장음표시 사용
231쪽
LIBRI II. T R A C T. I III. et et su .passuum distantia, similia Aponensibus, & montis Grotii. Alia extra muros uillae, similia Hermis uillae ferme ad unguem, sunt enim ferrea, & al umine modico participantia. Sunt & alia ab his distantia duobus M.passibus, sale sulphure, & alumine immodico praedita: & ob
id ebullire uidentur adeo acriter,ut transeuntes aues halitu necent, & ad se trahant : ascendunt etiam corpora ex illis eNigua & strepitum edunt non leuem,uocanturq; lacones surdi:administratio illorum ut est periculosissima,sic uiolentissima Senae habent undecim Balnea: primum Petrioli, distans P M. XVI.ab
urbe,sulphure S alumine participat sed sulphure immodice duciam seu stillam habet ibi κ.sunt alia balnea eiusdem,ut fertur, naturae Secundum dicitur farinae,simile priori,sed longe leuius,ideo prius in hoc ingrediuntur homines ut assuescant est autem flumini propinquum. Tertium dicitur De cometis, quod quasi simile est dulci aquae: in eo apponi
solent cucurbitulae, uelut in Thermis dulcis aquae:uirtus ferme nulla, adeo lenis. Quartum est sulphure & ferro mimium, immodice calefacit & exiccat Aliud ibi magis sulphureum,ubi tres,ut dici solet gutte.
Ab hoc aliud temperatius. Sextum ultra pontem, uocaturq; Balneum dominarum,naturae sulphureae non parum ut reliqua. Caldenae septimum balneum,ferreae uirtutis, S aluminosae, roborat membra nutritionis & coitum,attenuat splene & sanguinem cohibet ualde: solet hoc emendare detrimenta balnei Petreoli Octautim Μorcerati balneum , propinquum balneo Petreoli per quinque M.passuum: Illo tamen longe mitius,unde ab eo curam incipere solent. Nonum Rapolani balneum pinguiori scabiei utilissimum: curat & superfluum uteri humorem:sulphure immodico abundat,& ideo uehementer calidum & si cum. Decimum Auinioni balneum ab urbe XX Μ passuum distans, aereae, ferreae, & aluminosae est facultatis, sed aes longe manus dominatur: assimilatur Balneo Reginae in comitatu Pasiano:uerum ut crassioris substantiae, sic tardioris effectus. Est & aliud,S.Philippi tiocatum,nitro abundans, ct ob id guttam habet siccantem uehementer, S cum manore periculo,quam Petreoli balneum: nam sulphur nimium colliquat: hoc agitur mitius est.XVIII.Μ. ab urbe distat mentis & inundatione non parum turbatur,fitque graue:accolas haec turbatio cognita est. Est dc aliud uocatum Aquae bortae , quod quia nitro abundat , caretque astrangent1bus, aluum non leuiter subducit. Omnia haec in Senarum regio
De continentur: tamen plura alla, quorum naturam eX his, que utina sunt,coniectura allequi licet.
Viterbii decem Itine balnea famosa: primum eorum dicitur De grot- talab urbe distat passibus M.naturae ferreae ct parum aeneae, salis S am-F muris
232쪽
minis particeps:au reo colore, gustu maNime iucundum, substantia tenuissimum,unde uasis delatum magna eX parte evanescit: saluberrimum etiam, nam ex nulla alia aqua plus tuto bibere licet : purgat praecipue
renes, uentriculum , cerebrum: totum Caput, & corpiis roborat, sed tamen longe magis oculos, a quibus aufert tenebras, eorum aciem acuit,
confirmatque. Secundum est Vallis Chaim, aereum, aluminosum, modice ferreum: viri id non ferunt, nam nimis spiritum cohibet: mulieribus , quae ob frigiditatem, & humoris copiam non concipiunt , saliutare: ob id Dominarum uocatur. Cruciatorum tertium est, ferreae,& aeneae naturae leniter est,multumq; sulphureae:podagricis utilissimum, ac tu ninuru salubre. Bulicani balneum ab urbe distat Μ.passibus, alumine & ferro constat: feruet multum, S eadem die sponte mutat colorem in aureum & argenteum: purgat eXustos humores, & iecori saluberrimum est. Bussetum, sulphureum est,ferri non eXpers,simile balneo cruciatorum:peculiorem habe t uim In antiqua coli ueXatione, lu-Xatis , ac fractis. Palatiorum balneum, alumine magis quam sulphure participat: curat scabiem, dc cutis defoedationes, omni alio balneolono e melius. Sanctae Μariae in felice balneum , ferro & sulphure abundat, ob id etiam resolutioni arcteticae, ileo, colicaeque confert, tum magis quod eius substantia tenuis est: ob id etiam non plurimum laedit, etiam si in irritum quis ipsum sumat. Prati balneum, quasi expers qualitatis eXternae , unde ob sulphuris leuem illam uim flatum discutit in iuncturis eXistentem, S in utero. Suavis est haec aqua, S potui apta. Paganelli balneum, clarum est, non multum calidum, nitro & alumine, modicoque aere participat, uentriculi affectibus nihil melius:purgat,confirmat,appetentiam incitat. Asinellae balneum, aereum
est manifeste,tum subtile, hydropicis salutare,tum obstructionibus, ct in uteri collectionibus:limpidisismum hoc etiam est.
Aesculi autem iuXta urbem balneum,non multum calidum,multum tamen sulphureum est nocet oculis debilibus,tutiat neruos resolutos, sed haud multum. Urbs uetus nouem habet balnea. iuXta oppidum uocatum S.Cassianus,primum dicitur De terrainluminosum,inde ferreum: purgat tamen
renes.Secundum est balneum Caldaia ferri minus particeps,mundat humidam scabiem. Tertium est Balneum sanctae Mariae,calidum, & siccum non parum. Quartum est Balneum de Caldagna,duas habet guttas:calidum est & siccum ualde. Quintum est Balneum sicuncellae, id est
Iecorarium:calidum temperate:medium inter ferreum S aluminosum: iecori,spleni,ventriculo,maXime utile,seu calida,seu frigida uexentur intemperie. Sextum est Grottae balneum, scabiem ulcerosam remouet.
233쪽
LIBRI II. TR Acri III L et 2 Septimum est Sancti Georgii balneum, ulcera antiqua consolidat,
hocque ei inest praecipuum. Octauum Balneum Pirus:prouocat sudo rem: Nonum est Balneum De luto:eNtenuat crassitiem crurium, em tendit neruos contractos:moram trahere oportet in illo per mensem cum dimidio saltem,uel etiam usi ad duos. Perusium habet balneum unicum montis alti,nigrum foetidum,biti minosum,sulphureu uires balnei S.Bartholomei in agro Patauino. Iuxta autem oppidum montis Catini sunt tria balnea: Primum, Balneum obsoletum salsum. Balneum aliud falsum ualens cedemati, sciae,& podagrae. Balneum nouum,&ipsum salsum est,atq; ideo cognitum:
soluit tamen uentrem,prouocat urinam Sc uomitum.
Apulia & ipsa non pauca habet balnea:Sudatorium primum: acuit uisum, strino it lacrymas. Ibinouem alia habentur eiuscemodi balnea.E quibus Bulla unum est Sulphureum aliud:tertium uocatum Astian balneum,quod lenit pulmonem,& tollit tussim. Iuncare balneum,uentriculum confortat,dc iecuriproprium eius est laetitiam inducere suspiria tollere,coitum emitare,saeritate gignere: hecticam omnem curat. Bal neum Locus,est quod maNime Neapolitani diligunt iuxta litus est ma ris:consert oculis,caligini,aquae:reficit consumptos,renes confirmati aqua suavis,tepida,& multum grata.Hanc eri notis eam esse autumo, quae in uilla,cui nomen Academia fuit Ciceronis,post illius obitum nata estiun de Plinius ea recitat carmina laureae Tullii,quae memoria digna sunt Lib. cap Quo tua Romanae uindex clarissimae linguae tua loco melius surgere iussa uiredi Atq; Academiae celebratam nomine uillam Nune reparat cultu sub potiore Vetus Hic etiam apparent lymphae non ante reperta Languida quae infuso lumina rore leuant. Nimirum locus ipse sui Ciceronis honori Hoc dedit,hac fonteresim patefecit ope. Vt,quoniam totum lagitur sine fine per orbem, Sint plures oculis quae medeantur aquae. Triptae balneum,& ipsiam iuXta maris littus,dulce, nec calidum: ue trem mollit, febrium siccitatem tollit , pectus Ienit, supercalefactos
refrigerat. Petrae balneum cerebro commodis mum, ut quod omnes eius mo bos tollat:auxiliatur etiam pectori S cordi,ipsa roborans:surdos, & suLiusionem etiam curat. Colatura balneum cor laetum reddit, tussim molestam aufert, pulmoni etiam de ob id, & praeter id saIutare: pituitam sistit. haec omnia F i facit
234쪽
ll8 HIER. c ARDANI cONTRADI c. MEDI c. facit in potu sumptum:lauacrum autem balneum pulmonem eXpurgat, atq; et opem affert. Aquensis ciuitas Montis Ferrati, balneum habet de quo sic Sationa-rola:In plano est aqua,quae duobus diebus limpida est,tertio autem fit uiridis curatur,seu eXpurgatur fons eius ob id singulis octo diebus: sapor
eius foetidus est, ut corruptorum ouorum : dicitur curare iuncturarum morbos.Haec ille. At nos uidimus hoc anno tot ad illud confluere horni-nes,ut uiX locus ipse aduenas caperet:erat enim ut dicebant, non solum artubus,sed etiam capiti salubre. Ego equidem eX odore, & sapore, ac permutatione,in causa frigida, atq; etiam uehementer frigida, tantum conuenire eXistimo. Sunt etiam duo balnea quorum unum in ciuitate minoris usus alterum ab ea distans Μ.passibus ferme,ualde famosum.
Aquarium autem habet Thermas, distat a Regio Longobardorum NXII. Μ.passuum.Camphor odorem habet,limpidamq; aquam ac gustu non parum suavem. Si quis bis in die moram in eo trahat, sinus & chironia ulcera fanat.
Brandula oppidum XXXIlII. Μ.passuum distans a Carpo, Thermas habet Μ.passibus ab ipso oppido distantes,aqua clara,qualitatiS eXterne eX-pers,potentia etia quasi temperata,ad calidum tame declinans. Sulphuris dc salis parum,at aluminis multum particeps praecipuam habet in emendando sanguinis mictum uim:attamen hoc etiam commune habet in bobus:plurimi enim cum laetatis sit hic morbus,in illis, hac pota aqua liberantur,Sed dc ex hoc deprehensa est uirtus in curandis hominibus.
Verona dc ipsa habet in agro Calderam uillam, iuxta quam Thermae ferreae,& aluminosae,robustiores his que de uilla in Lucensi agro: sistunt
etiam profluentem eX cerebro pituitam:ob hoc haemoptoicis eX destillatione commodissimae.ut etiam aliqui sanguinem eX acuta destillatione eXpuentes perfecte curati fuerint. Sicilia iuxta Sacham ciuitatem Thermas habet in radice montis diuti sis sontibus uirorum,mulierum,belluarum:sed in summitate est antrum cum cubilibus uariis pro morborum uarietate. Conferunt ramici Sc po-daorp& natura earum est ferrea & aluminosa.ΜOs uocatur gemmariorum, palmisq; refertum est. Aliud balneum inter urbem Reparanni de oppidum Alcami ab eo distans quatuor Μ.passuum,uocatu Calatomech: ibi tres domus,calida,calidior,&calidissima:ut etiam ibi coquantur Oua: uerum natura sulphurea.Μense Maio ad eu confluunt homines. Alia etia iuxta ciuitatem Patermi,Termini uocata,ab oppido eiusde nominis. At uero ut sciamus cum facilitate quantum quaelibet aqua eXsale uel alumine contineat, hunc modum tradiderunt: uas figulinum ad
dimidium in fonte impleatur aquae pondere cognito,inde in fonte super
235쪽
LIBRI II. TRAc T. IIII. et rynatans tandiu maneat, donec absumpta aqua lacrymae quaedam in uasssuperficie adhaereant:tunc transmutetur in lapidea uasa lata,& quadrata& depressa, seu humilibus lateribus, quae S ipsa maneant in aqua fontis
feruente, ut sic eX mora cogatur in unum metallicum omne: hoc autem modo seruatur & sulphur,quod in destillationibus evanescit. Verum nec hic modus omnino tutus uidetur,cum plurimarum aquarum uires aereas ac ferreas eXperiamur,in quibus nihil eX eiuscemodi metallis, quod sensui patea resecatur. Tutior igitur uia a sapore,odore,& effectu habetur, caetera non omittenda,cum assistentia probent & ostendant. Ostensum est autem quod non in omnibus licet naturam imitari: in- 1.de Simpliei. quit enim Galenus, Ut in sale, sic in sulphure, & alumine,atq; aliis, licet mς4-ς γ in λartificio naturam consequi:at nos in aereis,ac ferreis,non ad eXactam eam symmetriam perduci per artem aquas possie ostendimus. Sed nec in alumine & sulphure, nam terrea manebit,& turbida,ctim natae thermae clarissimae sint. Respondeo igitu Galeni sententiam quo ad primas qualitates esse e onendam : siccabit enim alia, alia calefaciet uehementem non tamen in potu omnes aeque conuenient,cum naturales sint puriores, uelut dc in reliquis quae ab arte simul & natura fiunt: ars semper naturam imitatur,at nunquam aequat. Duplici autem modo in potu sumitur, uel ut expurgans, & in immodica quantitate, tuncq; somnus prohibendus est,ut superius diximus: tunc enim ad uncias serme CC. peruenimus, sensim augendo: unde tanta moles si retineatur, uel subitam mortem, uel ascitem poterit creare. At c diuerso, si immutare uelimus teperatu
gilia attenuantur. Sicq; hoc anno multis nobilibus hac ratione, primus in hac cause,ut in plerisq;,feliciter eXhibui. Aestate autem eadem ratione a medio Μaii ad medium Iunii, &rusus a medio A ugusti ad medium Septembris exhiberi solent: & recte quidem si purgandi causa:si immutandi,quocunq; tempore conueniunt: summis tamen frigoribus temperies ad calorem declinans per uaporarium mollienda. Semper enim frigus, fames, foetor,fructus,coitus,sed & aqua, ac limphatum uinum,& caseus,fugienda sunt aquam thermarum abibentibus. Quo fit, ut minus mirum uideatur, Cramignotam S Gatamesatam duces, sub media hyeme a Savonarola fuisse plene curatos Thermarum aquismam calorem acris,etiam aestiui,ars melius potest fingere,quam aquas ipsas.Dantur igitur pulli,& auiculaeo uitella Ouorum,& uinum leue flavum, uel subrubrum:& acetaria aliquando & citrangula ipsa,quam uis fructus,pro fructibus non habentur. Sed an uerum est quod Galenus dicebat, medicas aquas sitim facereξ ubi sup a. uidetur enim hoc uerum,quoniam,ut dataimus,omnes sunt siccae. Et rur-
236쪽
lib. .c.9. Cis,an nunquam conueniant febrientibus ea ratione,& ut ipse dicebat, in Arte curativa ad Glauconem: Μarinae autem aquae,& falsae,nit matque sulphureae,pliis quidem bilis educunt: sed multo minus,quam potabiles prosunt. Praestat uero neq; ipsas utiles in Tertianis enim loquitur febr bus,qui sermo serme omnibus febribus communis est) dicere, quandoquidem plus qualitatibus nocent,quam iuuent evacuationibus.Equia noui corrupto iudicio quendam hisc e uti persuasum, deinde eAtenuato corporis habitu ad tantam uenisse perniciem, ut tabe consumptus inter- eap. s. iret. Sed Princeps moderatius in secundo libro, Et aquae sulphureae,&lutosiae, Sc stantes, febres faciunt. Alia accedit dubitatio , quia ipse alibi ponit, quod aerere S serere iuuant in morbis frigidis Sc humidis. Nam in prima quaestione ratio S experimentum ostendunt, quod aquae ferreae extinguunt sitim. Respondeo, dictum Galeni intelligitur secundum plurimum , nam eas in quibus serrea uis dominatur, non uidetur agnouisse: quod stagnouis let, aliam de his sententiam forsan attulisset. Sed non omnem extinguut sitim rest enim sitis appetentia frigidi dc humidi,aque autem thermarum omnes sicc quamuis serreae frigidae sint: conueniunt igitur uel euacuando bilem, salsinoae humorem. uel in siti quae ob imtemperiem fit calidam, non deficiente humido. Eadem ratione Sc in febribus ferreae possunt conuenire:quanquam raro, de solae:in acutis autem nunqllam. Quomodo autem ferreae cum aereis in morbis conueniant sei-gidis , respondet Gentilis, quod exterius applicatae naturalem calorem sua ui astringente reuocando.sed hoc est improprium. Intelligatur igitur reserendo singula singulis, humidis omnes conueniunt, Digidis autemselfe. Sicut dc illud, A quae omnes metallicae nocent & malae sunt: id est, cum cibo sumptae,quod uerum est:aliter autem falsum Haliabbas quoq; in eundem incidit errorem,dicen'Ferreas splenem calefacereJllud etiam ad notandum, quod ab illo habetur, Salsas omnes caput offendere: nam
de sulphureis iam illud dictum est. An uero non nisi uerbis grauibus exhibenda sint hoc enim quidam
sentire uidentur: dubitatio est,teuis tamen: nam si fanis quaedam conueniunt,aut saltem neutris,quoi Dodo etiam non leuiter aegrotantibusZEUM Cuandi tamen gratia clim in maXima fuerint quantitate,selis aegrotant, bus,ac etiam grauiter non leue enim auxilium non nisi graui conuentiat morbo. Qi edam etiam talia int,ut quae uehemente habent qualitatem, ut non nisi grauiter affectis coueniant.Obfertiant autem quidam Basse tilem annum, in quo referunt accidere sti litatem persaepe,tum abortus praegnantium,& medullam arborum non ad florem conuerti, sed ad
Pediculum: quartanae enim scbres ab aliquo sidere sinuentur, a quo &uniuersa, quae sub coelo sunt, quandam permutationem sustipere indem
237쪽
LIBRI II. T R A C T. IIII. et i
tur:sic bissextilibus annis thermae corrumpuntur. Sed hoc sortem quandam ueritatis causam potius habere tradetur, quam firmam rationem. Annis siquidem M. D.XL. & Μ. D.XLIIII. plures grauem noXam a balneis, aliqui etiam mortem incurrerunt. Sed hoc non ubiq; aequaliter, non omnibus,non semper. Artificiose uero non eiusdem generis stini:alia enim ex aqua, lacte, oleo,uino,pura,& composita,de quabus alias dicemus:alia aereas quibus
humida, sicca, ignea. Sed quae artificio constant spirandi difficultatem
semper pariunt,ob calorem, S uaporis abundantiam,ut a Principe colligitur. Sulphurea iuuant epota secundum ipsum,nec mediocriter: uaportamen eorum nocet, magis tamen chalcanti, ut nono de Simplicibus medicamentis habetur. Sulphur enim iuuat,interius sumptum saltem:Chalcantum nullo modo. In hydrope quoq; eadem ratio est: nam aluminosa, sulphurea,ferrea,nitrosa,& salsa iuvant:dulces aquae nullo modo,ut Princeps ait. Sed hoc non sollim balnei,sed potus causa. Assumuntur autem duobus modis, in loco, & extra delatae. Quae deseruntur, eo sunt debiliores, quo locus ipse longius abest. Sed non so itim debiliores fiunt aquae a fonte translatae, sed etiam corrumpuntur : ob id non paruis uasis, ut quidam , sed magnis ad hunc usum paratis colligendae sunt: quanto enim maiora sunt vasa, eo aqua purior, ac ualidior remanet. Qui igitur ad locum accedere potest, non uehi curet aquam: si autem uehere sit necessarium, aquae dulcis omnem usum deuitet: seu uasa abluendo, seu alterius necessitatis causa. Sumitur . purgandi causa in multa quantitate & aliam ob rationem, cum temperaturam immutare propositum est: quo in casu non enim semel dicere conuenit somnus non sollim est innoxius, sed etiam utilis semper: per-fepe uero necessarius. ob id cum purgationem molimur caute agendum est: periculum enim non leue in errore. Aquae enim Thermarum uires habent non mediocres,non solem ob feruorem,& metallicam uirtutem,
sed etiam ob copiam earum, quae iam diuturno usu laudatur. At nos,in quibus copia conuenit, iam diXimus, ubi scilicet uires ualidae S corporis uacuandi intentio est. Quod si Lucanae uillar,gratia eXempli,conueniant accedenti ad locum, deportando aquas Veronensibus Calderae utemur, atq; etiam maiore in copia, ut quod deest eX uiribus, ob translationem, natura & multitudine suppleatur. Venti autem omneS,maXime Borea-ies, & imbres, magis aquas omnes calidas uitiant. Venti magni ad tres dies,aquae autem ad decem. Clim etiam annus pluuiosus est totus circa Ver,Thermarum aquae sunt fugiendae. Quicunq; igitur student thermis metallicis, corpus purgatione mundum reddant, & si opus fuerit, uenae sectione. Tandiu uero mane ieiuni in eis maneant, donec digitorum
238쪽
HIER. CARDANI CONTRADI C. MEDIC. cutis quasi corium contrahatur, dc rugas praeserat. Si autem potus batineum Sc hypocaustum necessaria sint, a potu sumatur initium, ultimum sit hypocaustum, medium autem balneum. QSescat autem antequam cibum sumat,per horam in lecto: quod si per duas, adhuc meliusmec comedat , nisi prius quam biberit totam exquisite eiecerit: eiicitur autem urina praecipue, post uentris secessu, post sudore, ultimo autem uomitu: sed in hoc post tres dies minime persistendum, reliqua probantur. nihil tamen deterius,quam quod retineatur,illico enim desistendum. Alteria natis autem diebus bis ac semel sudare Sc balneari licet, dc utilius saepe: bibere non nisi semel,seu purgandi ,seu temperaturam corrigendi intentio sit. Vt uero aqua acrior est salsa uel amara,sic simplicior cibus, ac insipidior,leuissimusq; ad concoctionem. Fugiat & meridianum somnum,& labores uehementes, etiam ab assumptionis fine per X V.dies: coitum uero etiam ad duos menses: labores uero leues, uel coeli mutationem,adi res dies.
Sunt δc alia multa balnea tum in Italia, de quibus historiam non tradidi : uertim eX praecedentibus satis nota est: ut thermarum quae in Rheticis alpibus ultra Comum,uocanturq; balnea Bormii, Sc sunt auXta montem Braiam. Alia in Germania,ut Badenta Ferina,iuXta syluam Μartianam:dc Cellensia, & alia plurima:hae nanq; podagricos iuuare creduntur: quod etiam epistola Theodorici regis Gotthorum ad Praefectum Ticini,apud Cassiodorum ostendit: sed nos meliorum dc ualidiorum rationem habuimus. Permutantur tamen cut diximus in libro de Supernis aquae hae, Sc quae meliores fuerant inutiles reddunturicontra infirmae processu temporis utiles fiunt:aliae etiam nouiter nascuntur. Omnibus autem commune est, ut plerisq; aliis rebus,quae sub Luna sunt ut cum ad apicem peruenerint, senescere paulatim ii tribus incipiant. Infinitum uero seret, thermas ac illarum uires scribere, quae aliis in prouinciis
Aquarum igitur Thermarum praecipuae quatuor sunt utilitates,ut a ad Alio. Rasi colligitur: Neruos calefacere,ium siccare: Cutis scabiem tollere, Sc- Α' hae quasi generales sunt:Flatum uiscerum distoluere, Sc haec calidis solitiuinest: Et malum corporis habitum emendare,quae aeneis solum illius iudicio conuenit.Sed hoc dubium,cur non ferreis etiamξtum uero cur aluminosas hepar velit calefacere, dc febres generare, cum alumen frigidum sit3 Respondeo: A lumen quamuis sit fragidum,non tamen adeo ut Calorem sulphuris dc calcis possit reprimere, quae illi nccellario in thermiSammiscentur, cum plerunq; etiam sal. Aeneae uero Praeter id,qu.d Orrigunt, repurgant quod ferreis haud conuenit: ob id pluredinem humorum aeneae sistunt, dc ualde uitiatain temperaturam, non terreae: unde dicebas,
239쪽
dicebat. Aeneae aquae uim medicamento laxanti similem habent:usus tamen earum humores corrumpit.habent enim qualitatem medicam.Declarat etiam,cur omnes aequae Thermarum noceant uesicae, impedimentum enim mingendi procreant: dicit quia substantiae sunt crassae,igitur ineptae transitui per renes ac uesicam. co,hoc magis competit aluminosi bituminosisq;. Addo,sulphuri,tum salem acuitatem urinae facere: ob id balnearum aquae omnes duabus eκ causis urinae morbos faciunt: praesertim falsae, & ahimine uel bitumine infectae. At Rasis e resse omnes Thermaria aquas, etiam ferreas,calidas sentit:equidem ad simplicem de fontanam comparatas.Omnes etiam proculdubio densae sunt, dc graues, dc concoctioni minime aptae. EX quo patet,quod usus aquae chalybeatae, & si roboret uetriculum,eXtenuetque splenem, attamen corrumpit corpus Sc humores, S urinae facit difficultatem. Ideoque nisi raro,& non sine magna causa admittendus est aereata etiam podagrae utilis. CONTRADIcTIo I I I I.
Pentilenti morbo flectio uenae an utilis. GAlenus in libro de Cibis boni et mali succi haec de morbo pestilen
ti,qui Romae grassabatur,loquens habet:Ctim autem morbi initio, medici nonnulli perpaucis uenam incidere auderent, neq; enim ab re a remedio eiuscemodi abstinebant,quandoquidem prius aegrorum uires re-sbluebantur)missus quidem sanguis non adeo bonus erat,ut is qui eX sanis detrahi solet. Ex quo uidetur pestilenti morbo non congruere Venae sectione. Avicenna aute inquit:Summa curationis est eXiccatio cum sanguis ipse fuerit materia uincens cum uenae sectione:aut si alius humor, cum purgatione.Huic Paulus subscribere uidetur, cum dixit: Quibus igitur sanguis superabundat,uena secanda est quabus uentriculus pituita repletus,uomitu succurrendum.quq uerba eN Ruso Actius etiam usurpat. Auen ZOar quoque,Et euraui iuuenem patientem phlegmonem pestilentem, primὁ sectione uenae factix, deinde corpore purgato. Et infra quamuis dicat,quisit in dissocatione seu luxatione sponditium,seu uertebrarum coli debemus uti eXiccatione,intelligit de illa quae fit per uenae etiam sectionem,non solam purgationem Sed Rasis interpretatur uerba Rufi certe de regimine praeseruante: ut etia uidetur Averroes dc Haliabbasmam cum in praeseruando utandur sectione uenae,& purgatione,de cura tamen pestilentis febris nullus illorum sermonem habuit: sed illam,quasi nunquam uenientem,omnino omiserunt. uel sors an de illius cura desperauereritaq; nec Pauli autoritas, nec R etii hoc in casu contra Galeni sente
240쪽
ου. xlib. Di ctanScuram febris pestilentis, in nullo illorum meminit de uenae sectio. visionu I S. ne. Propterea rationibus magis agendum uidetur, ubi morbus magnus, aetas & uirtus consentiens,ibi uenae sectio utilis est: ut habetur a Galeno& Hippocrate:at ueris pestilens morbus magnus est,qui plurimum peri- lib.de Venae mat,in eo igitur uenae sectio maXime conducit.Febri etiam putride omnisect-ς-p-,- sectio uenae maXime conuenit,iuxta Galeni sententiam: at talis morbus cum febre, plerianque saltem, si non semper, iungituriatque ideo sectione uenae curandus est. Accedit, quod talis morbus iuxta Galeni sententiam fit ex obstructione ut plurimum,obstructioni uenae sectio conuenit,quare in pestilenti febre administranda est. In talibus etiam phlegmones concitantur interni, tum carbunculi,ut Galenus ibi testatur, quare cum ho-H. Artis su rum tam praeseruando quam medendo cura fiat uenae sectione, non est cur illam omittamus:tum praesertim,qubd plerunque febres etiam in eis, dED Reen. sint ardcutisSimae,quibus nullum est pr stantius auxilium sanguinis mis-
sione,ut prima Aphorismorum habetur.Ioannes etiam Monardus uir hac tempestate epistolis suis potius ornatis,quam operi utilibus, no quod eruditio etiam in arte desideretur,sed iudicium censet secandam uenam, tum magis dolore uel tumore apparente. Assumit autem, ut mihi uidetur,fundamentum tum inter alia,quod Hippocrates in secundo de Humana natura, seu quisquis autor fuit huius cum Galeno ibi, omnem in his morbis curationis rationem in duo partitur: Contra rietatem causae morbum gignentis,& Paucitatem aeris qui trahitur. nam si ab eo inficitur corpus , a modico modice. Repurgat etiam ob id illud,qua ratione ι
sectio uenae significatur. Sed quod olim dixi, semper uerum fuit, nostros medicos in minimis esse diligentes, in maximis autem nihil scire: quoniam ambitioni,& auaritiae, non scientiae,& publicae utilitati studeant. Nempe quid absurdius fuit hac in causa sectionis uenae fecisse mentionem, cum Galenus illius nusquam in tali morbo nec alius classicus uir,eNcepto Avicenna duntaxat, qui deceptus est, confundendo cum cura praeseruationem, illius fecerit mentionem ΘΜanifestum uerb est, nec huius loci autorem uenae suadere sectionem: & omissam hanc curam a Galeno non solum in primo ad Glauconem , sed & in XI.& XII. Artas curatiuae , ad quos pertinebat , quoniam solis aleXipharmacis, ut reliquorum uenenorum,perficiatur.qua etiam causa ab omnibus aliis etiam, ut diximus, quasi neglecta est : neque enim methodo uera, ut reliqua febrium genera, sed diuersis experimentis secundum proprias spectes curatur: cuius rei rationem in libello huic tractationi dedicatociarc docuimus : nec solum eam, sed & ipsa experimenta. Nunc autem quantum hic est necessarium, atque ibi praetermissum , doceamus. Quod igitur phlegmones his coniungantur eΣterni , illud non facit