장음표시 사용
141쪽
praenegati concessio,vel praeconcessi negatio in caden disputatione uiargumentationis falsae uerbi gratia, si respondens negauerit se carnes crudas comedisse, sophista arguat sic. xiiciqllidemisti comedilli,carnes crudas emitti, ergo cames erudas comedisti . Si in Brute huius argii mentationis respondens concedat id quod negauit , est redargutus , et autem necessarium utrumque fieri in eadem disput tione,ut sit redargutio. Et talis modus arguendi dicitur elenchus, si se bonus syllogismus, si autem non sit
bonus,erit apparens clerichus, Hen-chus enim est syllogismus con tradictionis Falsum, ut ad praesens attinet , est aliquod manifestesia
sum, quod respondens cogitur concedere vi argumentisophistici. Ino- oabile est contra opinionem Om nitim,vel plurium, est tamen falsum.
Differt alitem a falso , quia omne falsum est inopinabile , sed non E
contra.Nam aliquid potest esse contra communem opinionem , quod tamen falsum non est. Sol climus
est vitium in contextu partium Ora tionis contra regulas artis grammaticae. Nugatio in eiusdem rei ex
eadem parte imitilis repetitio, verisbi gratia,homo homo currit. Et di.
citur ex eadem parte; nam si ex dis uersia ponatur,non est nugatio, verbi gratia, si dicas hic homo est homo. Item dicitur inutilis repetitio, nam si idem x etatur ad maiorem explicationem,non erit nugatio, ut eum dicitur, Deus Deus meus rei pice in m .
187. Notat aut D.Thomas quod praedicta uinquc inconuenientia respiciunt duiersas scientias. Nam redargutio est contra metaphysica,
adliam pertinet hoc prii iptum, Contradictoria aeon in simul vera Falsum est contra scientiam naturalem, quae consideratres sens biles n qu bus veritas , aut falsitas est manifesta, vel contra mathema. ticam , in qua est maxima certi tuis do.Inopinabile est contra dialecti eam,quq pro die ex probabilibus. Sol cumus contra grammaticam. Nugatio contra Rethoricam, cuius
est ornate Ioqui . Et ideo dum phista in scientiis singulis ducit
respondentem ad incooeniens, appRret sciens esse circa odia.
18 π, Artis modis argumenta - di titur sophista ad
consequendum situm finem. Ad cuius tutelligentiam nota quod sicut argumentatio dialectica habet firmitatem ex loco vero, ita argumentatio sophistic habet arparentem firmitatem ex loco apparenti. Itaque in loco sophistico duo inueniuntur.Aliud quod facit apparentiam,quo mouetur quis, ut aste
trat argumento sophisti , aliud est principium defiactus.Et ex his dia laus fallitur homo,quia scilicet inparet aliquid,& non est. Unde locussorhisticus dicitur communi iee fallacia,quia est eausa fallendi,qua- tu est ex se. Quapropter sicut loci dialectici distinguiatur paenes diuer fas habitudines, ex quibus causat
142쪽
ei,seu fallaciae distis niuntur paenes principia motiua,ex quibus apparet
Ad distinctionem autem fallaciarum intelligendam notanda
est,quod talis apparentia potest ex duobus prouenire. Uno quidem modo,ex parte uocis, quana 'ropter unitatem uocis, creditur esse unit tem rei iudicatςperuorem. Alio modo, ex parte rei,ex eo quod aliisque res,quq aliauomodo conuentur, uideantur esse limpliciter umini. Igitur fallaciς dic 'nt in dictionein
.uido principium apparentiae est ex parte uocis; alicuero sunt ex tradiatonem.quando .ccst ex parte
aequivocatio,amphibologia, accen
tus,congii io, visio, Mi a die
I9o. aflacia quivocationis est deceptio prouenies ex eo quod ununomen plura significat. Causa fit,lendi, seu apparentie est unitas i. ctionis. Et principium non existellae elidiuersitas rei significatς. Et potest contingere eripliciter , primo ouando una uox principaliter phua significat, locutu sumatur, ut medium,sivh ut extremitas syllogis mi,us fastimatur canis, secundo quanao significae unum principalis ter aliud monili aries, siue pertranslationem.Tertio, ex diuersa cosi ficatione,quae attenditur secu-cium accidentia partium Orationis,' mg. secundum tempus, numeruiri , genus,personam,& similia. 19 I. Fallacia AmphiboIogiae prouenit ex eo' in oratio peni tus plura significet Ee ex hoc pro
Etrium simia tuo auo prouenis ex voce plura sinistrante , ita ansephibologia ex una oratione plura mgnificante. Et pol distingui triplex anodus amphibologia eum proportio M tres -- equivocatio nis. 191. Fallacia compositionis de diuisionis prouenit ex eoru Poratiosi virtualiter multiplex , nam eadepropositio potest intelligi in sensi composito, an sensu diuis ex eo
quo partes diuersimod componantur, ut dicebamus in summ .lib. liae Modalibra , c. o. si autem in
sensi imposito insalia , dicitue fallacia compositionis,& si in sensu diuiso est falsa, dicitur fallaeta diuisionis. Causa apparenti est unitas potentialis orationis plura si nisi eantis, ea tua vero deffectus estis uersitas,sicutidum ouod intelligi: vir composta, vel diuisa. 193 Fallacia accentus prouenit ex eo quod aliqua dictio ariet smodὸ pronunciata, furiae diueseia. usa apparentiae est unieas materialis dictionis, de causa non ex
stentiae est diuersitas ignificationis. Fallaeta figurae 'dictionis Woueniem: similitudine unius dictionis ad alteram Causa apparentiae est similitudo dictionum,&causa deflectus est diuersis modus innificandi aeonino fallaciae reducuntur ad primum desse m syllogismia,
his assignatum in sum m. lib. s. a. nempe ad aequivocatione medii, vel extremitatis. '
19 . Insupersallaeis extra μctionem,quae proueniae exeo lini
res ipsae, ae aliquomodo conueniunt,vel differunt,accipiuntur,ut eae dem simpliciter, vel alueris, sunt
143쪽
tit,ut quando id miod est vertim de
subiecto,concluditur de accidenti, de E contra . Causa aparenti fest nitas subiecti cum accidenti, Meauia non existentiae est diuersitas eorundem. Haec autem fallacia rcducitur variatione appellationis, de qu.
diximus in summulis lib. s.cam . 29s. Secunda fallacia eliseeundum quid, v simpliciter. Quando ex dicto secundum quid infertur dic una simpliciter causa apparentiarci conuenientia dicti secundu quid cum dicto simp citer, de causa non existentiae est diuersitas utriusque. Tertia fallacia est se eundum ignorantiam elenchi, Meum elenelius sit fullogi Imas contradictioni et prodicta fallacia est quando duo quae Vi
dentur contradictoria,nsi sunt Causa apparenti. est similittido appares contradictioni ,- causa deffectus cst diuersitas. tarta fallacia est petitio prinzipii, prouenit ex eo quod
aliquis petit sibi concedi'ood probandum erat,quod si sub eodem n mine petat, nullast fallacia, sed petens videbitur deridendus, quando vero petit sub alio vocabulo , tun ac ' fallacia. Initur petitio principii est decepti a proueniens ex eo quod idem assumitur ad probationem sui
ipsitis sub alio vocabulo, ut si eraturdi finiti, ad probandum aliquid dedi milito, ver conuerso. Quinta fallacia est consequentis, deceptio
prouenit ex eo quod consequens aestimatur esse idem cum antecedenti Omnitio Ex iotan .eontinoit aliquem credere quod si consequensi equitur ad antecedens, ita antcce dens sequata ad consequalis . Et ideo debent esse duae consequentio, prima inqua inferatur verum, de in secunda falsum, v.g. si aliquis currit mouetur,sed sortes mouetur, ergo currit, in propositioue conditionali est veritas, in consequentia secunda infertur falsum. Sexta fallacia est secundum causam, ili non causim, Prouenit deceptio ex eo quod assumitur, ut causa, seu ut medium , id quod non est causa , videtur tamen causa . Septima fallacia est secu dum plures interrogationes , ut unam, is prouenit deceptio ex eo
quod mira oratione plura intere o- Pantur , diae diuersam petunt re-lponsionem, S cum unica est Dulione 'non possit satisfieri , distingui debet propositio. Et haec sufficiant de isto libro,& de tota hae
explicatione logicae. Vtinam cedat
144쪽
145쪽
Communes Logicae in quibus araeviores difficultates disputantur.
sunt in hoc era tuin miali, ut natura, ct qui i-ditas Log pim ec noscatur . Primuin eticirca eius necessitatem in ordine ad adquirend alias scientias. Secundii est de eius obiecto soriirali,& specialiter quoniodo ens rationis diri gat operationes nostri intellectua Tertium inde praedicatis e cntialibus reicae, an inter illa
aser. . inteor tamen ad eaiisdem repetitionem eo quod mihi obii irin attigisse punctum itficultatis, abusum sum terminis, chropter eo ora demonstrandum mimoue esse falsum responde vim ouibusdam oblactionibus contra doctrinam ibidem traditamsecuri
dum iterum ago non erepetam aliquiae in ti, in Astii iis ossi Seu vi magis explicem modum illum,ouo ibi dixi operituminime iniditio ab ente rationis,ut a regula extrinsera.
146쪽
An leti Fusimpliciarer necess imi ad MLquirendas alias scie
Duo notabilia explicantur,s defenduntur.
Τ meliu perciperetur stariis praesentis difficul
vectus eii habitu principiorum, ar rificialis alia,quae est ars ipsa, seu ha bitus labore, M industria acquisitus.
aogica naturali notaui, nam de hac nullus dubitat esse necessaria ad admiredas alias latentias. Hanc distin-
Hionem logicae, modu loquendi, si inta quem tutellemis cum luibitu Wincipiorum vocatur traica natu Halis,eeheie M Soto in logica,quaest. l .p Oaemiali.f. circa, ubi ait hoe es pro libito.abuti terminis Nari telinatio mituralit, sicut simpliciterno est scientia, ita neqtie simpliciter inimica, 1:cut non habet nomε
scientiae,ita nec nomen logicae , scd incitur intellectus,cui est inchoatiologica masna quaest. I.'Oqnnain.n. 2.
ubi ait quod,si propra loquendia est, dialectica,seu logica,ted init tu illius amelladus est in ectus, ideo. πιε meet distinctione praefata togis Ioa. s. Thom.in logica quisti I.9.si respondeas.VDi sic ait. care logica id,quod no est ars,seu habitus logicς sed habitus principioru eius,
magna est abusio, seueprincipia rei naturalis,ut M. R. Materia non
vocatur inti copositu ac si diceretcti M. Soto & P.Rubio, intellectuscii habitu principioru est inchoatio, initiii,seu principiti logican ergo magna abusio e vocare illii nola logicaea 98. Ni me latuit hae di cultas quado praedict a distinctione ap- sui, nominaui intellectu cuia-itu principioin nomine logicae, egiametio magni Dei sequus Collinita
Iomedi,verum libid miti logicae debeat appellati logica naturalis,M quod,licet P. Rubio pluris faciae modii imitendi, in ioc tame immoradu non it,eo,ouod sic loquitur Α-ristoteles, sicque comuniter I tu docto es, o cu pluribus loque dis est Et san hiic esse comune m di loquedi costat clata ex doctori
bus tam antiquis,quam modernis in initio tosicae. iuxta que M. Iomma
Sancto ibom in 'incipio linius difficultati in prima editi me M
ait. Piitrva cnim loquimur de arte Iogicae, idest,dc logica artificiali,n5 de naturali,natu aIis enimno est aliud.
qua 'silumsi naturale utens disrarru. Ec quomodo , at lumeri torala nomine logicae naturalis ste insecuda editione eiusdem quaestionis in initio ait, quod lamen natu alC.
q, d dicitur logica naturalis, no crapina potetia intellectos,sed et irintelleatis eu habitu principioiu. Et quidem si ita loquitur Praefatus Magist. scio quo acto dieat ine iris abusionem terminorum, istic id viod est principi mDisiligo b Corale
147쪽
a99. Ruisus notaui ubi supra quod logica clt duplex altera praecCPriua,ad quam pei tinc tradere prscepta, principia opicae,& alterasticlia,cuius-inus ex pr iicipiis propriis traditis inferre conclusi nes demonstrando aliquas veritates mediatas Ad cuius intelligentiam aduerte Mod non est necene distinguere tot habitus principioru quotiivir habitus scientiarum , ita evnus remitratur ad attingenda principia Phylosephiae, de alter distinctus ad attingenda principi logicae, sede aliis sitienti)nsed nus, ac idem reali ter, Hormaliter si te
ad percipienda Omnia principia tamciammunia, generalia, quam pro 'uria unius m usque scicntiae. Fi qua-uishabitii ipse exses sicliseniadpraeben nasi uisum cuilibet prin
cipio. tamon indioe speciebus impressu medi; quibus illiim eliciat. Qua propteri festi abitus, in Oras
species principiorum, quae ad Philosophiam pertinet,potest dic Phylosophia iraecestiua, idest proxime inclinans ad praecepta, principia Phrio hie cognoscenda. eode pacto idEmet habitus, ut e notans species principIoium logie dicis tu logica praeceptiua, idest, inclinas proxime ad attingeda principia,seulτaecepta logic . Vbi nota uod principia Phylosophi quae est letoria pure speculatiua,non ita proprid iacaratur praec ta, sicut principialogicae quae aliquo modo in prae sera, miser hirinnidi ricum ar- 'ita inquibus propi)ε irauniuntur
praeecpra. In quo modo loquendi,&vocandi Iogicam garaeceptiuam irrum liniatum principiorum, nulla videtur abusio , t exiluinis Ma
est principum logice:quaninisensim se principium logicae,quae est habitus scientificus, tamen est proxime inclinans per modulabitus ad praebendum astensum prs dictis princis pii ,seu preceptis Iogicalibus, hoc
Iusticit,ut vere dicatur Iogica cum addito,nempe praeceptiuam sed ut quid in modo loquetis ita communi, usitato immoram 'ad rem iri sim deueniamin.
tia , explicatur flatu conmrouersia
ne principiorum esse simoliciter ne cessarium ad adquirendam qnamlibet scientiam, imo ad eliciendum ouemlibet discursim . Ressatvem aifficultas in duobus e Primum est an sussiciant intctellectus suo habitui incipiorum adiutin, vel Dira reouiratur, bi adiunctas habere species imprestas deserarientes ad cognoscenda principi logicae ,
ita ut sit in proxima dispositione ad illa attingenda. Etenim licet habis rus princi piorum, quantiis ad irsam habilitatem, quae se tenet mel arte potcntis, di manet ccmnaturin iter,& non sit adquisitiis , tamen quantum ad species, quae se tenem ex parte obiecti,dicitur, Ze est a iistus , ut constans est doctrina homistarum in Posterioribus orirpropter ficri potest. de facto 1io contingit , ut sit intellectus eum
148쪽
alicuius principillogicalis, si ne nomen Oblem da illaescin
illam non adquirat,non poterret uisionis,aut demonstrationis perii hirus principiorum tali principiologicali assci tires, non ex deffectu sui,sed speciei necessirio reotiuitae.
Tune de illiintellectu potest dubitari an sit sussiciens ad p 6 uiarum
assensum scientisicum ali inconcillationi alterius scientiae.
3or Circa quod est triplex sententia, altera docens inti semim cuiuslibet,quantumvis Rustici,
tardi n. nii sufficere, solo habitu principiorum adititiim, ad preberidum asscii sum scientilicum aliquibus veritatibus demonstrato, maxiem iiii , quae ximae sunt primis
principiis naturali lumine notis Ita docueriint omnCs illi homiliae,oui defendunt logicam non esse necessariamada uirendas scientias in si iii imperfeAo,quoad 'nam vel alteram conclusionem , ad hoe enim existimarunt sulficere habitu prin- cipiorum blum, nulla facta mentione specierum quibus cognoscuntur il caprincipia.decunda sentcntia anserit ad omncm assensum conclusionis,cuaecunque illa sit, ad adquirenaas scientias etiam in statu per se sufficere intellectum solo habitu principiorum Hanc docuit M. . Duellus vir eruditissimus, doctissimus ex nostra religione tract. I.
logicae cap. . sinuatur in eo quod muti antiquis Phylasophis ante Aristotelem nabuerunt cientiam
ναὶ, proprid, d tamen non in pnouerunt Praecepta, vel documen-
-lagica in esse ieiune illis is a et multi liomines Rustici, idio.
conficiunt plures demonstrati nes,assentiuntur certo, euidenter veritatibus demonstratis, qui pini
nerit. Hanc sentcntiam defendunt aliqui,& doctissit mi ex nostra familia,quos audiali, quorum scripta mirasserentes iussice' quod inte, iecius in ipse exercitio utatur principiis, praeceptis logicae, vincit quilibet , quantumuis rutilaus, de idioti, etiam si in actu signato non ς' nostis talia erincipia , Et idem asserit nouissime P. Arriaga in suo cursu artium disp. 3. logici se Li. tractans necessitatem logicae Terrtia sentcntia asserit ad adquirendam aliquam scientiam priser i tellectum, des habitum principio
rum , necessarium esse habere species principiorum,seu praeceptorum logicae, ita ut inactus nato praecor
Moscat 'id est diminio, quia di,
uisio,quus demonstratio,&c.Ita do cui in summulis existimans hanc esse mentem Thomistarum in line par
essescontrouersiam an logica 3 quae est scientia sculabitus artis requi. ratur. Nam quamuis certum iit, cde quo nulliu dubitat, suo requeratur intellectuscum habitu prince piorum, tamen restat trouersia an iste solus sufficiat, vel ultra requIra tu cognitio in actu lanato principiorum logicae, quaeliabet inediis speciebus, Mae pro poniturai
te habitum logicae, quae est ars , scientia.In qua parte,ut constat, ei diuersitas sententiarum.Quod dis rim propter Mag. Ioanitias tama, oui asserit solum esse controuersia
de logica,quq inscientia nili biftus artis,
149쪽
piorum , S species modo dicto, vDerarcqti Paetirlogica ipsa , ii est essentialiter habitus scientificus i elinans intellectum ad domostrationem alicuius veritatis . In quo triplex versetur sentcntia Piimaassori logicam,quae est habitus scientificus, esse simp citer necessariam ad adquirendam scientiam , etiam in
statu imperfecti . Existimant enim intellectum nulli conclusioni posse certo, infallibiliter assentiri, nisi prius habeat in se habitum scientiscum logicae . Ita docuerunt Magist. Nauarrete de Mag. rauio, quos refert, sequitii Callego in
logica controu. asserens hanc sen. ecntiam defendere, quamuis opposita sit communior,quia est magis in- eniosa, acuta. Et eandem issenisunt plures ex nostratibus Secunda sententia docet habitum scientificum opice reouiri ad scientiam adquirendam in statu cifccto , non vero in statu imperfecto , quoad unam, vel alteram demonstratione.
Ita multi Thomistae, alii, quos refert, de sequitur Collegium Com-Plutenm,& M. Ioa. s. homa ubi supra Tertia sententia docet habitum ipsum scientificum Iogicae non requiri , sed iunicere intellectum cum habitu principiorum, sp ciebus , qui biis cognoscat ipsa princaeia,' praecepta Iogicalia ad adquirendam quan libet scientiam , sive in statu impersecto , siue perfecto. Hanc sententiam defendi in si mulis, quam audiui, didicia sapientisimas Mag., in illam maiori conatu nunc inelino , cum viderim eam,ut facilem. intelligibilem,&menti Thc earum cnfoimc , communiter defendi in nostra religione . Ad cuius maiorem firmitate addam aliqua in sequentibus.
Impugnantur sentem tia docens habitum
logica esse necessaritim ad quelibet asysensum scientisci .
semetem suffcere intes- Iectum cum solo Iumine pricipiorum , etiam si non habeat species, quibus in actu signatocin
gnoscat principia Iogicalia, quia ex dictis in summulis suffcicnter impugnata est, pergo ad impugnan
cum sententiam illam extremam astruentem neeessitatem ipsius habitus scientifici logicae ad quemlimassensum scientificum. Et Praecipuufundamentum huius necessitatis coinsurgit ex eo quod necessarium heognoscere bonitatem conseque tiae , t assentiatur quis alicui vetitati demonstratae, quam bonitatem non potest cognoscere, nisi de monstratione facta in logica . Quapropter conabo euertere hoc inadamentum eisdem rationibus, quibus sus fui in summulis stlatrui ,ri explicvne addita.d 03 Et,ut prima ratio a nobis iniit in summulis plan intelliga
tur ne ignorantia terminorum aliqui hallucinentur notanda est docirina P. Suarea in Metaph. tom.
a.dispa sect. . n. a. ubi ait, quod denominatio auri veri, verbifratri potest ese, aue intelligi tipliciter
Primo ita ut sit absoluta, cineri seca,
150쪽
leea Re hoc modo nihil potest addere Iienti, sed solvin magis explicareentitatem, a Malitatem esiis, quia hoc modo csse verum aurum nihil aliud est, quam non esse tuitum apparens,vel fictum,sed habens propriam,& realem naturam auri
noe autem nihil aliud est ut jam esse aurum. Et eaderii ratione in uniuersum esse verim ens reale,nullum alium conceptum dicit, quam esse
male,id est, non lichiam nexaueschymerieum. Et in hoc sensis elis. D Aquil lib. solitoq. cap. sinit. verum esse id quod est, non autem id quod videtur, aut quod tale chquale videtur quia etiam ii res non et ionici neque con tarmitatum habeat cum aliqua cognitione, nihilominus vera et . Eece quom idom. Augustinus inuenit denominati nem, veri,antcto aem contarmitarem . Idem docuit sapientissilinus. Mag. Inrinas in Metaph. libruaelf.i8. incorp. ubi ait. Cum enim ieitur quod illud est verum aurum, sensita eli, quoa in e naturam u- secundo potest sum illa denseminatio veri, ita ut sit aliquom doextrinseca saltim quod explicetur 2 liquid extrinsecum,& hoc mo-o verum addit supra talementitatem, conserinitatem aliquam iuxta varios modos explicai di talem conformitatem,de qu videatur P.Sua re ibidem .Eadem diat ictione , ii Proportisi utitur Magri. Ioan a antis lanna elegantissim e plicans naturam, quidditatemh
nitatis transcendentalis. I. Partiq. F. Mei.I.disp. a. S. Et ex ho , ubi do-
stilicet,ad appetitum, ad quem eo paratur re modum finis is Memodo alio id addere otius sinebna ibi late explicata potest videri nam multum conducit ad pr emin
3o6. Igitur in praesenti Bonitas Mementiae potest eripi dupliciter,uelye propriis loquamuis, Fdenominatio, bonae consequentiae,
potest intelligi dupliciter . Primo ita ut sit intrinseca,& absoluta, sicut dicebamus de auro vem, tunc idem est, consequentia bona, quod
consegi entia non apparens , seu fi cta, sed habens propriam cs entiam consequentiae Secundo potest acci
pi, ita ut talis denominatio si aliquomodo extrinseca, iue dicitur consequentia bona, idest, eonformis regulis traditis ab arte pro conse seciuentia bona,idea, conformis,
gulis traditis inrite pro consimiene a formanda iuxta quam do in loquens in summulis de cosequirtia bona dicebam non dissimi in consequutia esse Gam ibon ve esse hominem, ,erum hominem,
id est non pictum seu non apparcn tem,non di linguitur etiam pernostros conceptus,& consequenter inserebam quoa de bimen attingens absque em instratione quidditatem consequentiae,attingeoae bonitatem illius, etiam mEdem an stratione.
vir prima ratio. Denominatio bonarconsequentiae, diipliciter potest intelligi,prim intrinsech, Mabsolute, ita ut idem sit bona consequςntia , quod consequentia non appa rem . vel ficta , secundo ita ut sieidem co sequentia hona, quod hahens conformitatem cum . revulis traditis ab arte. 6 neutro uoco G