장음표시 사용
341쪽
autem de Attenuante uictus ratione inquit: His qui uitam degunt desidem,suilla caro non conuenit: solis hoedis inn te utatur.In primo etiam ς p ' Artis curatiuae ad Glauconem inquit , de Cura loquens tertianae: Par-uorum etiam suum si carnes liquefactas dederis nihil nocebis. Et rursus ς n- in prin.
secundo de Temperamentis: Caprilli generis foetus suillo quδd nimis sit humidum ac mucosum, esui melius est, atq; iucundius. Forsan quis haec sic concordabit.In libro de Alimentis & de Cibis boni & mali succi,considerat quid melius exhibeat alimentum : atq; in hoc genere suilla caro
praecedit:si tamen ad attenuantem uictum respicias,hoedina praestantior, cum minus nutriat, & minus etiam lentum praebeat alimentum. IUUenum tamen suum melius est alimentum, quam nuper natorum : sed non adeo facile concoquuntur , ut nuper nati: conueniunt tamen nuper nati ratione temperaturae,iertiana laborantibus:similiter & in sicca uentriculi intemperie abhorret primo suillam .dum laborat homo,dare:quae Ariam
mentum praestit,& difficile concoquitur: cum tamen conualescere illum post med.
singit, a ptisana Sc piscibus ad porcelli nuper mactati carnes transit, duabus rationibus: quod temperiem habeant mavi me morbi intemperiei contrariam , Unde hoedinae praeferuntur: & quod adultis facilius conc quantur, unde imbecilli uentriculo magis conuenient. Caeteris dicebat Galenus quarto Regiminis acutorum mediae aetatis sues conueniunt, ς0m i Q non solum ob suauitatem,sed etiam ob concoctionem .Hic per concoctionem uel alimentum intelligere decet, uel etiam quod nuper natis nimio
humido difficillimis, ut ibi aiebat clim omnium animalium quae ab homine eduntur , suilla caro humidissima sit melior sit, ac facilior ea, quae medite aetatis est. Hoc idem Hippocrates habebat in textu, cum diXit: Porcelli caro praua est suilla optima. Verum antea caprillam bubula fa- ibid.comoo.cit deteriorem, quod acrior sit,& calidior. Sed nihil prohibet,caprillam deteriorem esse bubula,uitulinam tamen hoedina esse inferiorem. Quod uero de agrestibus laudet, quae iam damnasse uidebatur, nihil esst: nam
agrestes sues,uitul ,hoedos,agnos,auesq; probat:non autem genera agrestum, ut ceruos, lepores, capreolos. Resertur igitur dustum illud ad uiuendi modum,non ad animalium genera. Multum tamen facit & regio: nam Averroes Arabiae agnos hoedis illico pos posuit, autoritate etiam s. Colle. e.1ο. Rasis fretus: nec facit meliores suillis, quo ad nutrimentum: sequitur enim Ruicennam,& Galenum in hoc,sed concoctionis facilitate considerata, quarnuis non sit adeo ut suillae boni alimenti, eas tamen praeponit suillis. Suillas robustis suo loco primo relinquit. Nec de uitulina discordat: nihil enim prohibet,in Graecia uitulinas arietis carnibus proponi,in Arabia autem Averroi arietes aduehebantur, Arietinas uitulinis praeponi.
342쪽
33 6 HIER. CARDANI CONTRADI C. ME DI c.
poni.Nuper igitur nati porcelli Omnibus carnes deteriores adultis. increstentis autem facilius concoquuntur adultis, non tamen melius exhibent alimentum,nisi a sicca intemperie ueXatis: optime sylvestrium. Verum ς'ῖ δ' quis nobis fortasse obiiciat, ex libro de Renum affecti tum dignotione, accuratione: Caro su 1lla maXime nutriens, corroboran ; corpus, Optimiq; succi, ac hominibus maXime familiaris, sed glutinosum quid, ac crassum continet : ob quod qui ea assidue utuntur, iecoris & renum obstructionibus capiuntur longiora igitur per interualIa ea utendum. Parvorum autem porcellorum carnibus modo partim assidue uteris,nihil enim nocebunt.Hoc in renum affectu consulat,neq; enim uerum est generaliter :&quanquam adultorum porcorum melioris alImenti caro sit, si tamen peccet Ur,nec probe concoquatur,deterius affisiit quam increscentium. Igitur lioedina & increscentium porcellorum caro securitate praestantissima, non tamen alimenti bonitate. PorcelloS igitur semiagrestes, & qui in i ill imontibus uiuunt,Galeno consulente,eligere decet succi,c, .in coNTRADICTIO MMI III.
Pisces omnes an difficilis coectionis.
iὸ ΓΙsces omnes ad concoctionem sunt contumaces, tertio ad A lmans I rem inquit Rasis. Subiungit praeterea: Semper enim longam in Ue triculo moram trahunt, & sitim faciunt:& quamuis abundante bile,& intemperatura calida conferant, malos tamen etiam in his generant humo-εap-Ι -insn res Averroirs autem sexto Collectaneorum docens nos a pestilentia praeseruare inquit: Sanguis eX his rebus genitus de piscibus loquens est celeris corruptionis Et ratio habetur eX dactis,& etiam eX Rasi,dum dixit doti e,. ii quod est tenuis & huimidus Sed neq; Galenus quinto de Tuenda fani
parum ante tale,c5memorans senibus aptos c1bos, tum iuuenibus,ceraceis,& cstraco-mς4jVN dermis, auibusq; , hoedi carnibus laudatis, piscium ullo modo meminit. In oppositum est Galeni sententia septimo A rtis curativae, ubi saxatilex ca-6- Πῖς etiam laboranti summa imbecillitate uentriculi,eXhibet. Laudat & illox in libello de Attenuante uictiisemperq; aliis proponit eorum usum. Et, in historia Antiochi, quinto de T venda sanitate, tum ctiam Telephi ante medium Grammatici, qui ad summam senectutem peruenerum, piscium memini non solum taxatilium sed etiam pelagicorum. Ideoq; saXatiles commendauerat tertio de Alimentis, cum dixit, eorum genera non solum concoreone esse iacallima, sed quod saltiberrima sint hominibus. Dico '' '' autem inquit,saluberrima, quae sanguinem substantia medioc Vm SVnerant : quod & ante dixerat etiam de pelagicis, cum eos post perdices aues collocas let Illud sane mirum, qu bd parum ante dirii Pclagicos,ium caeteros Pi lces omnes sanguinem tenuiorem co, qui ea Pecicurlbiis genera
343쪽
tur,procreare:unde alimentum illorum cito difflari.Sed non sibi contra dicit:tres enim ordines facit eduliorum in animalibus: Pedestrium,cras. sum sanguinem generantium: A uium,mediocrem,quibus proXimos statuit pisces pelagicos,& saxatiles,& caeterorum,qui cum fructibus & oleribus sanguinem generant serosum. EN hoc non recte intellecto Galeni sermone Arabum error prorepsit,essistimantium pisces omnes tenuem sanguinem simpliciter gignere,cum Galenus quadrupedibus comparasset. Quinimmo etiam de mollibus loquens,iriquit:Omnium autem -- ea.3α in fine. moratorum piscium alimentum homanibus ociosissetissius, becillibus,
ae risq; accommodatissimum est.Qui uero corpus eXercent,cibos postulant firmiores.Postea uero,cum piscium duriores Carnes 'habenim in meminisset,inquit: Crassum hi gignunt alimentum. Tantum igitur abest, ς'p' sit tenuem semper generet sanguinem, uel ut siticulosi sint, uella Rasis
dixerat.Optimum enim esse alimentum existimandum est,nec immerito ab Apostolis usurpatum, qui nisi ut intercepto cursu ad extremam peruenere senectute.Iudas S Symeon ad annos CXX.Petriis ad LXXx11I.& tamen cruce eXtincti:Ioannes LXXXX.eXcessit. Propterea bene dicebat Galenus in libello de Cibis boni S mali succi, Pisces omnes fere bo- ς-p.7. ni succi censentur,nisi qui in lacunis,aut paludibus uiuunt.Differentiam illam tum ibi um in tertio de Alimentis, scriptam ab Auerroe primo E , Canticae tria docete esse piscium genera a loco sumpta,decet animaduer eom.us. tere:Eorum qui in mari semper uiuunt,qui dc optimi sunt: Eorum qui in dulcibus aquis semper, qui pessimi: de quibus Rasis forsan intellexit. nam in t acubus,diXit, uel paludibus inueniuntur: maris haud meminit, quod forsan ab illo plurimum distaret. In continentibus autem aliorum recitat opinionem,nec marinos uel ibi ipse cognouisse uisus est. Similiter& Averroes,dumillos damnat,de his intelleXit. Eorum autem S est genus tertium,qui modo in mari,modo in fluminibus uiuunt, Galeni sententia est,ut alimentum,quemadmodum Suita, media esset inter pelacticos & dulces.Ηoc tamen Auerroes V. Collect. multu laudat quasi cum cap.33. Galeno certare uolens qu)d magna eXercitationς utdtur,dum prQVul R ih. is i. mari aduersus suminis impetum ascendit. In mari alite degentium,dice- .. ς' bat Averroes,tum aliorum,adhuc tripleX est genus. quod in saxis uiuit, optimii:quod circa littora,pessimu:& mediu,quod in aquaru gurgitibus. Galenus autem praeter haec addit tria, ut bono alimento alantur,ut mollis sint carnis,ut friabiles.Sic igitur belle XX VH genera piscitam,tum uero ': cum contrariis si ad ueram normam deducere tentaveris,in uni φη Τ 'ςλ' ς' uersum erunt piscium genera C LUX.quet eX hac regula A verrois & Galeni dignoscentiatiuelut marinus pelagicus, mollis carne,ac friabilis,malo utens alimento,unum est genuMac sic reliqua compone. EX prima ta-
344쪽
σμ iiii - bula nouem fiunt genera piscium: eta secunda, cum tria sem-χω. T. per assumpseris,nec inuicem contraria,uiginti: ductis itaq; uia satisfilis. ginti in nouςm, urgunt C LXXX. ut proposueramus. Verum Gurgitem Galenus clim copiam trium priorum haberet. scilicet marino-β μω rum, L N tantum considerauit, reliquis C NA. serme neglectis. At nos omnia genera considerare oportex: & ut Saxatilis, mollis,li1abilis,ac bono alimento utens est optimus:sic fluuialis,ripalis durus,lentus,& malo utens cibo uelut tinctia, quae iuxta cloacas anuenitur pessimi est generis, atq; e directo oppositi primo generi. Quamobrem ne mirentur,si uel Rasis hos iure merito damnauerit.Sic & Avicennamel quod non cognouerit marinos,uel quod Illorum paruam haberet copiam. Accidit aute aliquando,ut sub uno nomine quatuor omnes conditiones contineantur,ut disebat Galenusaeum dico Saxatilem piscem,dico simul mollem,& friabilem habentem carnem,ac bono alimento semper utentem,ut qui nunqua eX solita habitatione discedat. Sic Pelagicus unum uiuendi morem obseruat. Sunt & aliae differentiae a cortice sumptae,quarum meminit Galenus:sed si saporem loco corticis addideris,uniuersa genera comprehendes. Sufficiat igitur primam diuisione in sex capita deduNisse. Μarinos,Fluuiales, AmphibiOsPauco uel multo eXercitio utentes:tum unumquodq; horum in duo,habentes saporem dulcem,qui cibo conueniunt selum: i qui salsedine praediti sint,ut ostrea, conchiliaq;, quae Praeter quod aiunt, aluum etiam deiiciunt,medicamentiq; S cibi simul habent lacultatem. Erunt igitur in uniuersum genera duodecim, quae per uiginti ducta, tot enim sunt membra secundae diuisionis,genera omnia piscium constituet ccXL.quorum eX Galeni historia facultas, quantum ad cibi rationem
pertinet,perfecte nobis innotescit. Sed clim in sermonem de alimenti persectione inciderim,scire non ab re erit, Omnia mundi mixta quadrifahiam,ut in libro de Subtilitate docuimus,distingui uel elementorii pro- portione, uelut in pipere plus est de igne, quam de aqua: & in lactuca plus de aqua,quam de igne:uel refractione,& sic nobiliora sunt animalia plantis,es in metallis:uel miXtione pinfe mi,& sic Aurum aere nobilius est,quonia miXtio auri ad minima redacta est.Ηuius ratione res sit perennis seu planta,seu lapis,seu metallum,uel animal. Differsit aute multum hi duo modi nam in piscibus & si refracta sint elementa,ut in quadrupedibus non tamen subtilissime miXta est illorum compages,ut nec inter quadrupedia bonu*ropterea minimi uitae bos est pro molis magnitudine.Sic & Smaragdus inter gemmas refracta habet ad teperiem elementa,& ideo nulla gemma homini ad medicinae usum commodiori:quia tamen non ad subtilissima miscetur,ab igne,ab aeuol, omnium ferme pria
345쪽
ma gemmarum corrumpitur,&collisia frangitur . Quae uero uis a coelo prouenit,animaliaq; constituit, ut Philosophus dicebat, quartam disse- et de generarentiam,atque perfectissimam nobis exhibet mixtorum. Quo in genere 'Πydi proculdubio homo omnia alia mixta antecellit: uerum hoc ad operatio nem,non ad uitae diuturnitatem pertinet:nobis autem sermo de illa est institutus. Vivit igitur & permanet miXtum quodcuq; pro miXtionis 3 par. probi. subtilitate. Ob hoc etiam qui ualidos ac bene contextos habent dentes pΠm Arist. diuturnioris sunt uitae: nam S reliqua membra minimis conteXta sunt: nam quod tale est rimas non habet,& in subtiliores partes diuiditur cibus,ut alere possit melius secundum minimas quasque partes. Non esse
autem idem uel animam habere nobilem, uel elementa ad minimum eom.f. mixta,constat in canibusn eoruis.Proculdubio enim coruus canem uitae longitudine superat,& ab illo ingenio superatur:Sic & canis cum camelo. Sus etiam refracta habet elemeia,nec tamen ad minimum mixta, cum parum uiuat,nec animam nobilem:adeo tamen refracta sunt in illo elementa,ut etiamn homine n quo maxime tit caro eius,teste Galeno, io.de fimphsimillima sit humanae latueritq; eodum hospites humanam supposititia Π'ς iiς- ς p 3- pro suilla comedentes,donec digiti inter carnes sunt reperti. Vnde non solum refracta elementa pariter ut in homine,sed etiam proportio eadeferme elementorum constat.Quamobrem & in corporeis affectibus nulti Ii magis in animantium genere quam sui homo assimilatur. Aues autem ferme omnes mixtionem subtilistimam elementorum habent,& ob
id diuturniores. Quod in minimis earum generibus perspicere facile licet.Carduelis ad annum XII1I.peruenisse uisus est '. Pisces autem,ut diXi, minime.Deinde in medio quadrupedia. Liquet autem tum eAhis,tum trac a corrip.
ex illis quae superius dictae sunt,hominum naturam omni miXtorum amplitudini co qualem esse:quotquot enim species fiunt animantium,uel plantarum,uel etiam metallorum, sub iisdem elemetorum proportionibus,sta refractorum,ac ad minima deductorii potest humana forma constare: luare & omni miXto alimehit omne miXtum alicui animali cibus est.Sic quaelibet uirtus piscis,aut plantae,aut auis,aut serpentis,alicui h mini conueniet.Elephantina igitur temperatura maXime ad uitae longitudinem conuenit homini,quod Elephas diutissime uiuat,quippe philosopho teste annis CCC.Conteruatio igitur uitae per ea quae minimis constat,diutissimel seruantur.EX carnibus igitur aues,uinii magis e aqua, R. de natura mes,oleum,eXiru&ibus quae sponte seruatur ut uuae passae,pineaelis nim/ἰ- cia,auellanae,panis,& haec singillatim cum miXtionem ad minima quaeramus.Rursus quia oportet alimentum carni humanae assimilari,atq; caeteris corporis partibus:hae autem refractae, oportebit eta refractis esse cibos,horum aute nullum substantia durissimum . propinquissimae igitur Uet in
346쪽
in hoc animalium partes maXime suis,ut dictum est. haec autem attrita dentibus diligerer. Itaq; S diligeter attritus cibus esse debet, &simplex,&rei uiuentis,& quae diu maneat incorrupta substantia, illius qui uitae
longitudini studet, Praeter hec autem moderatuS,incorruptus, iam eXercitation e,& quiete,&somno opportunis. Quaecunq; aute ab his deficiet
melle & oleo condiantur. Μamtestsi est etia i alia alioru . Nanq; ualidismebtis,etia sine carne,ut pleraq; in heremo olim uita togissima duxeriit. cONTRADICTIO Xxv. Febris ansiiccitatem contineat.' Alid ,Frigidum,Siccum,atq; Humidu sunt corporis elementa:
- ώprimaeq: eri eoru intemperaturis aegritudines constituunturie quo- cap.3.in prin. rum genere 1ebxis est una;est enim quaeda in corde praetex naturam cali-
diras genita,primo de Disserentiis febrium .Ex quo clare liquet sebroso
iam caliditate esse, cum simplice affectum pronuntiauerit, nec siccitatis ullo modo memmerit.Quod S primo Canticae Avicen. docet,eam calidi dom ditatem este docens:& Averrocs in comenti illius sine , Caliditas cum ini uno mebro praeter natura fuerit,morbuc5stituit,qui nomis e caret: cum autem in uniuerso corpore,Febris nuncupatur. paulo, posti Caliditas prAt natura humori iuncta febre putrida costituit. Ideoq; Gal.I.des' pQst pyi' ferentiis ebrium inquit:Febritum substantia in ipso calere consistit Cla- 'y''U E es serius in libro de Morborii causisaeum enim connumerasset prius,morbως alios fieri a calore solum,uel frigore,tamen sicco,atq; humido: alios auteeile positos;qui a caluo dc sicco uel humido prouenirent ubi icit: At si
calor in totu extenditur corpus,tunc huiustemodi affectus Febris nuncu- pdtur,quae est quasi totius corporis quaeda immoderata caliditas. Vnde 'm' δ' in tradi 2.partis operantis Canticae cum eXplicasset ua orbi calidii uniuersi corporis cura m,febrem illo significari ostendit. Rursus autem octauo de Μorbis curandis,eurn disserentia morborum qui cta intempe τις prouemut e Mail et,quonia alii in una sola peccant, iii aute in dua- , submit hec pene uerba: Sane unius quispiam morboru est febris,quos intemperies creat,& febris:utiq; cum adeo immodice calor ni stus est,ut homine offendat,& adtione ledat. Quando aute neutrit horti efficit qua-wmuis attinus calor sit non propter hoc febricitare homo dicitur. At ist. quoq; prima Problematii particula:Ferues quoq; inflamatio cum nonisi problemi caloris sit.exuperancia,febres accendere potest.tum paulo post: Aestus in pro ἰς δ corpore febris est,uelut in oculis lippitudo:nanq; a calore acris, ut simile a simili accenditur.Et magis aperte alibi: Austra sua natura calida atque humidi,qua quidem re febris committitur. Qiuippe cum non nisi per eN- cessum ambarum barum qual1tatum exoriri soleat. Igitur tantum illa
347쪽
LI BRI O. TRAc T. V. 3ΑΙ siccitate abest,ut etiam humida sit,si uera sunt quae refert Aristoteles. ADotas
SeXta etiam Aphorismorum inquit Galenus, Febris suam habet in cal ditate substantiam: siccitatis haud meminit. Princeps etiam In prima quarti; dum febrem diffiniret, calorem diXit, non calorem cum MLitate Apho .i . In prima etiam Aphorismorum, quamuis Galenus dicat, quod se IS eri in fine. conuersio natiui caloris, in igneum,attamen dicit, illam calorem elle:di ficilς vob hoc iti senibus accendi quod eorum calor innatus eXIguvS uta uti bd si febris siccitatem contineret, & si caloris ratione in febres non facile inciderent, siccitatis tamen ratione facilius quam pueri. Hoc autem nemo concedit. Si etiam febris morbus esset siccus, non facile iudetur quomodo hecticus uel primae speciei curari possit: dicente Galeno septimo Artis curativae: Itaq; insanabilis prorsus est siccitas si fuerat consummata: consummata autem erit,ubi solida similarium partium substantia reddita est siccior. Denique effugere non potes si febris Omnis siccus siti morbus,quin etiam febris omnis difficilis sit curationis. In oppossitum primo de Temper mentis morbus datur alidus S siccus,ut isebris:& isti dom. is.,h . idus & humidus, ut Hydrops:& frigidus & siccus,ut melachola a.Et pra- medium.
mo Regiminis acutorum.Si igitur c5traria contrariorum remedia sunt,
ut u1ribus frigida sit ac humida ptisana oportet:nanque id febris est cou estrarium,quae natura calida est& sicca.Decimo etiam Artis curatauae,illa se idis & humidis cibis, potibus,acre, medicamentisq; curat, uelut mor bum qui in calido & sicco sit constitutus: etsi fateatur quod caloris maior cura sit humida, in humidis tamen auXiliis minus peccari. Cum autem com 3. dixit rursus primo Regiminis acutorum,quod febris fit eX ardore caloris
naturalis cillud plane intelligendum, quod superius daXerat, & in prima Aphorismorum, sicilicet febrem esse igneum calorem. hoc enim ubiq; fatetur. At in his locis igneum calorem eXplicat,id es calidum atq; siccum. Vnde super Aphorismo uictus humidus febricitantibus omn1buS confert inquit Galenus. Febri enim, quoniam calida S sicca passio est est enim conuersio native caliditatis ad igneam uictum humidum consulit. Nemo hic non uidet quod febrem siccum esse uelat affectum, & quod per igneum non calorem tantum, sed cum calore intelligat siccatatem. Et rursus secundo Regiminis acutorum: Coctio a calido fit humido dc uaporoso,non squalentiatq; sicco,qualis febrilis est. Nihil autem perpleiaxius his uerbis est, quae nono Artis curatiuae scribuntur: ἐν δατι τῶνεγνιγνοιάνων τοις απλοῖς ἐsip , n κατα το μον δυσκρασiα τρωτος ast ἀς ολον ἡκsebacm το σῶμα , πυρετος πονομα. - τοινυρ ἄττανὴν πυρετο καθοσον ές. πυρετος , ὀγροτης κύα ψηις ιαμα α - μονο ιμ υovssu auri, σκοπος απανμον τῶν βοηθημάτων κρινος , o νο Sentia, Θ.ως τε νῖεν ἔτι dici etτος του ιασιν, αλλ' ti ταρ υλας ἐν δ οσκο V et πος,
348쪽
πυρετο λαμζανειν κακὼν . το ποσὸν δ' ἐκ τῶν παραζαλλειν τω καταψυσΨ,τnu νόσον. εις οσον γυ αποπιχωροπι ἡ κατὰ ψυα ,εις τοσουτον χρα ψυχειν τε νόω προανεψ τον νώμονM. Placuit haec sic adscribere,non quod uersa apte non sint, sed ne quis suspicaretur in Graeco codice aliquid plus, minus ire adesse, quam Latine translatum foret: est igitur horum uerborum sententia haec: Eorum ergo quae simplicibus accidunt partibus una est intemperies, quae a calido st: haec autem cum in totum diffusa corpus fueri febris dicitur. Et ipsius omnis febris quatenus febris est, humectatio atq; refrigeratio remedia sunt: ac si sola haec sit, propositum auXiliorum commune omnium est quod nunc dictum est: ut nihil
praeterea ad curationem sit necessarium, praeter inuentionem materiae, quae proposito conueniat.inuentas autem materias in tempore opportuno eX quatuor morbi temporibus adhibere oportet: quantitatem autem assumere earum, secundum naturae & morbi constitutiones: quantum enim morbus a naturali statu recedi tantum oportet infrigidare atq; humectare patientem. Febrem hic facit morbum tantum calidum,curat
tamen infrigidantibus atq; humectantibus. An hoc prorsus absq; consideratione Haud equidem: sed eX hoc nodi dissolutio,ineo iudicio,habetur. Hirantur aliqui,quod non tam clare in primo lixo locutusfuerim et e
timueram , cum librum illum emendarem, minus tunc adhuc eNercitatus, ne quid ueritati, atq; his quae in posterum dicturus eram, dissentiens Contrad.is. in medium afferrem. Nunc huius rei eXperimentum habeto. quonam
huius xx ct scilicet pacto em prioribus posteriora pendent. Itaq; dictum est supra, a .is ' ' sebrilis calor est idem cum naturali subiecto & re,nec nisi solo modo differt.Declaratum est autem in prima A phorismorum,tum alibi Ope,qudd naturalis calor in humido fundatur, estq; re unum calor natura. lis & humidum:quod & hic iam ex uerbis Galeni in secundo Regiminis acutorum docuimus. Quambrem his duobus fundamentis demonstratis, si calor naturalis febri accendatur, humidus tamen adhuc erit: aliter transitus erit eX humidissima substantia in siccam protinus, S erit uita sine humido. Quomodo igitur Galenus potuit febrem uocare morbum calidum S siccum absolute: cum esset calor humidus. Ob hoe,si quis recte definiat febrem iuxta Galeni sententiam, calorem potius humidum, quam siccum appellabit. Simpliciter igitur Galenus febrem morbum .ap.,. sis iam dicere non potuit, comparative autem potuit: cum enim omnis calor humidum naturale depascatur ut Galenns inquit in libello de Via .d. c. respirationi ) loge magis sebrilixunde ab opere siccus,quod exsiccetium catus est. Quomodo autem exiccet, declarabat Philosophus quarto Μe
349쪽
LIBRI II. TR Acri V. 363git, eoq; res siccior euadit. Esse autem febrem calorem tantum,qui uitiet naturae opus, cum toti corpori communicatur, eX hoc liquet, quod si calor esset siccitati iunctus, tantus calor toti corpori uel cordi ipsi insitus,atque ex eo in uniuersum corpus deductus quod operationes laedat, quis erit morbus an forsan esse non poterit ξ Sed si dicas uersia uice, si febris est calor,& sine siccitate,cum siccitate iunctus calor quis morbus erit Dicimus & hunc febrem esse si cum comparative sumitur, sed sero aduenit, simpliciter autem nunquam, nullus enim esset, ut diximus, naturalis calor tunc,si siccitas praedominaretur. Quia igitur plusquam decet calor se-brilis siccat,sicut dc calefacit, ideo humectantibus non minus quam refrigerantibus semper indiget febrie nies.Hac decausa igneum calorem Galenus appellauit febri lem,ac febrem calorem cum ccitate. At dices, Cur non omnis morbus hac ratione calidus etiam siccus non est immodica enim caliditas plus iusto semper exiccabit.Respondeo,caliditas impressa cum quieta fuerisinos exiccabit,nisi siccitati iuncta : febris autem
in calore influente motu semper siccat.uelut calidus aer semper plus iusto siccat:non tamen eruca,uel indica nux aut caro.
coNTRADIc ΤΙ Ο ππVI. Iudicium omne an in morbi consententia. gna eX parte morbo in suo uigore consistente, fiunt iudicatio- eom.t s. in Rnes,inquit Galenus prima Aphorismorum:non semper igitur illas tunc fieri docet:inde etiam Princeps,Et non fit crisis in principio morbi,nisi perniciosa:& in ea quae statum antecedit non est securitas.sed ipsa dii thzbdiminuta aut mala. Crisis autem bona fit in hora status.Et rursus dixit parum ante,Completa autem Crisis fit apud statum,Sc fortasse, cum aduenit declinatio. Manifestum est igitur,quod iuXta Avicennae sententiam, in quocunq; morbi tempore crisis,seu iudicatio morbi fieri potest, etsi in principio sit perniciosa semper;& plerunque etiam in augmento. Galenus autem prima Aphorismorum duo tempora solum assignat, in quibus indicia iudicii apparere possint:non in principio,dicit,sed in augmento Sc statu. Itaque iam constat dissidium,cum nec in declinatione uelit fieri iudicationem,nec in principio. Dicet ad haec forsan quispia, quod quae in principio accidit iudicatio, exit sine signis:& quae in declinatione,erit cum signis in statu:ita quod signa iudicationis in augmento significabunt iudicationem in augmento uel statu: S signa iudicationis in statu iudicationem in statu uel declinatione. Sed pars prima resposionis stare non potest,nulla enim crisis sine signis,faltem demostratims esse Apotest. Quod infra Galenus docet,cum dicit,ut siti dores sanguinis stu- eom. Aus,rigor,alui profluuium,S uomitus. Quis ambigit,nullum horum signorum
350쪽
3 4 HIER. CARDANI coNTRADI c. ME DIGgnorum,praeter rigorem,esse futurae iudicationis sed praesentis signum. Rigor autem est proximo futur .Vnde Hippocrates secundo Epidemiorum demiratur Zoilum laterali morbo laborantem sine rigore iudica- tumi& recte,cum in phlegmonibus iudicatio bona a suppii ratione ortum habeat:suppuratio autem phlegmonis interni, etiam in continua febre riu orem adiiciat. Per iudicationem plerunq; Hippocrates ad salutem repentinam intelligit mutationem, ut etiam in libro de Μedicis praeceptis in fine. cum ait:Iudicatio est morbi moliatio:Subiicit autem quam exolutionem intelligat illico,quoniam falutarem: inquit enim, Parilos autem morbos P ΑΖ' medela exoluit. Neq; potes dicere,quod Avicenna intelleNerit per principium primam diem, nam primo de Crisi quandoq; in prima die morbus ad statum peruenit,& tunc poterit fieri salubris iudieat δε non esset si mper perniciosa. Neq; etiam Avicena intelligente de principio genera cap. i8. li morbi, in quo nondum coctioniS signa manifesta apparent primo de Crisi. Galenus potuisset de prima die intelleXisse in Aphorismo: clim, ut dixi,tunc etiam praesentis iudicationis signa quandoq; appareant. Relinquitur igitur, ut uel Galenus loquatur in prima Aphorismi parte depraedicentibus iudicationem signis, S in secunda tam de praed1centibus, quam etiam demonstrativis: uel quod Auicerina non recte admiserit uel perniciosam morbi iudicationem in illius principio. At ibi Galenus , si
quidem primo de Crisi,inquit: Quod si sudores in morbi principio apparuerint , uel profluuia alui, aut sanguinis, haec nunquam morbos finierunt. Vult igitur haec potius esse natur.e irritamenta,quam iudicia: quod aperte docet quarea Aphorisinorum. Declarat autem Galenus, Crisimnon fieri, nisi in statu uel parum ante, Hon autem in principio, tertio de δῖ ditii Crisis quidem non sit, nisi in statu,uel parum ante: mors era. postprin. autem contingere potest in tribus temporibus, scilicet principio, augumento,& statu.Sed nec in declinatione: inquit enim, Si in statu crisis non sitit,multb minus in declinatione illam fieri continget. Est autem huius rei in his uerbis contenta demonstratio huiuscemodi breuis: uel morbus proritare naturam ad iudicium atq; certamen potest hora declinationis, aut non potest: si non potest,nulla erit in declinatione crisis:si potest,ctim acerbior fuerit in statu, illam proritare debuit, nec eXpectare declinationis tempus. Ad haec, inquam, dicimus: declinationem crisim non admittere sui natura, ratio enim concludit. Desenditur tamen Avicenna, quia per accidens contingere potest, cum hora status morbi impedimentum adfuerit: quod ego quandoq; uidi,homine cui futura erat per sudorem crisis in hora status in frigido loco constitutoecum autem quieuisset febris accenso igne sudor multus profluAit,ac liberatus est. Ηori; in i