장음표시 사용
131쪽
LIBRI II. TRACT. II. Irs Vl timum est illius argumentum, quod uirtutis nullius functio haec esse
potest: nam si sit,naturalis inquam erit:at naturalis uirtus per uillos trahit,non tiacui ratione, quemadmodum cor & arteriae: virtutes etiam n
turales propter se absq; medio agunt:distentio uero ob attactionem aeris, haec ob refrigerationem, ultimo propter conseruationeni temperiei ipsa perfrigeratio: accedit,quod ad nullum trium generiam principalium,nec quatuor inseruientium reduci potest. His tot difficultatibus occurrimus
primo, quod Philosophi opinionem nullibi oppugnat Galenus, sed duas
priores tantum: scilicet,quod sponte attollantur, uel eX influente in illas eX corde spiritu,atq; sic rationes concludunt:mens autem Philosophi est, ut quemadmodum in corde ob proprium alimentum partes eXtrem attolluntur,sic etiam in arteriis: quam Thrusianus sequitur Lucani carmen
Dum mouet & haec calidus spirantia pectora sanguis. opinio etiam Galeni sensui proXimior est. quamobrem utraq; haud difficulter tueri potest. sunt igitur dissoluenda obiecta. Qui arterias sponte
dilatari uolunt,quoniam in mortuis sponte parent, non concludunt,quia medio tunc situ iacent, non autem adeo patentes ut in distentione: nec adeo constrictae ut in contractione, quia aduerso impetu magis coeunt.
Medium autem illis esse situm Galenus in libro de Pulsuum usu docet,
qui sit eis naturalis. Quod uero uiolentum aliquid in corpore sit, non in- conuenit, uelut ascensus grauium in nutritione. Principium autem esse non potest,quoniam in sanguine est principium uitae,ubi S motus. Ad hunc autem aliti in consequi, non naturalem, haud inconuenit: ad loci enim mutationem, quae a nobis uoluntatis imperio sit, elementa grauia cum uiolentia mouentur. De magnitudine iam dictum est alias, quod quorundam sententia non sit in laetitia , sed in distentione solum: at nos hoc non tuemur. Accidit tamen, ut in pila flatu plena, modo multum, modo parum tendi, & ob id etiam ualidum esse pulsum, aut imbecillem. Villorum uero historia etiam Galeno aduersatur: nam transuersales,quorum quintuplo quam longitudinalium copia est maior,contrahunt. quare contractio a uirtute longe quam distent1o magiS erit. Dicendum igitur secundum Philosophum,uillos esse non motuS causa in membris,quando etiam a uirtute ipsa moueri concedantur,sed ut moueri possint commodius: ut contrahi, uel eXtendi, uel sisti. Aut dicendum erit, quod non est absonum, quamuis Galeno repugnans, utrunq; motum a uirtute fieri tam contractionis, quam distentionis. Si uero distedantur ab ebull1tione,aer secundum partes attrahitur,non eas quae disteduntur,sed
illis pXimas.in corde uero petitio est principii illud apud Aristotelis sententiam affirmare.non enim ut Patuli, magis arteriae quam cor a feruore
132쪽
126 HIER. CARDANI CONTRADIc T. MEDIC. sanguinis dilatantur. Ebullitio autem non semper causam insequitur,sed S spiritum: quo absumpto, quanquam incendium ingens subsi pulsus tamen parui S laninuidi efficiuntur: non enim potest sanguis sine spiritu
subsultare. At quc de proportione,&calore dicuntur,nullam habet vim. Quomodo uero aequalis sit pulsi is,in qualis ebullitioξsi naturalis sit, neutrum horum accidet:quinimo cum ebullierit una eta parte languis,altera minime, eodem mometo cernes in utrisq; partibus pulsum diuersum, ut eap.9. in fine. Galenus in introductorio Pulsuu fatetur: quare id erit argumetu potius, non a uirtute,quae una est,sed ab ebullitione fieri pulsum. Cur uero arteris pulsent,non aute ueneΘΗoc ideo est,quia ebullitio in eis sit calore immisso a corde:quare parum differunt Galeni opinio Sc Philosophi. Concedit enim uterq; ebullitionem fieri in sanguine,& uirtutem qua arteriae mouentur a corde immitti. Aristoteles tamen eX ebullit1one fieri pulsationem, Galenus duas distinctas ponit uirtutes: alteram qua mouentur, aliam qua fanguinem calefaciunt. Quae uero in oppositum deducuntur infirma sinimam uirtus mouens,uitalis est:de qua alias diximus:ob id ab animali distincta, quod absq; cognitione operetur: nec tamen, ut deductium est, naturalis animae pars est. cuius igitur sensibilis ut uastis. neq; Cnim omnia animalia uident sed persectissima. Sed quomodo sensitiuae animae si non cognoscit Respondeo,quia non inconuenit quatenus nu- eap. r. quarti tritiuae coniuncta est finis necessitate. De pulsu duro respondet Gai de Causis pul nus ibi, duram esse arteriam ob tensionem: non igitur omnis durities aik- ' siccitate concedatur:sccitas tamen aequalis, & permanentis duritiei causa est tensio inaequalis,& non permanentisvinde serrinus pulsus.T urbulenti pulsus potius apud Galenum uehementis,quam languidi praebere speciem debent,quoniam sicci atq; duri.Hoc tamen in secundo de Pulsu um
causis, aperte docuit, duriores pulsus, minores uideri: sed nunc de uehe- eap. io. mentia sermo est, de qua, ut a duritiae differt, tum in Introduinorio, tum alibi saepe dimim est. Indigent aute cordis dilatatione arteriae,ut aliquid recipiant, non ut moueantur, ut Galenus inquit. Sed est fundamentum Galeni in libro An san. ar.con.diuisa arteria per longum immissaq; eanula serrea,tigatisq; eXtremis,cessat pulsus inferioris arterie,& tamen transeunte sanguine stat feruor.Diceret Aristoteles,quod ligamentum reddat eam immobilem.
Cum cor con tringitur,an arteria dilatentur.e,p. 4. IN tertio uirtutum naturalium arteriae a corde aliquid trahunt,quam-λuis modicum, cum dilatantur: quare consentaneum est rationi, cortum eAtrudere atq; constringi: cum enim quod dilatatur trahat, quod constr
133쪽
LIBRI II. TRAc T. II. I et constringatur expellat: si simul cor dilataretur, traheret,& immitteret in arterias quod sensus non capit. Sed & quarto de Pulsuum differentiis,
Erasistratum dixit existimasse, arterias contrario motu, a Corde moueri,
quod ab illo impleantur. Et quanquam dicas, non ob id, ut iam ostendi
secundum Galenum, moueri arterias, quod a corde impleantur . fatetur
tamen in libro de Usu pulsuum,ob id impleri,quod moueantur. Quare si
sc est, rursus fatendum erit, cum cor constringitur,arterias dilatari: quae
ad hunc usq; diem communis fuit opinio. Quod uerb in Pulsuum introductorio dicat, quod cordis & arteriarum est una pulsandi ratio, principium solvim docuit, non autem temporis metam,aut modum. Quinimo
ibidem,dum de pulsu phlegmonem patientium agit,inquit:Si phlegmon
magnum , aut in principali corporis parte eXtiterit, pulsum undiq; pem mutabit : si autem paruum S in neglecta parte, eiusdem tantum partis pulsum variabit. Quam sententiam Avicenna secutus est in secunda primi,cum di Hii,Si uaria fuerit laterum temperatura,varii quoq; erunt pulsus earum partium, unde illius contractio ac distentio, non cordis distentionem aut contractionem, sed ipsarum arteriarum sequuntur nat Uram. Haec igitur altera opinio est, quod nulla sit comparatio motuum cordis ad motus arteriae. Qui tamen tuentur primam opinionem,dicunt,contractionem cordis distentioni arteriarum: & rursus distentionem cordis contractioni arteriarum,dum corpus ualet,nec ulla eX parte affectum est, correspondere.Sed neutra harum opinionum uera est: nam Galenus nullam rem melius aut apertius distinxit: siquidem in tertio de Praecognitione, eri pulsibus, clim cor fuerit imbecille, aut etiam si sit,& arteriae calidiores , principium motus distentionis in utrisq; eodem momento erit: quoniam S uirtus ipsa eodem influitur momento, non tamen celerita aut magnitudo, aut uehementia pares erunt: sed in corde maiores quandoq; quam in arteriis.Ratio autem ab ipso adducta demonstrat: nam ubi est unum principium, ibi motus unus, nam idem diuersum motum efficere nequit. Qi 'obrem in phlegmone,uel mala temperie,alterius lateris, diuersi erunt pulsus in celeritate,& magnitudine, ac frequentia inuicem: initium tamen distentionis tam pulsuum laterum, quam cordis eodem fient momento temporis.Ostendit autem hoc Galenus seni, si quis manum super cor alteram imponat, altera apprehendat pulsum hominis. sentiet enim initium distentionis quantum coniectura a ssequi ualebit, in ambobus unum esse:caetera omnia plerunq: diuersa.Non igitur unquam contractio cordis dilatationi arteriarum potest correspondere: nec rursus contractio arteriarum dilatationi cordis.Verum cum saturaliter disposi- tuin cor fiterit in fine dilatationis attrahentibus arteriis, constrictionem
subibit antequam arteriae perfecte dilatentur. Ob id breuior est cordis distent
134쪽
vet 8 HIER. CARDANI CONTRADI C. MEDIC.
distenti quam arteriami Quare contractio cordis contractionem arteriarum tanto longior est, ut eandem temporiS mensuram tam cor quam
arteriae una pulsatione adaequent. In eooem igItur Pmero cordis semper,quot arteriam pulsationes. At uideo quid dicturus sis: Quorsum igitur tendit secunda utilitas narrata a Galeno in septimo Anatomicorum aggressionum, de dissecando umente animali,ut pulsus arteriae deprehendantur,qualem ad distentionem cordis habeant comparationem Respondeo,quod tunc contentio erat inter Erasistratioso eos qui Hippocratem siequebantur de hoc, in qua oculus dilucidiorem quam tactus ad conuincendum pertinaces euidentiam poterat omndere Sed iam ad institutum reuertor: dicebat igitur Galenus in tertio de PraecO-o nitione, ex pulsibus, si cor imbecille & refrigeratae arteriae fuerint ut ii quibusdam lipiriis, tunc initium distentionis In corde Celem eri quim in arteriis quod principium, non eodem momento,motus a corde hi arterias descendet.Quinimo,inquit,tunC etiAm ΡδrteGquae Cordi erunt ProXimiores arteriarum, remotioribus prius movebuntur: tum uero ce- itates frequentiae, magnitudines, uehementi , Omnia λnaequalia, Gq, diuersa non solum in ipsis arteriis ad cor comparatiS, sed etiam inter se. Congis occludant: in eXtremo autem, cum nimium dila tur, eluul trahentibus illis in arterias spiritus: sed arteria uenalis S ipsis,cum cor dilatatur aperitur, iuXta omnium sententiam. ΜeliuS Igitur erit, ut eX1stI-m M.arterias etiam reliquas omnes cum Galeno idem habere distentionis principium:quod si reliqui cogitassient,non in tam absurdum errorem deuenissent.
135쪽
LIBRI M. TR AC T. II. I et VSpermate adulterino, & in libro de ordine cuiuscimq; corporis, rubram ejp. I. bilem naturalem esse uult. Princeps etiam rubeam bilem distinguit in ca . naturalem, & non naturalem: flauae nullam facit mentionem: aut si ci 'P btrinam per eam intelligit,sub non naturali eam collocat, ut etiam uitellinam. Altera contradictio est,quod tertia Aphorismorum inquit Gale- prima priminus stiper illud aetate consistentibus phrenitides dc ardores, hi morbi ex doc. cap.i. flaua bile, quae ea aetate generatur, fiunt: non igitur atra. Tertia est, quod bilis maκime fit a siccitate tertia Aphorismorum: de calore nulla 'P'' 'i' ratio habetur. In quarta Aphorismorum etiam diXit, in aestate fieri fla- ν. & icuam bilem: quare calor & siccitas adiuuant in generatione bilis. Plus tamen calor in naturali,cum sit bilis rubra sanguinis spuma: in praetema- phψ qturali quae phrenitides facere parata est, immodica siccitas uel cum calore iuncta. Cum russam uocat bilem, spumam sanguinis intelligit, quae humor est potentia non actu:cum flavam, quicquid secundum naturam in uesica bilis continetur.Ob id quarta Aphorisimorum inquit:Russa bi- , aphontis ab aliis satia dicta: sunt enim subiecto unum: colore,& loco, & es Icntia diuersa. Quanquam multum etiam intersit inter Rubrum & Ruffum: ut uel sit per russam, flavam eXquisite, nullo modo rubram intelligere liceat.
Sed adhuc difficultas est, quoniam Galenus satiam bilem in secundo de Temperamentis in uentriculo praeter naturam constituit, Re h,ν δ ant. spondeo:Non omnis flauat bilis naturalis est: Omnis tamen naturalis,quae medium. emra sanguinem est, flava est, aut pallidaequare non conuere tur. Vel dicamus, illis eκ uesica fellis in uentriculum confluere. Caeterum Avicenna censet,ut illi emendarunt, a calore fieri bilem naturalem mo- p m derato: a sicco autem praeternaturalem. Haliabbas existimat bilem ru ' 't 'beam esse naturalem, cuius colos sit clarus, dc substantia subtilis. Cum lib. . theor. igitur ipse Galenum sequatur, quantum sibi licet, manifestum est Aui- syp φε cennam a Galeno non re, sed nomine solo dissidere. Cum uero dicitur, quod in aetate consistente bilis flava generatur,concedendum est: nec hoc prohibet,quin etiam atra generetur. Igitur atrae bilis generatio naturalis
erit, dabiturq; quintus humor. Hoc alias discutiendum: nunc sufficiat declar sse,citrinam bilem uocatam ab Avicenna, non esse flavam Galeni , sed pallidam: at pallida naturalis est, quamuis pituitae permitata. uerum de hoc alias.cONTRADICTIO M I I O. Pituita an in iecoregeneretur. FRigidioris autem iecoris uenarum angustia, pituita abundantior, cap 3
secundo Artis medicae:& Avicenna in prima primi,cum di siquod
136쪽
HIER. c ARDANI CONTRADI c. MEDIC. illud quod concoctionem subterfugit, est pituita In oppositum est Gaioni sententia, in libro de Atra bile, dicentis: Declaratum est pituitosum
humorem eκ pituitosis cibis in prima uentriculi concoctione generari, uti bilosum & melacholicum in iecinore. Et rursus idem quinto de Vsu, S in secundo Virtutum naturalium concedit: addens etiam illam in intestinis,non solum in uentriculo generari: uidetur & ratio huius reddi in tertio Virtutum naturalium: Ventriculus,inquit, cum cibos assumpserit antequam distribuat concoquit, uesciturq; eorum optima parte, demum emittit in intestina. Igitur si nutritur uentriculus interiore parte a cibo,& non nisi ab humore,igitur uentriculus humorem generat, & non nisi pituitam. Adducunt quidam rationem aliam: Homo non potest esse sine quatuor humoribus: sed pituita fit a concoctione diminuta in iecore: igitur dato cibo pauco,& calido,& subtili, totus perfecte cocoquetur: igitur nulla erit tunc pituitae generatio. A ssumpta propositio est Hippocratis in primo de Humana natura, dicentis: Si quis humorum penitus deficiat, protinus anima interibit: quod & in secuedo de Elemetis testatur Galenus. Sed cur ergo diXit in tertio Virtutum naturaliti, Deficiete alimento seros a superfluitas a iecore trahitur, non solum biliosa sed etiapituitos a.Et in secundo Regiminis acutorum: Pituita fit clim sanguis semicoctus euadit:Non est aute obscuru, sanguine in iecore S uenis generari.Conciliator tenuit illam potius in iecore generari, adductias hoc argumento,quod humores omnes unum instrumentu & ages habere debet.
Quod uerb in uentriculo generatur est impersecta pituita, quia A uicenna palam consessus pituita in iecore generari:inquit tamen & plurimum, quod in uentriculo generatur, est Pituita : igitur intelligit per eam chili, ut dicunt,substantiam, aliudq; pituitae genus. Sed haec eXpositio non est susticles,quia subiungit, Quoma chilus est propinquae naturae ipsi pituitae. Igitur aliud uult esse pituita ab ipso chilo. Adducitur alia ratio a quibusdam pro opinione cotraria, contingit hepar generare prauam pituita, sicut & bilem,si pituita in hepate generetur: igitur necestariti erit Ura recipiens,ut in uesica urinae,fellis, Sc lienis: sed non datur secundo irtutunaturaliti igitur non ibi potest generari. Ideo hi tenent pituita generari in uentriculo,secundu Galeni sententia. Respondet aute praesenti autoritati,quod multiplicatur ob id,quia parti de ea in sanguine conuertitur: aiecore frigido existete.Dico,ista opinio potest defendi ad mentem Galeni. possumus tamen hoc adducere fundamentu aduersus illam,omnis pituita transit per iecur,& iecur est agens naturale, agitur agit in illam: Ssorma quam introducit iecur,manet in ca dum est in uenis,igitui pituita
quae est in uenis in iecore generatur. Μelius est ergo dicere, quod pituita habet duas sormas, sicut diximus de utraq; bile, & haec est uera opinio Galeni
137쪽
Galeni,alteram prout est humor extra uenas, & sic generatur in uentriculo,& nutrit eum,sicut nigra bilis splenem,& flaua suam uesicam,& sic trium humorii simi tria vasa, & uentriculus erit conceptaculta & lacuna pituitae. Aliud genus pituitae est humor perfectus, & hic generatur in iecore cum aliis:& sic stat mens Principis,& Galeni, & ueritas: non differt, igitur pituita ab aliis humoribus,nisi quia in aliis quod est eretra uenas in conceptaculis sit eX eo quod est in uenis: at in pituita genus quod est inuenis,fit eX eo quod in conceptaculis. Cum uero dicitur, contingit peccare iecur: dico,quod tunc in bilem,uelmelacholicum humorem transibit, ct quod uasa non sunt ordinata propter peccatum naturae, sed utraq; bilis generatur utilitate naturae. Alia quoq; ratio non procedit,quia pariter probabo,quod non generabitur bilis, dato frigidissimo alimento, sed i men non carebit pituita ob hoc animal aut bile. Si tamen pergas eodum
Hepar frigidam habentes an febribus obnoxij.
QVando sanguis in iecore frigido suerit aquosus S subtilis, S ui irae.14eap r. tus eius debilis, tunc incurret fierenter febres, dicebat Princeps quartadecima tertii: sed prima quarti ad unguem habetur oppositum:
S octauo artis curatiuae cum connumerat corpora ad febres parata. Iaco Rp
bus existimat,quod hoc sit per accidens, non eX natura temperiei: nam 'R ' sic sublata coctione humores crudi generantur, eX quibus fit obstructio, unde tales in pituitos as febres incidunt.Dicunt alii etiam, quod Galenus ibi ponit ordinem paratorum ad febres per ieiunium, famem, S eXercitium, causasq; ephimeram producentes: at quod frigiditas iecoris cum his est causa per se. Dico igitur,corpora sunt duobus modis parata ad febres: uel ratione subiecti recipientis,es sic calida & sicca, & calida & humida. Alio modo ratione putredinis, S sic tridetur mihi expressisse Avicenna omnem causam putredinis in illo loco: nam debilitas iecoris facit, ut crudi humores,& putredini apti, genςrentur: frigiditas addit super hoc,& etiam facit angustiam uenarum, quare erunt in perpetuis obstructionibus: subtilitas sanguinis facit ut facilius corrumpatur: quare eX naturalibus dispositionibus haec erit omnium paratissima ad febres putridas. Causa autem faciens febrem rard deest: quia calor naturalis ualidus non praeparat ad putredinem, sed potius resistit: & ideo non ualet a naturali
temperie ad praeternaturalem, nee a temperatura iecoris ad totius corporis naturalem constitutionem
138쪽
pocrates, omnia in omnibus continetur. Quin etiam an
uenis ipsis aeris mod1cum,sexto de Vi partiti.Et ideo dicebat in primo de Elementis, quod omnia in nobis permiXta sunt, ut nequeas unquam quod purii sit se- - cerΠere. Sed in secundo de Crisibus& quarta Aphorismorum,docet tertiana puram ac quartana esse, quae a syncero fiat humore.Clarius in libro de Μorboru differentiis, docet tumores plerunq; amixtis humoribus fieri,nonnunquam tamen a synceris. Solet dici, quod eXquisite syncerus non datur,sed qui modicam habetpermixtionem, hic ς'I pro θncero apud medicos habetur. Sed huiusmodi responsio uera m est: tum quia medicus artifex est sensitivus , dc quae nullo sensu percipi possunt,ac si non essent,habet: igitur mixtio haec no sensibilis,licet apud Philosophum admittatur,apud medicum nulla est: nec etia autoritas Galeni in secudo Pronosticorum eam admittit:docet enim duo esse genera humoris synceri quorum utrunq; malum sit,& quod nulla habet admixti nemo quod ualde eXiguam:& dat eκemptu de uitellina quae est syncera,& ea quae habet pallidiorem colorc.Ideo dico,quia generaliter omnia
permiXta sunt in corpore nostro: accidit tamen eX opere naturae, ut aliquid secernatu quod nihil habeat sensibile admi&tum, & hoc θncerum exquisitissime apud medicum est. Est & wncerum quod minimam habet miXtionem,sensu tamen perceptibilem. In libro igitur de Elementis ut philosephus,non ut medicuS loquitur. coNTRADIc ΤΙΟ II. Motus Anhelitus, an uoluntarius. Res fuerunt opiniones de anhelitus uirtute: prima, quod a uoluntate: secunda, quod a natura: tertia, quod ab utraq; uirtute: &huius quaestionis disputatio potius dialectica est quam medica, libro de Μotibus manifestis inquit Galenus: hoc interpretabatur in ii bello
139쪽
bello de Voce & anhelitu, sc quod non esset uirtus composta, sed quasi media. Idem etiam in initio libri dixerat , scilicet quod iudicio
suo non est media uirtus nec naturalissed uoluntaria. Adducit autem ad hoc tres rationes:Prima est,fit suffragatibus musculis,& musculi mouentur a uoluntate,igitur anhelitus a uoluntate pendet. Docet hoc autem ex uulneribus quae in spina fiunt, quorum quaedam magnam partem auserunt respirationis:totam non possunt, propter neruos qui em cerebro per internam progredientes partem septo immiscentur. Altera,Vox est uoluntati subiecta, at uox praesupponit anhelitum, igitur & anhelitum parere oportet uoluntatis imperio.Tertia,quod anhelamus cum uolumus,
ct retinemus, & augemus: igitur manifestum est, quod sit subiectus uoluntatis arbitrio. Solet addi, quod nisi esset uoluntaria actio, in attonitis morbis nusquam concideret.Ηanc de Galeni sententia opinionem habet Averroes in secundo Collemneorum:adducit tamen duo aduersus illam fimdamenta:Primum,qubd per somnum clim nihil desideramus respiramus: alterum,quod anhelitus pulta est proportionalis ,& non minus per
illum,quam per pulsum Galerius, iudicabat Hippocrates: pulsus autem naturalis est,ideo S anhelitus.Subiungit propter id,quod sibi magis arridet opini quae dicit, quod est motus medius, seu compositus. Sed quod
etiam ue risimili us est, ut sit in toto natural is, quia ex toto illam operationem delere in nobis nequimus. teste uel ipsis Galeno Aphorismorum tertia particula: uetam intelligis Galenus diu,& absq; uitae iactura ipsa: Avicenna ueris inquit: Anhelitus eκ duobus motibus componitin, estq; uoluntarius:at pulsus est naturalis,purus. ΕΗ quo Conciliator,qui illum
sequitur,determinat, anhelitum ex duabus constare uirtutibus, Voluntaria ac Naturali. Gentilis tamen uidetur sentire,qubd sit a uoluntate eX toto in expositione teXtus.Hanc difficultatem ad tinguem longa uerborum serie tractat Galerius in secundo de Alusculoriani motu,haec habens: nam priores autoritates, quae illi tribuiantur, alterius autoris esse potius creduntur,quam Galeni Quatuor sunt hominum genera,que reprehensione digna sunt: Primum, quod sensus est euers, euidentibus abro ansfidem:secundum,temerarium,qubd dedubiis rebus audacter pronuntiat: tertium est eoru, qui dubitationibus delectantur, cum clara propter obscura suspecta habent: quartum est stultorum, qui clara proptex Obstura euertunt Clarum igitur esse eXistimat,quod anhelitus a uolthate fiat his duobus argumentis:quod seruus barbarus ira percitus,adeo animam continuit, ut expiraret: alterum, quod iam tertio loco pro eadem opinione recitatum est, cum inquit pulsui neq; moderari, nec imperaxe ulla eN parte possimus.Respodet ueno A vermis argumento primo tribus modis,
quod etiam loquimur per somnum, & ambulamus, de se ipso exemplum x 3 afferens,
140쪽
I3 ΗIER. CARDANI cONTRADI C. MEDI c. asserens, quod stadium esset iam praetergresIus, ulterius processurus dormiens, ni in lapidem impegisset: quare nil mirum S respirare nos, cum
etiam moueamur & loquamur. Secundo, quod uirtus aliqua in somno nobis relinquitur sentiendi, aliter nec lumen, nec uoX, nec concussio nos pollent excitare. Vltimo,qubd quae parum aduertimus,etsi a uoluntate fiant,praeter uoluntatem facta reputantur:eXemplum adducens de phrenetico,qui dum Romae aegrotaret, Athenis se esse existimabat: liberatus uero a morbo,eorum quae locutus fuerat,atq; peregerat,non meminit. Superest ut alteri argumento respondeamus,cum causae anhelitus tres inlibello de sint,ut a Galeno habetur, e quibus una est Necessitas, altera Instrumetu, Causis ς ψ tertia Voluntaria facultas,nam S hoc ille eXplicat,cum parum nobis c siderantibus res procedit, pro necessitate uariatur anhelitus: quare non adeo illi,ut pulsus,tutum est confidereruariatur enim nobis cogitantibus: quare anhelitus ob duas causas, instrumentum & necessitatem,iudicium
de homine praebet: affert S aliquid ad uirtutis cognitionem,cum inualida fuerit. At uero pulsus omnia nobis exquisitius refert. Quod uero dicat Averroes,argumentum Galeni non demonstrare satis apertum est, non esse eandem rationem de neruis qui sub arteriis sunt soporariis,& de
musculis,qui respirationi inseruiunt:nec illud fuisse Galeni principale argumentum. Accedit igitur etiam ad declarationem opinionis Galeni quod cum uoluntatis imperio facultas subiiciatur, uoluntariam eX parte eam fateri necesse est.A t uero quod mixta sit,nemo dicere potest niti duo
principia unius operationis constituamus. Cur uero contineri quandocti non possit,quid mirumξ inquit Galenus :ctim nec acuta eXcrementa,plerunq; uolentibus nobis. Non eXistimo tamen hanc quaestionem esse admodum necessariam medico, nam tractatum de motibus manifestis, ad
Galenum ego tapius retuli. Vnum superest, quod si A uerroes ostendere posset, Pulmonem eX se, non a pectore moueri, maSua relinqueretur difficultas.cONTRADI TIO III.
ARteria uenalis exilis facta est, quoniam in pulmonis dilatatione
constrictionem necessarium erat eam utrisq; uicissitudinibus agi.
Venae autem cum motu non incitarentur crassiores euaserunt,seYto deca io.ante Usu partium. Oppositum habetur in septimo eiusdem, Leues arteriae *4,Vm' nusquam dilatantur ut aspere:nam si in mortuo animali inflentur,asperae. 8'' quidem arteriae,ac pulmo ipse dilatabuntur,leues nequaquam. Respondeo. primum dictum est, quod dilatantur, & si non multum, uenae enim nullo modo dilatantur quae sunt in p ulmone .Cum autem dicit,non dilatari,