장음표시 사용
211쪽
atq; naturam. Serosa autem non parum refrigerat, cum tamen ab initio excalefacere uideatur subtiliorum partium ratione:purgat,aperit, detergit,abluit,humectat. Pinguis humectat,calefacit,nutrit,eXpurgat ulcera, sedat dolores, commouet uomitum communi ratione, & uistera circun- uestit,unde uenenis omnibus externis opitulatur, praecipue erodentibus: castalis autem astringit,consolidat, eXiccat,modice refrigerat, nutrit, Or- rumpenti calori contumaciter resistit,maxime si ad ovigalactis naturam
redacta fuerit. Praestat ex lacte, quod causas habet bonitatis, iucundum gustu, odore non insuave. Quod si pro infante alendo eligi debet, candidum subliuidum aliqualiter, di ev nutrice subnigri coloris firmius est,&incolumius. E lorandum est etiam in uase vitreo,addito coagulo,an se- rosa pars crassam uincat, aut uincatur ab earin utroq; enim est quod non probetur. Ad sanitatis autem conseruationem, ut pro cibo habetur,tenuius tutius, mediocre autem salubrius: nam asinae lac medicamentum potius est quam cibus. Videant igitur cum lac maxime nutriat,& si bene concoquatur, dc copiose: si male, male: omnium enim quae nutriunt,
si male nutriant, iactura semper pro nutrimenti copia, tum etiam iuuamentum e Xpendenda sunt. Quonam pacto butyrum in febribus utiliter possint eXhibereὸ nam & inflammatur totum,& male nutrit in calidiore uentriculo: clim autem eo maior noxa sit, quo nutrimentum copiosius, ipsum uero nutriat pro ponderis ratione, necesse est in febribus nihil eo esse deterius:nam plurimum alit indigentes tenui uictu,accendit refrigerationis indigentes,corruptumi ac multum praestat alimentum:hoc autem deterius in ardentibus. In morborum autem ratione nam Aphorismus ille de lacte ut cibo, non ut medicamento loquitur) duas praebet utilitates, eXpurgando,aut permutando: uidetur autem in septem causis esse praecipuum : in soluendo aluum, est enim innocentissimum: in consumptis cX quocunq; morbo:in heciticis:in phthisicis: in renum debilitate: in alui fluXionibus,prae cipue quae eX erosione sunt: in uenenis. Habet & ad dolores eXurentes non
leue commodum, sed de hoc alias dicam tum maκimc,quod eXterius
ueniat applicandum. Cum igitur lac pro cibo conuenit, libram eXcedere non oportet: in purgando autem etsi Hippocrates ad c XX. uncias ascenderet asinini lactis ab LNXX. ad centum dare sufficit: coquatur autem, ac perpetuo misceatur,auferaturq; spuma supereminens: & quicquid pingue est,aut lebeti haeret. Μelius est lac asininum expurgandis tabidis,aut consumptis,& acribus humoribus, ac erodentibus: erosionem enim prohibet iam factam, quanto magis ne fiat: atq; in his aqua lactis melius est. At lactis
212쪽
aqua eX X v. unciis ad A L. datur excepto bubulo lacte: conuenit autem magis in ardentibus febribus,aut ualde putridis: excipitur aute concale-sacto lacte, inde uase stanneo eX frigida aqua imposio cu oximelitis modico,hoc enim saluberrimum est. Non conuenit autem a lactis,uel aquae
eius potu dormire,sed quiescere:uel etiam quibus licet deambulare.Μellis autem & falis modicum expedit utriq; im sicere, praeterquam in acrium humorum abundantia. Illud uero generaliter,ut in asinini lactis defectu camelinum,aut equinum,substituatur. Generat autem lac pro cibo sumptum in omnibus obstriictiones, dccalculum,s crassiim fuerit: sed in pueris praeter id etiam caliditatis ratione : Unde dare uinum infantibus lapidem procreandi causa est, praecipue fulvum. adurendo enim lac cogit :& maxime in uesica: non quidem ipsum , sed quod eX eo genitum est. Sic & lac mulierum quae insolatae fiant. In consumptis autem citra febrem optimum est humanum:& si ualida uirtus sit, bubulum: si minus,asininum: hoc enim praecipuum laborante uentriculo:tum magis ob siccitatem: fugatur ab ubere: si non licet, mulctum eX tempore detur. Μel immisceamus,s cogitur: & tunc asininum omnibus praeseratur: tentandum tamen prius, si absq; melle non
coagulatur. Initium sumendo ubi nem febris est, nec uentriculus imbecillus a drachmis x x.inde per singulos dies addendo drachmas X. donec ad L X. peruenerit, sunt autem unciae septem eum dimidia )atq; ibi
consistere, donec morbus finem acceperit. In Hectica autem asininum praeferatur omnibus. quantitas uero a X. draelimis initium sumat, S persin natos dies quinq; addendo ad XXX. perueniat: paulo plus, minus ueri pro laborantis natura. Quod ubi quis febre caret,uentriculum habet ualidum, erodentibusq; humoribus consumitur, ab unciis sex bubuli lactis potio inchoanda, & ad libram sensim augenda: & si natura ualidior sit, aut imbecilior, addendum aliquid ex quantitate uel minuendum. Semper autem ubi lac non eXpurgandi causa datur, semno laborantes ab illius assumptione indulgere oportet: maxime autem hecticos dc consumptos: nam ct in ueneno S Hydrope somnum prohibere conuenit, quoniam purgare aegrum intendimus. In Hydrope igitur si facultas detur tum in hepatis uel lienis obstruistione camelini ladiis unciae X X. dentur, S una urinae singulis diebus:ambulareq; cogatur donec totum eXcernat: nec antea cibum assumat: qui suo tempore assumitur, leuis sit concoctionis, eXiguusq;. Sed ad Hecticam reuertor, quae eX ea senii dicitur, non aliter lactis requirit eXhibitionem, quam hi qui citra febrem consumpti sunt: mellis igitur uel sacchari modicum iniungemus. Quae uero calida est hectica, mel non admittit:si autem addatur, eXiguum admodum
csse debet,necessitatis gratia. Quod si putrida febris non grauis,aut inter
213쪽
LIBRI II. T R A c T. I III. zormittens accidat, coniungaturq; iam factae hecticae, lac bubulum ex unciis
NX. coquemus,& a perfrigerato totum quod superius uel a lateribus concrescit auferemia: sinde denuo coquentes auferemus quicquid spumosium est : permittemus autem per noctem in loco perspirato, ut acescat: mane autem uncias duas & mediam dabimus,augendo in singulos dies,ut in his qui nulla laborant febre: semper autem cauendum, ne metallo, sed ut in lapideo vase incoquatur: metallicorii tamen, quod sciam, innocentissimue si cuprum:non solum ob duritiam,sed ob contrarias eX aequo miXtas facultates. Dandum est lac his hoc modo praeparatum in cibo cum solo pane. In omnibus autem obseruandum , ne febris increstat: pertinacis est
enim hominis, prodere ob persuasionem aegri salutem. In phthisicis uero lac asininii magis conuenit propter herbas quas asinae dare consuluimus, apium,agrostim,lotum,melislaphyllon,polygonon,raphanit,bipinellam. Si autem febris putrida iungatur, lac praeparatum, ut diXimus, dandum
erit. Dandum uero humanum , cum debilior uirtus est: bubulum, cum sanies multa,febris modica: cum ulcus mundum,sed amplum,OXigalacte
utendum est, imb recenti ouillo caseo. Quantitas autem lactis ab unciis quatuor aut quinq;, ascendendo usq; ad libram,aut paulo plus. Eligenda uero habitatio in colle ad Μeridiem,& Orientem exposito, iuXta etiam mare, ut Tabiarum locus. Qui lacte pro cibo utuntur uinum cauere debent Est etiam in fanis lacti cum piscibus & acetosis contrarietas,ut Avicenna inquit: nam sumpta simul haec corrumpunt humores. Sed ad rem redeo, in intestinorum dissicultate primo lac asininum dabis eκtinctis in eo candentibus ex igne lapillis, magna in quantitate: succedentibus diebus bubulum despumans coquito: pingueq; auferens lapillis ex igne candentibus in eo eκtinctis serosam partem tolles: post aquam addens denuo coquito: semper autem dum lac coquitur Sc in hac aliisq; causis
miscendum est perpetuo, ne cogatur in caseum:dum uero refriXerit,licet dc aquam addere bis, terq;, atq; incoquere rursus, donec omnem eXuat
acredinem. Haec igitur parandi lactis ratio est. miscere ligno palmae, uel quercus, in hectica autem salicis conuenit utq; primis d1ebus dum non coquitur uigiliae imperandae: sic hoc modo assumenti accedere somnum, optimum est,atq; Opportunum. At si febris ualida fuerit quod generale est aqua lactis bubuli pro asinino lacte donec cessauerit utendum est.nem
astringenda materia febris, nec etiam nutrienda. In renum autem debili tale ouillum pro cibo lac &summo manc dare conuenit ab unciis quatuor ad libram. hoc uero omnino ignis expers, ac recens esse debet, inde
attenuantibus utendum, ne aegritudinem imam curando aliam procrees.
In uenenis autem bubulum praestantissimum tum copiosissimum: lacti autem misceatur si uomitus tardior est: multa enim assumpta quantita-
214쪽
etos HIER. CARDANI CONTRADI C. MEDIC. te,si cogatur,ipsum uenenum euadit. ob id igitur oleum dare expedit,
ubi sero euomitur. Cauendus est autem hῖc maxime somnus qui uenenum retineat,& lac etiam ipsum cogat,dum uomitum prohibet. In omni autem causa tepidum e ibendum , nunquam autem feruens frigidun ie,quod tale natura sit. In reliquis autem causis it mensium ciem dorum,aut mali habitus,non licet hoc ipso meliorum loca occupare praesidiorii m Manifestum est autem cum in intestinorum S pulmonis ulceribus praestet,idem dicendum esse de uentriculi,gule & renum ulceribus. CONTRADIcTIO ILIgnis an uin , olei: ammellis,aqu aceti,corrum
Astu etia si serueat,nunquam siccabit, sed humectat: primo autem
calefacit, demum refrigerat Anfrigidata uero denuo, etiam primo cap.3. refrigerabit: primo de Simplicibus medicamentis Galenus inquit. Non uidetur autem censere quod quicquam e X ebullitione noui acceperiri
cum humida & frigida pariter manere uideatur ut prius. Sed Princeps d 'R 'P secunda primi haec habet: Sublimatio praeterea, & distillatio, av m 'las reddit bonas: & si istud non fuerit commodum, decoctio emendabit illas A qua enim decocta, sicut diverunt Sapientes, minoris est inflammationis & facilioris descensus a uentriculo. Et torpidi quidam medicieNistimant, quod aqua dum decoquitur crassior, subtilioribus resolutis
partibus euadat: quare si sic esset, in coquendo nullum esset iuvamentum, cum spissior euadat. Sed scire debes , qudd aqua o suae definitioiijs ratione,si quidem ut simpleX est, similibus Partibus crassitudineac subtilitate constat: sed si modo redditur crassior hoc illi uel eA frigiditate,uel
admissione terrestrium partium sollim aduenit : nam illae nec separari commiXtae iam, nec ob paritatem descendere possunt: decoctio igitux utriq; causae simul obsistit: nam & frigus amouet, ob quod densior illa reddebatur:& partes descendere facit terreas, quoniam cra ssam iam substantiam in subtilem uerterat diunde illae ob pondus. ima petunt,& scparantur:cum igit ux decocta suerit,arnoto frigore ac terreis partibus, in pristinam suae simplicitatis naturam, ac aequalitatem etiam substantiae in omnibus partibus redit. Huius indicium est, quod si aquam crudam sepositi exis, nihil quod curandum sit, descendit ex ea : at si cocta seponatur, non parua pars eNerementi terrei in fundo residet. Haec ille , ubi ims totam uim coctionis, aquae ipsius docere uisus est, per se quidem necesia- eq.3 &Π. Tiam, ad alia etiam inferius docenda utilem. . Rursus igitur GaIenus an
eodem libro inquit,quaecunq; in ignem facile uertuntur,calida sunt pQ-
215쪽
LIBRI II. TR Acri III I. et os
testate, ut oleum: ignis autem quaecunq; ob subtilitatem suam commi
niti subtiliaq; reddit,ac etiam sibi simillima. id est, calidiora quam prius
fuissent,ac sicciora.Has igiturires operationes animaduertere decet: nam ut comminuit,frangit illius proprias uires: ut tenuius, reddit ad actiones magis promptum medicamentum: ut uero calidius ac siccius, ad agen dum similem etiam operationem magis idoneum. Patitur autem unumquodq; duabus de causis facilius ab igne: scilicet ut rarius, atq; ignis substantiae simile magis,ut calidum siquidem ac siccum: ut uero densius, ac ἐψa . frigidius humidiusq; eo minus. Sic igitur hac ex causa uinum plusquam mel,& minus quam oleum patietur:mel uero magis quam lac: lac magis
quam aqua: sic omnia haec hac ratione minus,ac minus,eX Ordine immutabuntur,oleum,uinum,meuasiaqua. Sed acetum minuS quam uinum,
cum sit frigidius: magis autem quam lac. De melle autem est dubitatio: ut enim leuius est,sic etiam frigidius: atq; haec omnia pariter rationi consona. Sed qui ille in quarto de Simplicibus medicamentis scripsit,non his .
concordant: inquit enim: Cum calor ignis adueniens proprium calorem uini,& reliquorum,ut magna flamma paruam corrumpere nata sit: quaecunq; calidiora uina sunt,difficilius ab igne ac sole corrumpuntur: quaecunq; autem imbecillis caloris,celerius ac magis patiuntur.Itaq; fit,ut uina ut calidiora simul ac semel magis frigidioribus ac minus ab igne pati uideantur. Repugnant & his quae sequuntur: nam cum de lactis ac mellis comparatione ageret,inquit: Quae debito frigidiora sunt, ab igne in in lius immutantur: quaecunq; calidiora, in deterius: ob id lac igne feruens dulcius,& mel amarum redditur. Quis non uidet haec contraria esse superioribus c quaecunq; enim imbecillem habent calorem, ab igne, ut inquit,corrumpuntur: resistunt quae ualidum. Corrumperetur igitur lac,& mel in melius proficeret. Illud etiam difficile est: quo modo cum hoc generale sit) calore lactis corrupto ab igne, lac ipsum dulcius euadat: dulcia enim incorrupta substantia esse debent. Ergo in tertio de temperamentis hanc primo init differentiam, quod quaecunque calida
aut frigida sunt, talia sunt actu aut potentia: eorum uero quae actu rursus talia, quaedam per se, alia autem per accidens. Quaecunque igitur potentia solum talia sunt, immutantur prius quam agant: non autem quae actu. Ex his rursus quae per se sunt eiuscemodi , agunt quidem, ac similem actioni impressionem relinquunt. ae uero per accidens, unam quidem ab initio,alteram autem post habent actionis formam. Ignis igitur cum calidissimus sit,ac siccissimus, similem ab initio & facultatis SDrmae quam imprimit rationem, nec obscuram ad finem usque retinet. Iii secundo igitur de Μedicamentis secundum genera metallica ipsam p. ustione,aliquid erosionis retinere affirmat: eX quo facile colligitur,quae-
216쪽
cunq; nimium feruent, acre aliquid ab igne concipere, ac retinere: quarta. p. cunq; autem mmis acria sunt,ut aeris aerugo, magna ex parte exusta ab acredine spoliantur,ut in tertio libro diXit.His sic se habentibus .ad Ari stotelis opinionem deuenio: hic nanque in quarto Meteororum, differentiam ponens inter elixa & friXa,dicit, quod calor ubi fuerit humorem 'ξ Τ ad se trahit: nam si frixa fuerint,erunt humidiora intus, eNterius autem
sicciora: at elixa humida exterius,intus autem sicca: quo fit, eliva ut fri-κis minus nutriant. Sed tamen in uno conueniunt, quod calor est in humido. At quae assantur, magis Omnibus siccantur exterius,interius autemno squaliterimiscentur tamen omnia inter seseaon secus ac in concoctione. miscet enim ignis quae elixantur ut medicamenta etiam omnia. Quae igitur eliXantur in aqua,ut in decoctis,humida manent: sed tamen natiuum p ' humidum foras in aquam ipsam eXprimunt. Galenus igitur tertio de Alimentis exquisite eliXationis opera Considerans, tria discrimina ponit: primu,qubd res quae eli Xatur,naturam ac qualitatem omne amittit, fitq; omnis eXpers qualitatis,quantum in se est.Hoc autem accidit, cum aqua, si qualitas uehemens sit,permutatur. Secundia est merito aquae haec enim
ad se trahens uim eius quod incoquitur,talis fit odore, sapore, ac uiribus, quale id est,quod in ea incoctum fuit. Tertia, quod si non permutetur, diutius ueris coquatur, aut extam succus ipse acerbus, falsus primo, inde etiam amarus redditur. quae omnia & experimento,& rationi, & sibi ac Aristoteli consentiunt: praeter hoc unum, quod acerbum succum amarum per se,si coquatur, fieri credat: cum in libris de Simplicibus medicamentis,ut antea docuimus,dicat,Modice cocta dulcescere igne:quae autem persecte cocta sint,amara fieri: nunc autem acerba ipse amara etiam fieri uelit,antea uero falsa non dulcia. Sed ad Philosophum reuertor, qui cap. . eodem libro,paulo inferius hos ordines statuit: Aquea, ut acetum, urina serum,uinum,liXiuium,frigore non spi stantur,concrescunt tamen:sed nec ab igne talia spissantur,quinimo ut serum deuritur uelut S aqua, &evanescit,nullo autem modo spissatur. Lac uerb igne cogitur,ut etia fano uis,humida parte evanescente:quaecunq; enim plus habent aquς quam terrae, spissantur igne: quae autem terrae plus quam aquae, concrescunt. velunt sal, nitrum,fictilia, lapides: talia enim igne ipso concrescunt inmaonam duritiem. Soluuntur autem Omnia contrariis eorum, a quibus concreta sunt: quae enim a frigido concreta, ut metalla, a calido dissoluuntur: quae a sicco, humido ipso. Eorum autem quae spissantur ab igne,quaedam aquea & terrea,ut mel quaedam aquea S aerea, ut oleum: omnia enim talia crassescere selet aqua resoluta: oleum etenim igne crassius redditur ; demum etiam candidius quod aereum est, in aquam conuerso postmodum: quod etiam ei non eX igne solum, sed uel uetustate
217쪽
LIBRI I I. T R A c T. III Leontingit. Ergo & in hoc mihi non parua de oleo lis cum Galeno inter cedere uidetur de crassitier ille enim igne calidius, subtilius, ac siccius oleum fieri putat: hic autem spissariateriim de caliditate S siccitate concordare uidetur. Antiquum tamen calidius ac magis uaporosum dixit,
sexto de Simplicibus medicamentis. Quod uero etiam tenuius sit, tertio ς pyψpΠ de Tuenda Knitate:quare tursus&in hoc ab Aristotele dissidet.Sed iam tata ahisis ad complendam historiam redeamus: Quaecunq; igitur,inquit Aristoteles,aqua congelata quasi c5stant,liquescere ab igne possunt:quae aute ter ra &aere tantum, ut ligna, eliquari nequeunt: multo minus quae sola ferme terra,ut lateres:hos enim ipse ignis concreuit, quare non par est ab eodem liquescere posse.Ηae serme sententiae in uniuersum, de ignis operationibus in ea quae excoquuntur Aristotelis & Galeni uidentur esse. Rasis in tertio ad Almansorem ad Philosophi sententiam in hoc accede- eap. re uidetur, quod carnem super prunas assatam plurimum nutrire uelit, proXimam ei quae in uerti,si aequaliter coquatur, quod dissicillimum esse
Aristoteles putat.Pro nam huic quae in oleo friXae sunt. minus omnibus aqua ipsa eliXata. Igitur ut has dissicultates dirimamus,cum palam sit, quaecunq; humudiora sint & non multum calida,igne dulciora euadere,ut ex niusto sapa, ex lacte recenti concretum: id fit, quia sicciora facta ab igne humida tamen manent. Quod in acerborum fructuum succis ei lenire non potest: nam sicciora cum sint potentia,falsa non dulcia evadunt: immoderate autem decocta, aucto calore amara evadunt, quarto de Simplicibus media cap. s.camentis, ob id Galenus hac eX parte sibi concors est: iii aquam autem
imprimit sed parum: quo fit, ut cum Avicenna minime dissideat. Quae
uero adeo imbecilla sunt ut celerius calor proprius evanescat, quam humidum superfluum moderetur,ea omnia acescunt prorsus igni admota: sc itina imbecillia,tum maxime laxo uetusta.quod & sol is calore solo sit per aestatem. Non possunt autem igne putrescere, ut a sole, quoniam hi midula superfluum antea difflabitur,quam corrumpatur.Dum uerb hi mido abundant plurimo, Calor in altis non adeo eXoluitur, ut in recenti musto adhuc enim spissatur, ac dulcescit, modo non sit acerbum. Hoc fit,ut quandiu coquendo dulcescit, tandiu parum aut nilal innatum cali dum minuitur: at cuin minuitur,manifeste non dulce amplius, Kd salsum primo, deinde etiam amarum fit. Oceurrit autem merito dubitatio non leuis, in quo differt calor ab igne inductus, a calore illo innato, cum uterq; clementaris non uiuentis autem sit: piaculum autem est, haec ac talia praeterire, quae ad rem penitius introspiciendam aperte faciunt.
Disserunt equidem, quia apud Auerroem calor elemcnti, quod a primR ,. ies, o cucurrit generatione, refractus est, nec no plane aliis partibus immaXtus, D et ut in
218쪽
ΗIER. CARDANI cONTRADI c. ΜΕ DI c. ut in quolibet ut ita dicam puncto ubi ignis adest, terra etiam & avxadsit,ac aer potentia fallem,ut ante docuimus. At qui nuper inducitur, nec reseactus est,nec aliis immiXtus elementis.Ergo his duobus hie a naturali differt: quo fit,ut etiam primus sit mollissuauis,innoXius, ac corpus alens: secsidus autem acer,tri stis,& corpus ipsum,in quo est,d estrues. Quamobrem & miXta generari concedimus inanima, no quidem ab initio talia,sed primo uiuentia,demum mortua,ut lignum,herbae, animaliupartes,lapides,gemmaeq; eX his praecipue. Sed & miscentur quaedam uel sic ab initio anima carentia,elemento praedominante ea miscente, atq; in his omnibus partes sic immiscentur,ut confractae sint omnium elementorum etiam praedominantis uires,singulaeq; singulis immisceantur. uerum in uiuentibus manifestius,minus in inanimatis,obscure in liquoribus,quq a nobis permiscentur:ut dum aquam uino comiscemus. Difficile aute est hoc omnino tueri Galeni placitis: quandoquidem ille ad qualitatem ele- meti forma semper uelit accedere. Sed tunc dicemus, non secus hoc fieri, quam in febre:aucto enim calore per igne,igne qui intus erat praus intendi. c segregari eX hoc:isq; res ipsa ad ide redit. His itaq; manifestum est, ualidioris substatia,ut etia magis dena,minus pati: quamucuq, aute pa tiatur ob id longe deterius euadit imbecilli si aequaliter a natura recesserit. Aliud igitur est difficulter pati:aliud ut passum deterius reddatur: nahoc potetioribus nimis couenit,primu aute imbecillioribus. Ergo mel patitur,lac no patitur,liumido adhuc resistente. Sed si adeo coquatur lac,utetia amam reddatur,quod & fieri potest,maxime si no misceatur,tuc meliacte etia longe fiet deterius,quonia calidius est.ergo mel facilius patitur. ac magis lacte,quia in humido paritas no est:sed in uino,quod potes,difficilius patitur,no tame minus,quia humor par est. Metallica aute hac ratione deteriora fiunt,quod quaecunq, crassa sunt,subtiliora euadrit,ut docuimus:quaecuq; aute subtilia,euanesciat.Sed in acribus uehemcter subtilis pars longe copiosior est,quam quς accedit,ob id talia ut ris erugo mItior euadit,resolutis subtilioribus partibusc tertim queciiq; acerbδ sunt humida. cta dulcesciat:quamq; plurimu terrae habet, ct sicca sunt, eu dunt salsa prius,inde amara,dulciantiquar quae aute aquae incoquutur,ab initio uim trahut eius quod incoquitur, unde dulce ac pingue euadιt Iuscariau ab initio, demit etia falsum s amplius, postmodii etia amaru si aderarem De oleo lis sic dirimitur,ctim coquitur aerea & aquea substatia crassa subtilior euadit,subtilis evanescit, terreum manet: tota igitur olea substatia simul sumpta crassior est, quia plus terrae pro portione obtinet:
veru quod subtile est subtilius est quam Priusntq; sic,u i dicam,olei crudi substatia crassior erat ad maiore olei cocti parte comparetur: quod enim insecatu est,subtilius euasitiquod uelo subside rassissimu est.Ergo At
219쪽
cit Aristoteles, crassius enim redditur tolli abundante terra, & ob id etiaconcrescit magis coctum quam crudum. Rursus eadem ratio in uetusto oleo excogitanda erit: nam clim euadat palam crassius, ut Aristoteles docet: si quis tamen eo inungatur magis penetrabit, quia subtiliores habet partes quae intus trahuntur, quod autem terreum est haeret cuti. Ob id non eadem est ratio antiqui olei, & ob antiquitatem subtilis, S eius quod natura tale est, sabini puta: nam natura subtile oleum penetrat, nec obstruit: antiquum obstruit cutem,etsi penetret, nisi sit desecatum. Quod igitur aqua pertunditur totum crassescit, atque priori quod coctum est, aut uetustate permutatum, e directo contrarium .i Μemineris igitur huius,quod quae coquuntur heterogenia, id est dissimilium partiueuadunt: illudq; esse generale omnibus quaecunq; igne e eriuntur, subtiliora euadere sui natura,& tamen reddi tota substantia crassiora. An uero in lacte quicquam euadat subtilius Certe sic: nam aliter aqua non posset evanescere: illud tamen paucum est admodum, atq; ob id lac &sanguis concrescere dicuntur. His igitur uisis, colligamus ignis uires quae ad medicinam pertinent paucis. Res humidiores,& adeo ut superfluo humore abundent, igni eX- positae fiunt seipsis meliores ac robustiores, eo donec dulciores evadunt: cum autem alium saporem acquirunt,fiunt deteriores. Ex his suaviores m gis calida utiliores quae calido non abundant.ut lac,& mustum imbecillis uini:quaecunq; acerba sunt ex se, & plurimum habent terrae, sice u-
tur,& fiunt primo falsa, deinde amara. Generaliter autem hoc in Dmni naturai.e,p.xbus euenire Galenus fatetur: mel tamen primo amarescit. Quae autem in fine. sicca sunt, iam uirtuti aut etiam mediocria immodice sicca evadunt,ut uinum iam annuum, acetum, mel ac talia: siccitas autem in his augetur,
quia quod humidum est, euadit magis igneum, quod crassum terretim: igitur clim haec elementa in sicco communicent, necesse est quod coquititur siccius euadere, non tamen calidius: nam etsi pars humida calidior fiat,terrea tamen augetur.Sed & calor qui inducitur,& si magis acris sit, non tamen magnitudine ei qui exhalar pro portione respondet,sed longe minor est. Substantia etiam eius quod coquitur rarior euadit:quare uina potentia igne cocta diutius, adeo evadunt his tribus causis imbecillia, ut aquae speciem referant: Ec tamen sunt sicciora o magis evurunt. Praua igitur omnia talia,& naturae inimica. Sed si diutius coquantur,evadunt
etiam frigida quasin tunc nec opus siccitatis perficiunt. Verum in ligni indici exhibitione non diu vinum coqui debet, quod si non ferueat tutius Ost quod tamen diu coctum est, morbo Gallico conuenit a calido &
220쪽
humido humore facto:exsiccat enim uehementer,nec calefacit. Quae autem elixantur tandiu debent eliXari, donec magis ac magis ad saporem conuenientem,ac mollitiem accedunt:ius autem ipsum saporem retineat dulcem,atq; pinguem.Quae uerb incoquuntur aquae ut dccoctum propinemus, tam diu coqui debent, quandiu decoctum recipit saporem maiorem eius quod incoquitur: cum autem filsedinem contrahit, nimium
processisse nos in decoquendo ostendit, corrupisseq; non sollim uires eorum qnae incocta sunt,sed etiam alienam qualitatem addidisse. Peticulositus est igitur, nimis decoquere in frigidis, quam calidis decoctis. ac generalius nimis etiam coxisse deterius est: quam parum. In crassis tamen humoribus, ac frigidis, ut X nimiae decoctionis terminos transgredi nos is licet:adeb longam sustinet decoctionem:tum maxime, quia dc ipsa false-
do. iuuat, ut in plerisq; coli doloribus.Quaecunq; autem celeriter coquumtur. ut sorum,& eXilium foliorum pars maXima, non solum inutile, sed pratium deeoctum reddunt. Quae falsa sunt: si nimis coquantur,amaritim dinem contrahunt, atq; ob id insuauia, Sc etiam notata redduntur. Quae assantur carnes super prunas,quo subtiliores,eo melioreS: atq; tunc opta me nutriunt,& etiam copiose: si tamen adurantur noxiae sunt:ob id uerueXceptae eXtima parte aridae & tostae,interiore crudae malum dc inaequati praebent alimentum :ctim primae ad uitae longitudinem non parum
conducant: si tamen diutius coquantur,& celeriter uoluantur,partes imteriores eius,quae assata est in veru, non erunt insalubres: nam affatis super prunas similes erunt.Incoctae aquae iuris potitis,quam carnaum causa, utiles sunt: nam caro ipse parum nutrit. Sc terreum e X habet alimentum,
ac minime simile radicali iii algo uocato humido. quae autem in sartagine cum oleo coquuntur quasi mediae sunt inter assatam dc eliXatam. Facilioris concoctionis tanto assata, quanto melioris & hubemotis alimenti ea quae elimata est. Alierroes tamen, quoniam sorsitan non satis firmo fuit uentriculo,etiam assatae praetulit. Verum oleum deteriti S reddatur in cibis semper ab igne, sulphureum quid contrahens, partessi HJmaS crassum, alia nimis subtile, priuaturq; humido illo elegantissimo, quo nahil melius habet. A tq; id etiam sensisse uidetur Averrocsr quamobrem d
s.collac.c 3 - cuit, ut modicum aquae oleo quod coquitur paulatim, semper misceatur:sit autem aqua tepida: nam sic olei substantia minimc corrumpatur, dc carnes probe percoquuntur. Cepas uer quas addit,nulli usui ad fam-tatem esse constat,sed ad gratia conceduntur. Eadem rat1one oleum alias in causis dum coquitur,aquae misceri debet,sed mossicae: conseruat enIm humidum proprium, S uirtutem eius quod incoquitur,ad se trahit,litq,fiibtilius,nulla,uel omnino eXigua comparata siccitate. iae autem prorsus dulcia sunt, ut saccharum, & mel, inutiliter Uni admouentur: intamen