장음표시 사용
261쪽
LIBRI II. TR Ac T. V. 2ssniente Vere, id est , iam ueniente, seu in sine seu in principio, ut etiam Graeca lectio sonat, αρόν se βααον .Sed in libro de Venae sectione haec
habet: Siquidem nonnullis amarae bilis iccus plus caeteris colligitur, quibusdam bilis atrae,aut pituitae,aliis eX aequo omnes, in quibus sanguis abundare dicitur,quos omnes evacuabis,ut etiam arthriticos & podagricos Veris principio, eXhibito uidelicet aut purgante medicamento, aut uenae sectione facta. Hic liquet, quam sibi aperte contradicat in redundantia amarae bilis, ubi etiam in initio Veris purgationem praecipit,cum antea docuerimus in fine esse faciendam. Sed de humoribus crassis sibi concors uidetur in his duobus locis,nisi esset quod in prima A phorismorum sic scripsit: Caeterum ut eX plurimo alimento oblato, quod non so- AphQDri tum in uentriculo bene conficiatur, sed etiam in uenis & toto animalis corpore unumquodq; animal carnosius reddatur,& fangliine abundet,habent homines ipsa eXperi eritia fatis compertum, non in seipsis tantum, sed etiam in iumentis. Nam ante aestatis initium, circa ultimam Veris
partem, sibi & illis sanguinem detrahunt. En uides, quod non initium Veris probat, sed finem illius. uerba tamen Aphorismi sextae particulae quasi ad unguem recitat in libello Quos quando purgare oporteat, ut exscripta prorsus uideantur: quo fit, ut haec potius Galeni sententia censeatur. Hanc sequitur Aetius etiam:sed Paulus tam de purgatione,quam de uenae sectione totum Ver laudando, nihil mihi distinxisse uidetur: itaq; meo iudicio se ad Galeni sententiam refert: quam etiam eXpressit in consilio de morbo comitiali cum dixit, Primo Vere purgetur puer.& antς finem. in sexto de Tuenda sanitate: Qui uitioso sunt corporis habitu, purgatione leuentur in Veris initio. Sed nec obstat quod alibi di Verit Hippocra tW ς' - - tes medicari aestate superiores,hyeme uero inseriores: de coacta enim loquitur purgatione, quae etiam eXtra Veris tempus fieri debet. Quod si quis obiiciat, quod Veris initium simile est hyemi ex dicto Galeni, & . Aphor. . quomodo in hyeme poterimus frigidos Sc crassos humores expellere. Respondeo, quod intentio Galeni esst ab humoris abundantia sumpta: H6phor i6nam initio Veris si abundat pituita, expurganda esst: si non , nec in sine. quomodo enim uerisimile est: illam nocituram calido iam facto tempore , quae dum frigidum esset non nocuitὸ aut si iam nocuit, manifestum
nos male fecisse,no Xium non expurgando humorem antequam noceret.
Quod igitur pituita uel in initio Veris,uel nunquam in Vere sit eXpurganda , satis patet: tum etiam de aliis frigidis humoribus. De sanguine etiam, cum plurimi morbi eX ipso fiant ut Hippocrates docet S Gale- 3. Aphor.eto. nus in Vere,patet, quod traducta sectione uenae ad illius finem nulla erit utilitas. Relinquitur igitur ut declaremus,quomodo amara bile su-Ρςrabundante,purgatio iuXta illius finem conueniat. Galenus enim de Τ 'p'ψy' 'clarat.
262쪽
ets6 HIER. CARDANI CONTRADI C. MEDIC. clarat, bilem aestitio tempore abundare, itaq; cum nondum in initio Ueris multa sit, tunc purgata difficilius cedet, ct corpus frigidis obnoxium
morbis relinquet. Hoc enim declarauit Hippocrates, Incolumitatem nostram aequalitate ipsorum humorum constare. Rei igitur ueritate intellecta,uerba Galeni concordemus. In libro de Sectione uenae non tractat nisi de illa quae humores evacuat, potentia,non actu eXistentes: Ideo non in fine, sed in principio euacuare oportet Veris, propter iam dictas rationes, etiam si biliosus redundet sanguis. At in humoribus iam existenti bus secus est : conuenit enim, ut diXi, bilem medicamento iuxta finem Veris espurgare: quod eXpressit in libello, Quos & quando purgare oporteat. Sed dices,Non sic : nam in libro de Sectione uenae addit purgandos etiam medicamento. Respondeo: Verum est, sed ubi negotium illud non tractat, uerba ad loci, ubi tractatur materia, Interpretationem sunt deducenda. Et ideo mihi bene uidetur Rasis dixisse, cum synancheueXat in Vere, tunc praeuenire oportet morbum sectione uenae. Sed hic non potest loqui de sectione in principio Veris, aliter oporteret diuinare futuros huiuscemodi morbos.Rasis igitur solum intelligit,ut fiat inVere ipso ante morbi aduentum,non in principio illius,ut credit Antonius Gaων ων g. libri Zius Patauinus, quamuis uir celebriS. Eandem negligentiam Averro sde Regimine habuit, qui in Collectaneis, dum de purgatione S uenae sectione loquis turiVer tantum proposuit,non illius partem. Avicenna etiam lauda uit omnem diminutionem succorum in Uere: uerba eius apponere libet: Nulla autem est res quae adeo hominem ab aegritudinibus Veris tueatatur, sicut sectio uenae & purgatio, & cibi diminutio,& uinos potus,cuius secunda pri' loco strupi assumantur. Unde liquet,quam male fecerint,qui Quadrage-mit4ψς , --p' simam sustulerunt,etiam si non peccent: plurimos au tem impletatiS tuae dare ob id poenas morte praecoci. multa enim cum a Μose in sua lege ,&a nostris altiore consilio nobis tradita sint, leuibus quidam suffulti suspicionibus,euertere studuerunt. Sed ad propositum reuertori Princeps ali-xerxia primi bi ostendis, quod in Veris principio purgationem ac sectionem uenae ψ' 'Pμ moliri oporteat: uertim non e Xquisite iuXta Galeni sententiam. Sed si fano uis abundet, uel etiam reliqui humores bile satiaeXcepta, Veris
init : at bile flava iam actu eXistente p urganda est in fine Veris. Igitu rsectio uenae semper in initio Veris,at purgatio non semper sed quandoq; in fine. At in prima Aphorismorum docet regimen eorum, in quibus,
non prae multitudine tantum sanguinis periculum imminet, sed etiam propter eXercitationem: nam hi non m periculo sunt in Vere,sed in A e- state,cibis mediocriter sanguis tantum eXuberet,alioquin innOXJus: nam
sollim hi aegrotant,quibus sanguis est uitiosus in Vere,iuxta Galeni sen- tentiam, aliter non esset Ver saluberrimum. His igitur si sanguinem in
263쪽
LIBRI II. TRAc T. V. et spinitio plurimum detraxeris,non erunt idonei ad labores: si paucum, co geris denuo iuYta illius finem, scilicet Veris,sanguinem detrahere:quare
in his sectio uenae finem Veris expectare debet. Hippocrates autem conuenire uocat, quod uel uitio multitudinis, uel prauitatis, purgationem eXigit,aut uenae sectionem: non quandodabores, aut exterior alia causa imminet Liquet autem ex hoc, quam perperam ueterinarii sanguinem
equis in festo Beati Stephani detrahant. CONTRADICTIO V I. Citri semen an calidum. Itri semen calidum est in primo, siccum in secundo , sicut & cortex, qui tamen est siccus in fine secundi. Caro autem est calida dc humida in primo: quod uero eius acidum est,frigidum est, & siccum in tertio, inquit Princeps. Idem, si tamen idem est, in libello de Viribus cordis im i Ei, E, quit, CorteX est calidus & siccus in tertio, semen frigidum & seeum iii 3 - ' 'p' '
tertio. De cortice iustordat in gradu,de semine etiam in natura. Rasis au- trae T. cap. detem in Continentibus narrat opinionem Mesue, qui posuit corticem ca- ςλ rQ
Iidum & siccum in tertio.& concordat cum secunda Prinzipis autoritate: i s es Et iacarnem autem frigidam & humidam in primo, in quo distentit a Principe , qui illam opinionem in suo secundo libro reprobat. Sed semen dicit esse calidum & siccum in tertio, Sc in hoc ab ambabus Principis sententiis dissentit. Narrat & Galeni opinionem ibi Rasis ex septimo de Sina
plicibus medicamentis non eXquisitam satis: ait enim , quod censet se mina esse sicca & dissolutiva in tertio: Galenus dicit in secundo: referti id , clim dicit a temperamento recedere ad siccitatem non solium, uerum etiam ad caliditatem. Sed nos de cortice concordat litera Rasis cum Galeno, si quidem siccum in tertio, in calido dc frigido temperatum ponit, aut declinans ad calidum paululum, Rasis : sed Galenus siccum in secundo dixit, non in tertio: nec sorsan error est Rasis, sed transcribentis librarii. quoniam per notulas numerus ille describitur, non per Uoces. Illud sane certum est, quod arida pars utriusque consensu, frigida est S sicca in tertio. Unde error transferentis, dc literae Latinae Galeni est manifestus: horum enim uerborum loco, τα μεν το σπερμα, τnν οἱειαν -ο-τκταυαλαντικαν δυναμιν ἐπικρατουσαν ἔλον, ως τnς Πὰνς ειναι τα- Ιεως αποτων ἱκραινόντων τι κοα Ψυχοντων A ertit ille,In semine quidem habens acidam qualitatem &siccam, ut ipsum tertii sit ordinis resiccantium refrigerantiumq;. cum debuisset potius transferre, Quod iuxta semen est,acidam habens qualitatem & siccam, eκ tertio ordine est refrigerantium atque exsiccantium: ut scilicet ad succum uerba potius, qui
264쪽
circumpositus est semini,quam ad semen uerba illa reserantur. Ostendit primo hoc ita esse res ipsa, cum semen nemo frigidum dc siccum dixerit, nisi autor libri de Viribus cordis. tum etiam Galenus ipse qui in eadem serie dicit, Semen, quod est nucleus, eX secundo est ordine siccantium ac dissoluentium: unde calidum ipsum ponit: siccum etiam in secundo,non quemadmodum succum in tertio. Et uerba illa, το θ' υγρον Ῥα οἱωδου ὐπὲρ ου 'φάτου διειλομM. Quod est, Humidum autem allud atque acidum,de quo primum disserui, inanifestum est nisi uerba illa ad prius exposita referantur, illum de succo nulli bi eo capite locutum fuisse: quare mendax simul esset ac obliuiosus. Dictio etiam κατα , μεν το -έρμα iungitur accusativo, & significat secundum : ut sit sensus, Quod secunia
lib. .eap.Si. dum semen est. Approbat hoc & Aeginetae lectio, cum dixit, Interior pars,siue acida ,seu aquosa fuerit, abunde refrigerat. Actii tamen interpres & ipse in eodem mansit errore, in quo & Theodoricus Gerardus: at forsan per semen intelligent primo loco, seminis corticem, quem frigidum & siccum in tertio nil repugnat,nucleo, quem proprie semen Galenus esse dicit,calido eXistente. atq; sic interpretes & Princeps defendun
tur,nec Graeca litera quae a nobis insueto certe modo eXponitur contor queretur. At huic concordiae astipulantur uerba Galeni, cum dicat uere
semen solum esse nucleum,tum Pauli modus loquendi, Eι-ομμα Grit δατακηερ, nam si per acidum aquosum intelleXit, debuit dicere, In te
rior pars quae aquosa S acida est. At uidetur aquosum ad succum,acidum referre ad seminis corticem.Sed huic concordiae obstant,quod nullum de succo uerbum Galenus fecisset, qui tamen non tantum cortice seminis,
sed uniuerso semine non solum longe ualentior est, sed etiam copiosior: tum etiam quia testatur quod etiam lain in medium adduxi Galenus se de succo fuisse locutum. tum quod cortex ipse s minis haud acidus est, nisi forsan leuiter,sed potius astringens,ac quasi inutilis medicinae,& modicarum uirium. Galeni uerba illa ad hoc tendunt,ut intelligamus, cum de semine loquitur,ac illius iuribus , non totum accipiendum, sed solum nucleum: non quod aliam uirtutem cortici seminis tribuat,ut forsan quidam interpretantur perperam, sed quod cupiat semen mundum esse a cortice proprio. Aeginetae uerba ad hoc tendunt,ut intelligamus, ide nos
posse humidsi intelligere,quod etia acidum: nam & caro citri acida paululum est,& ideo frigida a Galeno & aliis censetur,repugnate solo Prin cipe.unde etia Rasis propriti hoc illi inesse dicebat,ut uentriculi reprimat seruorem. nam crassa est substatia,no facile putrescit,& frigida ac humida temperie est,quibus omnibus exedeti calori aduersatur. Non ignoro esse quosda,qui chrisi a Graeco nomine,qui citreu, qui malu medica, uocent: hi tauqua tanta de nominibus cura fuit, ut gramaticoru more res ipsas
265쪽
negligerem. cum tamen nihil intersit, male an bene loquaris, nulla uox minus ambigua est, aut magis coueniens quam citrii:constat tamen apud Galenum citriii idem esse ac malum medicam. barbari eiecta uocali i i-trum uocat.Hec no uidit Manardus adeo promptus ad coarguendu Aui-cennam, horti enim maloria seste causae sunt. Etenim ut uisum est error
hic a Graecis tum a Galeni litera & eius interpretibus, non a Galeno, nec ab Avicenna ortu habuit:quaquam,ut saepius dixi, liber de Viribus co dis non sit Avicennae. Sed sit modo,nihil diXit,quod Galeni uerba ferme lib. . eap.r3s. non uideatur significare.Dioscorides eius non eXpressit uires,nisi seminis quod aduersettir uenenis,& aluti moueat,quod dc Rasis animaduertit, &mihi multis in causis usui fuit, cum uiX queas simile inuenire.Sed ad rem reuertor,omissa de citrangulo quod Arantiu solemus appellare disputatione.Serapio concordat cum Galeno serme, sed acida parie frigida in sς- - .i d. f.
cundo & sicca no tertio poni de semine Sc cortice cocors: cuiuS etia sente cap. t.
tiae est quasi Auerroes.Pro solutione igitur huius apparetis contradictionis dico,quod Galenus no eXpressit quod sit calidum in secudo, sed quod ςQὶἰςς,ς-4 siccu Sc dissolutivii de semine:cortice aute non negat paululia calidia esse, ideo Avicenna ipsum in primo gradu statuit. De carne solii est difficultas,nam Avicenna calida statuit,hoc argumeto, quod non uideatur ullo modo infrigidare.Hic nihil plus habet Galenus contra Principem,quam Princeps contra Galenu.Sentiamus igitur cum Galeno, quadoquide etiahabet alios fautores. Dico tame,quod adeo Paru recedit a toperameto, ut totu inter teperata citriti reponatur a Serapione. Quod uero Mesbe dixerit,cortice esse calidia dc siccu in tertio,iat refert Rasis, iiel hoc intelligi de bet, accipiedo solii scobe tenuissima,quae forsan talis est,nam odoratus est cortex ualde,uel ob regione accidit, uel quia sub citrio Adami poma coprehendit,quae Sc ipsa habet carne quae manditur,ac corticem,nec tamen sunt citraguli.Est igitur corteX citranguli calidus in initio primi,siccus in
fine secudi gradus:se me calidu dc siccu in secudo, per seme medulla intelligedo. Caro frigida paullatu,& no leuiter humida: succus frigidus S siccus in tertio. CorteX aute pomorsi Adami dc citragulorum calidus est de
siccus in tertio. Medulla citrii aduersus uenena esse priestantissima plurimi reserunt,aded ut mirabilis Serapio, Mesue, ut Rasis refert, Averrocs, Dioscorides.Illud no praetereundit,colligi eY dictis,Μesue librii scripsisse de simplicibus medicamelis,qui ad nos minime peruenerit. Obiiciuntur dc alia quod dixerit Citri seme impinguare corpus: hoc non uidit Galenus,no uidit Paulus, teor perpera igitur adiectrinam egregium homine. sed forsan etia Galenus hoc diXit in aliquo libro, qui ad nos non peruetii peruenit ad Avicennam:neq; enim locus de simplicibus medicamemtis hoc postulabat,cum non de his ibi agat, quae a proprietate operantur. Κ et cond
266쪽
:6G HIER. c ARDANI cΟNTRADI c. ME DI c. ccnditum nutrit pulmonem S pectus, non de succo, sed de carne loqui Avicennam palam est, uel iniquo iudice: at hoc uerum est. Unde patet, doctrinam Manardi utilitatis parum persepe damni multu afferre.Vnde Bras auolus in suo libro de Simplicibus, dum de citrio loqueretur, Avicennam quibus potest modis eXcusat,& recte, indignum ratus tam euidentem illi obliuionis notam inurere. Obiicit & Μanardus de morbo mulierum incerta primo, deinde etiam his quae uera sunt, quanquam silentio a Graecis praetermissa,ut gloriam solum quaesisse uideatur. cONTRADIcTIO VII. Nubecula in urina rubea an breuem morbum declaret
OVibus septima iudicatur, iis nubeculam habet quarta dae urina
rubeam. daκit Hippocrates. Et rursus alibi: Si urina fuerit subrubra ac sedimentum subrubrum & leue,diuturnior hic morbus quam pri- ' 'ξ mus sed admodum salutaris est. Galenus in commento huius teXtus docet causam, quia sola pars aquosa seu serosa sanguinis eXpellitur, igitur cum coctio praesupponat substantiae mediocritatem, erit necessario morbus lonσus. Ipse etiam in eXpositione Aphorismi meminit huius dissi
cultatis dicens, hoc signum significare dimidium coctionis solum, ideo
si celeriter ut in quarto die appareat breuem morbum denuntiat, ut pote in septimo finem habiturum. non sic si in XI. uel N IIII. nam ferme conduplicabitur tempus, atque ut celerius apparente tali urina uixi Di terminabitur in XX. eadem ratione dico quod si in XX. appareatam N XXII II. uel in X L. die finietur. Sed meo iudicio his ser-
tis adhuc longe dissiciliores relinquuntur dubitationes: nam 1n Aphoia risino loquitur de nubeculae colore, in libro de Alorbis acutis de urinae substantia cum sedimento. Prima igitur breuitatem morbi, secunda lonia itudinem significat. Sed haec responsio non uidetur de mente Galeni, qui inter haec non distinguit. Et rursus Princeps: Et sedimen rubeumsio nificat abundantiam sanguinis cum tarditate concoctionis: S. asso
o nificat morbum brevem. Et rursus alibi: Vrina rubea in acutis morbis sionificat uelocitatem finis morbi, bonam cum bonIS, prauam autem cum prauis iudicationem ostendit.Haec quis non uidet pugnare cum iam ibidς, ς p H Subdit etiam: Et generaliter urana cum substantia rubea lignaticat uehementem inflammationem. Sed quod magis mirum est in fine capitis, quasi oblitus priorum, haec subiungit: Et ad summum urinae rubere substantiae, S rubet sedimenti, significant materiae cruditatem,
S ipsam esse non coctam. & significant longitudinem , proprie quando
267쪽
LIBRI I I. T R A c T. V. etsi rubedo non est uehemens & fuerit decliuis ad turbulentiam. Oedipum hic quaeramus oportet,adeo omnia sunt intricata.Sed in hoc cum Galeno uidetur concordare, quod nullam inter urinae & sedimenti rubedinem differentiam facit:cum tamen prius opposita signisς re ContςndRx FQr i. . , i,. sitan ex illo soluitur, clim diNit: In tenui autem urina color intςnsu , Rc mi do . ,. sa tinctura multa, significat quod non est ob concoctionem , sed bilis admi- wa1. cap. . Ationem. Sic igitur crassa substantia existente rubeoq; sedimento , uel etiam urina,morbus breuis erit: subtili autem breuis non erit,sed inflammationem multam significat. Sed expositio haec ad mentem Galeni non est,qui dimidiam coctionem significare illam semper contendit:cum Urina rubea sub ratione coloris, non substantiae consideretur. Respondeo: Nostra disserentia data conciliat Principis uerba: pro Hippocrate autem Galeni expositio satisfacit. Ostendit autem hoc dictio Hippocratis, qui rubeam urinam facit salutarem, hic autem loquitur de mala Avicenna. At dices: Hoc non uidetur concordare cum dictis Galeni, qui subtilem rufam facit salubrem, & ex seros a sanguinis parte absq; inflammatione: quod & Aetius confirmat. Autor libelli de Vrinas dicit, crassam rubram multitudinem sanguinis praetendere:rubram subtilem non 1nueniri ian 'quam : quia sanguis non fit ni si exacta coctione: at talis nequit esse cum
m btili substantia. Respondet autem tacitae obiectioni, quae subtilis est non rubea,sed quasi rubea dicenda est. Ad hoc diceret Galenus,illam appellari,S si non sit,eYquisite rubeam. Auerroes autem diXit,urinam ru- 4. Collect.beam significare sanguinis abundantiam S uirtutis debilitatem. Et maia ς'I'
nifestum est,qudd praeterit illam quae fit a dolore, ut in coli dolore etiamffigido. Et hoc declarauit etiam in Cantica,sed non diXit,nisi quod signi- pasto i ibitificat abundantiam fanguinis: debilitatis autem nullo modo meminit. & c. 296. Hoc tamen superest, quod cum Galenus ponat urinam rubeam fieri exsanguinis seros a parte, nulla erit crassa, sed omnis urina rubea subtilis
erit3Aliud dubium superest: Quod si rubra in proXimo die significat indicatorio salutem, quae concocta erit absolute quando significabit 3 Respondeo : quod omnis urina rubra est necessarib subtilis: nam si crassa sit, erit fanguinea , non rubea tantum , cum a sanguine sola disserat substan tia: concocta autem urina iam praesentem & imminentem significat iudicationem:alias plura dicemus.cONTRADIc ΤΙΟ VIII. Fluxus uentrμ, fluxu curandus: uomitus, uomitu:
σ,an omnis cura per contraria.
Vomitus quandoq; uomitu prohibetur,& fluxus fluXusinquit Prin . .
ceps eX autoritate Hippocratis, dum de cholera morbo loquitur. cap. 13.
268쪽
Hunc cholericam assectionem uocant, qui Arabicos autores uerterunt. ςς Ea rsan Hippocratis autoritas credita est a Principe,cum autor secundi
Epidemiorum inquit, ἐμέτου λυσις, υδωρ -οέιδονα πῶνειν, κρα ἰ - τω. 1d est, Vomitus solutio fit, calida aqua in potu data,vomitum eiecta. fi 6 .iι Vel illa seXta Aphorismorum : A longo alia a profluuio uomitus sponte
superueniens morbum soluit. Similiter Aetius cum inquit: Adiuuare etiam oportet excreatione per sedem. alienum enim hielut uenenum insidens S uentrem ac intestina rodit,& humores eX uniuerso corpore trahit : per uomitus etiam opportunam prouocationem uomitus ipse soluitur,& cessat. Qu.inimo in eodem loco ferme, dum de uomitu a bile age- cap.3. ret,consuluit,ciendum esse uomitu.Et Princeps ipse ante ea uerba in flu-Nu proter pituitam a cerebro descendentem facto,constituit S uomitum,deei sexta & alui deiectionem. Paulus tamen uomitum sollim eXcitat,cum choleraxerxii, xyλα φ crciditate fit,non autem a bilis abundantia. Sed nullus melius AleXan-8'y1 id ,. dro, in enim cruditatibus angitur in choleram deuenit, uomitu faci . lib.3 c.λε- Ii sol Liendus est aeger: dum autem bile nimia purgandus est, inquit, Picra cum Scamonio.Et hoc,inquit,si nausea&tines is infestent:aeger tamen parum tum uomat, tum deiiciat. EX quo manifestus est error pudendus medicorum nostri temporis , qui male intellecta Avicennae autoritate, uomitum uomenti, Jc purgationem nimium deiicienti adiiciunt: cum solum in conatibus hoc liceat facere, natura non assequente,uel in crudi-
tib Me.1s.sec.I tatibuS.Hanc eandem sententiam Aleriander,dum bilis coaceruata est in
intestinis,nec tamen pellitur, secutus est, purgandam docens: si fluat me quaquam. Illud solum mirum,quod infra in dysenteria cum torminibus
lib. 3.e.ii. elena: sectinem constilat. At Galenus his contradicere uidetur, primo
e.1 in prinς ad Glauconem,dicens: Sed neq; si fuerit febris cum profluuio uentris balia opus est evacuatione. Verum haec sola sufficit,quamuis non sit pro multitudinis ratione. Qiucunq; enim his plus adimere necessarium eXistima rates sanguinem mittere,aut uentrem mouere tenta uerunt, in graui Ο-
usu. . rapericula deduNere. Non est mihi propositum nunc, ut discordiam edysenteriae cura natam dissetuam: nec ut abusum,de quo alias diXi in libro de Malo medendi usu , repetam: sed ut declarem, an fluxus solum astringentibus curetur. Non est confugiendum ad id quod minus demit rat at laus, hoc enim iam eXcipit Galepus. Sed cum nihil sensu dignum;
aut cum febris non coniungitur, aut forsan cum utrunq; adest, tunc corpus purgandum. Cum quibus non cum cassia, seu silica Inda, sed picra, haud admoto scammonio.Ita in cholera,& aliis influXibus generale preceptum erit, ut non purgemus, nisi natura torpeat, & sebris non adsit: nam febris medicamentis aduersatur:ob id illa minime exhibenda,libi ea urget. Sed non uidetur regula seruari, quod contraria sint curanda Cono trariist
269쪽
LIBRI II. TRAc T. V. 26 3trariis 3 Est autem AYioma medicum scriptum ab Hippocrate in A DO- 22.Partic.1.rismis,&ab Aristotele in prima Problematum sectione. Adeo uero uulta Py0bi gatum,ut Aristoteles in secundo Ethicorum ad mores id retrahat. Sed & ij iante scripserat hoc Hippocrates in libro de Flatibus dicens: Hoc generale in principio.
praeceptum est,contraria contrariorum esse remedia, ut cibum famis,potum sitis: indolentiam doloris. Tum uero in libro de Humana natura: In summa medicus repugnet praesenti tempestati, Morbis, formis, anni temporibus,aetatibus:contenta laXet,contendat laxata. Galenus etiam in tertio Artas meditae inquat: Curatio uero unam praecipuam ac communem habet intentionem ad id quod est dispositioni auferendae contrarium. Et in de Constitutione artis medicae: Fueritq; generalissimum quod ab Hippocrate dictum est,contraria contrariorum remedia: singillatim autem sua cuiq; singularia , frigido morbo calidum, calido frigidum,humido siccum : atq; eadem in similaribus, ac instrumentariis,contraria morbos immoderationi in quovis quatuor generum moliri oportet. Idem libro de Sectis, S quinto de Tuenda Sanitate, aliisq; infinitis initio pene locis ut facile intelligamus,nullum praeceptum esse magis in med1- 3 Cantic T. cina famosum. Sed & Princeps, quem non obiter l, c induco, declarauit R eadem propositionem non sollim an qualitatibus, sed etiam in repletione& euacuatione,Vnde Averroes diAit: Haec est radiX cura tionis,ut qUaz- eo.HU.co.Io libet dispositio cum suo contrario curetur, non solum in genere, sed deducendo per singulas species. ut calidum cum frigido, S repletio cum euacuatione. & per modos ac singularia: dc extendit hoc etiam ad regimen praeseruans, ut ante parum sequens dictum Principis,quod debemus unumquodq; suo contrario in tempore praeseruare ab imminente dispositione. Et hoc ostendit quasi Galenus in libro de Inaequata intemperie, ἡ,νὰ& sumptum est primo ph) sici auditus, nam contraria Contraria ereel- t.c.Si. lunt, eXpulsio morbi sanitas eligitur curatio fit a contrariis. Hic non licet dubatare, an aliqua curatio a contrario fiat, quae enim in contrarium
adduci possent,sophistica sint:sed an omnis cura a contrario fiatξS si fiat, quomodo fiatΘNam Averroes in septimo Collectaneorum inquit Dein 'P - p ''ceps dicendum est qualiter agendum sit, secundum magi S S minus, aut quando nihil fieri debet, & maXime in euacuationibus, & curationibus,
quae fiunt per contrarium. Nam an pluribus locis euacuatio,& aliae contrarietates non competunt, quamuis natura aegritudinis illud requirat. Vnde uidetur,quod non omnis cura contrario fiat. Idem Princeps, cum d1Xit: Et scias,quod non omnis cura indiget contrario: sed saepe fustificit sola regiminis bonitas. Hippocrates etiam quinta A phorismoriam, Aphori1m.rs Quaecunq; refrigerata sunt emalefacere oportet, eAceptas iis quibus san- λ'
270쪽
torio in fine. . de Tuenda sanit. l. .
Theorema non euerti, Contrariorum contraria sunt ata Nilia: quia aliud est magis emcas, scilicet, Illa prius curari oportere quae magis urgent. Alibi autem dixit Hippocrates, frigidam aquam reuocare calorem , ac
distentionem nemorum sic soluere. Sed Galenus dicit, hoc non facit suaui, sed ex accidenti. Ad quod responsum plerunq; refugiunt, dicentes:
CUram per se a contrario, eX accidenti autem etiam ab alus fieri. Quinimo d fficultas est de morbis in quantitate ac numero, nam quantitati nihil est contrarium ut Aristoteles in lib. de Decem uocibus refert: quomodo igitur morbus in magnitudine uel numero clarabatur. Calor etiam naturalis morbos cura qui nullis causis proprae contrarius est.Minus autem calidis.Dolor etiam dolore discutitur,ut uolhiultis crurum dolore &labor labore: & duorum dolorum, qui non secundum eandem partem fiunt maior minorem obscurat, ut anquiunt Galenus & Hippocrates. Avicenna etiam curat dolorem capitis a mala temperatura frigida &humida absq; materia purgante medicamento. Cottus etiam, iuxta Hippocratis sententiam,pituitam curat,nec tamen est ei contrarius. Curat &melancholiam cui minime aduersatur.Temperatura etiam calida S sicca cauterio ex igne soluitur, ut inquit Albucassis : quomodo igitur cura omnis est a contrario8 Solet etiam adduci,quod cum aequalia In gradu,ut
dicunt, conueniant, incipientibus hecticis frigida dc humida adhibenda sunt, quae modicum distent a temperamento. At si naturalis temperies similia postulat,non parum calida & sicca tuneni debentur. Quae igitur hecticam incipientem curare poterunt ad calidam S siccam intempe riem declinabunt. His & similibus pene nugis , atq; inanioribus etiam,
A stoma medicum infringere conatur: ut at si non esse generale, alii per accidens a simili posse curara morbos interpretantes. Sed non sic est. Gaia lentis nanq; N I. Artis curativae his utitur uerbi S: Nunquam tamen propterea praeceptum illud, Quod contrariorum contraria sint ata laa, aliquando uerum erit,aliquando falsiitu: imo id perpetuo uetum est: quan do fieri non potest, ut eorum, quae praeter naturam si i , quicquam per aliud remediorum genus curetur. Non tamen ex uiti est temper omnibus,quae praeter naturam sint, mederi:sed cum sola per se subsistunt. Hoc in loco profecto mihi Galenus uidetur ueram huius praecepti eXplicationem posivisse:nam non semper conducat in complicatis assectibus,ad contrarii exhibitionem properare,quandoquidem neq; ad curam. Velut non ad ulceris,quod canis rabidus intulitconsolidationem: morbi enim aliqui auctione indigent, alii ut seruentur maioris periculi e glandi caula: ut haemorrhoides in iecore iam duritiem contrahente. Cum igitur morbi curandi non sinit tunc, quis dubitat neq; tune contraria esse remedia adhibenda.Μadat igitur fixu illud: Cum curare uoltamus,tunc contrariis auNiliis.