 o. igneus in . l. etsi certus. S. si unus.
ad Siliani. J7 Cum igitur omnes sere serui hodie stolidi atque improbi sin si eorum libertas,
mea quidem sententia, nec pia, nec utilis est r nisi sorte serui sint boni, & Industria sua sicile alimenta quaerere possint. Nam qui aliter manumittuntur,
otiosi protinus & fures fiunt, & in ca cere dc surcis, vel certe in pauperum domibus mori solent: quibus longe m lius seret in seruitute manere, quam licentiosa libertate, in sui necem abuti. Vt enim Menander ait: Multo potius est, bonum dominum esse nactum qua vivere liberu humiliter & male. Satius quide est bonum cosequi dominii, qualiberu humiliter & male vita degere. 8 Sed quamuis haec ita sint, nihilominus tamen iura libertati fauent: unde si serui Christiani sint, de eorum domini labantur in haeresim , legum latoribus
placuit, libertate illis ipso iure cocedere. l. Manichaeos. c. de haere . c. vlt. eod. tit. lib. s. regia. l. vlti. iit. 2 l. par. q. J
499쪽
s Neque ideo minus libertatem cons quentur serui, quia domini eorum has retici ad fidem catholicam forte couersi fuerint. Nam etsi ad ecclesiae unitatem, intra tempus gratiae redierint,&omnia illis bona suerint a rege conmissa, seruorum tamen dominium recuperare non debent: quia libertas, quocunque m do data, reuocanda non est: neque beneficium principis cuiqua damnosum esse debet. i Prima instructione Hispalan. Cain 24. l. I. cum seq. C. si aduer. libertat. l. a. f. si quis a principe. ne
ια Prς terea, serui Christiani possideri nodebent ab haereticis, Iudaeis, Mahumetanis, vel alterius cuiuscunque sectet hominibus: neque ab eis emptionis, donationis, succelsionis, aut quolibet alio titulo haberi, vel detineti possunt : sed vel ad libertatem perduce di lunt, vel certe ab eis auferendi: ne religio Christiana, istis subiecta polluatur. Nefas quippe est , ut is, quem Christus domi nus saguinis sui emisione redemit, Christianae religionis hostibus seruire permittatur, a quibus facile corrumpi de subuerti queat. Vt enim Euripides in quit et Serui plerunque dominorum morbis infici solent. Hinc sancti sit: usimperatorum leges ortae sunt, quibus id visum saepissime prohibetur: sed illam praeterire non possu in , quλm H norius & Theodotus his ipsis verbis promulgarunt 2 Christiana mancipia
nemo audeat comparare e nefas ciam
aestimamus, religiosissimos famulos , i ijssimorum emptorum inquinari dominio, de caetera quae consequuntur. I in codice Theodosia io, litulo. ne Christianin cipia Iudaeus habeat. c. mancipi cum seq. 34. diltin. c. i. &. v. de Iudaeis. l. I. C. ne Christia. manci. tertio
Taraq. de pinn. caus. s. nu. 91. Jr i Postremo seruus hqreticus pertinax de impoenitens curiae seculari relinquedus est. Si vero ad ecclesiam vere poenito conuersus suerit, admittendus eri, sal tari poenitentia iniuncta . Nonnunquatamen fieri solet, ut seruus pro modo culpae flagellis caesus domino reddatur: quia poena pecuniaria in seruum non cadit, neque infamia notari potest, cum nullius existimationis sit. Quamobro, poetis liberi hominis commutatur aduersus seruos in aliam extraordinariam coertionem: quod iure ciuili frequentissime constitutum est. Et id Plato itale diuinus legibus suis cauit:de lus enim loquens, qui ficus aut vitas alienas sutio subtraxerit, Si homo liber fuerit, quoniam lex est , inquit , ut nemo moueat
quae non deposuit, multetur Quod si seruus quispiam, non persuaso agri do
mino eas acceperit, pro singulis ficu-bus, & v ruin acinis aequalia numero verbera patiatur. Demosthenes quoque in oratione aduersus Androtione in dixit : Si considerare vultis inter teruitute& libertatem quid intersit, hoc potissimum reperietis, Guod servis omnia scelera corpore sunt luendar ingenuis autelam etsi maxima in se facinora admit rint, corpus tamen tueri licet: his enim
pleraq; delicta pecuniaria mulcta luedat uni. t l. in seruorum , de poenis. l. hos
accusare. f. Omnibus.de acciuat. l. quod attinet. de reg. iur. Plato. 8. de legib regia. l. IO. titul. I. Par. 7. Chrysost. inpr:orem Pauli epistolam ad Corinth. hontil. i'. &in epistola ad Titum h milia quarta. J1 Si seruus iussu&eoactu domini im gines sanctoru laeserit,aut silmile qui in
500쪽
De sortilegis Titulus LXII. o Ty
piam commiserit, mitius puniedus est. crimine, in quo ei: am seritis lionestas l. seruos. C. ad. l. Iul. de vi. Je inibi interpretes. l. i. C. de sepul. violato. Tira quel. de poenis causa. 34. lt 3 Quamuis autem seruus contra dominum testis esse non queat, neque in ca- ut domini torqueri possit: quia ut Iulus Paulus inquit: Non oportet in rebus dubijs, saluten, dominorum seminrum arbitrio committi: excipitur tamecrimen laesae maiestatis, atque adeo hae resis. Reisciendae quidem sunt, ut lex inquit, accusatῖones ac delationes semuo tu in in dominos, excepto maicst iis .P . . . M.
proditio est. Et alia lex ait: Vocem seruorum senestam in dominos interdici oportet, maiestatis crimen excipimus. Et Iulius Paulus: Damnati serui, sue post sententiam, siue ante sententIam dominorum facinora consessi sint, nullo modo audiuntur, nisi sorte reos deserant maiestatis. f l. penul. C. qui accusat. no. pos. l. r. C. de quaestio. l.vltim. de delator. lib. io. Iulius Paul. lib. I. senten. titui. t s. & titui. I 8. α l. 2. sit.
6. lib. 9. C. Theodos. Jo Eo Isunt qui sub nomine fictae religionis, per qua iadam sortes, quas apostolorum vel
diu Inationis scietiam profitemur. Item, illi sortilegi sunt, qui quarumcunque scripturarum sertuita inspectione sutura praedicunt. Isti autem, qui sortibus inquirunt futura contingentia, vel praesentia,vel prae
terita usque adeo occulta, ut naturaliter
ab eisdem sciri non possint, vani sunt,& fallaces, de illicitae, ac superstitiosae rei dant operam, ac daemonum astutia falluntur, & sallunt, sicuti theologi docentis 26. q. I. cap. I. uterque Thom.
2.2. q. 9 I. arti S. Silueae in sum.verbo, superstit Io. quaestio. '. JQuamuis autem sertilegi puniendi non sint ab inquisitoribus, sed ab ordinari js iudicibus: hoc tamen locum non habet, cum sortilegia sapiunt manifesta haeresim, au t vehementer suspe sunt. Veluti, si sortibus daemon consuleretur, ut sutura praediceret:&lius nanque Dei
est, sutura praescire, qui in sui contemplatione , etiam angelos , illa praescire interdum facit. In summa, de his sere omnibus sortilegiis cognoscere possunt inquisitores, quia noxia Zc is perstitiosa sunt, ex quadam pestifera societate hominum improborum ac daemonum ,
quasi pacta infidelis de dolosae amicitiae
constituta. c. accusatus. f. sane. de haeret. lib. 6. 26. quaestio. I. cap.
quaest. 2. cap. illud. JIlla sortilegia sapiunt manifestam h γMMM x resim,