장음표시 사용
191쪽
LIBRI I I. T R A c T. III. I 8speriem ascitis frigidam ct humidam, iecoris causam esse diceret, sarcitis
frigidam tantum, nihil repugnans autoribus S eXperimento affirmaret:& aliquid subtilius inuenisse uideretur.Nec tamen omnis frigiditas Hydropem facit, nam quidam natura tales essent: sed quabus multo minor, quam pro calidi tatis praeternaturalis ratione respondeat. oportet igitur multum attrahi, frigiditatemq; adesse, corruptionisq; modum: at frigidum,cum humido coniungitur,maius apparet: propterea diait Galenus maκimam esse frigiditatem in ascite tympanitis comparatione:tum etia,
Sedimentum urinae an in iecoregeneretur.
QVicquid alimenti in sanguinis generatione naturae refugit coctim com uiunem,illud in urina subsidet,& sit sedimentum: dixit Galenus primo Prongosticorum: subiicit etiam,quod est particeps causae praeter naturam. Et in tertio Μedicae artis: Cumq; corpus temperatum optimo huitae regimine utitur,nihil circa delemones aut urinas peccatur. Clarius '' 'ς' in primo de Crisi: In pueris,atque ns adultis, qui otiosam uitam agunt, cap.ra . antequam in uentriculo alimentum perfecte concoquatur, multa pars tamen etiam in uenis crudi humoris resecatur, quae tota in sedimentum urinae transit: unde fit, ut qui eκ otio & crapula febricitant, multum
habeant in urina sedimentum: qui uero biliosi ex inedia S laboribus, nullum Oppositum primo de febrium differentiis: In apostematibus Apus quidem fit superante natura,in uenis autem S arteriis, dum humores concoquuntur,quoddam quod puri proportione respondet, subsidens .eollamn in urinis. Et rursus Averroes: Ηypostasis est superfluum tertiae coctio- cap- Α-λ mi'nis : quare non fiet in iecore. Avicenna uidetur sentire, quod sit id quod per malam coctionem in iecore generatur, cum diΗit, Et non oportet ut quaeratur Hypostasis in urina sanorum: ipsa enim non est necessaria nisi in aegris: si enim esset superfluum alimenti, semper inueniretur. Sed secussa primi
huic contradicit quod dixit in quarto libro: Vrinae in acutis febribus no 40ς-3 habent sedimen, deinde habent ipsum. Quid autem est sedimen, nisi him φ 'e' ' μ' mor qui febrem facit,qui iam concoctionem est assecutus Zest tamen hypostasis significas super hepatis dispositionem, orarina ipsa super uenΟ-
sum uniuersum genus ut habetur a Principe, & quarto Γ Tuenda fam- Trac. a. sen. . tate.Inquit enim Princeps:Et eius quae est in odore herbarum, causia est I P0stmςd
hepatis adustio. Pro solutione dixerat Trusianus in sita disputatione singulari,&Iacobus de Fortiuio in quaestionibus super secudam primi Aui- ennae eam repetit, quod Hypostasis tam in fanis quam in aegris fit in A iecore
192쪽
HIER. c ARDANI cONTRADI c. Μ EDI c. iecore per malam coctionem. Ad GJl ni aut ritatem dixit, quod illa est pro i pso: nam sit esset eX humore putrido COI Cocto,estet pus, non sedi me: c itur natura sedimen emittit, i disi At quod adeo est ualida, ut non solum noxium humorem concoquere pol Sir, sed etiam sedimentum. In febrium i itur initio indicatur per crudum sedimentum quod natura est occupata circa humores. Sed quomodo significabit Hypostasis coctione bonam iecoris ac uentriculi ξ respondebit qubd in perfecte fano nihil horum est incoctam enim materiam significat. Sed ut mihi uidetur Galenus in primo Prognosticorii uult, quod dealbetur a solidis, quare in temtia coctione fiet: & etiam quia sanorum urindin eXquisiite cum sedimento depinx it. Liquet enim, qu bd hae sunt cum substantia mediocri colore subrubo. Tertium igitur signum etiam ad sanorum urinas pertinet. Opimo uero cui magis IacobuS fauet est, qudd in tertia conCoctione generetur sed clim multa est pars superfluR aut pori obstructi, tunc descendit cum urina.additq; praeter id quod in morbἰ est parS eius quod reduci ad beni num potest. Dicthum primum ut dὶXλ, Ontra Galenum est, ut do
cui nam in eXquisite fano sedimentum in rἶHAE dpparet, nec tamen in
omni Sc hoc solum uoluit Avicena:uelut fani est habere dentes triginta duos nec tamen omnis fanus habe sed solii qu i persectissimi est temperamettianus enim ieiunus, biliosus, laboribuS S uigilia eXhaustus est, nec habet sedime in urina.& tamen sanus est. Sa ὶor est,qui habet, quam quin5 habet,hoc Galenus uoluit:ille, quod no necettstrita est habere eum qui sanus sit.De humore aute diXi,quod nihil est AEd peccante pertines. Galeni autoritas sic debet intelligi ut iacet:eius enim opinion ISelhquare mXta illui in Canis quide sedimetu fit eX materia sua in iecore, & forma acquirit in uenis:in aegris aute pars est materiae Pe cant S. At DOS, ut diX1mus cum uideamus in morbis sedimentsi quale in eXacte uanis,impossibile est,ut sit pars materiae tacoctae,quae Omnino est inutiliDS puri cinda similis Ga-Ienus pari aliquado cbsiderate ista protulir, quα ii sequamur in infinitos nos adducut errores: si negemus,audd 1Q- ,δC PertΙΠRCeS iudicamur: pr cipue apud hos nebuloneS,qui se GRlς ι DO αλνθ-s iactant. Nam si materia est quae cbcoquitur,cur In Crisii quV PCr u rina iit, nunquam uidemus sedimenta optima, sed materi β quα iundo residet ac turbuletasEEmitteret etiam materiam hOC m do PQCVwxCm abs , crisi. atque etiam crudam quod in omnibus fater, morbi Ρὶ Culu est: aberraret enim semper natura. In pestilentibus etiam morbi, homine pereunte optimum apparet sedimen,quare aliam habet hOC CJussem. Quid qi md si iam in fanis siponte adest, cur hoc eX morbi materia eXpetendum. Concordamus 1tur cum Galeno in sanorum sedamento'ubd alibi materiam alibi hommam suscipiat. Ugo autem nostrorum temporum more longam facit
quaestionem,in qua opus habuit isto scriba.
193쪽
cΟNTRADICTIO I. Tac an febrientibus utile.
A C dare caput dolentibus malum: malum uero & Ω-bricitantibus , & quibus praecordia suspensa murmurant,& siticulosis: malum autem & quibus in febribus acutis biliose int deiectiones,& quibus sanguinis multa deiectio facta est. Conuenit autem tabidis dare,qui non ualde multum febricitant, S in febribus longis &paruis,si nullum eX supradictis signis assuerit,& praeter rationem cosumptis inquit Hippocrates in Aphorismis. Octo in casibus lac prohibet se- par. . cundum Galeni expositionemmam uerba illa, Et quibus praecordia sus- ῆphor 64. pensa murmurant: sic Iegit: Quibus etia praecordia sunt suspesa,& murmurantia. nam Graeca lectio etia id admittit,ut sint duae partes, κια οἱ πρυποχόνδρια μετέωρα-οηιαβορβορίζοντα. Item eam partem, quae ad se-bres β biliosas deiectiones attinet,in duo diuidit:qub sit, octo ut in casibus haud coueniat,probetur aute in tribus,Tabidis, & febribus longis ac
paruis,tum etia preter ratione cosumptis. Sunt qui uerbii φοινωδεα iuXta rei natura,& dictionis uini,& Celsi autoritatem, no tabidis,sed phthisicis lib.3.eap. . interpretentur, ut Bras auolus,nec male in suo commetario. Aduertit Scalia,qua habebat in suo codice lectione,ubi pro βλsnoim, quod est debilibus,uel paruis,ut dictu est,febribus, legebat iuXta Orabasii interpretatione,sed no secundia Galenum et, id est tussi ueNatis.Emedat uero Galenus ea uerba, Qui non ualde multum: ad sensum trahens rei magis conuenientem,& orationis tollens absurditatem, sic legendo, Qui non multum febricitant. Haec sunt quae prius ante aggressione,de emendatione Aphorismile- ,
ctorem monere uolui: nunc uero uideamus, quas patiatur difficultatς - .& i de L. Nam quarto Regiminis acutorum dat in causone, lac asinae,sebre, ut inquit,uehementi,& cum oris amaritudine.Tum etia alibi in eode libro, in xςX, 19.
cura ParapieXiae,Epilepsiae Vertiginis, & grauitatis capitis.Videtur au- δtem eX octo conditionibus,si quis diligenter uelit cotemplari,septe priores damnasse eXceptiones his tantum in duobus locis, ut iam nihil quod
194쪽
prohibeat supersit praeter eXtremam multam sanguinis deiectione. Sed post princip. & in Eratolai puero lac prebuit ter,septimo Epidemiorum:primum cum febre laborasset,& multa biliosa ac tenuia demisisset: aderat tamen intestinorum difficultas,quo in casu & Galenus lac bibendum dat. Non igitie et in hiine. tur hoc absolute uerum est, quod in febre cum biliosa deiectione lac non
conueniat.Conuenit & in uuluae stragulatione,ut in libro de Natura foe- in pyiuς minea, nec purgandi causa dabat sed a purgatione. Verum ad primum institutum reuertor:Dedit,quicunq; fuit eius libri Eratolai puero autor, lac primo,aut serum decoctum: post autem quadragesimum diem, cum tabes urgeret,& tamen doloribus & murmure uentris premeretur, dedit lances Atticas nouem asinini lactis per duos dies decocti, eX quo potu iuuatus est cessauerunt enim dolores,& purgatus est, & appetentia cibi rediit. Tertio uero dedit bubulum lac cum modico aquae nc vini, duobus in libro de eX cyathis.Est autem cyathus drachmae decem,uel ad summu duodecim, pQ dς ibR ut Galenus refert. Lanu Atticorum dimidio maior, nam quatuor heminam, quae eX seX constat cyathis,conficiunt.Sed & in libro secudo de Foe-' ' minarum morbis,in profluuio alborum mensium post bilis purgationem praebet lac asininum: si tamen, inquit, eXanguis sit mulier, aut flatuosa, uel lienosia,ne dederis. Illud ne obiter praetereundum duXerim, quod in extenuatis bubulum lac ibi, non asininum praebet ad cyathos usque seX,aduobus initium sumens,deinde per singulos dies uno addito, donec eum
numerum adimpleuerit. coctum etiam plerunque lac Hippocrates eX-hibet : tum etiam aquam lactis in febribus minore periculo, ut in tertio lima finem, de Foeminarum morbis, cum febrienti a puerperio caprini laeti aquam dum non purgatur e ibet. Dicebat autem in secundo de V ictus ratio-i ne: Lac omne nutrit, ac mouet, praeter ouillum, quod sistit, asininum uero & equinum plus reliquis mouent,inde caprinum,minime omnium bubulum seu uaccinum . his uerbis disserentiam omnem lactis perquam cap. n. distinXit. Sed iam ad Galenum ueniamus. Hic in tertio de Alimentis Aristotelem sequens hunc ordinem statuit, subtilissimum cameli-3 dς histQ yni num equinum, inde asininum, mou caprinum, post Ouillum, VrRisissimum autem bubulum. Quo fit, ut in ovilli & bubuli comparatione ab Hippocrate discrepet, nisi quid inter mouere S substantiae tenuitatem intersit: subiicit enim, quod plurimum habet serosae partis minime cogitur in uentriculo subducitq; aluum, atq; in hoc praecipuum est alam-nui ut enim serosa pars subducit aluum,sic caseos a sistit. Subiicit etiam omne lactis genus offendere hypochondria, caput, & dentes : crallum β' uero & castosum etiam iecur & renes: quod & Hippocrates testatur an libro de Capitis uillneribus: inqui enim, Lac prauum pueris nocet, atque in eis calculum generat, si calidum fuerit ac biliosum. on
195쪽
LIBRI I Ι. T R A c T. I I II. I 89 igitur casealem substantiam accusat, sed biliosam, quae renes & uesicam
adurendo calculum creet. Illud etiam mirum, cur Galenus non potius equinum dc camelinum asinino praetulerit, si sunt tenuiora. Ut Uero non coaguletur, Suentrem moueat, sal &mel addit. Rursus
ut revxime sistat, lapides ignitos in eo estinguit, aquamq; addendo dentio repetit: sic enim serosam non sollini partem amittit, sed etiam ab acredine spoliatur. Iuuat autem omne lac pectus Sc pulmonem,& syncerum ac naturale boni est alimenti. Sed oXigala quasi ad naturam recoctae lib. .ile Ali accedit, ac casei,biliosis temperaturis conueniens: sed lapidem & obstructiones generat.Verum de lactis partibus in superiore tractatu iam diXi- ' mus. Porro dissicultatem inter Hippocratem & Galenum de ovillo ac
bubulo lacte ipse Galenus in libro de Cibis boni & mali succi dissolus
battnam bubulum plus habet butyri, ouillum plus casei: unde pinguius bubulum, crassius ouillum merito dici potest. Subiiciebat ibi mediocritate substantiae caprillum omnibus praeferri: quibusdam tamen in uentriculo maXimo cum periculo coagulari: unde mel & fal addere considit. Propter haec quinto de Tuenda fanitate, ubi lac laudat, quod praeter post medisi. optimum alimentum etiam uentrem mediocriter subducat, ubi illud ab aetate animalium a natura & a uictu eligere docet: quae tria sunt in eo semper obseruanda, asininum ob tenuitatem, & caprillum ob mediocritatem alternatim e ibet. nam tutius asininum, in fanis melius caprillum. io itur sedata controuersia,eκ eo loco alia protinus enascitur. Nam cap.propr.
in decimo de Simplicibus medicamentis, cum docuisset ipsum eligere
odore nullo pene ac grato,tamen sapore iucundo ac dulci, muliebre praefert omnibus, inde quod ex animali carnes habeat mauissimas ac humanae persimiles.quare tamen suillum damnat,ut crudum dc aqueum,ouillum uerb caprilis & asinino non praefert:multiim enim refert scire quale lac fanis aut aegris maXime conueniat: nam aegris salutem, fanis longissimam quandoq; praestat uitam. ut de rustico, qui centum eXcessit annos, retulit Galenus in quinto de Tuenda sanitate,ob lactis usum. Igitur Ga- eapA. in init. lenus in septimo Artis curativae, dum siccam curat uentriculi & totius intemperiem tres posuit ordines: Primum,qui optimus,ut lac eX mulieris ubere fugeretur. Huic proXimum, ut bibere uellent, si fugere recusarent. Post hunc,ut asinam sugerent,si humanum abhorreant, tiel si nolint, calidum euulsum bibant.constat enim,si uel refrigeretur, uel morae paululum contrahat, illico plurimum detrimenti accipere. quod & in decimo de Simplicibus med1camentis testatus est. Sed in decamo Artis cura' eir uis Fcle. tiuae, dum curam hedhicae tractant, lac eXhibet asininum tanquam pra stantius 3 ulla humani mentione habita:periculum tamen dicit immine-τe ne coaguletur, ob id mellis eXiguum adiicit, cum tamen dixisset in
196쪽
19 Q HIER. CARDANI CONTRADIc T. ME DIGtertio de Alimentis hoc lactis genus ab hoc periculo maxime abesse. nisi quod ibi comparative loquitur & in sanis, hic ob timorem febris ueretur coagulationem. Nec est ut credas humanum debere praeponi in hoc casu, nam iure praetermisit,ut in febre coagulationis periculo obnoκium. At ubi error, inquit, in his uel minimus acciderit de eis actum est. Maeliusio itur, in sola sicca intemperie & senectutis hectica, ut familiarissimum
humanum,in hectica febre ut tutius asininum praeferatur. Declaratum est autem lac omne dentibus nocere, eX tertio de Ali
mentorii facultatibus: sed in libello de Facile parabilibus Galeni genui
no, dum de dolore agit dentium, dixit, Lacte asinino os frequenter colluatur:ultra enim quod dolorem eorum sedat, illos etiam confirmat. Vidit hanc difficultatem Avicenna in secundo sitii canonis, S propterea divit, Lac omne S si uitiet dentes, asininum tamen iuuat. Soluebat hoc Actius libro secundo, dicens, Lac erodit gingiuas,& corrodit dentes: assininum tamen ob sivi tenuitatem non solum non obest illis, sed etiam eos iuuat ac confirmat. Quo fit,ut intelligamus,caseossem parte & pinguem, esse quae noceat dentibus. Dictum igitur Galeni solum de capite & hypochondriis intelligendum erit, non autem de dentibus, quod ab omni lacte i tedantur. Accedit alia dubitatio: nam si lac nocet habentibus hypochondria suspensa, aut murmurantia, cur igitur ad illorum dolorem letiandum asininum praebet Hippocrates quarto Regiminis acutorum, Incholerae morbi cura in quo iam d1Xerat adesse uentris inflationem ac it repitum. Dicebat uero Galenus,lac asininum subducere uentrem,& lenare dolores esseq, omni alio lacte humidius. A t uero quod dolores proritasset lactis potus, declarauit Hippocrates eXemplo in quarto Epidem JO-rum & Galenus in Commento Aphorasmi recitati.quonam pacto 'Stur sedabit doloresξ nisi esset quod duobus in casibus conuenit,cum uel ulcus adest:eo enim eXpurgato etiam consolidationem adiuuat. Vnde etiam Princeps laudat in secundo S tertio Canonis illius eNhib1tionem , tam per os,quam in cir steri in ulcexibus iantestinorum. Secundus ei cum eme tiro alioue acrium humoxum speratur auXilium: nam asininum lac
illud praestare potest. In A phocismo uero abhorret lac pro cibo biliosas
habentibus deiectiones,non medi amens I ulce. Dictum uero cum sit eX initio,& eX secundo de Morb1s sociaranarum, lac non conuenire lienosis, Ruicenna tamen camelinum etiam 1ecori ac lieni tum hydropi si mirum in modum conserre affirmat in lactis enariatione. alibiq; iungens etiam caprinum lac in asclitis cura , quod multos aberrare fec1t.Laudatur etiam an curacachesiae ab eodem lac camelarum: ueruntamen urinam adiungere etiam aliarum ei uidetur. Sed omni
specie asclitis a yroprietate illud mirum in modum laudat in Senere,
197쪽
LIBRI II. TR Ac T. IIII quod detergat. EX hoc tamen caprinum & camelinum iuxta disserentiam animalium praesert. Necnon & in duritie splenis & apostemate dicit,quod lac camelarum est mirabile. Ηἰc mihi dicendum uidetur,quod Imaquin-
Galenus non eNquisic nec Hippocrates agnouertit camelini lacti set eas '. nam dc Dioscorides absolute pronuntiauit. omne lac iecori S lieni obense, camelini nullam facit mentionem. Indicio est, quod nec Serapio eius Ret simpli. meminit,dum de lacte agit. Sumpsit igitur hoc a Rasi Princeps,cum di- ράν
Ait in tertio ad Almansorem, quod lac camelinum consert habentibus corruptam iecoris temperiem, doloremq; in eo. & in septimo Continentium eX autoritate Georgii d1Xit, quod lac camelinum iuuat hydropem p χ- fol. iV. sumendo uncias XVIII. cum uncia urinae earum. Adducit etiam librum cui titulus est Horribilium. Constat igitur hoc non esse Graecorum inuentum sed A rabum .Coniectari etiam licet eX dBRO eius alio cum auto lib.13.e.eap.ritate Bimmasse X inquit, Lac camelarum salsum est, & acre iecoris Ob- 699. tot Ass.
structionibus a cra sto sanguine utile. Constat huius saporas Galenum ς' haud meminisse. Facit enim Rassis duo capita de acte,in suis Continenti- ib d.)ALbus, tertium septimi libri perbreve: atq; alterum in vigesimoterilo, ubi prolixe lactis utilitatem prosequitur. Agnouit igitur eo teste & Rufus camelinum lac,dicens tarde illum c uentriculo descendere, quamuis non multum serosae partis habeat.aut sorsan legendum est, Quamuis habeat. Vnum sat est,illum expertum esse,quod difficulter concoquatur: subtilissimae tamen inter omnia substantiae illud esse affirmat. Sed ludaeus addit quod corpus corroborat. Ex quibus facile conditionibus dignoscitur, qualis natura sit camel in 1 lactis.Tria tamen iubet nos in eiuS potu ob ser' I. δὲ eos citare.Ρrimum,ne ante X L .dies a camelae partu. Secundum, ne in hyeme.
Tertium , quod antea dixerat, ne non absq; delectu ciborum bibatur: nam uel cogitur in uentriculo,uel non iuuat. si tamen uentrem laXauerit nimis,ferri scobe in illo posita corrigatur. Ergo reliqua lactis genera lienosis aut hepaticis parum conferunt. Lac uero asininum non illis nocet, equinum eX illius sententia etiam menses prouocat. Sunt qui legunt humidissimum,ex libro de Alimentis, quia υγρότα ορ : sed perperam non admittente conteXtu.Sed illud mirum,quod ibi addit, Lac muliebre cae- HVLDι 463. teris magis nutrire. Ego,Melius,legerem, potius quam, Μagis. Sed dc illud non conuenit Dioscoridis in initio sermonis de lacte, quod bubulum o asininum,ac equinum,magis moueant ac turbent uentrem,quam
ouillum,atq; caprinum. Nam de asinino,& equino uerum est: de bubulo non uidetur , nisi per ἐυκοιλιωτερα , intelligat utrunq; eXtremum agentia, illa quae moueant: bubulum, quod sui grauitate Salimonia Uentrem turbeti nusquam concesserim contra Galeni sententiam, bubulum magis mouere uentrem, quam caprinum: nisi quod cum dulcius ob
198쪽
I9 2 HIER. CARDANI CONTRADI C. MEDI c. pinguedinis copiam sit,in aliquibus id efficiat. Sed dc lectio sita Rasis letactioni astipulari uidetur, cum inquit, Το-τue γυνακος γάλα γλυ- νατον εm voci , id est, Mulieris lac dulcisiimum est, ac ni
Ni me nutriens.Ego superlatiutim illud ad Optime nutriens,non ad Μa-Nime, transferrem : constat enim bubulum humano esse pinguius,quare
etiam magis nutrirmat non melius hercle.
Sed postquam ad Dioscoridem uentum est, ille a col ore, quod sit camdidum, a substantia, quod sit mediocre, & quod ungui impositum non
difflua lac probat. Galenus,ut uidimus,a sapore & odore. Paulus septem notas ascribit,quod mediocre sit,& laudabile substantia,colore,odore,fa-pore, copia, quod impositum ungui claritatem habeat aequalem , ac mediocriter diffluat : deniq; quod coagulo in vitreo uase coactum,tam serosae, quam &solidae substantiae mediocritatem obtineat. Actius copiae non meminit, nec eXperimentum addit:in caeteris concors est Paulo: lac
ς/p M t amen candidum cum Dioscoride probat. Aristoteles tertio de Historia animalium inquit, His qui lactantur utilius lac est, quod ad liuorem --- trahit, quam candidum. πελιδνότερον, habet Graeca lectio. Avicenna recitans conditiones a Paulo positas, exponit, quod color attineat ad aubedinem,quasi non probet exquisite candidum. Respondeo igitur,quod Galenus in primo de Tueda sanitate, ubi leuis error maXimam noXa imferre poterat,adiecit & colore,dicens, Liuidum no oportere esse,sed candidum, ut & Aetius docebat. Aristoteles animaduertit minorem lacta,.quam niui,uel calci adesse candorem. Lac igitur quod optimum atq; ad
mediocriter spissum,non candidissimum est,sed nec liuidum,at quasi ad liuorem declinans: quod enim subobscurum quoquomodo est, non adeo est aquosum. Concordant igitur hi omnes, nisi quod copia est argumentum non mali lactis per se, sed causae cuiuspiam, qua lac non sit omnino probatum: sic & inopia. Vbi uero tam diligenti inquisitione haud opus
est odor S sapor satisfaciunt. Verum ad idem redeunt antiquorum dicta ut uisu, odoratu,& gustu probetur. Optimum uero quod ab animalibus, post humanum, carnem smilem habentibus prouenit et atq; id rure, caprinum esse en1m optimum, ut liciatna caroinde bubulum 'sininum, non melius, sed tutius est ac magis ad medicanae rationem pertinet,quam cibi. In suillo solum difficultas est,nam caro ea asiamitatur humana bladex mammarum paruitate forsan id accidit: & quanquam caro mala, Shorribilis,lac prauum esse arguat,non tamen bona bonum.
Sed rursus difficultas est de quantitate: nam,ut datat Hippocrates dabat primo duos cyathos ascendendo per singulos usq; ad KN.Sed Galenus in decimo A rtis curativae inquit, Dandus est primo lactis cyathus, moeper dies singulos dimidio cyatho est augenda mensiira, us d metam
199쪽
mediocrem. Aetius uero diXit, certam quantitatem iniusque definire est impossibile. Avicenna uero in quarto libro,dum hectNam Cura dicit, ut Nam initium sitimatur a drachmis decem,usiq; ad triginta. EX quo patet,quod hic est error: quare uel sic legendus est tmius ille Initium sit a drachmis
decem usq; ad uiginti Vel sic: Initium fit a drachmis decem,& perueniat usiq; ad triginta augendo,& etiam plus si uirtus seratait haec quantitas litterminus totius tempori non autem initii.nam hoc cum Galeno concordat Aetius uero diXit,non posse praefiniri ueram quantitatem, quae nec a Galeno,nec ab Avicenna,ut patet,determinatur.Hippocrates uero auget quantitatem,quia morbus est minus periculosus, & nondum fluxio ces-
fati & ob id etiam bubulum porrigit, quoniam plus habet pinguis, ut
Sed cur pessimum dat Hippocrates in hoc casurimm Paulus diXit,tem--e a. 1, peratissimum muliebre,inde caprillum,pbst asininum & ouillam, bubu- ει. tum uero ultimum est: a quo dissentire Videtur AleXander cum diXat, LOptime nutrit hecticos muliebre lac, pdst asininum. Et Princeps loco al- ait Iereato,Post muliebre optimum est asininum.Sed in secundo Canonas di ctes sit,qubduaccinum post muliebre est melius: & adducit rationem,quia illud est magis conforme humano, quod fit ab animali, cuius foetus eandem in utero moram ducit cum homine,id est per nouem menses: quare uacca cum uitulum feraet notrem. mensibus, & Ouis quinq; , anquit enim cap.18. is. 11. Philosophus in sexto de Historia animalium, Sus quatuor mensibus In λι- utero fert,ouis & capra quinq;Maecca nouem, equus& asinus: duodecimo mense pariunt,quo etiam camelus igitur lac optimum uel natura Infantibus talem uaccina uel substantiae mediocritate,ut caprillii uel securitate maXime,ne coaguletur,atque id est asininum: uel reficiendis uiribus,atq; in hoc bubulum etiam muliebri praestat,quare illud dabat Hippocrates. At in febribus conuenit hecticis asininum decimo Artis curatia lib.s.eap.s, uae,ut nec humani meminerit,quod etiam Aetius obseruat, dum de illae rum cura agit. AleXander uero, ut uisium est, humanum praeponit, &Avicenna, quanquam aliter Gentilis interpretetur Iocum quarti libri supra addu tum.Sed tamen in secundo libro, ubi de eci agitur , inquit: Lac asininum S caprillum hecticis confert, humani nullam habet memtionem. Verum Gentilis conatur soluere dicens, quod substantiae similitudine humanum lac sit melius, asininum autem refrigeraudi & humectandi causa. Sed haec solutio nulla est,quae nos nihil docet quale nam modo est praebendum. Respondeo igitur, quod secundum Galenum in siccitate uentriculi melius est humanum,quia melius nutrit, & est magis conforme ,& non tanto in pexiculo coagulationis uersamur in hoc morbo sicut in hectica Sed in hectica melius est asininum, quia non adeo
200쪽
194 HIER. CARDANI CONTRADIC. NE DI c. facile coagulatur ut muliebre,estq; frigidius, & humidius illo. Sed Aui
centia forsitan est eXponendus in secundo loco per primum. Vnde patet error Averrois in septimo Collectaneorum, qui totum facit oppositum:
in cura enim hecticae dat lac humanum, in cura siccitatis uentriculi asininum.Nec est dicendum,regulam datam in septimo Artis curatiuae tenere in decimo,ut ubique lac humanum praeferendum sit. Valde enim incautus fuisset Galenus in tam subtili curandi ratione,tanquam periculosa, ut unius uerbi causa errorem hunc uoluisset admittere. Subscribit etiam huic ratio,nam ibi periculum maXimum ueretiar, ne coaguletur, quod Luκ in humano potest impetrari: nam dare mel in hac causa horret Ob id igitur in sicca uentriculi intemperie humanum lac potest magis conuenire, quod mellis admiXtio, quae ferme ad securitatem est necessaria,tutior sit.Patet autem eX his,quod non eadem est cura siccitatis uentriculi,& hecticae eius: cum in eius hectica asininum lac, magis etiam quam in hectica totius conueniat. Haliabbas uero in quinto Theoricae non animaduertens differentiam hanc,humanum praeposuit asinino. Verum in tertii Practicae,si febris non sit uehemens, dat lac asinae, dat etiam caprillum lac, a quo sit butyrum eXtractum. Hoc non uidetur utile admodum ut ostendam .EX quo patet, quod lac uaccinum pessimum sit in hectica, cum ob pinguedinem sit obn tum inflammationi: post illud caprinum, & ouillum, & humanum: optimum autem asininum Scequinum.Sed cur in hectica non maXime conuenit camelinum ut subtilius quinto Theoricae tum ex his quae dicta sunt. Respondeo: quia acre. Halia as ibi desit , quod camelinum cito e uentriculo descendit, & ob id forsan quis dubitaret ex Rufi autoritate. Respondeo: Rufus agnOUit eXperimento, quod tarde concoquitur: Haliabbas rationem sequitur, quia subtile. Aliqua tamen subtilia tarde concoquuntur,cum sunt liba cap. 87- naturae inimica,quale est camelinum lac. Ideo dicebat Aetius, quod laccamelinum etsi seri multum habeatinitamen tarde descendit e .uentriculo. Quod ille fatis ambigue uertendo explicauit, timens aberrare , Cum Arabes non uidisset. Sed iam equinum cum sit calidius, & acredinis omnino non eXpers,refugiunt magis quam asininum. Propterea dicebat Haliabbas,Equinum lac proiunium est camelino, ut asininUm caprillo. Est etiam caro asini longe melior carne equi, unde secundum regUlam Galeni etiam lac conuenientius. Ratio huius regulae etiam est manifesta: nam si eX lacte fit caro,etiam conueniens est, ut carnes meliores fiant a meliore lacte. Accedit quod in nutrice caro S lac ex eodem fiunt sanguine: rursusq; lac eX carnea substantia mammillarum formam dc concoctionem rectat.