장음표시 사용
181쪽
co NTRADIcTIO π VIII. sevium an siccum. AMylum est frigidum S siccum in primo, diXit Avicenna in capi - 1.can.cap.so. tuto proprio: sed in capitulo de Frumento, dixit quod est frigidum,& humidum,ac tenax.Rasis etiam in suis Continentibus posuit siccum:sed in tertio ad Almanserem, non diXit,nisi quod est tenax,& quod lenit pectus. Solutio forsan colligi potest eX Serapione: nam inquit, est lib., .eap.io, amylum frumento siccius: non tamen sequitur, igitur siccum: cum fru- cap mentum iam sit impense humidum. Dioscorides non meininit,uel quod tib ς-p sit frigidum, nedum siccum:solum uim ei e ibet astringentem: & proabatissimum eκ Zea, quam nos Speltam appellamus, confici contendit: quod & plane uerissimum est. Sed Galenus in primo de Alimentis po ςδp, tius siccum expressit,quam frigidum. Astringens enim est,inquit: igitur siccum:quare Serapionis solutio inanis erit: absolute enim siccis astringe re, non in comparatione talibus selum Conuenit. Sed quid mirum magis, cum primo de Simplicabus medicamentis Herodoto contradicens,omnia cap μ.no neget Amylum quicquam astringere. An igitur frigidum,an siccum, an astringens,penitus iam incertiam est adhuc. Inde reclamant A rabibus recentiores,qui se Galenicos profitentur, quoniam uires simplicium me dicamentorum confuderint. Ego tam apud Galenum, quam apud alios
ambiguitatem istam initento,de qua suo dicetur loco. Quod si Galenum
uolumus eXcusare, Arabes autem tanquam infensos negligere, mihi potius iniuste calumniantis, quam recte rebus medicis consulentis,officium uidetur. Haliabbas oppositam etiam eius,quam GalenuS tenet,de amylo lib. .cap.is
ad unguem opinionem habet: frigidum enim ipsum putat & tenaX, siccitatis nulla habita ratione.Ergo Serapionis solutio eX Actio est: etenim litia .c. propta ipse amylum ad triticum comparat: quale autem sit, non absolute dicit. Ergo amylum astringit sanguinem tenacitate sua, non autem astringit gustum, ut Herodotus eXistimabat:recens humidum est ac frigidum antiquatum autem sicclam leuiter, apertius autem frigidum: arte enim,&aetate, Sc uetustate a frumento plurimum degenerat ad frumentum comparatum aperte frigidius est ac siccius: unde S par ratio in caeteris granis.cONTRADIc ΤΙ Ο π Ita.
ycliti an tussis siverueniens letalissit.
ASeliti iussis superueniens letalis est, inquit Hippocrates: reddens j Apho issscausam Galenus inquit, Oportet ut haec tussis morbi uiolentia, non alia eX causa superueniat: quoniam cum adeo aqua creuerit,ut asperas iam ingrediatut arterias, periculum est , ne aeger repente suffocetur.
182쪽
ν.e .c.1 sol. Rasis hoc animaduertens inquit, Aqua sub septo transuerso perpetuom ςψιμ manet in asclite inter abdomen & omentum, quomodo igitur implere unquam poterit cannulas asperae arteriae, quae supra septum sunt transuersium8nec etiam illud tangunt. Quamobrem melius eNistimat,ut dicamus quod abundante aqua comprimitur septum, & etiam mala qualitate afficitur: nam non ob solum pulmonem eXoritur tussis, sed etiam ob reliqua membra pectoris male affecta. Sed quandoquidem paruum est periculum in Galenum tueri, etsi iniuste sorsan, dicamus, membra nostri corporis adeo esse peruia, ut aqua a natura eXpellatur etiam per solidas γ As Qxi Α' parte ut Galenus dicit, exemplum dans de sanie inter thoracem dc pulmonem,quae pulmonem ingreditur: & pituita quae inter uentriculum &septum quae uesicam. tum etiam de sanguine qui per sanam cutem eX ossibus confractis,ac callo solidatis eΗit. Sic igitur transire poterit aqua in
'r'' ΤΤ asclite su per septum transuersum. Sed hoc uidetur difficile:Prim quia ut habetur a Galeno in septima Aphorismorum, non potest eX iecore aqua effundi in omentum quod undiquaq; solidum est, nasi ipsum disrumpatur. Igitur eadem ratione nec in septum transuersum, seu supra. Praeter id accedit,qubd,ut dictum est,aqua nec sic tanget asperaspulmonis arterias.Verum dicet Galenus,haec esse iam confirmate tussis Indicia, quae etiam letalia sunt: potest tamen ante etiam iustis siola qualitate eX- citari, & tunc facile emendatur : quae uero eX aqua iam penetrante fit,
mortem,ut dicit,repentinam affert. Sic Rasis dictum de initio tussis,Galeni de confirmata intelligendum est. Sed ad rationem dicere possumus, ibi Galenum de effusione loqui, quae uesicarum consequitur eruptionem: non autem de ea, quae sensim fit penetratione reprehendere Aphorismum: nimis enim fuisset obliuiosus, si cum in praecedente eam laudasset Hippocratis sententiam, auxissetq; propriis exemplis,nunc reprehenderet in eodem sensit. quare solum repentinam ibi arguit eruptionem, quae non nisi rupto omento accidere potest. Sed tamen peru1cax aduersarius dicet: Iam illud etiam dicere possum pro Hippocrate,
repentinam esse eruptionem eX uesicis, penetrationem autem in Omentum sensim. At hoc, dicet Galenus, uerborum proprietas non admittat. Ergo ut plurima aqua supra septum emerserit, trahit pulmo uacuI necessitate, non quod tangat quae in concavo pulmonis continentur, unde exhausta affatim aqua suffocatur, tamen praecipue quod uirtus tunc debilis est. Sed dicet Rasis,& uera dicet: si tussis ob aquam in aspera arterIacontentam prouenit, cur non quemadmodum in empimate sanies, sic in Asclite aqua expuiturξDeinde,quomodo affecto iam toto septo,& aqua infusa madente,illico non morietur. Confestim cogitur Galenus dicere, aliquid eXpui eX aqua: tamen etiam non madere totum, sed imum eiu
183쪽
quo in laco aqua etiam continetur. Sed nos tussim perniciosam in asclite saepe uidimus, sputum aquae nunquam uidimus, aut ab alio qui uiderit audiuimus.Et ideo disit Princeps in quartadecima tertii,quod tussis qui accidit in asclite, est tussis sicca. Ascitem curiosi uerborum dicunt: nam
cONTRADICTIO ππ.Materia quae in concavo pectoris continetur,per resudationem ad pulmonem trahitur. lenus in septima Aphorismorum ut sermonis continuitati locus
detur declarat, sputum seu materiam eius in pectore contentam, inter capsulam cordis,septum,& pulmonis parte, ac subcingentem membranam costas, in pulmones per resudationem quandam, id est attenuatam prius, gredi.At oppositum sensit in Quinto de Locis assectis, cum modum enarrat, quonam pacto pus eX concauitate illa in pulmonem essundatur: inquit enim,compressis uehementer pectore, quod citra ius sim fieri nequit, aperiri tussi asperas arterias, ac etiam materiam ut magna impelli in patentes illas: quare nec opus est attenuatione: imo nec attenuatio puris quicquam prodest.Respondeo: diXerat prius, ora asperae arteriae,quae per totum diffusa est pulmonem, usq; ad illius extremae, non eXquisitae connivere, sed paululum dissidere, tum praecipue quod cartilaginea sint.Ιn haec igitur sensim aliquid trahitur de eo quod iam est attenuatum citra tussim: unde videmus hos strepitum quendam dissonum in pulmone citra tussim sentire: quem potius tussis eleuet quam proritet: hic fit eX hac materia sensim ingrediente.Ingreditur & alia uehementi conatu pectoris,atq; cum tussi: & haec mediocris substantiae potius est: cum crassa non possit aut nimis tenaX angustas permeare uias: subtilis nimium impetum naturae essugiat. De ambabus tractat in quinto de Locis assectis: cum ibi rem ex proposito prosequatiamin aphorismie ositione primum modum solum attingit, quoniam hic solus exemplo intento accommodabatur.
CONTRADIcTIO π XI. Apriles an jsine iecoris uitio. lenus sexto de Locis assectis, hanc nititur ostendere propositionem, quod aqua intercus, quam Graeci uocant οδψος, non nisi iecore laborante fit: seu tumore illud, seu ulcere, seu mala intemperie: nihil refert,inquit,Erasistratum reprehendens.Vnde si quis assatim aqua
184쪽
HIER. CARDANI CONTRADIC. NE Dicie pota uitiosa id genus morbi contrahere debet, & si imbecilliores partes
laeta sint,non tamen fiet morbus is, donec iecur fuerit laesum.Idem etiam accidit dum lien tumore detinetur: nam non prius hydropem infert, quam iecur uitiauerit.Ηuic sententiae Aetius aperte subscripsit, inquies, Impossibile est ut omnino ascites fiat,nisi iecore infrigidato.Verum multis modis potest infrigidari iecur: uel eX se, uel ab apostemate duro, uel nimia sanguinis effusione, uel a retentione uitiosi, ut in suppressis hae-morhoidibus, uel ab aliorum membrorum affectu, ut in scirrho splenis, uel a potu uitiose aquae.In eadem sententia est Paulus Aegineta,& Alevander in suo tertio libro, in duas redigens tantum causas affectum iecoris,ex seipso, & ab alio contractum uistere.Sed & Haliabbas hoc sentire uidetur clare, etsi in duobus ab aliis dissideat,quod non laesa uirtute iecoris id fieri existimet,sed tamen laeta operatione ne concoquat ,& in sano uinem uertat nimiae uentriculi imbecillitatis uitio. Et quod ea quae Graeci in ascitem referunt, illa omnia ipse in hippos arcam, seu farc1ten,
seu carnosam, uel anasarcam, aut leucophlegmatiam,quam tot nominibus eX errore antiqui appellarunt,retulit. Sequutus autem uidetur Galeni sententiam quinto de Locis affectis, qui non sollim aquam antere tem,uerum etia alia hydropum genera, ab hepate originem ducere eX1stimat, quod & reliqui Graeci sentire uidentur. Sed oppositum haDetur primo ab Hippocrate qui in seclido Prognosticorum duo aquae intercutis genera facit, alterum quod ex iecoris uitio originem ducit: alterum quod eX inanis partis. Quae autem sit inanis pars, docebat Galenus, subscribens Hippocratis sententiae ad unguem, dicens esse lacten seu meIerium,& gracilia intestina. Adeo autem illud diligenter eXplicatur ibi, ut sufficiat lectorem ad eum remittere locum rviam cum Hippocrates nera proposuisset,subiicit & cuiusq; signa seorsum.
Similiter Princeps in tres deduxit causas originem ascitis. Vnam quae est eX materia,& huius causa est iecur. Aliam Hii' separationas ultio accidit , eum renes debiles non traverint: nam tunc,inquit, & haec sol iam niuitio renum: ut in noua uersione quae melius iacet, habetur: oc hoc eli
quod dixit Zoar in primo Thei sir, cum dDest Et principalis causa aphius
asclitis est, ut sit uitium in attractiva renum absque Iecoris U1t1Ο : sicut causa propria hippofarcae est, cum separativa virtus in iecore debit Iorfacta est.Tertia causa iuXta Avicennam est, eX uitio transitus cum am- peditur pars serosa transire non potest per urinae uias, uel obstructionis impedimento, ut in tumore: uel ruptura uiarum, quae uretides dicuntur , sicut in posteriore loco declarauit: inquit enim, cum post dolorem
renum, & lapidis initum succedit hydrops, signum est, quod porus οπ
185쪽
LIBRI II. TRACT. III. I 9ureteris dilaceratus est. Serapio in suo compendio nullam renum habet irae. . eap.r. rationem, cum Graecisq; consentit. Rasis in septimo Continentium dimit, Galenus divit unum in libro de Locis assectis,ex quo sequatur quod possit hydrops fieri absq; iecoris uitior cum renes ad tantam peruenerint eo ,. debilitatem, ut non possint quod aqueum est in sanguine, ad se trahere. Ea autoritas habetur in sexto de Locis,cum inquit, Accidit renibus debilitas in qua urina sanguinea emittitur, non aliter quam ea quae leCorI contingit. Ob id iure Rasis dubitabat, cur in hydrope, si recoris semper est imbecillitas, non apparet deiectio sanguinea inseparab1le ferme
signum a iecoris debilitate c Respondet,& bene, quod imbecillitas in concavo iecoris est causa deiectionum sanguinearum, in gibbo ipsius hydropis r uel quod frigiditas est causa hydropis imbecillitas uel obstructio sanguineae deiectionis: probatque secundum dictum: quoniam uidemus tumore in gibbo eXistente, absque sanguinea deiectione, hydro
Illud etiam obscurum est, ac quasi dictis repugnanS, quod hyσrOpIsis asclites fit, cum uitium est in iecore: tympanites, cum in uentriculo, uel intestinis. Si enim intelligit, quod solum sit assilites cum detri- ἡά, mentum est in iecore primigenium : falsum est, ut saepe uisum est. Sed diussi. si intelligit, quod asclites est, cum iecur quoquomodo afficitur, idem uia detur de aliis generibus hydropum: nullum enim tale est, quod absque iecoris ueXatione possit accidere. Sed & adduxit hic uir Galenum ter tio de causis symptomatum, ubi multa de hoc agens dicit, EX quibus colligi possit asclitem etiam renum uitio fieri. Verum demonstratio quam adducit in primo de Facultatibus naturalibus id inundς uidςtur .., i,
ostendere: inquit enim , Uretidibus ligatis nihil ad uesicam desertur: medium. unde uenae implentur quae sunt in directo peritonei, adeo ut disrumpi uideantur. quamobrem si ita est, illis distentis abruptisque, implebitur cauitas peritonei,asclitesque fiet. Tandem eκ proprio iudicio Rasis subiungit, Dico quod aselites poterit fieri absque uitio iecoris omnino, soloq; renum serosam partem sanguinis non trahentium desectu accidet Signaq; huius speciei conatur ostendere. Η1s tot medicorum dissidiis si quis uelit oeeurrere, primum ratione
utatur: deinde conetur autorum dicta conciliare: nam aliis in causis uolentes discrepant, uariis inducti argumentis: at in hoc causa dissidii est ignorantia.uiX enim quisquain siladeri potest ut credat morbum qui sit obstructis uiis renum non esse hydropem. Deinde si in hydrope iecur debilius euadit, cur deiectio sanguinea non apparet ξ Accidit, quod ieco
patiente imbecillitatem, omnes hydropum species deberent generari: siae et a iecoris
186쪽
18o HIER. cARDANI cONTRADI c. MEDI c. a iecoris imbecillitate omnes prodeunt. Nimis oppido longus euadam,
si quae singuli hac in causa senserint docere nunc uoluero: atque id tamen superuacuum erit.Scripsit multa Galenus, quae interciderunt. Primum igitur nomen declarare aquae intercutiS aggrediamur : nam non
eodem usu antiquitus, & moX Aetii tempore, S nostro recipitur hoc ξ nomen: cum dicat Galenus in quarta Aphorismorum. Quod autem
Tympanites sub nomine hydropis, id est aquae intercutis apud Hippo-
lib.s.cap. xo. cratem contineatur, est manifestum. Sed dupleX tamen est aqua intercus Aetii sensu accepta, ut tympanitem excludit: non equidem quod
ille hoc intelligat, sed quod intelligere oportuit: statuit enim prius tria genera hydropis, Asclitem, in quo aqua inter peritoneum S intestina,
sed uerius omentum, continetur. ubi autem sit flatus,dicitur Tympanites. Scio suggillabunt me quidam rudes, quod in tympanite non diXerim aquam adesse: alii, quod redarguam Aetium, qui solitus sim reprehendere Galenum.Ιnde igitur Anafarcam seu Sarcitem statuit,cum uniue sum corpus aqua madens, uelut spongia, & tota caro tumet: hanc Sub-
, tercus, hanc Leucophlegmatium uocat. Inde posterius peculiaria adhi- eap.3o. bet huic speciei auXilia, tum etiam sectionem ei propriam.Sed hic Aetii error silentio cum plurimum ad curam intersit nosse disserentias hy- hQ dropum non est dissimulandus. Principio enim dicebat Hippocrates seXta Aphorismorum, Ab aqua intercute habito, si aqua uniuersa in
uentrem defluXerit soluitur morbus. Vel per aquam intercutem intelligit sarcirem, igitur aqua non in solidis, sed in uenis continetur, dicente Galeno in commento, Simile est hoc operi medicamenti, nam aqua inuenis existens ad uentrem trahitur. Si uero de asclite intelligit, erat primo intercus ainites,& non farcites: deinde asclites sub peritoneo aquam non habebit, quod tamen omnes medici, dc ipse pariter Actius fatetur. Nec est quod disserentiam facias intercutis ac subtercutis, cum hae sint flammeariorum istorum,qui uertunt lasciuiae. Graeca UOX una est: hi, ph' ' ' ut solent , in scyrpo, ut dici solet, nodum quaerunt. Ergo rursus ibidem cum dixit, A diuturnis sanato haemorrhoidibus: nunquid Galenus c. aphor.3. per aquam intercutem potius ascitem quam sarcitem interpretatur: sie ri enim inquit refrigerationem iecoris. Sed dices, aqua intercute labo- p u- rantibus ulcera in cute facta dissiculter sanantur. Respondeo, quia aqua in uenis non humor in selidis continetur, ut mox declarabo. Sed& in primo de Naturalibus facultatibus cum diXit, fieri sarciten uel anafarcam cum id corrumpitur, quod adhaesit nondum tamen agglutinatum
est: si igitur adhaesit, quomodo diffluere potest, ac spargi ut aqua Quid dicam de aqua intercute in qua eXcindi uentrem ac uniuersa
187쪽
LIBRI I 1. TRAc T. III. IS Iesssuere periculosum est nunquid hoc in sarcite fieri potest,& de ea quae . . AphbAletalis est, cum tussis superuenit an in sarcite uult Galenus aquam cana Aphoris.3s. nulas asperae implere arteriae dc in ea quae uenit uitio splenis. Nimis im- p inpudens iam sit negare sarcitem aliud esse ab aqua intercute. Propterea γ. Aphor.=o. alibi Galenus dicebat quibus in uenis & uniuerse corpore alba pituita coaceruatur aqua intercus illa superuenit, quae leucophlegmatias appellatur. Liquet igitur ex hoc sermone, quod per aquam intercutem Hippocrates exquisite Hydropem,id est illius omnia genera intelligit. at nec leucophlegmatiam esse contenta aqua , sed in membris alba pituita, quae ab aqua multum differt, quod sua neq; citrina sit: unde farciti minime illa sectio conueniet. Huic sententiae Galenus substribit in quarto regiminis acutorum, dicens: Qui duas species hydropis statuit,defecit in nu- eoui.tii. mero: qui quatuor, abundauit:nam tres sunt, quarum duae inter peritoneum S uentrem fiunt,tertia in uniuerso corpore. In secundo etiam ad Glauconem inquit, Cura quae hydropi debetur, in qua aqua si ib pexi toneo coaceruatur,eadem aquae inter cutem conuenit. Liquet igitur sarciten esse,cum pituita continetur in membris. At aliud est genus lutercutis cum aqua effunditur passim in membra ex uenis. Fit & tertium genus, clim absq; tumore uentris colliquatur congesta pituita. Sunt igitur tantum tria genera ab initio: uerum ex his evadunt in quinq;. Non est autem credendum urina tantum in uenis contenta fieri hydropem: nanq; membra trahunt quod sibi utile tantum est, ut Gale- i. de semine. nus inquit: quare cum delinquit iecur in coquendo, renes non trahunt: de ipsum tamen eXpellit quod inutile est: resudat igitur ex uenis in uen 'R ' trem,atq; id sensi purior autem pars ad renes trahitur: ob id cum asclites fit, urina minuitur, nec tamen tota perit. Si autem renes non traherent, aut uasa frangerentur, sanguineum esset quod in uentre contineretur : at non uitiato sanguine, quamuis aqueus sit, urina multa emittitur,
nec spernitur a renibus: hydropemq; m1nime incurrit.Sed si caua iecoris uitientur,ssu Xus sit sanguineus:non est enim in uenis quod trahat,sed iecur trahit ab eis atq; eXpellit. Vnde non cogitur resudationem facere, cui succedat hydrops, sed si ui contineatur. At neque hydropi asciti succedet sanguinea deiectio, nam est convexa iecoris in concauam nimis uioleuta per tam eXiles uenas reiectio fieret: atq; in ea etiam aqua non sanguis remitteretur. Quo fit,ut duas quasi in iecore formas ac substantias sanguis acquirat: Priorem etiam in uenis, aliamq; in dextro cordis uentriculo: aliam in sinistro, aliam in cerebri membranis. Sed non
omnes speciem mutant,uerum tres tantum: uenae,quae imperfectum generant : iecur,quod optimum, sed non sentientem:& cor,quod creat sentientem,id est talem,quo possit animal sentire. Ob hoc animalia omnia
188쪽
182 HIER. cARDANI CONTRADIC. NE DI C.
cordi proportione respondens membrum habent, aut cor ipsum: plantae autem iecori:generatur etenim S in his succus, qui tot partibus seorsumaledis idoneus est atq; id membrii uel cortex est, uel medulla: nulli enim quod sciam ligno hoc inest. Sed & si sanguis regrederetur, nutriret circum uicina loca,ea enim aquoso nutriuntur sanguine. Si igitur frangaturia reteris,aut tumore obstruatur, non siet In altero tumor uentris: quoniam iecore bene affecto sanguis serosus per uenas permeabit, redundansq; ad cor primo febrem,deinde mortem suppressa urina inseret:multost sic periisse uidimus breui admodum tempore: alios in X I. alios in X I I II. quosdam etiam arctarum uenarum S pingues in v I 1. diebus: suffocat enim seros a copia. Non igitur tumescit in his uenter, quoniam
moram non contrahit sanguis,nec erodit uenam naturalis humor.Si uero
frangatur ureteris, inflatur uenter, sed hydrops non sit, imb peracutus morbus: putrescit enim sanguis qui eXit, & hominem iam morbo imbecillem occidit intra quatuor dies. In his nihil aliud cernitur quam dolor renum, inde tumor cum morte succedens: impossibile est enim quod fracto ureteride amplius lapis eXcernatur: aut quod excreto illo iam fractus sit ureteris, etsi illud Auicenna& Rasis perpera aliorum imaginationes secuti,dicant:non eNistimates uires rationii. Palam si igitur Avicenam, S AuenEoamc Rasini nec Galeni mentem,nec ueritatem assecutos esse. Rursus fiat uitio imbecillitatis renum,si fieri potest in his rursus nult penitus hydrops siet: sed primo conabitur,si leuis est morbus,impletis hi nis per sudorern eXcernere, demum crustae& papulae toto corpore appa rebunt : alatq; morbi uarii, ac sorsan leucophlegmatia . non enim nutriri corpus bene hoc sanguine potest. At quia hoc nouum est,dicamus iuri Galeni sententiam, fieri leucophlagmatian, clim diminute concoquitur sanguis: etenim non posset omni corpori hic affectus esse communis nisit '' eius membri es quo totum corpus generaliter nutritur. Ergo mala coctio facit ut leucophlegmatia generetur: nimia frigiditas sanguinis sex sam partem multiplica quam non trahentes renes putredo corrumpit, resudatq; per ureteras in spatium saepe dictum. Quoniam igitur frigidius est iusto iecur, plurima ac praua serosa pars in sanguine gignitur. haec ut inutilis a renibus non trahitur,sed putresci resudatq; ob moram ct acuitatem in uentrem, S generatur hydrops ascites: ante uero fit ascitis genus,in quo corpus propter uenas impletur aqua, nec tam e tumet uenter ,
atq; in hoc solo ferme,quamuis S in leucophlegmatia aliquid iuuat cutis sectio, quam Aetius consulit, strenue auxiliatur. Indicio est, quod tales nisi curentur, in ueram tandem transeunt ascitem. Sed de tympanite di- .Aphorisia. Cebat Galenus, quod a minore fiigiditate fiebat quam astites, ob id ratio discriminis est manifesta. Fit autem tympanites uel solius iecorat uitio,
189쪽
cum modicet asciti calor iungitur iecoris,& hec pessima est,tum quia cau iam effectui contrariam habeat: tum quoniam in ea est uterq; morbus, ascites & tympanites. Fit S cum ob uentriculi uitium subtilior pars ex cibo transit in spiritum. Propterea dicebant Rasis,& Avicenna concordes, Tympanites ob uentriculi uitium maNime fit, ut ascites ob iecoris: nam si iecur nimis incalescat,uentriculus autem non concoquat,cibi pars in flatum digeritur,quae subtilior est. Atq; utinam ego intelligerem unde hic esset transitus eX iecore in cauum peritonei, quin potius per iΠtestina & mesertum digeratur. Averroes cum sua discretiua uirtute facilem fugam habet, inquit enim: Cum non fit separatio in iecore aquola 3collec.c. ai.
partis a sanguine, tunc fit ascites: cum uero materia aquosa a calore eXuritur,fit tympanites. Et ideo dicit & ipse,quod hic morbus ob contrar1etatem causarum & producti, est difficillimae curationis. Et recitat opinionem multorum, qui crediderunt aquam illam resudare eX uenis,quae ab umbilico ad iecur tendunt, quibus fugit infans nutrimentum a matre dum est in utero Sed dissectio ostendit,quod illae uenae in adultis sunt eX toto aridae: quomodo igitur transmittent aquam 3 Deinde si sic esset, possent etiam fieri Hydropici stante iecore ex toto illaeso. Conciliator ponit hydropen sarciten fieri absq; uitio iecoris, nec potest differentiam disserentito tradere haru,nec docere quomodo omnis hydrops iecoris uitio fiat.Oste- sum est etiam supra, hoc omnino esse non posse, ut sarcites abq: iecoris
noxa fiat. In ascite etiam eκistimat aquam illam per arterias siccas penetrare,quae a iecore ad uesicam tendunt: quibus serosa pars, dum in utero infans est,a iecore propellitur in uesicam, ac matricem. Sed hae omnes, ut diXi,nugae sunt,& imaginationes,ut de Averrois uenis dictum est. Illam uero separativam, quod non detur,iam supra ostendimus,si per separatiuam intell1gamus discretitiam. Conati sint quidam ponere distinctionem inter genera hydropum, ut ascites a frigiditate maXima fieret iecoris, a mediocri tympanites, a taminima sarcites. Sed si ita esse oporteret ante ascitem fieri tympanitem, Q ante hanc rursus sarciten,quod non videmus:nunquam etiam possent simul esse,aut semper, quorum neutrum accidit:nanq; videmus ascita tym in panitem al iquand aliquando farcitem, quod rarius est,commisceri. At uero quod hoc futurum sit,plane apparet:quia maXima frigiditas potentia minimam & mediocrem semper continet,actu nunquam. Est etiam genus quoddam hydropis repentinum,& forsan proprium ab Hippocra- Aphorism. s.
te dictum in septima Aphorismorum: Quibus hepar aqua plenum in
omentum eruperit,uenter repletur,& moriuntur. Galenus eXponit,uesicas in membrana hepatis aqua plenas exoriri,ac disrumpi. Inde mani-scstum est quod tunc tanta cauitas, ut illi opinantur,repleri nequit: sed
190쪽
successu temporis paulatim eX iecore per eius substantiam aqua penetrat : atq; hic mihi modus uerisimilior causae hydropis uidetur. Sunt qui credant per membranas etiam aquam penetrare, quoniam sudor sanguitatu 'I'' neus quandoq; essiuat,ut Aristoteles & Galenus fatetur.Sed mihi hoc difficile uidetur,cum non sit quod impellat:constat enim exempluesse dissi mile. Sed ad re redeo.Quibus Tympanites fit,his in iecore plurimu generatur primo satus: sed unde exeat,hic est dissicultas.In pestilentibus etiasebribus tympanites fit,non autem in ardentibus,quoniam spiritus uitalis resoluitur: unde plurimi sub morte in acutis fiunt Tympanitici, &mortui turgent: hoc autem singulis diebus inspicere licet, quare sola frigiditas non sufficit tympanitem excitare: sed quae destruit uitalem calorem , ct alium igneum eius loco accendit. ea de causa non iuuat sectio peritonet in tympanite,cum tamen totus flatus illico eX uulnere eAcedere debeat: nec enim idem est de tympanite, quod de ascite, ubi tempore indigemus, ct conatu, ad aquam quae sub vulnere iacet eXtrudendam. Acr sponte eXit ab omni parte,sed ubiq; continetur,& non in cauitate soldm:exiguum uero aquae quod in imo residet,cum uulnus occluditur totam tragoediam rursus eXcitare solet, nam iecur & ipsum flatu plenum est. Ergo clim uenae in intercute sollim tument,& crura,nondum autem
uenter, saluberrima est incisio quam Aetius consulit, per paruas sectiones: atq; sic ego unam iuuenculam persecte sanaui in domo Albem Varisii,quae postmodum nupsit,& in fine anni denub correpta morbo, dum aquam incredibilem per plures dies hausisset, quamuis me uocassent,ab
immenso potu temperare non poterat, adeo malum inualuerat,mOrtua est.
Par.s. Aph. Omnis igitur hydropis causa, iuxta Galeni sententiam est ex iecore: Ritri quod & Rabi Moyses in suis Aphorismis uidit.Quo ex loco colligatur iis SV Z brum Scientiarum Galeni eundem esse, qui apud alios interlorum, ut μ 'ς etiam ex secundo Artis medicae habetur, nunc de Locis assectis inscributur. Quae autem sit uitio uenarii in mesereo, partim dissert ab ea,quae eπ iecore:nam hae uenae sunt partes uenarum iecoris. Placuit tamen ElpΡΟ-' - crati distinguere: nec solum calidis morbis, praecipue febribus, Hydrops succedit ob caloris innati resolutionem, sed ob usum frigidorum immoderatum: praecipue uero in senescentibus. Species uero tres esse diXimus, quarum una atq; altera bifariam diuidi potest: Tympanites absq; aqua, S cum aqua: ascites in uentre S uenis,& in uenas tantum. SarciteS quae leucophlegmatia & in qua mebra potius proprio,quam alimeti uitio nutriri desinit ut in hecticis S morituris quae pessima est,neglectaq; a Galeno,ut quae curam non susciperet, cum tame eiuS in genere meminerit,
ua & ipsa sarcites uocatur. Qui uero tympanitis frigida & siccam intem