장음표시 사용
321쪽
& ideo etiam ad iecur referri maXime ea oporteret, non ad uentriculum: nec ulla uidetur ratio,ob quam melius iuuenis concoquat, uentriculo eo praeter modum ampliore facto, calore autem nequaquam audio. Deleariorem etiam uel sic retentricem facultatem fatetur in pueris undequaaque quod a uerbis Galerii in sexto de Tuenda sanitate alienum est: pro
ειλλοι τοι ναρ κοφοροι παυροι Αου- hακλοι. Responsio igitur in tribus constat: in celeritate operationis, in perfectione , & in comparatione ad proportionatum alimentum . Itaquequo ad proportionatum pro propria magnitudine alimentum pueri in omnibus praestant iuuenibus tam celeritate quam perfectione , ni forsan casu ob nimiam humidam substantiam non adeo bene contineant quod crassum est,& corpulentum. nam quod ad bene comminuta attinet, ut in secunda S tertia concoctione pueri praestant etiam iuuenibus: si uero ad proportionatum cibum pro usu ac necessitate coparentur, cum is sit longe maior quam in iuuenibus proportione ad molem corporis habita, tuc perfectiores etia habent pueri operationes iuuenibus, nutrimentum melius iuuenibus restaurant, quia simile ei quod habent: quod autem habent longe melius est eo quod in iuuenibus inuenitur: in celeritate tamea iuuenibus in siceis longe superantur: in humidis sunt aequales: ed enim uincuntur mole cibi a iuu enibus, qui parem corporis rationi suscipiunt quantitatem,quo illos superant,quod calor in iuuenibus etiam ad animae 'operationes magis distribuitur: atq; sic in tertio de Symplomatum cau- fis locutus est. Aperte enim in primis uerbis hoc fatetur.
Calor naturaliso febrilis an unus. FEbris est affectus calidus & siccus: est enim conuersio natiuae calidi phQxictatis in igneam , inquit Galenus. Ex qua sententia clare habetur, quod calor naturalis fit febrilisaiec supersunt duo calores in febre: S adducitur fundamentum pro hoc,nam aliter duo accidentia, id est, duo calores solo numero disserentia, in eodem subiecto simul inuenirentur. Et non esset febris rarior senibus,ut nec morbi alii frigidi. nam calor debilis illorum si alius est ab eo qui in febre accenditur, minus resistet quam in iuuene ipsi febri: erit igitur frequentior febris in senibus , quam iuuenibus. Cuius tamen oppositum scribitur prima Aphorisinorum. Et Gai 'P' 'Τ' Dus eXtrema Hippocratis uerba interpretaturus inquit, cum febris fiat R et con
322쪽
ι 16 HIER. CARDANI CONTRADI c. ME DI c.
conuerso calore nativo in igneum,uiX fieri potest, ut eXiguus calor. tua Iis in senibus adest, in immensium illum acutae febris transeat. Quod utranseat,signum est a uehementi causa hanc tantam permutationem esse factam, atque ob id etiam signum perniciosum. Haec ratio supposito du- cap x. Plici calore nihil plane concluderet. In libello etiam de Morborum disterentiis,multipleX quasi ad hoc adducitur ratio: Nanq; tudemus, inquit,
quod ex ira & eXercitatione calor accenditur naturalis, haec eadem ii laeuiant,magis febrem accendunt. Clim igitur nemo in ira dica t alium a cessisse calorem nouum,sed eum qui iam naturalis fuerat, animi affecta talem redditum,co nuenit ut & in febre idem accidat. Praeterea a frigido febris accenditur,nulla ait causa alia cal ida eXistente: oportet agitur non secus accidere quam in prunis cum mediocriter suffocantur,ut scilicet Calor ipsemet accendatur & immutetur. Quam etiam sententiam declarauit in libello de Usu respirationis. Accedit e X eriore loco allud argum tum, quod cibi acres atq; acuti, S doloreS ςtiam sebres accendunc , cuin nouum tamen calorem minime inducant, sed soluar naturalem drac-Xent Et rursus in phlegmonibus pars putrida calore unico Coi tinetur, inde paulatim progreditur calor in Lucinas parteS: Cum autem ad cor peruenerit obsederit liue innatum calorem, sic ut accendatur quemadmodum in patiente particula febris fit: itaque ut unus in phregmone
calor, ita etiam in febre quae eX illo accenditur. Itaque concludit, ut promptissime quodlibet corpus paratum est calori, ita in eo facillime febris accenditur. Utque calor ipse innatus mawuS eXtiterit ac in m
teria calida, sicca, atque leui, ita obnOXius est quisque magis febri. Sic & in primo de Febrium differentiis. diXit, Calorem qui causa est febris alium esse uel propter putredinem, uel motum, atque alia. Quod si alius calor febris elle potest, non utique Calor qua eX Putredine Ori tur causa febris erit, sed ipsis febris: inquit enim: oportet augeri calorem ipsum ut febris fiat. Potest autem augeri motu, uel putredine, uel adhaesione alterius caloris: quo sit, ut non nisi Catar naturalis immutatus febris dici possit. Et rursus declarans quomodo eX pororum stipatione febris fiat inquit: Calor naturalis peristi rari nequita atque ob id febris ipsa accenditur si uapor acris ac mordaA LXtiterit. Sd tamen in oppositum multa deduci solent, ac primo eX ea uidem loci initio cum dixit, quod febris est una intemperies, Cum in corde quaedam
idit praeter naturam generatur. Liquet enim quod si solii quod praeter naturam est febris est, calor naturaliS immutatus In igneu febris dici debetato enim totus,sed eX parte tantis no naturalis est:aliter febrietes neque concoquerent, neque rus irRrent, nec membra teruarent, nec dἡ-
323쪽
LIBRI II. TRAc T. V. mq; uiuerent. Accedit quod in illo capite dixit, si suliginose evaporatio
acris non sit,& mordax, febris non gignitur. & tamen calor naturalis accenditur etiam in his.Et rursus quilibet febriens triplice genere febris laboraret : nam si calor naturalis in febriente immutatus est,cdm ille unus
sit,erit & qui in solidis, S qui in humoribus igneus,ac deniq; simul hecticus,& ephemera,& putrida laborans. Gentilis etiam hoc utitur argumentoriuὁd in his qui febre per circuitus laborant,perfrigerantur in declinationibus cordas regiones,& uentris magis quam eAtrema, eo quod cal iditas non naturalis uehementius ibi ab innata oppugnatur ac eXtruditur ad extrema ubi propter innati caloris imbecillitatem aliquandiu manet. Quod si unus estet calor, profectb necessarium esset celerius eXtrema re-D1gerari praecordiis: cum in eYtremis minor sit calor naturalis, ac etiam ob id praeternaturalis. Philosophus etiam in Problematibus quaerens,CUr medici excessibus utantur ξ Respondet, quoniam morbi in cessu LOR' pidi i picti L stant contrariaq; contrariis curantur. Itaq; febris apud Philosephum erit & 8. superaucta sollim caliditas,aliter quicquid comederet febriens corruptioni obnoXium esset,nec esset a quo praeternaturalis ille calor corrigeretur. Averroes etiam in tertio Collectaneorum dixit, Febris est calor compositus ex calore naturali, & extraneo putredinali transmisso a corde per totum corpus: Sc laedit omnes operationes tam activas,quam passiuas. Et
subiungit: Et dicimus quod iste calor est ipse calor naturalis permutatus
in quantitate & qualitate operandi Operationes non naturales, aut in materia non naturali. Sed haec,ut patet,non est generalis diffinitio febris. At enim dubium non est,quod putridae,quae in humoribus accendi solet, non conueniat. Avicenna uero eXpressius cum febrem diffiniret calorem quarti, non naturalem in corde accensum esse dixit. Et pro hac sententia uiden 'φ' ς'pi tur esse non leues rationes: nam febris suscipit magis & minus, cum in qualitate consistat: igitur dato quod etiam calor naturalis ipse immuta-
retur,non totus immutatur: quare pars quae Hon immutatur, cum naturalis eXistat, febris dici non potest. Μedicus etiam est artifex sensitivus 3 Artis curat intendens secundum Galenum conseruare calorem innatum , & febrem δῖ ' destruere : igitur febrilis calor, quem intendit destruere, non est innatus, sed superacquisitus. Et etiam quia dum frigiditas mala in membro abundat, morbum non vocamus calorem cum frigiditate iunctum, sed ipsam
frigiditatem, ipsamq; remouere conamur: igitur superadditus calor, &non naturalis superauctus, febris dici debet. Idem etiam apparet eXperimento : nam si quis sextum digitum habeat, non iam morbus est in alio, quam in ipso sesto digito, qui superadditus praeter naturam est. Esset etiam difficile imaginari duo genera febrium suu ut eadem hora,ut ponit
324쪽
318 II IER. GARDANI CON T RADIC. MEDI Lev. . Galenus in secundo de Crisi: quomodo enim idem calor naturalis erit sub duabus mensuris: imo sequeretur, quod idem calor simul augeretur
ac minueretur, uelut singulis diebus cernimus in augumento continuae febris tertianam interpolatam declinare. Nec sumacit dicere,qubd remit latur calor somparatione habita ad rinam causam:& accendatur, comparatione habita ad aliam. Et nullum est argumentum ualidius pro Genti-Ε, Sc miror quod ipsum non uiderit. Nam si calor intenditur, seu auge t r,& febris quae decimat non est nisi Me calor, igitur febris illa non uere remittitur,sed tantum caula febris. Et hoc est simile ei quod accidit laboranti febre tertiana continua, qui ponatur hora declinationis in aere calido,adeb ut non remittatur febris,nec calor ille:& tunc licet catusa remittatur, non dicimus morbum remitti et igitur, nec in priore casu.& hoc est totam peruertere medendi artem. Sed & illud sequitur,quod febricitantinoua febris aduenire nunquam poterit: nam iam calor ille in igneum mutatus est, quomodo igitur erat permutatio caloris innati in igneum, cum iam si secta mutatio. Et etiam cum remittitur calor naturaliS, &moritur hona am remittetur morbus,& hQmO morietur. nam calor aule minor erit naturali : igitur non poterit facere febrem : dc sic resolut1o morbi mortem pariet. sed hoc .lat dici, qubd calor ille est minor,sed habet proprietatem qua a naturali differt. Averroes enim in secundo de Anima divit,quod ignis comi inctus cum quadam uirtute est principium t. Aphos , - auo umenti: Sc istam uirtutem qualis emet declarauit Galenus: quoniam oportet ut sit hii ni idum in eodem tabiecto ideo corpora puerorum crescunt minus adolescentium nullo modo senumia Sententia igitur clara est Galeni quod est tantum unus calor,quoniam medicus arideκ1enlit1-uus S ipse non percipit nisi unum calorem tangendo, dc non duosagitur non debet ponere nisi unum. Et hoc etiam declarauit primo regiminis eo ma8. acutorum, cum daXit:Febris ortus est natiui caloris conuerso in igneum: unde Hippocrates febrem magnam ignem uocare solitus est,& 1n thorace accensa in caput flammam emittit Et rursus octauo Artas curativae: 'li' Febris fit cum adeo calor immodice augetur,ut operationes laedat. LemG1. libro Damnitionum, etsi ille Galeni minime sit: Febris est innati caeloris declinatio in statum qui praeter naturam est. Et in Introductorio medicorum.: Febris est natiui caloris in ardentiorem conuersio, eo quod Intro auersus perspirare prohibeata Se rursus in Iibello de Μorborum dimerentiis: Morbus in ea consistit intemperie, in cuiuS temper re famias polΘta est. Sed contra, quia 'imo Artis curati uae febris est calor tantus ut operationi noceat.' quod etiam dictum est in octauo eiusdem operis libro. Si itur operationi nocet, Gitur cum Operatio a calore fiat Innato, P supponit calorςm innatum Operatione Propria funSi, sied illam ab eXter
325쪽
no uitiari. Sermo enim proprius esset,si sentiret,utium esse calorem febri sp& innatum .Febris est mutatio caloris innati tanta,ut prohibeat ne oper
tio ipsa ab illo perfici possit.Sed uitiare actione est eius qui illam iam esse praesupponat. Sed haec iphistica sunt: nihil enim aliud uult Galenus, quam quod operatio perfici nequeat ob inteperihm. Nec est potieda proprietas alia occulta,ut facit Gentilis,quando constat siccitate nimiam esse coiii .is causam corruptionis: quaecunq; autem febris, ut declarabitur, siccitatem continet,comparatione habita ad proprium calorem innatum. Videant igitur qui uolunt negare coniunctam causam in uia Galeni, si sebris est calor ille in igneum mutatus,& non calor nouus additus:quid uelint esse calorem illum qui inest materiae marcescenti. Nam in secundo de Natu- Com.1i. ra humana, ct alibi saepe, ut etiam retulimus hic, febres aliae propter putredinem , aliae ob alias causas: igitur calor ille putridus est causa, ct non morbus. Isti autem qui negant causam coniunctatia dupliciter peccant:
primo, quia calorem putridum faciunt febrem , cum sit causa : constat enim etiam praeter Galen i autoritatem, non posse esse febrem: cum materia eXistente pauca, & a corde remota, febrem non efficiat. Peccant etiam clim causam tollunt coniunctam quae est ipsa putredo. Nam cum proculdubio causa sit non morbus,est enim uitians operationem,quia calorem naturalem corrumpit,& non absq; medio, S etiam non est in subsecto proprio sanitatis, id est in membro: igitur recte inquit Galenus, Inputridis calor immoderatus, seu innatus in igneum conuersus est mombus, S causa illius est calor putridus. Non potest autem esse causa antecedens,iat patet: quoniam clim tollitur,tollitur & febris, si de halitu loqua mur ed non m modo fit sebris, ut declarabo: Ec sic etiam hoc modo peccant. Quod si finita putredine remaneat febris, illa tunc carebit causa coniuncta ,sed uel erit alterius generis,uel omnino hoc esse non poterit Ergo qui moritur quantumcunq; remissum, aut,ut melius dicam, partium habeat calorem,si eX sebre moriatur,sicciorem plane habet,atq; acutiorem. Ergo, ut Galeni sententia nobis notior euadat , Calor febrilis est naturalis clim in igneum mutatur. Clim aute calor sit qualitas quaedam sensim acquiritur amittiturq;:& quantum eX propria forma decedit ab illo,tantundem eX ignea qualitate accedit. Quo fit,ut alius alio magis aut minus
febrem pati dicatur. In qualibet igitur parte ipsius caloris naturalis iuxta subiecti magnitudinem , & iuxta etiam gradus ignea qualitas inducta est: non tamen in qualibet parte substantiae caloris haec est: nam sic
totus esset eXquisite igneus calor innatus: uelut in aqua omnes partes,
cum ad ignem posita calescit, calore praeditae sunt, omnescii frigidae substantiae partes caliditatem sentiunt,non tamen in qualibet parte substantiali ut ita dicam minimi cuiuslibet calor inest : aliter enim ignis esset,
326쪽
to I IER. CARDANI CONTRADIC. NE DI c. aut aer non amplius aqua : eo modo si febrem pro noxa accipimus , est qualitas inducta,quae calorem uitiat:sed si haec pro calore putrido gratiaeXempli sumatur,non morbus est,sed causa:si uero pro eo quod calori accessit naturali, ille morbus est, sed re a naturali calore nullo modo distingui potest cum sit unus & idem. At dices: Igitur eX naturali & corrum pente fit unum : hoc haud absonum est in imperfectis,sicut etiam de Ele
mentorum forma in miYto iuXta Averroem. Sic neq; absonum est duo accidentia,solo numero disserentia in uia Galeni, esse in eodem subiecto, sed imperfecta utraq;.Sicut igitur in mi Xto,cui terra praedominatur,cum eX putredine leuius euadit, grauitas suo opere fungitur, sed imperfecte: sic impersecte concoquit calor febrientis. Et tamen non omnis calor superauctus est febris, sed oportet ut uitiet proprias functiones. Febrium autem diuersitas em hoc patet,nam qui ephemera laborat,solos habet accensos spiritus, absq; putredine tamen, S tamen tantum, ut operatio uitietur,non ut in ira,vel cursu. Qui autem putridam habet,calidos etiam spiritus habet: sed quoniam calor ille putridus est,quamuis inflammetur spiritus,quamuis operatio laedatur, non tamen ephemeram patitur:deest enim tertia conditio quod calor ille putredine careat.Ob hoc febrem sangu ineam, quae sine putredine est, ephemeram includere necessarib diximus alias: & cur alteram cum altera Galenus confundat. Nam eN ephemera in illam transitur, & illa rursus secum ephemeram necessario conita iactam habet.Sed putrida hecticam non includit, in Uia Avicennae causam ostendere facile est, quoniam membra alieno calore solum,non proprio abundant:at in hectica proprio. Verum iuXta Galenum dicendum, quod calor ille non adeo inhaeret membro , ut absq; fouente causa putredinis manere possit: at in hectica manet: unde e X quacunq; putrida in hecticam facilis est transitus,cum membra calida & siccaeXtiterint. Differunt iσitur hi calores, non substantia, sed modo inhaerendi. Disserunt etiam, quia calor hecticae putredine caret, ut etiam in ephemera dictum est: ob hoc tam facile ex ephemera ,&longe facilius in hecticam transitur, quam eX putrida. Sed raro id contingit, quod raro primam diem ephemera transit,putrida etiam in menses se eXtendente. Sed hectitacus cur putrida non laborat,& ephemera: putrida quidem,quia etsi calorem contrahant humores,non tamen febrem faciunt,nisi calor ille sit putridus : at hecticae calor,ut dixi,putridus non est. Relinquitur igitur sollini dubitatio,cur non quilibet hecticus ephemera laboratΘNam ut diximus,unus est calor naturalis,qui in igneum transit totus, quare dc qui in spiritibus, & ideo ephemera cum hectica semper aderit: quod & uerum est,unde hectici mavime ab ira nocentur.Et etiam quia calor multiplicatur undequaq; in circuitu, uelut & lumen, & ideo spiritus e& humor es calesc
327쪽
calescunt a membris,& sic sit ephemera. Et etiam quia cor est calidum in hectica, igitur & spiritus calescent in eo immoderate. Sed tamen potest esse quod modus caloris in membris impediat nutritionem, & in spiritibus cum natura calidiores sint, non impediat operationem, quia calor hectici in membris forsitan est minor naturali spirituum: S sic non poterit accendere illos,& erit hecticus etiam in tertia specie, nec tamen labo rabit ephemera. Et haec possiet esse alia causa , cur laborans putrida non necessaribdaboret ephemera:quia spiritus etiam non sollim membris sed humoribus sunt calidiores.Μodi igitur, quonam pacto cum totus homo febriat,nunquam calor innatus accensus sit in omnibus febribus, nec tamen laboret triplici febris genere,fatis manifesti sunt. Qui uero dicunt, quod es fundamento febrilis caloris primo febres distinguuntur, hoc beane declarant esse tria febrium genera: sed non, cur uno liceat laborare absque reliquis. Cur autem in circuituum remissionibus febres citius praecordia eritremis relinquant,accidit, quia pars sana Sc membra praecipue, partem delent quae superinducta est, quoniam non manet nisi ex
causa fouente,ideo nihil concludit. Nam,ut diκimus, illi duo calores distincti sunt ut elementa in miXto,dc contrarii etiam sunt inuicem: sed in men sunt unus calor. Nam calor febrilis est modus quidam, & non accidens nouum inductum, aliter in omni febre esset corruptio substantiae membrorum.Μens igitur Galeni est, quod calor putridus sit noua qualitas haec agendo modum nouum inducit in calorem naturalem, quo totus fit intensior ac siccior seipso naturali, adeo ut impediat operationes, S tunc uocatur febris. Aristotelis sententia nec est expressa de hoc, & posset dicere causam,non morbum:cum diXit consistunt,non sunt. Atierrois autoritas est pro Galeno: nam primo docta it, illos calores esse ratione dios inchos,inde in subsequentibus uerbis ostendi re & subflatia no differre: sed illum naturalem immutatum,esse febrem. Avicennae dissinitio no est ad mentem Galent:sed si uis tueri die quod posuit causam, quam uocant Barbari Formalem,febris pro febre:nam materia febris est calor naturalis S modus ille forma, Sc totum est uere ipsa febris.De parte autem non immutata si illa distingueretur lubiecto uel re procederet argumentum Medicus etiam intendit reducere calorem ad proprium ac pristinum statum,& etiam conseruare parte quae non est uitiata:sed,ut diXi,non d1fferta uitiata nec loco,nec gradu:ut, si quis uelit remouere putredinei a carne incipiente putrescere,non eX hoc sequitur quod alia pars carnis sit putri-da,alia non:sed sollim quod est caro ipsa remisse ac parum putrida: & hoc idem ad unguem in calore febrili ac naturali: nulla enim pars carnis es in actu pura a putredine,& tamen cum sit parum putrida,hoc unum tOtum,quod est caro putrescens; ad priorem statum reducitur 'De seXto
328쪽
Silo ilia est ratio: est enim morbus in numero alterius generis a morabo in temperie.Sed etiam seXtus digitus est causa morbi, unum est quod distin utitur a parte fana subiecto dc re. Cum uero subiunguntur omnia illa respondeo,qubd quamuis calor sit unus, multos tamen habet modos disserentesin sub diuersis modis est libras alia, dc alia : nec illae febres aliter se habet, quam Socrates, Grammaticus,citharoedus,& Aledicus: sunt enim unum re inter se haec,& tamen fiet magis medicus,minus grammaticus,& desinet eX toto esse citharoedus: propterea diXi,qubd sunt modi caloris naturalis, & non qualitatesmam modi simul plures esse postunt qualitates,non nisi certo numero ac mensura. Quia an uia Galen: Malitas est elementum,& caliditas est corpus calidum, ut diX1. Cumq; dicis, i tur simul calor poterit augeri ac minui. Respondeo: quod in d1uersiis febrium eneribus diuersos suscipiet modos: in duobus autem omnino similibus erit haec uarietas in diuersis partibus necessario, quia loci materiae putrescentis diuers.cONTRADIcTIO XIN. Temperaturassicca an ieiunio aptior. Alenus octauo Artis curativae describens temperaturas quae difficilius ferunt inediam,difficillime calidam Sc siccam,ab hac calidam S humidam,post quam est calida in humido & sicco temperata,inde sicca in calido & frigido temperata, post temperata in omnibus. Facile autem fert frigida dc sicca, facilius frigida dc in humido dc sicco temperata, hac facilius ut etia iuuetur.humida quae calore dc frigore uacat, omnium facillime frigida Sc humida,ut quae non solum non patiatur ob Inediam, sed etiam manifestissime iuuetur, iuXta illud Hippocratis: Corporibus 7 Phq earne, humidas habentibus famem adhibere conuenit: fames enim comcom. 44. Pora siccat. Sed huic contradicere uidetur quod scribitur in primo Reg1- minis acutorum, cum duos statuit homines, quorum alter omnem habeat ferendi ieiunium indicationem,& hunc temperamento sicco constituit: alter omnem indicationem dissiculter ieiunium ferendi, & hunc humidum ponit: itaque humida temperatura hic indicabit de dii liciti
tolerantia 1n prima autoritate de facili, aded ut etiam utilis inedia nid1-cetur. EX priore etiam autoritate uidentur melancholici longe facil1us ferre ieiunium,ut qui sint in quinto ordine, sanguineas qua sunt in secun- eao a bost do ordine: & tamen secundo de Temperamentis inquit. Qui eX1les sunt, prinςip- S uenis angustis, minime inediam ferre possunt. Constat autem tales esse qui melancholico sunt temperamento. Aia Icenna etiam uidetur nony 'N' 'μ' i stat se modum generalem in his,clim dixit: Et sunt de hominibus -'- ρῆξ' ' citaem habentibus,qui tamen ieiunium serre non PQssunt νὴ si
329쪽
dicat serre ieiunium humidis corporibus plerianque,sed non semper con uenit. Idem uidetur uelle de temperamento bilioso, cum quibusdam erellis solum ieiunium nocere posse affirmet. Et rursus tertia primi dum inquit, Corpora humida naturali humido ueloci resolutioni apta sunt, nec doc. a. cap. p. tantum ferunt famis,quantum siccamisi in eorum corporibus humiduin PQR ς non naturale, autritioni tamen aptum,contineatur. Accedit, quod idem
uidetur de aetatibus,quod de temperaturis, dicente Hippocrate, Minus 1.aphoi. ii. ferre eos pueros qui sunt magis uiuazes. Et hanc similitudinem uidetur confirmasse in libro de Victu sanorum,dum inquit: Pueros si cibis siccis alueris,ab incremento prohibebis. Nullam alia noNam tribuit ei qui ad co 3
temperamentum aetatem quemadmodum S temperaturam reducere conetur. Sed rei ueritas est, quod comparatio temperaturarum cum aetatibus non est nisi ratione magnitudinis caloris naturalis, non ratione caeterorum: unde etiam bene diXit Hippocrates, Quemadmodum pueri quod innato calido abundent difficile ferre ieiunium, sic inter illos uiuaciores eo quod abundent & ipsi innato calore: quod clare Princeps animaduertit in prima quarti,dum de cibo febrientium tractaret,dicens: Et qui uehementem habent calorem naturalem, hi autem pueris assimilan
tur,& qui ualde debilem,nam hi extreme senibus sunt similes, difficilli
me ferunt inediam. Si autem comparentur aetates temperaturis ratione
similitudinis intemperamento,longe diuersam habent rationem ob duo: primum,quod omnis intemperies indicat de reductione, uel saltem prae seruatione: sed intemperies aetatis si bona fuerit, ut puerorum, S adole scentium,sui conseruationem postulat, propterea dicebat Hippocrates, Victus humidus pueris confert, soli senes reductionem S praeseruatio- Laphon ic. nem postulant: ut in libello de Regimine,seu uietii sanos ii, Galenus Io eo adducto declarabat. Alterum in quo disserunt est, ratione caloris, qui aetatibus associatur,non autem temperaturis. Si igitur calor similis indicat similem tolerantiam,igitur cum in aetate consimili temperamen to sit diuersus,aliam tolerantiam indicabit: ut in iuuene calor est ualidis simus,in calida S sicca temperae imbecillis, ob hoc in iuuene minus ieiu nium fertur ,& in calida ac sicca temperie melius. Quaenam autem sint differentiae serendi,&a quibus sumendae nunc dicendum est. Aliud est dicere,quod facilius ferant:aliud,quod pauciore cibo indigeat:aliud,quod si peccetur,minus noceantur.Sani enim pluri cibo indigent, S dissicilius aegris inediam ferunt:si tamen uoceantur, longc maius egri plerunq; sentiunt detrimentum ut qui eX eo errore in mortem deueniant quam sani. Aliud etiam est loqui de praeparatione ad febres, aliud de detrimento ieiunio proprio quod est eXarescere corpus, ac uires ipsas prosterni. Alii rursus tales sunt corpore toto,alii uentriculo tant tim:sed par ratio haberi
330쪽
in his debet ut temperaturq uentriculi temperaturis uentriculi,& corporis totius corporis temperaturis sibi consimilibus conferantur. Circa uero causas allicomparationem calidi ad humidum quaesuerunt:nam ubi maior proportio, ibi maior resolutio atq; maius detrimentum:ob id calidi Schumidi plus nocetur,quia humidum illorum plus a filo calore,quod sutatilius sit patitur. Alii rationem calidi supra frigidum, atq; ubi maior ratio. ut in bilioso,ibi maius detrimentum. Sed,ut clarum est, Galenus ipcausa febris,& incendii caloris naturalis,caliditatem primo, ut proniorem ad agendum, inde siccitatem considerat:hoc solum e Xcepto, quod in calida temperiesum humido iungitur, nimiam humidi resolutionem ueretur,in caeteris omnibus integram rationem ordinis seruat. Humida igitur corpora,si non calida sint,parum aut nihil patiuntur: iri uantur etiam climsuperfluo abundant es bono humido,ut declarabat Princeps: & haec fuit mens Hippocratis in A phorismo. Dictum autem Principis de siicca temperie intelligitur in comparatione ad propriam resolutionem, quae prQ-culdubio minor est,quam in temperamento humido,non in comparatione ad febrem iam coeptam,de qua Galenus loquitur. EX hoc tamen non
sequitur, ut diXi, biliosus febriens eX inedia maiori subiicitur periculo quam sanguineus, igitur copiosius nutriendus, clim secus sit: plus enim danguineo febrienti cibi debetur. Ad id quod dictum est ex secundo de
Temperamentsi, alia est ratio in comparatione eorum quae merito substantiae membrorum contingunt,ubi melius melancholicus sanguineo in ieiunium perferendo est praeponendus: alia ratio est merito eius quod
utriq; cotingit.Μelancholicus enim parum habens sanguinis S malit hoc illud quicquid habet aegrius fert ieiunium sanguineo in quo plurimu est
disserςxi sano uinis boni. Atque haec uerior responsio est quam Conciliatoris,dum hanc difficultatem tractat,nam & in principali parum titubat. Ad illud primi regiminis acutorum,non periculum respicit accestonis sebris, quod sino utare est biliosis tantum,& ephemeris, sed proprium respicit tantum resolutionis substantiae membrorum S uirtutis, in quo sicca intemperies minus Afficitur: unde etiam simile serc in regionibus quidam dicunt:nam Arabes,& Armenisacilius ferunt inediam, ut etiam ad tertium diem us que: Germanis,qui nec unius diei facile. Sed hoc facit consuetudo etiam,& caloris paucitas nati iii, ut declaratum est in habitantibus calidas re giones. Dictum itaque Hippocratis eX septima Aphorismorum in im
moderato regimine tantum utentibus circunscribatur. Verum ub1 de trimentum equale eX ieiunio emerserit, haud dubie sicciore corpore exi
stentes maius sentiunt detrimentum,& qui imbecilli sunt calore. coNTRADICTIO πα