장음표시 사용
351쪽
LIBRI O. TRACT. V. 3 squam existimet Avicenam posse tueri quod de declinatione accidentiu
loquatur . nam tunc cessat crisis causa, & est molestiae materia. Per sta tum enimquid intelligeret,docuit Galenus primo de Crisi, cum diXit, eapi. Vehementissimum enim morbi tempus statum dico.Constat aute uehementissimum esse tempus morbi cum symptomata maXime saeuiunt. De principio aute sic Avicennam tuebimur,nanq; tertio de Crisi,docet cap. 9.in prin. Galenus, in principio quandoq; aegrum repente mori,non tamen Crisi: quia dicit adeo morbus magnus est,ut natura non audeat morbum aggredi crisis autem non sit ine pugna morbi naturaeq;. Hoc tamen mortis genus per crisim factum uocat Avicenna, quia subito accidit,& cum pugna naturae cum morbo:nam et si natura ut recte Galenus morbum non aggrediatur,morbus tamen illam adoritur: unde fit aliqua pugna, quae speciem quanda malae crisis refert.DiXimus autem perfectam iudicationem in summo morbi uigore fieri debere.Est autem absoluta iudi
catio,prima Aphoris quae seX habet condi tiones:quod materiam extru com. Q. dat e corpore,non per abscessium,aut transmutatIODC, materiamq; peccatatem,non aute alia,& quae per couenientes regiones. nam crisis per sanguinis sputum haud erit laudabilis,quae facile tolleretur,praecedente coctionen decretorio die. Itaq; recte dictum,eadem signa cum in principio apparuerint,quae in augumeto uel statu crises indicare solent,deliria osten dere.Nanm,inquit,nihil statim ab initio iudicari potest. Haec igitur atq; 1.reg.acuti repentinam considerans,quae illis succedit signis, morte Avicenna, tum ς0M M quod agentium naturalium esset cQntrariis semper quantum licet resistere,inutatione ab initio ad morte factam et si quicquam ad uerae crisis rationem deesset, crisim tamen appellauit. Crasim nanq; Avicenna uocat quacunq; subitam mutationem ad salutem,uel ad mortem,quemadmodum Galenus eam diffiniebat secunda A phorismorum, S sic illam fieri eom.i, in principio nihil uetat. At ut uere accipitur crisis,est agitatio materiae facientis morbum a natura,& haec in principio contingere non potest. coNTRA DIC ΤΙ Ο π XVII. Morbi an airtutis maior in uictu indicatio.
ALiquando etiam in ipsius morbi uigore,ubi casus aliquis interue- hom mnerit robur naturae dissolues nutrire cogimur: prima AphorismO- tract.1.ea.8. rum Galenus inquit.Quod & Avicenna docuit in prima quarti,cum dixit:Et cum times casum uirtutis tunc melius est aegrum nutrire. Et paulopost Et corpora bilios a proprie cum assueta fuerint plurimo cibo,nisi cibum sumpserint in principio accessitonum, imo etiam in statu qui dete-X rior
352쪽
Fen. 4 , cap. t. rior est duorum alterum incurrimi:aut enim in syncopim cadut,aut e
PQR P ,'' tenuationem illam quam Hippocrates primo Prognosticorii descripsit sed tamen diXit in primo libro,quod cum symptomata grauiora efficiuntUr minuere debemus cibum:quare non uidetur conueniens ut illis uirtutem prosternetibus debeamus dare.Et,ut ad institutum reuertar,nono
cap. 13. A rtis curatiue, dum de hoc ageret,inquit:Mavima igitur dignitas ipsam est uirium:quando nobis uiuere ex ipsarum custodia constat:ut cum uitam ipsas esse uires,aut earum actiones necesse sit. At uita ipsa nihil prius in animatis corpore esse potest,propterea quod nec fanos esse citra ipsam uitam licet.Virtus ergo omnium prima hominibus custodienda est. Seruabitur autem si nec substantia illius inanis reddatur,nec mutetur tanta
mutatione ut corruptioni sit propinqua. Atq; huius custodiae pars est,ubi 'P'Τ' '' temperiem ipsam praesentem seruamus, uel absentem induLimu
o. . in prin. A uirium autem Indicatione proXima est,quae ab affectibus quos curare proponimus,nobis aduenit.In duodecimo etia Artis curativae, in synco-ςyp pe a crudis humoribus uinum euhibet cum pane,quorum utrunq, mor
Ei, ὸ bo euidentissime aduersatur. Et paulo post in syncope a bile uinum,te- status iam tamen bili nihil uino amplius nocere. Et decimo eiusde enarrat longam historiam illius,quem ab initio cibans febris,aut parum ante, quod uirtus succumberet ieiunanti a morte seruauit. In duodecimo etiaeiusdem dum de Syncopa agit quae initio calidorum humorum cum febre prouenit,dat uinum aquosium, ut lutea,cerebrum suillum astarum, ς'N 'Τ' carnesm,etia ante absolutam materiae morbum facientis coctioneI cum
'' tamen constet in febribus dare carnes, & uinum, esse uictum monstruo sum Petrωnae primo regiminis acutorum. A tq; in hoc ipso libro unum
Om statuit tam fanis,quam languentibus comunem scopum,uitalis uirtutis conseruationem.Sed tamen oppositum subiicere paulo post uidetur,cum inquit:Morbus non de nutritione indicat,sed prohibet. Vbi agitur non prohibuerit,& facultas assuerit,tuc nutrimus. Et prima Aphorasinorum Galenus rursus In fanis intentio est uirtutem seruare,uel etiam augere. In longis morbis raro augere,plerunq; tamen seruare. At In acutis moderate debilitatas tueri.per moderatu intelligit,ne omnino decidant S moeom.is. riantur. bd si hoc in uitali & naturali proponit, quam parum curabat
ς δ' animalem,quae celerrime ac maXime alaarum comparatione fatigature secunda Aphorismorum. In decimo etiam Artis curatiuae cum tria haec comparasset, morbum, causam morbi, S uirtutem, has uerbis utitur:
Cum autem in his examinandis non parum uisa est ad hominis salutem momenti habere uis ipsa,supple naturalis: itaq; de ea non leuis ad agendorum considerationem cura habeda est.Hic liquido eX ui sermonis morbum
353쪽
LIBRI II. T R A c T. V. bum & causam principalioris indicationis facit.Inde non multis post uerbis subiicit:Si horum trium indicationes pugnabunt,eam praeseres,quae ualidior fuerit,aliis duabus non neglectis.Rursus in nono eiusdem,Vt in yp ' sanis principalior intentio est,illos in statu, in quo sunt, seruare: ita inaeo ris amouere affectum qui praeter naturam est:quare in diariis febribus propemodum nullam de uirtute curam habendam suadet. Quod &in octauo iam libro dixerat.Vbi hanc prope paucis ante uerbis defini rat quistionem .dicens:Si febris indiget frigidis atque humidis perpetuo,
natura autem,& consuetudo,& anni tempus,aetas,ac reliqua omnia in unum consenserint, calidaq; ac sicca eXpostulent, febris uero mitissima fuerit:tunc neque calefaciemus,neque siccabimus,sed neque tunc infrigidabimus,liumectabimusversed mediis utemur. Liquet itaque illum morbum exiguum omnibus naturalibus causis simul eoniunctis contrariis aequiparare. Igitur morbi ualidior est indicatio quam uirtutis in quali cibo eXhibendo.non autem de quantitate,de qua iam nunc est sermo. Quod autem necesse sit primam morbi habere rationem, patet in acutis,cum illius uirtutis debilitas ex morbo proficiscatur. propterea x ςQR recte dixit Princeps, saeuientibus symptomatibus debere subtrahi cibum, non addi,nam tunc natura occupata est. Accepit autem hoc ab Hippocrate secundo Regiminis acutorum,dicente: Ingens quidem mmium est, si cui ob morbi laborem aut acumen imbecillitate sorbiti nem aut potum porremerit. Dictum autem Galeni,quod symptomatibus uirtutem prosternentibus illico dandus sit cibus nam sic solet ad duci,parumq; resertisi quis recte pensitet eo loco scriptum est,ubi intelligimus,ex nimia inedia hoc contigisse. Nam Hippocrates in textu di Nerat,Coniectari autem oportet,an aeger usque ad morbi statum perdurare possit. Alio etiam in casu nutriendus est eger,cum imbecillitate uentriculi tum maxime oris illius laborat:non quod cibus iuuet perse,sed quod immixtus laedenti materiae,tum etiam sua qualitate laesionem illius mitiget. Ostensum est enim in sexto Contradicentium medicorulibro,neruos qui ad os uentriculi ueniunt, eiusdem esse paris,atque substantiam unam habere cum his qui ex cerebro in guttur,fausies,pulmones, ipsum cor, pectus,iecur, lienem, atque septum,& renes permeant. Quo fit, ut ore uentriculi affecto totum corpus compati grauiter necesse sit: tum magis quod,ut ibi ostendimus, nec ibi profundi sunt, sed insuperficie S magnitudine conspicui:eo factum est, ut cum aliqui sic laborantes cibo & potu iuuarentur,multi crediderint in syncope Suiribus deficientibus conuenire cibum.nam ct ille iuuenis ex decimo A tis curuiuae ob uentriculi os compatiebatur. Tertius est modus,cum X et mate
354쪽
materia praua eXurensi e Xtiterit,ium maxime mobilis aut pestilens. Sed nec hic alius est a primo,nam nisi nimis tenuiter ante cibo &potuero a illum usus sis,non proderit in syncope cibi uel potus exhibitiosed
potius hominem ipsum enecabis. Nam si cibus aut potus uirtutem augerent, mori hominem eX ullo morbo esset impossibile. Nanque instauratione continua facta tenuis cibi,aut ouorum,aut uini,vel succi carnis,si uirtus augetur pugnatq; cum morbo assidue, illi non accidente au- Nilio,huic perpetuo,tandem morbus finietur manente uirtute:Cum igitur hoc non contingat,haec duo necessaria sunt, primum ut dum coquitur cibus,morbus humores ac languinem interim depascatur atque inficiat:&quod non probc cocoquitur ex cibo ipsi morbi materiae,uelut auctarium accedat. Quod si ita est, aliis in casibus quaquam labentibus uiribus quaenam prorsus eX cibo spes adest: quin potius si qua superest eo suffocato tollitur. Quomodo autem hic agendum,& quod nullus hoc
modo nobis periit, in arte curatiua,quam quatuor libris scr1psimus edocuimus. Nunc autem tempus est ut doceamus generaliter,quod & alias dixi,quantum ad cibi pertinet non qualitatem sed quantitatem, magis uires quam morbum attendere oportere. Si autem morbus maior sit
quam uirium imbecillitas, nulla certa potest dari regula. Sed iudicio, in quo plerique decipiuntur aegri periculo atque iactura utendum est: cap. i. atque haec est Galeni eXquisita sententia decimo Artis curatiuae,ac etianono eiusdem . Quod si quandoque dissit,in omnibus praeferendam esse 'ξ uirtutem, finis causa illud docuit. Nam quis adeo absurdus est,qui ignoret uirtutem seruandi causa omnia fieri : cum,ut recte dicebat, uita sine eap.13. uirtute esse non possit. Sic in nono Artis curatius etiam in aegris,ut fini propiorem, commendat uirtutis custodiam. age eXemplo: Daedagogus saluti puerorum praesertur, ac illis instituendis salutem magis habet commendatam, ut qua pereunte institutioni nullus prorsus locus relinquaturinum propter hoc sedulus magis erit ac magis laborabit circa se lutem ξtotosque consumet dies in eXplorandis lacunaribus tegulisq; ne incaute illos opprimant:an his potius animaduersis quasi per ocium, diligenter instituet pueros,atque assidue docebit. Caeterum quod ad exemplum Galeni attinet, primo Regiminis acutorum,de duobus illis late-
rali morbo laborantibus, quanquam hic locus esset disputandi, quia tamen liber in immensum crescit,ad tertium librum ubi de uenis latis agitur, reseruetur: hoc uno tantum addito, quod prior non ob vitalis uirtutis robur,ubi cibum assumpserit, mouetur: neque alter, ob imbecillitatem seruabitur.sed hic ob inanitionem seruabitur,alter Ob 1epletionem morietur: reIiqua posse aut non posse ferre indicabunt, priorisque eXempli longe plures seruabuntur , quam secundi : cum qui-
355쪽
LIBRI I I. TRACT. V. 3 que debito quod ille ibi exposuit regimine utentur: imbuix ullus exsecundo eXemplo supererit. Nunc autem ostendamus quod dixtimus , scilicet quod plus possit morbi quam uirtutis indicatio in cibi quantitate exhibenda: inquit enim Hippocrates A phorismorum prima: Aeger ab initio nutriri debet, ut possit, usq; ad morbi sidium suffiLere,in A,sό quo tenuissime nutriendus est. Si igitur parum in statu ob morbi uehementiam,cum uirtus tamen debilis sit:multum ab initio morba,ctim uirtus ualida est, quod morbus sit imbecillis inquit enim alibi, Circa initia
S fines omnia imbecilliora, cum uero consistunt sortiora liquet, quod a. Aphori morbi potius quam uirtutis curam gerit. Nam si uirtutis rationem pro 4p' poneret, affatim in statu & ab initio tenuiter aegrum nutriret: at oppositum e directo fac1t. At per copiosam nutritionem nutrimentum quod plurimum nutriat,ut oua,& carnes intellige non quantitatem:neq; enim unquam multa cibi quantitas ullo in morbo eX materia conuenit. nam si uirtus ualida est,haud eo indigebit: si imbecillis, non poterit concoquere. Solum igitur quandoq; cibus multi nutrimenti conuenire potest.
cONTRADIcTIO XπVIII. Sensne,an iuuem laborantibus calidiora conueniunt. Alidiores partes, si intemperie labantur frigida, calidioribus indi- Igent auxiliis,ut quae multum a naturali statu remorae sint: frigida
autem parum calidis indigent: parum enim a naturali statu recesserunt: septimo Artis curatiuae. In odiatio uerb Artis curativae duos proponat homines eadem in regione Ortos temperata, aegrotareq; alicrum muς e, i, Anem assuetum calidis siccisq; cibis, & calida temperie, in regione autem eap.s.frigida, hyeme & constitutione frigida atque humida. reliquum puerum frigida humidaq; temperie,& assuetum humoribus frigidioribusq; cibis,
in calida autem regione,ac constitutione aestatis tempore. Primo omnie X parte calidiora & sicciora conuenient: secundo frigidiora atq; humidiora: nisi quod respectu aetatis puerilis calida non frigida competunt. Inde subiicit,Consuetudo de similibus semper indicat. A iam tempus, region constitutio semper sibi contraria,nisi fuerint temperata.De natura es aetate adeo obscure ibi loquitur, sed tamen quod similia postulent eXemplo declarauerat, ut loci sententiam explicare hic non omnino tutum sit. Nono etiam eiusdem, docet plus omnibus his posse consuetudinem: nanq; frigidus natura,vel etiam iuuenis, calidis assuetus, a calidis non lae- cap.is. detur. Intemperiem autem duplicem nobis insinuauit: Naturalem,quae sibi gaudet similibus:& Acquisitam, quam palam est,si consuetis natura gaudet, etiam similibus debere: at non debet, quia praeternaturalis est
ideo l. oluit aliquid dixisse,ubi propter difficultate rei nihil tuc dicere au-
356쪽
3so HIER. CARDANI cONTRADI C. ME DI c. sus e Nunc nulla mihi est cura,quod senes humidis indigeat,ad senium retardandum, calidisch: nam in praeseruatiuo genere longi periodi illud
dictum est cum sermo noster de his quae nunc maXime conferunt propositus sit: neq; dubium est, si humidis ualde seneX utatur, quin in anasaria eam incidat: nam membra ualde dissimile natura non concoquunt: sed moderata sint humida calidaq;,& eX longo usu. Quare rogo te lector tev toto hanc ab illa disputatione seiungas. Igitur ut ad propositam quaestionem reuertar,Avicenna quarta primi de utroq; eXplicauit scilicet de cap.2 in fine. naturali & praeternaturali intemperie , quod similibus sit adiuuanda: ideoq; seni frigida & humida, neq; modice,nec sicca eXhibet. In oppositum est Auermes cum ratione quam adducit: si enim seni frigida ualde
T CN' ς p ibuerimus febricitanti, morietur aeger, ad ulteriorem enim transibitantemperiem:iuuenis uero non solum non periclitabitur,sed etiam tuu
bitur. Similiter sic sensisse uidetur Avicenna, cum dixit in prima qua tract.1. cap. . ti, Cum dederis aquam frigidam in potu , non sit calor innatus debilis, covi. nec iecur frigidum. Sed in uno est differentia, quia Galenus prae . supponit quod morbi sint aequales quo ad sensum, non quod aequaliter recedant a temperie propria: tunc enim seneX febriens si aequaliter febri
re, ut iuuenis uideatur, multo magis premetur, uehementioreq; febre
quam iuuenis infestabitu nob hoc itaq; frigidioribus indiget,recte inquit
Malenus:& Averroes recte: nam ubi aequaliter a proprio statu recederent leuiter Dioida curabunt leuem febrem que in sene erit, adiuta etiam au-
milia a natura erunt frigida atq; humida: at in iuuene nihil proficienti in quo febris quidem aequalis est senili, sed totus calor longe acutior ac maiaior e poteruntq; quemadmodum S sebris accidit, eX conspersa aqua, ut ignis accendatur leuibus frigidis irritare febris uehementia S magnitu M. Accedit quod senes forsan a frigidis immoderate patientur ob virium imbecillitatem,oportebat enim senem ualidum S iuuenem, imbeia cillem accipere: nam quae eX aetate accidit in uarium robore differen tia, haud est prassientis considerationis et sed tantum quae merito temperaturae.Est autem Temperatura quadrupleN,Naturalis,& Aequalis,&Ιnaequalis, sed tamen naturalis: & inaequalis consuetudine acquisita, uel aetatis necessitate,quae aut non laedit, aut parum laedit,aut omnino est inemendabilis,ut ualde senum intemperies: & quarta quam Malam uocamus intemperiem, quae laedit, & naturalis non est,& merito sui est fati
bilis:etsi non semper ob magnitudinem curari possit. Est autem duplex genus frigidioris calidioris te, aliud quidem quod quantitate ac potestate maius,ut lactucae magna quantitas:aliud quod gradu ct natura,ut modica mandragorae portio. SeneX igitur hoc secundo genere litetur, sed modice itum maNime, cilin aequaliter uidebitur febricitare: sed & tunc,si
357쪽
uires serant, copiose: parum autem si uel uires non ferant, uel si aequali lapsu a proprio recedat temperamento. At iuuenis primo genere utetur, affatim scilicet modice refrigerantibus, ubi febris aequalis sit: affatim autem uehementer refrigerantibus, ubi aequaliter aproprio recesserit temperamento. A vicennae autem dictum de aqua frigida,est ob timorem aea corpore non possit expelli: cum enim huius causa detur, scilicet ut expellatur , calore innato ualido tum maxime iecoris indiguit, quare hoc temperamenti merito haud accidit.
Sed quoniam diXimus, frigida iuueni febre laboranti minus conuenire,uidebitur regula tertio Artis curativae data uitia quod morbi aequa- ev.f. libus in gradu curentur, nam de curatione agit tantu ut a morbi ratione pendet: seu enim loci, seu temperamenti causa uariationem suscipiat, eo loco non curat:sed tunc indicationes miscere oportet. Sed adhuc dubium est,nam si aequaliter recedant a propriis temperamentis seneX S iuuenis, ob morbi naturam aequaliter frigidis indigebunt: seneκ uero ob temperiem frigidioribus, igitur seneX utroq; modo frigidioribus indiget, cum tamen leui laboret febricula. Hoc uero iam discussum fuerat,nam tunc paucioribus frigidis,attamen uirtute frigidioribus indigebit: iuuenis autem pluribus,at minus frigidis. Sed adhuc remanet dubitatio,quia laborante biliose & pituitose grauedine , si frigidiora seu minus calida pituitoso exhibeantur, duo sequentur inconuenientia: primum,quod si uix sufficit concoquere biliosus: igitur pituitosus non concoquet materiam, quia minus habet de calore,& sic non sanabitur. Secundo,quia generabitur facillime lioua pituita, quae aggregabitur priori: in bilioso autem obtemperaturam nequaquam. Dico igitur quod in morbis materialibus ubi de causa consideratio habenda est,aliud oportet statueremam ad concoctionem senex & pituitosius calidioribus indiget quam iuuenis,& biliosus.Ideo bene egit,ut recitat Bras auolus,Leonicentis,qui annum agens L Aphor. o. LXXXmvII.tertium scilicet,seu uerius quartum a centesirno,iure galli castrati,& uino dulci ac potentissimo a grauedine S raucedine,contra Hippocratis spem in eo Aphorismo declaratam,curatus est. Dictum igitur Galeni de Immaterialibus morbis, uel de morbis qui a materia fiunt,illa non considerata, intelligendum est. Sed iam ad diuisionem de temperatura deuenio. Omnis intemperies,quae non laedit aut modice, in eo mombo qui ab illa non pendet,similibus indiget.Seorsum autem naturalis uel custodiri debet,si leuis,uel in homine occupato uel curari, si grauis. Acquisita autem si melior est naturali, conseruanda est,quandoquidem non habitam quaerimus,sexto de Tuenda sanitate. At si deterior aut aequalis illi in prauitate fuerit, abolenda: nec tamen immutanda constretudo.
aliud enim est consuetudinem mutare, aliud quod ex illa prouenit iam
358쪽
lib. i. Contra. auferre: diXimus autem de hoc alias. Sed ne existimares ob consuetudi-ua 6-ςQΠx ' nem,quae mutanda non sit,etiam intemperiem custodiendam: uoluimus& de hoc te admonere. Hoc uero de temperie dictum est, ut intelligas, illam amoliendam sed sanitatis tempore non,cum alios morboS,tum ma- Contradi. 22. Nime praecipites & acutos. Cum igitur morbus,causaq; ac temperies disia
huius tr/'- etsi dictum si superius, quod medicamentis indigent compositis, id etiam locupletius hic exponetur. Dissicile autem hoc uidetur: Primo, quia medicina composita est refracta, igitur cura non erit per aequalia in gradu, affectui enim frigido,ut
duo si cinnamomum non mutatum competit, quomodo idem refracta, culti.doc.3. & imminuta eX compositione uirtute curare poterit Accedit,quod Gas p- - lenus primo de Temperamentis immisto,& Avicenna prima primi concedunt eX primis qualitatibus fieri unam rmam mediam, quod & in primo de Elementis fatetur,igitur cum secundae S tertiae eX PrimaS pendeant, non poterunt esse distinctae subiecto in medicamento iam ad minima commixto. Ad haec superius iam diXimus.& nunc quidem clarius, primas qualitates quae secundarum S tertiarum uirtutum sunt fundamentum, esse elementorum qualitates, quae non miscentur magis,quam quae eX illis oriuntur,& quam ipsa elementorum corpora. Verum temperamentum est ab impressivis quae in unum coeunt. Medicina autem refracta primas qualitates elementorum integras seruat, impressiuas nequaquam. Sicut agitur cinnamomu in niue infrigidatum humectatumq, non minus calefacerer,post consumptam frigiditatem illam aduentitiam& exiccaret post humidum abolitum quod eX niue conceperat, atq; Ideo serius: sic & in compositione ad unguem accidit: ob id serius operatur miXtum ac sermentatum medicamentum, non minus, nisi quantum uitio uetustatis ex illo uirium decessit. Quoniam uero Auerroes quinto cap. m. Collectaneorum eXempla Galeni infirma reddit, ut de albo ac nigro colore simul in oculo eNistentibus, mirum est, cur dissimulauerit eXemplum de dulci & amaro in lingua,dum mel absynthio commisceturmam lino ua dulce simul & amarum percipiente,non est quod de materia affumat argumentur manifestum enim est has qualitates non ut in sensu colores a materia pendere. At rursus Averroes quomodo membra trahent quod sibi conuenit, cum non sentiat ξ primo, ob distantiam, utpote pulmo medicamento in uentriculo eXistente: secundo, quia membrum m- sensibile sit,ut pulmonis caro,quae sensu pra dita non est tertio, quia qualitates elementares sensus non sunt obla Rum,sed impressita inpressiuae autem iam in unum coierunt: quarto, quod una impediet aliam: ad hoc abidi Galenus eX Hippocratis sententia, secundo de Elementis respondebat, Plantas & sata omnia quod sibi conuenit trahere, respuere quod contra-
359쪽
LIBRI II. TRAc T. V. 3s3rium est eis:nulliini autem est in animali inebrum quod facultate plana
te careat.trahunt autem simile eX elementorum miXtione, non exi m-
pressivis qualitatibus. quare cur & quomodo trahant satis iam est manifestu .Et nisi ita esset, o minus a luteo Oui uel macere aut glycyrrhida, aut
quouis medicamelo temperamento proXimo morbi OmneS curarentur,
quam a Theriaca,uel Mithridato,ut dici solet,sermentatis:tamen Philonio. Athanasia,atque aliis magnis antidotis,cum ratione hac selum curet quod temperata sint,aut temperamento proxima. Ideoq; affectui eXtremo contraria. Sed quomodo idem membrii sensu priuat,ac calefacit simul 3uelut in coli dolore frigido contingit ex theriacae potu,calida enim ponitur theriaca in secundo ordine:nam si frigidum membru trahit partes theriacς calidas, quonam pacto stupefiet,trahetq; opium,quod frigiduest 3 Divere quidam membra trahere obdolorem,quod dolorem sedat: sed sic membra subirent uices operantis cum ratione ac electione. Alii di Xerunt,quod dolor accendit spiritus,qui frigidum medicamentum ad se
trahunt. Ac sic totum corpus aequaliter obstupesceret,quod minime uerum est. Alii uero dicunt,qubd partes calidae stuporem faciunt. At hoc primo reprobatur,quoniam antiquior theriaca magis hoc faceret.Respondemus,qubd etia alias diXimus, uires eX uetustate opii collapsas. Sed dicunt,stupor est,cita spiritus ob frigiditatem fit insensibilis; ut secundo de Locis assectis,Frigiditas semnum & stupore facit, caliditas motus & uigilias.Ιdemq; primo de Symplomatu causis,Frigida,inquit,& humida non
somnum solum,sed coma,& caron torporemq; faciunt:at caliditas ac sic- caep.f. in fine citas irritationes procreant,& uigilias.Sed tamen unguentum ex styrace ς-p vixi Q
calidum facit,& soporiferum,Dioscorides libro primo:& ibide de Amomo clarius,Calefacit, inquit,& siccat,astringitq;,& somniserti est,ac som- eap.'. no dolores leuat fronti illitum.Idem de Aloe,& apud Paulum de Ane- cap.14. tho.Quid tandem,dicet Galenus partem adesse frigidam,atq; humidam, ideoq; soporiferam:at calidum siccumq; non haec aget,non somuum,non stuporem inducit. Alii dimerunt,somnum cociliari a theriaca, ob idq; solum stupescere locum.Μelius aute, quandoquidem locum dolente prς- ter caeteros stupescere videmus est dicere, quod partes in quibus solutio continui eX dolore accidit calefiunt,trahuntq; frigidiorem theriacae partem, hocq; modo propinquitate locorum calidorum ac frigidorii obstupescere totii. Indicio est,quod calescant eX dolore partes, tum quia diu conflictatae desinunt per se dolerertum quia ad locum trahi calorem naturalem spiritum ac sanguinem nonsecus quam ab ictu aliquo,tradit Galenus.Sed tande quomodo iecur,si calida laboret intemperie,calida simul ob naturalem, frigida ob praeternaturale attrahet intemperiemξRespondeo:tum frigida tantum attrahet,donec laborat,vel moderate calida: sed
360쪽
HIER. CARDANI C O N TRADI C. N EDI c. de hoc alia est contemplatio suo loco discutienda ut conualuerit calida trahet.Non ergo duo simul appetet,nisi diuersarum partium ratione.cONTRADICTIO NXIX. Semitertiana an Typhode longior.
non est flamma eX acre concepta, sed eX exhalatione obscuritas, quae eX
incendio procedit, ut Plato ait in Phaedro. Subiicit S id : Tυφων, κερ-- vli β.αΘ, πολυς ισα πν siματωδους, κρα πν μα κ πνῶδες ἐρρωγώς απο νέφους- Λέγε M 3 u. τῆ ο τυφως, id est, Tu phon est uioletatum fulmen : dc uehemens flatus, & spiritus fumosius a nebulis findens. Dicitur S a τυφως, quod terrae filium,& multa alia significat. In hac ferme sententia est Hesichius,dicens, Tυφων , ο μέγας ροεμγ, τινες δετα Εκ τηρο ναθυμια σεως. Id est, Tu phon, magnus uentus,quidam quae e X eAhalatione. Galenus in septima A phorismorum inquit: Eπ' ἐ-νων ' διαφορας των πυρετῶν οραψαν , εαυαλον .u λειπυρέαν , Ελκωδα τὸ κρατυ αλει κρα λοιμάκει, κρα καυσον, id est,Ob haec aute differentias febr1um scripserunt Heptatam,& Lipyriam Heleodem,& Tuphodem,pestilentem & ardente.Fuchsius una eandemq; dicit Typhodem atq; Hel
codem:quod neq; uerum est,nec ev nominis ui ostenditur. Aetius autem cap.89. libro V.inquit: Si circa uentrem erysipelas fuerit,lipyria succedit: si circa iecur,Typhodes:si circa pulmonem,crynaodes. Quod ut iacuit hausit Hermolaus Barbarus,cum diXit ea ad unguen,quae nunc recitaui. SimiliS eriti Dio eap. ror decepit Fuchsium,cum ελκώδουν & ἱλώδεν confunditmir magne eru- de crimno. d; tionis:sed qui saepe seu ob 1cribendi celeritatem magnis labatur erroribus,seu ob incuma:Nam in Aphorismis editis,uigesimiquarti primae particulae,pulcherrimi sane,em toto obliuiscitur,utq; adeo etiam ipsius Hippocratis teXtum p r tereat.In Praefatione autem Ptolomaeum Euergete Iuliano facit plosquam seXcentis annis antiquiorem, clim ui X quingentis ac Ilouem annis antecesserit:nisi de primo Euergete intelligat sed decuit uel uerbum addere claritatis causa. Scio hoc ad rem medicam nihil pertinere:sed tamen optarem illius maiorem diligentiam,ut maiore etiatide opera illius apud posteros maneret. Simili desiderio teneor, ne quicquam alieni sibi adscriberet,postquam proprio ingenio adeo foecundus, suisq;