장음표시 사용
301쪽
LIBRI I I. TR Ac T. V. 29spossit declinare.utpote tertiana iuncta phthoe uel hydropi lethali Certe in de totius sic ex Galeni sententia quia scut in exterioribus sic in internis. Saepe au- Qtem videmus tubercula & plagas phthisicorum sanari: dc ego uidi etiam
in tabescente curatam tertianam, in alio difficultatem intestinorum. Et haec differentia in morbis, quorum natura est ualde differens,clara est: ut
in tertiana, ct tabe: sed in his, qui sunt ferme similis terminationis, ut in
hemitritaeo & tertiana, uel semitertiana cum continua, accidit ut unus morbus ad declinationem perueniat, altero tamen tendente ad augumentum: & tunc in hora remissionis illius morbus in declinatione uidetur,imo est ipse aeger,quamuis non uere, & tamen eX eo morbo moritur:& hic est unus modus mortis in d linatione. Sed quod adhuc m*jQxςm i.1νω. . . habet dubitationem est,quia ut dixit Hippocrates, quae relinquuntur in
morbis post iudicationes reuersiones facere consueuerunt, & in reuersione saepe contingit mori: ut in Hermocrate tertio Epidemiorum, de quo se .i.re sdixit, Quartodecimo a febre erat liber, non sudauit, dormiuit, omnino mente constabat, urinae eaedem,id est,crassae,rubrae,infra tenues,non subsidentes , quem tamen infra diem XXX v II. constat mortuum est e. Veligitur ex toto fuit in x1m. liber, uel in morbi declinatione, uel in alio tempore. Circuitum autem exacerbationis uocat Galenus, ut iam diXimus supra, principium, augumentum, & statum, in quibus temporibus morbo principali carere non potest. Qupmodo igitur hic, si caruit febre,
in statu, uel augumento esse potuitZRelinquitur igitur ut fuerit in declinatione. Sed hanc fuisse falsam declinationem: & quomodo,adia Gala- ubi Q. nus in eXpositione clare explicat, ut nemini, qui seriem uerborum illius animaduertat dubitatio relinquatur. Et falsam igitur ibi declinationem aperuit. & latitantis materiae ridiculum inuentum irridet: & quomodo intermedium tempus, & cur inter morbum & recidiuam ad declinationem falsam pertineat,ostendit.Vertim quod dixerat in Aphorismo nuper adducto, materiam post iudicium relictam solere febres accendere, dubitationem habet magnam. Primum quod si perfectum est iudicium, iam sumus in uera declinatione absq; dubio, & tamen homo potest mori succedente febre in debili iam corpore:& ideo bene dixit Princeps, quod sp unda quarrecidiua sua radice est deterior. Secundum quod materia relicta si putri - δ' 'ςR m da est,concitabit febrem, nec ille poterit absq; febre esse medio tempore, quod tamen frequentissimum est ante recidiuas: uel pars materiae quae nondum putruit relinquitur, quae ut noua putredine in reuersione , sic etiam in declinatione aegrum potest occidere. Dabitur igitur, quod iam
adeo pertinaciter a nobis negatum est, nouae materiae motus in declinatione. Respondemus,Hominem, qui recte uixerit medio tempore, in reuersione mori non posse, si concolito praecessit. Sed cauendum, ne remissio
302쪽
r 96 II IER. cARDANI CONTRADI C. MED IC. missio illa ut Galenus declarabat in prima super tertium Epidemiorum sectione falsa siti declinatio enim quae iudicium subsequitur, iam conco in si ς- materia, illi protinus succedit, ut Galenus docet lib. de Totius morbi
temporibus. Vel igitur recte decernit natura,nec error sequitur,nec reci diva: uel succedit error, nec tunc morbi causa reuersio fit, seu pereat, seu seruetu uel prava fit eiectio materiae,soluiturq; morbus falsa declinatio ne, ubi tamen uirtus ualida sit concoquitur denuo residuum materiae quod uicinum fuerat putrescenti, soluiturq; morbus, aliter aeger perit. Cur autem antea non putruit ξ in declinationibus non licet uirtute facta ualidiore, at in tempore conualescentiae decidentis , corrumpitur ob victum qui nunquam talis, qualis in morbo adhibetur. longum enim esset tam diu adhibere eam uictus tenuitatem, quapropter si recte uiuat qui conualescit,coctaq; materia desierat febris ob eiectionem; mori aegrum in Aphor. o. reuersione est impossibile.Hoc est quod diNit Hippocrates non pura corpora quanto plus nutries, tanto magis laedes: & adeo tutum est conualescenti tenuiter ali. Sed etiam si tenuiter uiuat, reuerti potest morbus alia parte materiae putrescente quae priori affinis fuit, sed haesit illa in extremis inde a natura mota quae impediebatur morbo, putrescit, concoqui-com.8. tur,& euincitur. Rursus eN Galeni sententia prima super tertium Epidemiorum sectione quandoq; ac perseepe falso uidetur remitti morbus, ac sine febre esse, materia iam putrescente uel in Gangraenam terminum ςyp habente. proximas enim erodat partes: ut in libro de Totius morbi temporibus habetur sed hoc maXimc in phlegmone. Hippocratis igitur praeceptum est, uel cum natura imbecillis non totam potest eXpellere materiam : uel cum partem illius obiter relinquit nondum putrescentem, ut quae in locis latis contineatur,& pauca sit: uel cum nondum eXacte materia concocta est in iudicio. Α t si sine iudicio morbus desinat, tantum abest ut securitatem portendat, ut etiam reuersionem minetur,&saepe mor-ς p A tem:ut in Epidemiis Galenus eo loco scripsit. Illud potius nunc considerandum erit, quod Galenus scripsit in labello de Totius morbi tempori bus, de statu morbi,& inclinatione, his pene uerbis: Cum in pus materia
conuertitur,tunc status tempus est: in eo enim iuAta Hippocratis sentcntiam dolores ac febres fiunt: si autem fluor difflatur, aut concoquitur, minorem tumorem ac tensionem reddet, eritq; huiusmodi declanationis principium. In febre autem similiter cum ipsa concoctio maXime conficitur uigor est, inde ex hoc declinatio qua symptomatum magnitudo &humorum copia cessauit: restat uero modicum in ea humorum adhuc, qui concoctionem requirant. Sed de hac in ultima huius tractatus contradictione dicemus: pars est enim eius.Nunc sufficiat lectorem admonuisse, aliam esse phlegmonis, aliam morbi in aegrotante inclinationem
303쪽
CHili subtilior pars trahitur a uentriculo S intestinis, S per uias ue
narum quae uocantur mesaraicae & sunt durae uenae intestinis coniunctae ) impellitur ad uenam portae, inquit Princeps Et non obscurum est ex his uerbis intestina habere uirtutem attrahentem, etiam comparatione habita ad chilum, non selum ad proprium alimentum. Et rursus alibi: Quod penetrat ad intestina a duobus patitur, a uentricuIi uieXpultrice, & intestini attra rice. In oppositum est sententia Galeni
quarto de Partium usu, his ferme uerbis: Quemadmodum igitur uentriculo utrosque uillos sortito duabus opus fuit tunicis, contrario inter se modo habentibus: ita & intestinum quodque cum unam habeat motus speciem propultricem, unam pariter tunicae speciem in transuersos S rotundos uillos dissoluendam obtinuit. Quid tandem tunicae binae extiterunt, siquidem ambae itidem se habeant ξ superflua enim altera esse uidetur: at non est ita. Nam intestinorum tunica duplex fuit, partim ut facultas e ultrix robustior esset, partim ut ipsa instrumenta ab exterioribus iniuriis essent tutiora. Inde post pauca: Nonnullis uero intestinorum quidam uilli recti secundum longitudinem obtenduntur, ad transuersorum tutelam : idque animalibus tenues habentibus intestinorum tunicas, aut actiones uehementiores, potissimum inest. Periculum enim erat, ne transuersi uilli a sese mutuo auellerentur . nisi eXtrinsecus a rectis, uelut uinculo quodam fuissent deuincti. Quo fit, ut in recto intestino complures eiusmodi fuerint : quod multis ac duris alimen ii sicci congestis excrementis, ibi eius intestini tunicas muniri ualde oportuit.EXtrinsecus igitur transiuersis, ceu ligamentum , uilli quidam recti iniecti sunt. Hic manifestum est, noluisse omnino intestinis inesse attractionem: cumque constaret, in illis esse uillos rectos, rectis autem uillis uim attrahendi inesse, haud dubie confiteri coacto uim attrahendi inesse debere: Respondet, non ea causa uillos rectos intestinis inditos ut attrahant, sed firmitatis causa. & in quinto de Usu partium: Porro intestinorum tunicae transuersos utrosque in circulum plane circumactos. At uesicarum tunicae rectos, ac rotundos, & obliquos habent uillos: una enim utriusque tunica cum sit , ad omnem motus speciem constructionem commodam adepta est. Siquidem motum quem attrahendi causa redhi, & eXcernendi causia transuersi, & eum, quem ut retineant,
quibus undique apprimuntur uilli obliqui, conficiunt. Atque haec luce clarius explicant intentum : siquidem Galenum nullam attrahendi uim
intestinis tribuisse Sed uerba quae sequuntur Oedipode quodam inter-
tertii,trac. .c. I. col. I. idem
304쪽
698 HIER. c ARDANI cONTRADI c. MEDI c. prete indigent, quamuis haud curae mihi nunc sit de his, & si superioribus repugnare & rationi simul ac eXperimento: de his enim suo loco di-' ctum est.Nunc autem prosequamur intentum, nam nec solum Galenus
Principi , sed uterque sibi ipsi uidetur contradicere.In prima enim Apho ςψm 'φ' 'P ' rismorum particula, quod & totis pene libris tribus de Naturalibus facultatibus,maXime tertio , ostendit, quatuor uirtutes cuilibet parti esse necessarias,quae nutriri debeat:quas Naturales, id est, ab anima non prodeuntes,ceu etiam stirpibus conuenientes,quas animam non habere eXistimat,uocare solet. Certum igitur cum sit,intestina nutriri, clarum est etiam facultate attractrice ea minime carere posse. Sed Avicennae locus
est: & si foedus, omnia tamen speculandi causa, ac contemplandi naturae opera si non relinquitur Aristoteli locus defensionis animaduertere decet. Respondeo, Avicennam non dicturum in recto intestino esse attractionem , nisi in comparatione ad id quod in superioribus continetur intestinis quia eo nutritur: & hic caderet dubitatio alias diluenda: an uilli recti seu longi eX utraque parte trahant. Galenus autem non sibi repu-onat, cum uirtutem attractivam etiam intestinis largitur, in comparatione ad proprium nutrimentum: quae attractio fit naturali facultate absque uillis, nam & ossa trahunt.Est enim attractio in animali triplem: Naturalis, quae sola ui fit, a quolibet membro: Voluntaria, quae a musculis, uelut cum trahimus navim:& Media, quae fit per uillos: nam aliqua attractio per uillos uidetur uoluntaria, ut cibi deglutitio: aliqua
autem non, ut attractio urinae in uesicam, neque enim sentimus eam:
quamuis aliquis posset dicere, eam quae a uentriculo sit, etiam non est euoluntariam : sed nos sentire attractionem cibi in deglutitione non propter uillos gulae, sed etiam propter musculos. Et forsan aliquis dicet, quod musculi eX uillis componuntur, igitur musculis trahentibus ii oluntate, etiam attractio per uillos uoluntaria erit. Quia igitur non est locus tractandi h c hanc difficultatem, sufficiat tria esse genera attractionum, quo ad sensum distincta per musculos, per uillos, & per uartutem solam: seu uoluntarium, & per naturam, & neutrum. Sic etiam, Theor.c. Halia as sentire uidetur, scilicet quod intestina chilum non trahant. Sed tamen non leuis dubitatio emergit: nam si intestina nutriuntur eXchilo, oportet ut trahant ipsum.Omne enim membrum ut declaratum est primo uirtutum naturalium, trahit quod siba est familiare. Responderet Galenus, non esse attractionem illam per uillos: humidum tamen aliquid ac subtile intestina trahere ob id, non tamen totam chali substantiam. Habet hoc argumentum Galenus, quod cibus si non concoquitur ita Ventriculo perope manet horis NXI m. In eo nec tamen
est impedimentum in transitu. Quod si dicat alius, non trahere uatesti-
305쪽
LIBRI II. ΤRAc T. V. 299na quia nondum sibi conueniens. Respondebis Galenus, Renes traheres anguinem a iecore, etsi non perfecte concoctum:& rursus uesicam arenibus: idque ratione, nam etiam eiicit uentriculus non concoctum ci bum. Sed Avicenna dicet: Quomodo cum non uideamus cibum e re ob ualidam expellentis uim uirtutis in ura Galeni, imo erit hoc propter uim attractricem intestinorum. Respondebit Galenus Moc est pro pter debilitatem continentis uirtutis. & ita omnia ad contentionem reducuntur. Probabilior est iudicio meo Avicennae opinio: nam si intestina non traherent, eX impulsi autem solo uentriculi reciperent, esset hic motus uiolentus,non naturalis,simili'u e morboso affectui. Et etiam quia confitemur quod attrahunt nutrimentum, igitur S chilum: etenim
omne quod trahit nutrimentum,trahit & superfluum illius: S si trahit chilum,& iam habet uillos longos,cur non debent illi fungi propria operatione : nihil enim agit natura frustra.Et etiam cpita in colica, S i leo facto absq; obstructione, non bene descendit cibus, igitur cum hoc non sit causa uentriculi impellentis,erit causa trahentium intestinorum .Haec tamen quaestio,ut mihi uidetur,a dissectione ortum habet. Propterea dic bat Galenus sexto Anatomicarum dissectionum, intestina ipsa pauculas rectas habere fibras,has nos uillos dicimus, plerasque circulares. Praestabat docuisse, ubi illae sint rectae, seu in longitudinem eXporrectae. Vesi lius dixit, Crassis recto&colo ob firmitatem non paucos uillos rectos
adesse, forsan etiam ut uiolentius attrahant, in eXteriore tamen tunica tantum, non in interiore,subtilibus paucos.Illud facit pro Galeno, quod ab eo animaduerim est,scilicet tunicas gracilium intestinorum esse tras uersis ac orbiculatis tantum fibris interteritas, cum paucis iuXta ilei λnem rectis in eYteriore tunica tantum: necesse enim erat iuXta uentrici tum illas esse, si attractionem iuuare debuissent. Dicamus igitur, quod leuis est intestinorum uis attrahendi, eorum comparatione quae in Uentriculo continentur :& hoc ex dis lectione cognoscitur: sensu enim diagnam natura rectarum fibrarum multitudinem in intestinis, atque praecipuc in interiore tunica collocasset, si attractionem a uentriculo esset molita. Quae tamen cum aliqua sit,etiam chili comparatione, non negligitur a Principe etiam rerum minimarum studio : tum maXime, quod ea uis,etsi per se sumpta sit obscura, iuncta tamen uentriculi impulsioni cuidenter effectum auget. Nec tamen ullibi Galenus hanc uirtutem eX- presse negati it, concedet tamen attrahentem Uini secundum naturam, quae perficitur absque fibris.Et haec est ualida, comparatione ad rem quae in intestino continetur,&sic transmittitur pars utilior ad nutritionem intestinorum: & haec uis est maxima in mesaraicis, & iuuatur ab hepa- te. Reliquam,ut paruam negleXit,non neSauit.
306쪽
3oo ΗIER. c ARDANI cONTRADI c. ΜEDI c. cONTRADICTIO π III. Circuituum in morbis causis o motus materia. DIfficillima,& obscurissima de morborum circuitibus Amper apud
medicos quaestio habita est: cur scilicet tertianae alternis,quartanae duobus interceptis,quotidianae singulis invadant diebus. Continuae etiaeXacerbentur,& phlegmones eXacuatur. Vndetertio de Diebus iudica- medium ' tortis: Que igitur causa sit quod in acutis morbis tertio quoq; die plurimusiant accessiones,& in longis quotidie,uel quarto,no promptu est inuem-re:nec in praesentia disquirere est necessariti. Quod uero sic euentut oculis usurpare licet,& ad principia ratione eX principio habet. In secundo autede Febriu differetiis sic inquit: Quaecunq; per circuitus aliquos aegritudi- 'ξ ' nui accessiones fiunt,ex membroru dispositionibus ortum habet: nanq;
haec mebra uel generant,uel suscipiunt,aut mittunt, uel attrahunt superdifferetia 88. flua,eo quo diXimus modo.Ιtaq; uidetur Galenus hoc no in materia tIaducere,ut Conciliator eXistimat,sed potius in efficiente mcbroru natura.
Nunc aute haec sic dixisse sufficiat,nam penitiore horti uerborum sensum p im' 'μ' ' inferius perscrutabimur. Avicenna uerb dixit, Et putredo balas facat tertiana,& sanguinis cotinua,& melacholiae quartana, S pituitae quoti nam,& quae sunt illis similes,& quando eXtra uenas putrescunt, & noeli
Phlegmon aut tumor internus,nec alia causa, faciunt circuitus quOSMIX1mus. uando uero intra uenas,fit continua febris, sed tamen eN Initas uehementiacognoscitur accessio. Et accessiones festinant uel ob materiae multitudinem,ut in quotidiana, cum non est a vitreo humore, hic enim ob crassitiem est lenti motus: aut ob subtilitatem, ut m bile. Contrariis autem causis accessiones tardius adueniunt,& harum utraque an quartana inuenitur. Et rursus alibi, loquens de sua Heptata: Et ipsa non est
quandoque seruans accessionem omni die, imo conuertitur In tertianam,& quartanam, S tamen est eX genere febrium a patuita pendentium. Quotidiana enim febris non est a pituita, quia si1ngulis diebus illius accessio renovetur: sed quon1am ex frigida S humida materia pendet. Haec est illius ibi sententia, licet latera sit corrupta. Duas Igitur Princeps causas facit circuituum, materiae mult1tudinem aut pauca tatem , crassitiem aut subtilitatem. Quo magis mirum est de Gentili, qu1 relicto teXtu aliam ponit opinionem, quod a proprietate Oculta pendeat. Evistimat autem duos esse circuitus, alterum proprium, quo balas tertio die moueturialterum aute generalem,de quo uult locutu Auicena
in Capitulo generali febriu putridam supra adducto,& Galenum in fine libri de Differentiis febrium.& hic pendet a multitudine, a subtilitate, aut membri mittentis: S ita uult, qudd eX melancholia quandoque possit
307쪽
LIBRI I I. T R A c T. V. 3o I possit fieri tertiana, & eX pituita quartana, & hoc ob paucitatem & humoris crassitiem, ut a Principe uisum est in secunda autoritate inducta:& ideo credit se nulli illorum contradicere, quoniam hi descripserunt causam circuitus uiolentam,non autem propriam humori.In disputatione tamen de febre luculenta opinionem quam Galeni uerbis expressi illi tribuit, & reprobare conatur. Hae autem sunt illius rationes: Si ob
paucitatem, aut multitudinc, aut membrorum uim consurgit circuitus, etiam in sanguinea febre circuitus erit. Et quamuis Galenus hoc argumentum effugisse uideatur, cum causas reddit, cur febris a sanguine continua existat:attamen dicit,illius responsum esse uoluntarium. Accedit,
inquit, quod haec causa Galeni non ostendit bilem de tertio in tertium diem moueri: sed solum, quod uelocius quam melancholia ,& tardiusquam pituita. Ultimo concludit, quod cum hic effectus circuitus adeo
sit constans,ac perennis,causam perennem & constantem inuenisse oportuit: Sed uarietas in multitudine & robore membrorum est infinita, i ideo non satisfaciet circuituum ordini. Et quia pro Galeno quis respondere poterat, quod effectus ille quanquam uariationem suscipiat infinitam, semper tamen intra suos limites constantem, utpote tertiana multipleX esse potest, sed tamen bilis nunquam nisi tertio die mouebitur, licet horae non sibi constent. id conatur refellere. quoniam id est quod quaerimus, quod scilicet bilem tertia die agat. nam si ad quantitatem refugias,
iam illa nullum finem in uarietate recipit.Sed argumentum plane sophisticum est: diceret enim Galenus, cum ad certam quantitatem ac uim
peruenit,mouetur singulo die:si ad minorem,tertio quoq; die. Sed illud praeter reliqua uidetur aduersus Galenum militare, quod sic quintanas
ac seXtanas cogeretur ponere : quarum altera, ut rarissima, uidetur non secundum rationem naturae facta et alterius neq; tanquam exemplum aliquod inuentum est. Hoc autem magis fatigat,ubi iuxta Hippocratis sententiam nonanam admittamus:nam ubi extrema,ibi & medium esse necesse est. Propterea Gentilis opinio in hoc constat,quod proprietas occulta, moderata tamen & deducta, ad actum per calorem naturalem agit hoc: neq; enim magnes quantumcunq; minimus ferrum trahere potest.
omnis enim proprietas indiget calore & debita quantitate. Ideo interpretatur uerba Principis quae sunt haec: Et febres hae non carent circuitibus secundum materias quae ad tumores ipsos a quibus pendent effundi intur. Nanq; circuitus sebrium sunt secundum generationem ipsarum materiarum,& motum illarum, S secundum attractionem caliditatis Ecdoloris trahentium ad ipsos tumores. Unicuiq; enim humori circuitus inest,qui illi conuenit. Dicit igitur Gentilis, Sicut scammonium Jc rha- barbarum bilem a proprietate trahunt,& tamen requiritur certa quanti-
308쪽
3o et HIER. CAR DANI CONTRADI C. ME DIGtas: sic etiam in circuitibus necesiarium est. Et licet exemplum falsiim stin uia Galent . propositio tamen uera est generaliter in habentibus Mam' dς Piise ς' titia tem . iit intellectum eXcipiamus. Galenus tamen suam opinionem Ur prol, iba. exemplo fluxionum auris, pedis, Cculorum. Nam sit uidζmu
ria 1psa sit sanguis , quia in exangui membro, ueluti cerebro, non potest tantum sanguinis generant,ut perpetuus fiat morbus:sic morbi qui ab humoribus fiunt , ob id non nisi statis temporibus redeunt : quia in minori
tempore gratiari natura nequit tantiim, ut eXpellere cogatur. . A uerroes' 'ης 'g' aute u Galeno tribuere uidetur,qubd senserit circuitum fieri a calore p tredinis, non autem naturali, atq; ipso per se solo:hocq; illi adscribit in litabro de Febrium differentiis,quem eXposuisse se affirmat Hic tamen nunctisq; ad nos minimc peruenit. Putat igitur hoc fieri propter caloris natu ratis motum. A tq; utinam quomodo fieret declarasset: palam est enim Delio quodam nos natatore indigere. Nunc satis constat quatitor esse opiniones: unam Galeni, quod a motu membrorum S uexatione, quae etiam est Galeni: aliam quae Averrois est, quod ab actione naturalis
ealoris cum materiae natura: tertiam quae a natura materiae ac putre
dine quam ille conatur Galeno tribuere: eXtremam Gentilla,quae a pro prietate cum naturalis caloris actione circuitum sieri censet. A uerrodsa 1 etiam uidetur contradicere Hippocrati, in quarta Aphorismorum parti- η' eula dicenti: Quibuscunq; accessiones fiunt,quacunq; hora febris dimiserit,si eadiam cras occupauerit, iudicium habent difficile. Dicit Averrois: Clim febres ordinem seritant, bene terminantur,quia significant calorem
naturalem uincere, hic enim ordinem seruat. quae autem ordine carent, male finiuntur, aut non facite: quare ad unguem uidetur contrarium Hippocratis sentire. & recte inquam uolenti suam opina onem tueri nerucessarium fuit hanc inuenire rataionem : concedendo quod febris quae or dinem retinet,& eadem invadit hora, facile finiatur. nam materia a cam re naturali regitur. Sed & sensus est concors lebres enim quae nullum cer tum habent circuitum longissimo tempore durant. Haec inquam Hac, Illac, Istac,ut mos est, nulla certa ratione circunseruntur. Famam qu Tentibus Averroe ac Gentile, Galeno autem ueram causam haud eXpli cante. Nam de Averrois opinione quid prorsiis curandum, qu1 non ausus est in tam ardua difficultate modum eXplicare: sed forsan in eXpoliutione libri illius hoc dixit. At Gentilis nihil dimit reducere eiami ad pro prietatem omnia facilla cuiq; est:& hoc non est quaestionem declarare,sed effvo ere: sic enim cuilibet licet quidlibet quaesitum Moluere. Accedit,
309쪽
runt habere certum motum a proprietate 3 Rursus non daretur febris ultra quartanam,datur autem quintana,& aliae circuituum rariorum,inter quas Gentilis assirmat se uidisse aliquam febrem habentem circuitum singulo die XmI.reuertentem, Sc ad hoc etiam adducit autoritatem RasseX XVI. Continentis. Nec daretur tertiana a pituita,quod tamen Auicenna concedit in loco adducto, appareretq; hic circuitus etia in corporibus sanis si ab humore penderet. Ad haec respondet ipse Gentilis,nam adue sus se liaec argumenta adducit,quod proprietates non sunt aequae ipsis sormis humorum, sed soli in cum cond1tione quantitatis S magnitudinis, quibus uariatis melancholia potest sacere quintanam, & pituita crassa quartanam. Sed non respondet duobus argumentis ab initio a nobis adduistis. Et etiam quia nos querimus proprietates singulares, & non adeo
generales: uelut,quod ignis sursum,& terra deorsum moueatur: nam heproprietates rationem Omnem naturale tollerent.Sed,ut habetur a Galeno in l1bro primo de Elementis,humores in animalibus habent rationem elementorum,igitur motus coriam non sunt tribuendi proprietati. A Me rois etiam opinio defendi non potest , quoniam praeter id quod est incerta, faceret ut declinationis accessiones essent celeriores, hoc autem contra
eXperimentum S Galeni sententiam. Nec in doloribus uidetur poste causam circuitus reddere, cum ibi non sit principium ex putredine dc Daturali calore. Quinetiam absq; putredine, Sc in fanis, hi circuitus eXperimento compertiantur. Et quanqUam haec argumenta non ostendant Averrois opinionem falsam este, illa tamen nec clara est, nec rationem.
habet sim a calore naturali sumat initium.Sed nec bene dicunt,qui G lenum propriam causam praetermisisse aiunt, generalem tantum apposuisse, cum hoc longa serie uerborum pertractet, S in loco qui huic quaestioni propius erat.Hoc igitur Galenus sentit, in iecore mala bilis gener tur, haec uis generandi ab initio usq; ad finem dierum XIIII. permanet, gratia exempli.hoc toto tempore iecur a bilis generatione haud unquam cessat,non tamen accessionem facit singulis diebus,quia non tanta potest in una die gigni quae naturam gravet, quare secunda dies expectatura
natura, donec coaceruata multitudo accedente prauitate naturam ti
Nans eXpellere illam cogat. In sanguine haec semper adest multitudo, in pituita ferme, nam post sanguinem nihil est de quo plus gignatur, quam de pituita, post de flava bile, ultimo clim minimum de melancholia generetur, rariores etiam ab hoc humore fiunt accessiones. Sed haec opinio potius est rhetorica quam naturalis:meliusq; conuenit Oratoribus,quam Medicis.habet enim probabilem causam,non tamen ueram. Primum iulud praesupponit, materiam morborum per singulos dies generari: quod dc absurdum est,& uel ipso teste etiam falsis 1 cum enim de cibo febrientium ageret, inquit: Quicquid non concoquitur ex cibo non solum non
310쪽
3o ΗIER. CARDANI CONTRADI C. MEDIC. i. Artis cura. nutrit,sed etiam febres accendit. Absurdum uero,quia nil edente homineca II iΠ fΠζ- cessaret a prima die febris: quod tamen & ipse negat, & experimento Eu. ' contrarium est. Et etiam in omni febre esset mala intemperies calida &sicca iecinoris, si a bile oriatur: cum tamen haud ita sit ab initio, sed quae habetur potius contrahitur ab ipsa febre dum permanet. Et etiam talis mala temperies certis finiretur:quod tamen in aliis generibus malae temperiet falsum plerunq; esse videmus. Et cum bilis sit molestior pituita,
quanquam paucior, celerius eApelleretur, & frequentiores faceret accessiones Quid tandem nonne videmus abundante bile non continuam,sed potius duas fieri tertianas , quoniam naturae humoris continuitas febrem uaest , repugnat. Declarauimus etiam in primo libro, quonam pacto' ' humores sunt in potentia in sanguine, & cum ad actum reducuntur e X- pelluntur a natura si ualida sit,& fit febris interpolata Difficile etiam est seruare motum accessionis tertiani in continua dc quartani, quem ego non semel uidi. Et etiam quomodo in duabus tertianis accessiones acceLsioniblis per tertium conueniant, non autem illius febris quae proNimo inuasit die.In febre etiam ex pituita,dum inclinatur morbus in eXtremis diebus, accessiones ad tertium diem eXtendi deberent, materia pauca &parum uirtutem urgente, ut quae modum quendam coctionis acceperit:
sed hoc contingit minime,itaq; difficillimum est Galeni opinionem tueri .Quinimo & ipse in commentario primi Epidemiorum,uolens reddere
Par.3. Corn.2. rationem, quod quintana, aut septimana febris non inuenitur, dimit: Quoniam nulli humores tales habent circuitus: oportebat autem ades
si paucitas materiae & crassities ad constituendum circuitum sufficiunt. Ηum Senensis & alii hanc mouent quaestionem : in qua praeter longitudinem cum Fuchsio dicere nolim, caecos a caecis legi: dicam tamen, ple- i. . L runq; illos absq; utilitate multa uerba profudisse. Nihil tamen oberit m In expositiin tanta bene stribentiu in Medica arte autorum inopia illos ad ordinem,adnς δ 'phψΠ' claritatem,ad iudiciu deniq; imitandum legisle. Hoc enim R' ' omnibus anteponedi sunt,qui nuc ferme scribui,qudd res ipsas prim dς- inde autorii placita inspicitat. At hi qui se adeo Galenicos profitetur,cum
Galeno errare uolunt,bene autem sentire cum illo non plerunq; illis conacessum est. Nostris temporibus nihil deest,si uolumustilli sibi deesse nihil
uoluerunt. Quamobrem ne quis me culpet,quod prolixior in enarrandis rationibus Gentilis fuerim,quas ut negligam adduci non possum. Causa tamen circuitus uera est cum tamen liceat, sed quorsum uolent1 Gale num tueri,quod uelut in primis elementis Aristoteles locum inuenit habita comparatione eXtremorum,& numerum eX qualitatum mixtione, sic eX numero humorum & numero circuituum sibi aequalibus coniectari facile cuilibet licet, quod singulis humoribus singuli conueniunt circui