장음표시 사용
331쪽
LIBRI Q. TRAc T. V.FRinceps in primo Canticae suae inquit, Somnus calefacit corporiS in- Teri. 3ὐteriora,eX quo fit melior concoctio cibi δε laudabilior. Et in secun
do: Longitudo somni congruit ei,cui cibus concoctus non est,nec non super nauseatiuam satietatem. Et quod somnus adiuuet coctiones, alias declarauimus. Et rursus secunda primi, Cumq; somnus materiam inuenit
aptam concoctioni & maturationi, ad sanguinis naturam eam conuertit, doc. 1. Op.13.& calefacit ipsam , ct transit calor per corpus , dc calefacit corpus calore naturali. Sed in tertia primi haec habet. In die dormire malum est,& ge- doe.1.eap.s. nerat morbos humidos, dc descensum humorum , auget splenem , lasiat neruos, corrumpit colorem, pigrum efficit, & desiderium debilitat: tumores δc febres frequenter inducit. Quomodo igitur haec contingere possunt,si somnus semper concoquit.V idetur etiam credidisse,qubd somnus tertiam coctionem non iuuet,cum divit: Amplius super vacuitatem dormire,est malum in uirtutem deficiens. Gentilis evponebat prius dictum, quia somnus non est consuetus, nec profundus, qui fit in die. Solet dici, quod in consuetis, uel in causa doloris, uel in uentriculi debilitate, uel ad supplementum n0cturni somni, licet. Sed Avicenna aliquid plus vult: nam si de superfluo loqueretur, conueniret etiam quandoq; nocturno. Haec igitur sententia ad diurnum solum extenditur. Si igitur hic somnus nocet,non concoquit,quod sit praeter consuetudinem,uel nimis leuis non dacit,ut non adiuuet coctiones. Sed uidetur haec ratio,Qui dormit in die, uel dormit ad supplementum nocturni , uel ultra metam propriam cum nocte bene quieuerit. Siquidem recte quieuit nocte, incurrit detrimenta somni superflui:ea autem sunt ab illo descripta: si uero pro supplemento nocturni, cum diurnus sit leuior, & in hora calidiore, in qua non adeo bene cogitur calor ac quiescit necessario interruptus,eo quod pars fit in nocte, dc pars in die, & etiam praeter consuetudinem : dc si hoc non
in omnibus, igitur conccetio non perfecta celebratur nec fida , igitur sequentur haec omnia. haec est ratio eorum, quae ab Avicenna scribuntur.
unde patet, quod deterius est semper dormire in die, quam perficere debitam somni quantitatem in nocte. quam A uerroes dixit esse minimam
quinq; horarum, minimam nouem, mediocrem septem. Veruntamen
ille idem censuit in suis Collectaneis, quod somnus esset neces artus ter ''U tiae coctioni,non solum primis duabus. Conciliator uidetur sentire quod Disserent.tat Qmnus sit necessarius primae dc secundae coctioni, non autem tertiae, aliter nullum superesset tempus eXercitationi. Respondeo: Somnus utilis est omni coctioni, in tertia tamen si probe administrentur reliquae duae non est adeo necessarius, quia utilitas exercitii, Sc expulsionis superfluorum uincit. Ill ud mirum de diurno somno, quod Galenus dicebat,Con- 2.Progno hinc tudinem plus posse,quam naturam. com u.
332쪽
Omnus omnes ualidas retinet euacuationes,inquit Princeps: S sub odit sententiam hanc,quanaitis ancipitem,eX mala translatione, iguli a melius expellit omnia ad superficiem corporis quam somnus, licet in somno mao is abundet sudor propter distributionem alimenti. Et vide tur sumpta a Galeno autoritas, cum diAit in duodecimo Artis curativae, Somnus concoquit c uigiliae digerunt. Et ratio uidetur sumpta ex libro de Dissolutione continua um diXit, quod calor in somno intus migrat. Et rursus in secundo Regiminas acutorum dixit,Nempe uigilia per halitum dioerere & siccare , non quae in imo sunt coquere nata est: Somnus uerb humectare, spiritumq; & effluuia cohibere. R itamen in tertio de
Caussis pulsuum inquit: Etenim eXcrementum succorum confectorum ueluti fui io inosum emernere arteria per somnos uehementius avet,qin
titam copicius sit. Cui subscribit illud Hippocraticum,Sudor multus ex Qmno factus absim causa manifesta,eorpus uti pluri cibo significat Dicebat Philoteus,referente Braseuot Quare diAit in somnisὸ quia in semias
omnes naturales potentiae operantur.Simile uidetur uoluisse eadem particula Galenus, cum diXit, Per somnum operationes sensuum, ac uoluntariis quiescunt. Qupsi de naturalibus non intelligat. Atq; si Galena ire ba recte interpretemur tertio de Causis pulsuum, non obscurum est dum esse somni partes: primam,in qua calor naturalis contrahitur perfriger to corpore:postremam,in qua Illo aucto corpus ipsum concalascit. In prinma itaq; parte somni nequaquam iuperflua expelluntur, sed si modo his in secunda. Galeni enim uerba iunt: Igitur toto somni tempore uidetur animalis uirtus quiescere, & naturalis uehementius operari. Liquet autem quod eXpultri X est uirtus naturalis, S una ex quatuor. In quarto etiam de Tuenda sanitate inquit:Id nobis agedum in his est,qui succum habent corruptum, nec concoctioni idoneum, ut sudore urinaq; expellatur.Quod semicoctum a vitem est,utile eoncoquendo reddatur: id autem Pinno atq; quiete optim sMr. Forsan quis haec ultima uerba,ad wcti nem eius quod concoqui potest tantum referet. Sed obstat, quod ii dor melius per semnum prouocatur, ideoq; etiam ad primam partem resertur:& in prioribus uerbis laudat uinum,quod concoquat,urinaSqi,ac sudores prouocet,& somnum concillat.Qu'modo igitur illorum prouocationi consulit, si ea per uagiliam melior iit parinum autem somnum 1nducit. Sed dicet differentibus temporibus utraq; haec agit uinum: 1Omnum enim conciliat & concoquit,inde uigilia digerit.Veratas est quod expulsio triplen est: Voluntaria,quae fit per musculohut cum manu Im-
333쪽
LIBRI II. TRAcr. V. 327 pellimus aut etiam respiramus : Media,quae fit per uillos seu fibras: haec
enim naturalis est,cum non assentientibus nobis fiatmon tamen pura naturalis est cum fiat ab eodem principion animae conatus augeat,uel supprimat: ut in uomitu, ac compressione uesicae. Tertia pura naturalis a calido fit, & secundum haec tria genera distinNisse oportet: nam sudor cum naturali tantum eXpultrice andigeat, melius per somnum protruditur. Quae uero fiunt per uoluntatem selam,faecum eductio eX intestinis, S urinae ex uesica, melius proculdubio per uigiliam, cum per somnum ex toto supprimantur. At mediae quaedam, ut descensus cibi eκ uentriculo ad intestina, aut urinae eX renibus in uesicam, proculdubio haec medio quodam modo fiunt per somnum: aliquando melius si uirtus naturalis uincat per imnum:aliquando per uigiliam melius, ubi animalis uis maior requiratur, ut in uomitu & deglutitione:pauci tamen dormientes euomunt,nisi ebrii sint,ob motus uiolentiam quae eXpergisci cogit. Generaliter tamen propelluntur melius per somnum ad conceptacula sua superflua quaeq;. Galenus autem cum diXit,uigiliam expulsioni sit perfluorum magis couenire,de eXpulsione eX conceptaculis antellexit foras, ut metendo,aut egerendo,non ea quae corpus liberans uniuersum in conceptacula superflua impellit. Et sic etiam dictum Principis intelligatur. 6eeimiseret. Et somnus nocet quando superflua eXpulsione indigent: nam palam est, tertii tracta. illum ibi intelligere de expulsione extra corpus. Vnde uideant qui co δῖ' 'piosiorem cibum suadent in coena inhibendum, quanto periculo eXponant homines,si quid uberius assumendo peccatum fuerit. coNTRADIcTIO π XII. Medicamentum ex contrarijs facultatibm compositum, an contrarios morbos curare positi. m,an in eodem membro contraria esceretria
miues uiribus aliud quam secundis facere.
QVod curare debet tantum , in contrariam partem debet declinare, quantum est qualitas morbi quae a naturali statu membrum abducit quo sit, ut temperatis cura perfici nequeat: tertio de Simplicibus 'ξ P 'medicamentis. quod praeceptum non semel repetiit; ut tertio Artis me- c. c. dicae:sed non est id primum propsitum: Nempe quod iuuentur a tempe- ς Z ratis:& priore iam loco dixerat,tum etiam ante, Non tamen curare pΟΩ sunt. Atq; id primo mirum,posse iuuari,curari non posse. Caeterum eo illius tendit oratio, ut nos doceat, medicamenta contrarias simul habere facultates: exemplumq; subiicit in eodem tertio Simplicium medica- eap.i . mentorum libro,de medicamento quod melle ac rhu constat,quod plancastringit simul ac laxat. Inde de lacte brassicaq;,sed non pari ratione sub- ςδp V licititamen idem de medicamento eX cotoneo ac scammonioinec non derosa
334쪽
cap.16. rosa quae simul dulcescit in ore,& amarescit.Quo sit,ut non clarius quamisequentibus uerbis,quomodo id fieri possit,declarauerit. MiXta enim,inquit, qualitas est partium non similium in medicamento: immixta au
tem substatia dissimilariu:uelut in rosa alia est pars que dulcis,alia est qii
amara,aut etiam mordicans. Dabat autem triplex exemplum ibi atque
adeo euidentibus haec demonstrabat, ut non pigeat ad uiri sententiam intelligendam ea recensere, quae ibi adducit. Primum igitur est, cum in tranquillam aquam duo lapides pro1iciuntur, circuli sunt sibi inuicem Obulantes, eodemi momento aquae eadem pars duabus contrariis figuris subiicitur. Similiter eodem tempore si quis pedem in calida, manum in frigida teneat, totum corpus calido simul S frigido perfunditur: nec
tamen aut lapilli una sunt,nec pes cum manu: ut nec in lingua, clim ab-
synthium cum melle mandimus. ergo substantiae dissitae sunt loco, naturaq;,qualitas tamen communis ubiq;. Nec absurdum uidendum uidetur contraria censere in eodem esse subiecto,inodb non in summo.Quam sententia ferme eXpressit primo de Elementis,in fine,dum docuit,substatia-88' rum mixtionem ad minima fieri, qualitatu autem persectam Nnionem. Temperatum autem nihil prorsus agere in contrariis summis affectibus,e. .& s. docuit tertio de Temperamentis, tum quod haud ualeat immutare,tum A i0 pyi' quia immutetur,& tunc semper calefaciat.ob id prius diXerat,quod medicam cta frigida non immutatur a natura,sic enim calefacerent,sed tamecalescunt qualitate, quae eis non naturalis est, cuius auxilio comminuta,
ac in pristinam redeuntia naturam refrigerant, actu frigida existentia:e emplumq; dat pituitae, quae actu frigida est, lacet in corpore nostro moram non paruam traXerit. EX his plane constat,temperaturam esse qualitatem,non substantiam apud Galenum, prout etia credidit Avicenna. Nam Galenus censet misceri qualitates, ut iam disi , substantias autem ad minima, temperatura autem est qua agunt: est igitur temperatura qualitas, ut in medicamentis. In simplicibus autem qualitas non aliud est ab ipsa ferme substantia , atqi ob id temperatura substantia quaedam est. Disserunt tamen, ut alias declaraui. LIquet uero, nec Averroem de actione medicamenti frigidi Galeni sententiam esse assecutum Serapio igitur,ut ad rem redeam,sic eXplicat medicine compositet auxilium:Nam medicamentum aut ad partem laesam sponte accedit, atq; ea de causa ad uniuersum corpus: igitur pars illius minima ad laesum membrum , parumcii iuuaret:supponit autem illius egregiam Operam,quae tamen nondum demonstram potest:nisi quis dicat, Capparim lieni, Eupatorium iecori strenue prodesse. Sin autem trahitur a particula patiente uel sola ipsa qualitas ad ipsum peruenit membrum: quo fit, ut non similitudine trahatur: nam quod simile est,ideo est simile, inquit, quia initatio qua-
335쪽
tuor elementorum cum attrahentis partis miXtione conuenit: quare non
solam qualitatem trahi necesse est: neq; etiam paxi ratione sponte quali tatem distiindi:nam in primsi incidimus inconueniens.Cur aute senti eXistens similibus gaudeat,cotrariis aegrum:& illud nos breuiter docuit. praeter naturam enim cum odio habeat qualitatem a qua letditur, contrariam diligit. Porro quod miYtio substantiarum non penetratione corporum cap.ir fiat,sed minimis tantum,ni illibi adeo expressit Galenus, quam in tertio de Simplicibus medicamentis libro. Nam cum ambas opiniones bis recitasset,lianc quam secundo retulerat loco ueram esse, ac dictis a se, tum a Theophrasto consentaneam fore affirmauit. Sed ut ad rem redeam, dum de Antidotis loqueretur Galenus, recensens mithridaticae inuentionem
compositionis, inquit: Μithridates cum in damnatis eXpertus esset, ad singula uenena singula medicamenta prodesse, omnia in unum commiscuit, ut sic fieret quod uniuersis uenenis conueniret. Palam autem est ex primo de Medicamentis secundum genera, uenenorum alia He- Nare pulmones,alia uesicarinalia peculiarem atq; praecipua partem quandam:quo sit,ut necesse sit antidotum mithridaticam in illo auxiliari pul cap.r. mon huius autem uesicae Quod S in libello de Theriaca ad Pisonem fatetur,cum diXit: Nam morbi cuiusq; disserentia ac uarietate comperta, naturaq, medicaminum simplicium ac temperatura cognita,sic praepara 'd'
mus medicamentum,ut unicuique morbo quod conueniat, uaria compositione distribuatur Inde paulo post, cum quod dictum fuerat in primo cap. de medicamentis secundum genera recitasset,subiicit:Contraria uice pleraq; medicamenta quibusdam partibus curandis maxime sunt idonea,ut iec mori Eupatorium,Glans unguetaria lieni, SaXifragia dc Betonica renibus Quin etiam paulo ante retulerat rem, ut dicit, miraculo simile11 Trifolii speciem,quae habet semen cnico simile,solia uerno tempore hγacintho,dolores qui eX ictibus serpentum accidunt curare,si eX decocto locus foueaturiat sanis membris fotus idem, idem doloris genus creat,quod percussus a serpete pati solet. Hoc primo Galeni grauitate ind1gnum uidetur,cum uerisimile non sit ab omni serpentum genere eundem procreari dolore at herba,ipsa quonam pacto,cum una sit, uniuscuiusque doIoris similitudinem iritabituri oportet enim eam Omne genus doloris efficere,quod neq; uerisimile est, neq; ipse dicit. Quod si de uno,aut paucis serpentum generibus intelligit,haud uideo,quod non hoc miraculi genus dici debeat,illo ita scribente quinto cle simplicibus medicameni Siquidem facultates quae deleteria medicamenta mutant, media ha 'P '
bent naturam inter corpora quae Patiuntur,& ueneni naturam:quis sit, ut
largius sumpta laedat. Quae uerba etsi Oedipo quo da indigeant interprς-T te,
336쪽
te,nam id ostendere uidetur prima fronte, quod alexi pharma ea opus ale Niteriorum iuuare debeant,non curare:miraculum tamen Galeni hic soluunt.Sed iam ad propositum nostrum reuertamur:sententia Galeni est, quod primae qualitates in mixtione refrangantur aliis ferme integris reli*'ξ ctis quam in eo libello,antequam ad medicameli Theriacet descriptio nem perueniat,clare eXpressit. Liquet igitur & quod iuxta illius mente,
compositum medicamentu contrarias habeat facultates .cotrariosq; morbos curare possit:tum in eodem membro contraria simul efficere: aliaq; primis, alia aliis facultatibus. Que cum possem innumeris illius sententiis confirmare, ob illarum multitudinem atque consensum supersedeo,con--δp tentus modum,quo id fiat, iuxta illius sententiam atq; etiam causam eX-plicaste. Averroes tamen quinto Collectaneoru conatur ostendere,quod medicina coposita cotraria non possit efficere,nisi ut est media inter illa,
uelut temperata calefacit frigida,& eadem ratio calida infrigidat estq; illius haec ratio,hoc rationi repugnat, nec perimento potest demonstrari,igitur uerum esse nequit.nam eXperimetum tuetur,ut diXi, repugnantia medii ad eXtrema, ratio non ostendit ut una medicina possit habere plures formas,nec si habeat ut membra trahant quod contrarium est affectui. Respondebit Galenus, quod hoc e erimeto patet,quoniam non aeque bene curantur morbi contrarii a liquiriti uel saccharo,aut his quς penitus sunt temperata, ut otii luteum,sicut a medicamento Theriacae Andromachi, Philonio,dc talibus. Dicet Auerroes quod talia medicamenta sunt subtiliora,dc etiam magis inimica naturae, dc ob id in illam magis agunt,etsi in qualitatibus sint aequalia. Praeterea medicina,ut dicitur,non fermentata melior erit qua tamen Galenus haud utitur. Ad hic ille dicet,meliorem esse proculdubio,sed primas qualitates obstare.qua-3-ς3p- re fermentatio,ut dicunt,seu mora nihil addit, sed minuit ab operatione principali,innoXium tamen reddit medicamentum. Est autholitas Ga leni primo de Antidotis:Antoninus cum in grauem soporem eX usu theriacae incidisset, succum Papaueras ab Illa amoueri Ius Sit . uerum cum in immodicam siccitatem incidisset antiquiore sed cum succo usus est. Itaq;,ut ibi dicebat,constat recentem ad somnum ualidiores uires habere: eadem ratione ualidius cuncta peraget munia. Respondebit Auer-roes,debilius a ere proculdubio uetustam antidotum,sed non miXt1onis ratione,sic emim praestaret nulla unquam uti mora,sed quoniam quae in rediuntur imbecilliora evadunt. Sed hoc etiam Galenus fatetur dicens,nam causam imbecillitatis in succi uetustatem, non in miXtionem reiic t. Sed ad haec inquam Galenus medicamentum miXtum ualidiores habet uires longe quam ut appareat temperatum,nam tenuis substantiae
337쪽
est cinnamomum,nec tamen adeo bene eXcalefacit uentriculum, ut thetariaca,quae longe cinnamomo caliditate inferior est. A ccedit, quod ad di uersa membra vim habet quandam praecipuam theriaca, Ut in aperiendo iecoris obstructiones,curadoq; coli dolores. quod S uidit Auenaeoar: quomodo igitur haec media existens facere poterit. Illud tandem luce Clarius est,medicamentu miXtum,quod moram non traxit, ualidius esse tanto quanto periculosus quod ego in Persico Philonio dum Emoptoicos curare uellem non semel eXpertus sitam .EXcipitur tamen summo,que
simul colligere plura debet, ut si detergendum, inde agglutinandum sit:
nam tunc operatio haec multipleX atq; iuncta longe melius ab una sorma fiet.haec autem fit una teporis beneficio. Altera ratio ut ad Auerroem redeam haec est Galenus concedit formam unam mediam in primis qualitatibus euadere,sed secundae S tertiae facultates in primis sundamentum habent, ergo S illae uicissim immutantur, & m unam redeunt formam. Succedit quod forma una in singulis agit,nec est agens
perfectum in naturalibus donec formam unam atq; eXtrema receperit,
eadem dc in artificio compositis ratio est. Quod si formae plures sint,etiadiuersas esse partes in quibus fundentur esse oportet:quare mora, S mixtio erit necessaria. et ideo a forma illa quae toti predominatur actio ipsa non a diuersis partibus proueniet. Ad haec Galenus utiq; respodebit:fieri quidem formam unam quia temperamentum, non autem sic unam, quin partes diuersias retineant operationes, ac uires: ut in brassica edocuit cuius succus soluit uentrem,substantia astringit. Qualitates aute primae iuxta Galeni sententiam toti medicamento communes fiunt,no autem reliquameq; enim activae sunt,aut producere simile possunt,cum 1 5 sint substantiae elementi proiuinae.ETO medieamentu non miscere oportet ubi es inno is constet atq; propinquis temperamento Respondeo: In uia Galeni ob tria expedit fieri eam unionem : primum, cum immodica fuerint quae miscentur,ob idq; maXime que succum eXcipiunt nigri papauer uel cum plures operationes simul iunctas clueterimus, uelut in Philonio,cum sputum sanguinis cohibere uolumus eX pulmone,nam penetrare oportet medicamentum,atq; id a calidissimis fit medicamentis: inde astringere,hoc autem a frigidis,aut temperatis:quod si unio facta nosit,penetrabunt leuia:& tantum abest ut cohibeant sanguinem, ut etiam sine astringentibus eXistetia proritent acrius. Manifestum est aute quod hic modus in plures diuiditur,aut penetrationis gratia,aut morae in loco, aut uehementioris actionis,aut plurium simul se consequentium actionum,aut expulsionis. Similiter & modus primus est, aut quia immodica est qualitas, aut quia membris obest principalibus. Tertium autem
338쪽
est in eXpurgantibus,in quibus miXtio non una,non unum asseri detrimentum, sed multipleX. In morbis igitur cordis, iecoris, intestinorum S uentriculi,& lienis,medicamenta haud unam formam habere debent ut nec in renum morbis:& hoc,nisi in uenae fractura, atque neque in illa ubi uentriculus patiatur. Laborante uesica,utero,capite, pulmonibus fermentari dcbent, ob viarum longitudinem: deferuntur a tenuissimis uel astringentia uel mollientia,aut talia. Si mora concedatur,praestat &in cordis medicinis fermentata esse sinui medicam eta.Porio ut ad A uerroem reuertar,contrarias qualitates,quae a materia pedeant,in uno subiecto posse esse negat. Simplici autem ratione & immateriali non esse impossibile affrmat. sic enim in oculo imago candoris ac nigredinis. Verum hoc Galenus haudquaquam dacit,nam in mixto ab arte cum solius naturae ac Dei existimet uere miscere opus alias partes statuit quae laXent,alias quae astringant. Hanc autem distinctionem medicamentorum ostendit Galenus primo ad Glauconem,dum tertianam notam cu- prima quarti rare docet ptisana cum pipere exhibita in cibo. Huius causam redde-xxδα q*yy Q bat Avicenna in cura hemitritaei, loco etiam piisanae suo more hordei
'' ' aquam stribens: inquit enim,qubd piper trahitur ad materiam,& ill-m
concoquit:hordei uis ad cor,&ad membra calefactorum: dc quod ubi natura hoc facere non possit,tunc cadit. Sed iam uidetur quintam ponere naturalem uirtutem,de qua diXimus alias. EX hoc patet,quod modus Averrois,non satisfacit cum sua requalitate:nam ab aequali cibo neq; tantum concoquitur febris materia,nec calor adeo refrigeratur. Fandem
habet sententiam in quinto Canonis,dum crocum medicamentis frigidis docet admiscere,quae cordi sunt conuenientia:dicit enim,quod natura tract. primo illa eXpoliat a croci calore,inde illis utitur: quam sententiam apertius sen ii ςyp δ' declarauit in tertio libro,dum de corde loquitur,liis uerbis:Εt in intemperie cordis calida,frigidis medicinis calidas admiscebamus: confidentes quod si naturae uires ualidae fuerant,discernet inter id quod infrigidat &id quod calefacit: S infrigidante quidem utetur ad temperandum cordis substantiam,illudq; ei applicabat:calefaciens autem spiritui transmutet,atque eo modo illum instaurabit.Ηic non tantum duorum membrorum ratione, sed unius uires medicamenti segregari docuit. Contra haec pro Auerroe dicet quispiam, Si ita est,aeque facile fuerit ser- me contrarias dispositione Scurare , ut simplices,cum tamen e erimentum maximia discrimen esse doceat.Quid enim negocii est miscere medicamentum calidu in tertiuirigido in tertion iecur calidissimum simul refrigerare,ut uentriculum frigidissimum eXcalefacereZAurcenna etiam
quinto Canonis dicit, Vires quae Theriacae ineXistunt non a myrrha
339쪽
aut alio simplici prouenire quoniam ab una forma procedunt. Unde neq; iuionis medi- immutare constitit Theriacae deseriptionem, damnatq; Galenum quod
illam immutauerit ambitionis causa. Sequeretur etiam, qUOd med Ica tha i . . tamenta ut magis composita eo ferme essent semper utiliora: quare in non descriptiove firmentatis A vicenna Galenum tuetur, ut in cura hemitritet dictum est: 'ς 'at incompositionibus magnis unam formam,a qua omnes illae operationes,non secus quam in homine ab anima, constituit. Hic rursus Galenus diceret,in hominis anima ratio non obscura est, 1lla diuersis corporis partibus utente: at in medicamento si una est forma, si una qualitas, inde etiam una substantia, unde origo tantarum operationum. Causa cur morbi complicati non facile curantur est, quoniam si qualitates immodicae fuerint, in transitu corrumpunt obuiantia loca: si autem modicae, med1camentum iam uetustate corruptum erit. Difficile etiam est in complicatis, contrariisq; morbis causam praepotentem non inuenire quae sanationem non impediat. Si etiam unum membrum solum labolet, Uniuersis uiribus natura utitur ad instati rationem: pluribus laborantibus, auXilia diuidere cogitur, si quidem natura est quae curat, non medicamentum .EX hoc patet,quod tertioloco quaesitum fuit,medicamentum
aliquod calidum Si humidum astringere :& frigidum &siccum laxare, dc emollire: nam eum rei emollienti rem abunde frigidam addideris, si canaq seu permiseris fermentari seu non: sed magis cum periniseris temperatura una proueniet frigida si1 aq;: pars tamen quae tumore duro laborat, id quod IaXat trahit: quare quod trahitur, simul laXat,atq; infrigidat,& siccat. Et hoc est, quia secundae ct tertiae uirtutes non in ampressi-uis qualitatibus,sed in elementatibus manent. Porro qualitateS elementares laxantis medicamenti proculdubio caliditas stant,atq; humor. At
dices Galenus seXto de Μedicamentis secundum locos,inquit: Hanc ue- cap. i. ro myrrhae recursus uelocis facultatem retardant astringentium miXturatanon igitur in selis primis qualitatibus hoc accidit. Duo in hoc consi-
defare oportet: primum,quod & secundae,& tertiae uires, Sc quae a forma miXti procedunt omnes hebetantur certe contrarii admiXtione: sed non tamen uelut primae qualitates, cum minime inuicem agant: uelut in unum,quemadmodum illae,cocant. At etiam,quod secundo loco dicendum fuit, cum ad laborantem particulam medicamenti uis non comparatur,sed ad sanam,uel ad uniuersum corpus,miXtum eX diuersis ac contrari1s facultatibus,nihil prorsus agit, altera alteram facultate retunden-xe. Sic igitur scammonium citonio immiXtum non adeo,ut per se solum, uiolenter eXpurgat, neque uentriculus ab oleo rOfaceo relaXatur aut confirmatur. At rursus recurrens,Galenus tertio Artis curatiuae nos edo
340쪽
33 4 HIER. CARDANI CONTRA Dic. MEDIC.ς-p cet,ini Xtum es aerugine peris & oleo ac cera medicamentum salubre esse ulceribus putridis,nec colliquare aeruginem,nec Oleum aiar ceram pratre facere : inquit enim,ex infinitis pene medicamentis cauo ulceri infensissimis, quorumq; nullum generandae carni est idoneum, unum conficere possum medicamentum,quod nec dolorem eXcitabat, nec phlegmonem, nec putredinem, S carnem pulcherrime generabit. Igitur in miXtis medicamentis ratione uirtutum secundarum , etiam una s Ima consurget,
ex mente Galent.Vertim hanc difficultatem ipse si astulit,dicens: Immodice siccat aerugo ab immoderato sicco fiunt erosiones, colliquationes,dolores phlegmones excitantur : ab humidis nullum est, ut a cera & oleo auxilium sordidis ulceribus: moderate siccum nullum affert detrimentUm,sed carnem generat. Itaq; aerugo aeris humido cerae & olei ad moderatam siceitatem deducta haec omnia facere potest, ut multum prosit, &nihil noceat. Quare haec eX primarum qualitatum miXtione potius fiunt quam subsequentium. Illud etiam diligenter considerare eXpedit,Non eandem esse rationem assumpti intra corpus,& inditi ulceri medicamenti : nam quod intro sumitur, a diuersis membris primo in diuersas partes diuidituri tum etiam a partibus aliis,atq; aliis, eiusdem membri unaquaque quod sibi conuenit ad se trahente, S reliquum relinquente: at quod ulceri immittitur,distribui nequit,aut separari: totum in totum neces lario ao it. Quod etiam intro sumitur in potestate est quoquomodo corporis ipsius: quod eAtra applicatur patienti particulae quasi plene dominatur:intrὁ nequaquam,nisi uenenum fuerit. Α lia In vigesimaoctaua Eo tradictione de hoc subiiciemus. quae ibidem repete.
X pedestribus animantibus suilla caro cibus est optimus:inde hoedi nna,post uitulina, libro de Cibis boni & mali sicci . Declarat autem
quod non eX paruulis, nam eXcrementosam illam putat, sed mediocris aetatis eliinendam suillam carnem. Agninam improbat deinde quod lenta sit Sc mucosia:ab si1s autem pedestribu S abstinendum ibi prorsus consulit At uero cum de hoc sermonem faceret,tertio de AlimentIS, inquit: φλ k PQR i Ri Caeterum in suum carnibus, quemadmodum his qui aetate florent, u lidius sunt,& multum eXercentur, florentium aetate sunt praestantiores Ita aliis incres centium. Vnde hic uidetur paruulos porcellos adultis praeterre cumq; caeterorum animalium quadrupedum earnes damnasset, inquit 1 . tamen in eodem libro, Carnes animalium agrestium pauca sunt excre-
'Hy menti ut id ualidius nutriunt, & melius praebent alimentum. In libro