장음표시 사용
361쪽
LIBRI II. T c T. V. 3s suisq; Iaboribus est.Sed & Leonicenus Elodem pro Helcode trans ulit. Legitur tamen in libello aduersus Iulianum. καἔαπιρ οι τυψωδωρ post initiam ἱλώL: μαλε- . quas dicit maxime humidas etle febres: seu igitur τυ BPκ atque ἱλωδu unum genus siti febris,seu diuersum , non nisi humidarum febrium τυφώδει genus est, neque quod erysipelas iecoras necessario consequatur. Μanifeste primo illas Galenus septima Aphorismorum, ab hepatica ac aliis seiungit. P3st etiam in prima Aphorii morum morbos alios connumerat, qui acuti secum conuinctam habent febrem. ut intelligamus de sebribus,quae sine phlegmone fiunt,tum
locutum esse cum Typhodem connumerasset. Febris etiam quae iecoris consequitur erysipelas acuta DO parum est.hanc aute Gai. semitertiana longiorem facit. Aberrat igitur in hoc AetiusξHercle no:sed Typhodum febrium genera duo sunt,alterii quod ab incendio & fuligine dictu, quod acu tu est,& iecoris sequitur erysipelas:aliud lentum, 'xq; humidu, his , ό.
quod semitertiana longius producitur. Costat sane Galenum uarie usumve bo m/φωδους, quandoquidem libro, Quod animi mores corporis sequantur temperaturam his uerbis eX Hippocrate sumptis utatur, ων u αἰν αγκωνι πρυθ μανικοι o ομωμοι - αν αΠ--,τυψω. Ea sunt scripta secundo Epidemiorum,quorum sensus est: Quibus sest , uenae in cubito pulsant,hi furori sunt obnoxii & iracundi: Quibus autem quiescunt, Typhodei. Bartholomaeus Sylvanius Salonensis uertit, Succensio stupori opportuni. quae uerba difficilius sonant Latine quam Graece. Cornarius Stupidum Uertit, non feruata nominis qualitate. Rem ego docebo,tu modo quibus uis commodioribus uerbis licet uta re. Scis eos qui in fumo obuersentur sensibus detineri, atque hebetudine quadam : huic similem affectum patientes mente Typhodeos appellauit. Sed quomodo Typhodes semitertiana longior esse potestiquandoquidem uarietas dispositionis longitudinem morbi ambat . quarta
Aphorismorum dicente Galeno Variae dispositiones serius uinCuntur eom. ecquam una . Accedit ratio.nam in semitertiana cum humor miXtus pesecet,uel a duobus membris diuersis,uel ab uno duplici intemperie laborante gignitur, utroque modo ut morbus curetur est perdifficile ΗΗ- mores etiam crassi, atque tenaceS,difficilius concoquuntur caeteris Omnibus,seXta Aphorismorum: M tales in semitertiana sunt. In Typhodo Aphoris. autem,sive sit ardens febris, ut Leonicenus eXponit, qui eam appellat m ςQNNς
succendentem seu humi da, constat impossibile esse illam febrem, in qua sudor ab initio apparet, e crassa constare materia: quomodo igi tur semitertiana Typhode longior Θ Respondeo igitur , quod Typho des est febris quae nec heptata est,nec lipyria,ut ex septima Aphorismo rum a Galeno colligitur:est tamen eX his,quae eta multa materia Pitui-Υ tosa
362쪽
3s6 HIER. c ARDANI CONTRADI c. MEDI c. tosa gignuntur:sudorq;,qui in illarum initiis apparet,longitudine morbi significat,scilicet ob materiae multitudinem:scriptum est enim secun- sectione.i--Epidemiarum Signa decretoria quq non decernunt,mortem,aut morbi longitudinem significant:est autem sudor signum decretorium, quare tales febres,quae cum illo adueniunt,ualde prolivae sunt:tum maxime dii,sb cet' cente Hippocrate, Sudor multus ex somno famis,cum homo uictu moderato utitur,liumorum significat abundantia: sudoris enim multitudo quarta apho. si quid aliud signum,materiae ostendit multitudinem. Dissert autem se- hQris 4 mitertiana quae & Ηemitritaeus Grece dicitur a duplici tertiana,ut a GaE , . leno habetur in libro de Typo:inquit enim,TripleX semitertianae genus: minimum,quod Typum habet horarum uigintiquatuor:mediiim,quod
horarum trigintakX:maXimum auto,quod quadragintaocto, quod continuae proXimum est.Nullum aute,ut ibi inquit, periculo uacat: aliquod etiam genus continuum est,aliquod intermittes. Nec solum inter acutos morbos,sed etiam inter diuturnos ab Hippocrate morbos adnumeratur. Vnde patet cur dixerit in prima A phorismorti Galenus recte semitertianam esse mediam inter acutos morbos ac diuturnos: non quod media sit inter utrunq; Here,perabsurdu enim est,msi uelimus omne semitertiana,esse acutam conuersiua,cum differat inter se genere,ut mori ostendetur,sed media est semitertiana, quod quoddam genus acutum sit, aliud autem diuturnum. Affligit enim,ut ibi inquit,uentriculum,& neruosas
partes,ac medias: tum etiam commouet lethargos, uigilias attonitas,animi deliquia,&0ncopas. Nonnunquam autem in tertianam desinit, Squandoque in duas tertianas,& aliquando in duas quotidianas. Mani- eap., iuxta fi- festum est autem,ut secundo de Crisi habetur,tertianam,si exquisita sit, Bςm, duodecim horas pertransire non posse:cum idem iudicium sit de dua- h. bus,ut parum ante iam diXerat:quare duae tertianae singulis diebus inua- 'p'φ' '' plerutique typo non excedente in singulos dies horas duodecim: at rarissimc ad uigintiquatuor peruenient. Μinimus uerbhemitritari, seu semitertianae typus est horarum uigintiquatuor, ut iam docuit te Galenus: quare non minima inter duplicem tertianam & semitertianam, uel eX solo typo differentia erat manifesta. Neque tamen duplicem tertianam eMedere horas uigintiquatuor est impossibile:uertim tunc a semitertiana aliis notis dignoscetur. Verum an semitertiana dicatur,Galenus in libro de typis satis dubitasse uisus est: seu quod,inquit, dimidio circuitus tertianae reuertatur: tertiana siquidem singulis duobus diebus semel, haec singulo die semel ratque sic hoc nomen etiam duplici tertianae conueniret: vel quod semitertiana sesquitertianam sonet, id est,dimidio longiorem tertiana: nam accessio tertiana duodecim
363쪽
LIBRI II. TRAc T. V. 1s est horarum,hemitritaei aute decemocto excedit: sed & hoc male conueniebat: eum, ut diXimus, ad uigintiquatuor accessio etiam semitertianae minima eXtendatur. A liter quod uigintiquatuor horas continens in singulis accessionibus dimidium obtineat amplius quam sexdecim, qui numerus horarum est tertiae partis typorum tertianae,quartanae,quotidi
Πῖq;.Vet,ut A gathino placuit,dicta semitertiana,quod a tertiana deri u
tur. Hoc Hunc recentiores sic eXplicant.nam hemitritaeus tertiana ct quotidiana conssat: itaq; hemitritaeus tertianae dimidia parte tertiana est:inde figura Μetonymia dictus semitertiana: cum tertiana potius sit hemitritaei dimidium. Vel dic,quod cum tritaeus horis XL vnI. absoluatur, hemitritaeus dimidium spatii occupans,semi tertiana.uere dici potest: Uerum ad utiliora transeamus: ostendit autem Galenus semitertianam in libro de Morborum temporibus ex miXtione quotidianae ac tertianae fieri: eam tamen sine rigore incipere exacto fatetur, sed uel cum illius iuxta finem. in Ilio, uel cum horrore tantum: & nunquam intermittere, sic ut ad perfectam integramq; febris solutionem deueniat. Quamobrem hoc de difficiliori hemitritaeo est intelligendum. Quippe in secundo de Febrium differentiis dixit hemitritaeum ex quotidiana haud intermittente, & capp. tertiana constare.Exquisitum autem dicit illum esse,quotiens bilis ac pituita coaequantiacitum enim bilis celeritatem cohibet pituitae frigiditas,& pituitae tarditatem atq; hebetudinem ipsa bilis excitat. Quo fit,ut eX
hoc argumentum quod in oppositum deduxeramus dissoluatur: nanq; breuior morbus erit hemitritaeus quotidiana, quanquam haec unico humore, scilicet pituita, ille uero duobus,siquidem bile atq; pituita constet: nam calor bilis attenuat pituitam ,& ipsam celeriori concoctioni reddit aptiorem. Vnde primo ad Glauconem, Quartana dc quotidiana si non sint eXquisitae,non sunt longissimae. Supererat uero aliud genus continui cap. .in fine. hemitritaei, quod ex tertiana continua & quotidiana fit intermittenter haec duo uero sub genere hemitritaei contineri vult: quandoquidem hemitritaeum apud Hippocrate febrem,continuarum eX genere dici ostenderit.Tertium autem genus de quo in libro de Typis,ut diXimus,loquiturin quod in tres,ut docuimus, species diuiditur ex interpolatarum febrium genere est, atq; ideo nec uere Hippocraticus hemitritaeus. Primi autem generis,ut dixi,species tres sunt:EXquisitus,cum bilis pituitae commista aequali mensura est. Altera species, cum pituita uincit: & ut in qua uincit pituita: nam ea est ex diuturnarum febrium numero: ubi bilis οπacutarum: eXquisitus in medio est. Semitertiana igitur media est inter acutas ac diuturnas febres, quandoquidem modo diu duret, modo parum,modo mediocri quasi statio: ut acutae uocatae conuersiuae. At Ty-
364쪽
3s 8 HIER. CARDANI CONTRADI C. MEDIC. phodem longam esse febrem constat,ctim pituitosa plane sit:inpiit enim ς p γε primo ad Glauconem, de quotidiana sermonem habens: καπνώIn τινα θερμασιαν ατμου πολλῶ συμμιγα δοἱαρ α νοα. Quod est .Fu mosa
quaedam caliditas cum multo uapore commixta eXire uidebitur.Ob hoc
igitur liquet cur quotidiana typhodes dicta sit, quasi ex fumos asamma
constans febris: at pituitosam febrem ex diuturnarum genere nemo di bitabat. Sed quomodo sudorificae sint cum Galenus quotidianam sudore terminari ibi neget 8 Respondeo,Non omnem quotidianam uocat Galenus typhodem , sed madidam atq; humentem: generaliter tamen tales sunt quotidianae:sed non ad solutionem per sudorem ueniunt:madescunt enim potius,quam sudant: idq; perpetuo quasi accessionis tempore ritim magis per initia Sc augumenta, minus autem cum maNime sudore indi-Le.1 gerent,sci licet sub status fine,& declinationis initio. De his autem sud
rificis febribus dicebat prima parte primi Epidemiorum : Sudabant semper, non toto corpore, frigebant extremitates multum, inquit Galenus in Commento, Febrium haec sunt symptomata cacoethum. Et rursus in , ii secunda eiusdem libri parte, Sudores Omnibus undequaq; multus plados. ibi Galenus: Quibus inquam multum per cute effluXit,eo tempore natu ra fuit potens huc reiicere eXcrementum,unde sudarunt hi. Superfluum enim humidum Pladon uocare solet. Cum igitur aliis aliter, ac quibusdam multifariam humores collecti longo tempore evacuarentur,ob id die.13. merito dicit,omnibus undequaq; multias sudor. Declarat autem quod hi,quabus h. aec aduenerunt cum dolore hi sunt sub autumno & hyeme facti tabidi unde argumetum hoc est longi morbi atque pituitosissit s G lenus aliter interpretetur. A t uero clarius patrio infra,cum dixisset Hip-com.1 . pocrates,Sudores multi non solum laborantes non itinabat,sed etiam te debant,inquit Galenus: Causa manifesta est,nam crudis morbis stidores Non prosunt,nec bonum praenuntiant cum copiam denuntient humorhi,
uel uirium imbecillitatem.Meminit & prima in parte sesti Epidemiorum Hippocrates febris humentis inter reliqua febratim genera:S Gale- μῆρ' nus in expositionis fine inquit: κιiti τῶν συνεχων, τον-Ηm ιτμον, τρνκοωσωδη, τον δε κρυμμέν ου, τον δε τυφαὶ . , τορ δε λοιμωδη , τον ελ-δη, τον δε Λοταών. Quod est, Continuarum alia semitertiana, alia ardens, alia algida, alia typhodes, alia pestilens, alia elaodes;lia be-
piata. Constat igitur Typhodem noli esse elodem, nisi inter ἐλελον &ἰλώρουν differentiam facimus. At nos,ut diximus, ἰλκωδεν, S ipsi scriptum inuenimus. Quare seu Typhodus sit humens,ut non est: seu fumosa dc a pituita: genita febris quam forsan Lipyriam quidam dicunt, ut Ei, , Rasis decimoctauo Continentis, qui Tycorem pro I yphode corrupto nomine scribens,Lipyriam manifeste esse uult ex diuturnarum febrium
365쪽
cONTRADI cTI Ο π ππ. Autumno an morbi acutissimi. SCio Φωνα uentos esse, quos nos Turbines dicimus:quis igitur pro hibeat este febris genus turbulentum pituitota , quod Typhoden
Graeci uocarint. Vbi ergo de nominibus agendum est probabilia argumenta adduXisse sufficiat: rebus in ipsis, quoad licebit, adiiciam demonstrationes. At res iam pene comperta est, φώδην enim di&imus febrem eX pituita continuam ac diuturnam. An uero ἐλωιην sit seu humens,seua τυφών , uentosa, seu fumosa, quod mihi magis arridet, quandoquidem eam nunquam esse putarim, parum interem At multum sane hoc , quod ad rem ipsam pertinet, scilicet: A D , quemadmodum dicebat Hippocrates in tertia Α phorismoriam, & Autumnus morbos gignat
acutissimos, & maxime lethales adducit tres causas in Commento Galenus quae ab hoc anni tepore sunt inseparabiles.Prima,quod est inaequalis & inconstans. Di Xerat autem iam,quod in non constantibu S temporibus inconstantes morbi,ac mali iudicii fiunt:& quod temporum mutatio morbos parit: quamuis hoc ad generales potius anni partes pertineat. Autumnus autem inaequalis est, ut in primo de Temperamentis declaratur:atq; ideo morbos acutissimos, S lethales gignere solet. Secunda causa est,quod ob aestatis calorem humores multi superassati generantur, qui postmodum collecti sub Autumno morbos prauos procreant. Tertia quod frigus Autumni constringit poros,unde facilis fit putredo,prout declarauerat scipe dum de Causis febrium ageret. Inde adiicit quartam, quae non est generalis, ut recte ait,& est multorum fructuum,illius generis quod facile corruptioni obnoXium est, usus: ut declarauerat in secundo de Alimentis & in libro de Cibis boni & mali succi. Potuit S quinta addi ratio, scilicet, Virium eo tempore imbecillitas: quas tales este SHippocrates insinuauit prima Aphorismorum ,&ipse Galenus docuit in Commento, cum disit: Aestate imbecillis calor noster est, atq; exiguus post Autumno: sicut Hyeme ualidissimus inde Vere. Sed multa
sunt in oppositum , primum quod in eadem particula connumerans Autumni morbos,inquit: Quartanae,& erraticae,& l1enes,aquae inter cutem,
S tabes, S stillicidia urinae, & dissicultates, ac leuitates intestinorum, &coxendicum dolores. Hi omnes diuturni sunt,nisi uelis difficultatem in
testinorum eXcipere,qui morbus est anceps. Connumerat & morbos comitiales & anhelationes, qui morbi longi sunt, & furores, & atras biles,
nec nisi eX acutis alios praeterquam duos anginam, & ileon. Forsan eX-cusabis, quod diXerit, praeter aestatis morbos: at illi acuti magna eX parte sunt.Fateor: sed tunc cogimur concedere, pi ures morbos aestate fieri acu
366쪽
36o HIER. CARDANI CONTRADI C. MEDIC.
tos,quam Autumno: nam comparatione habita ad uniuersum morborum genus quod utroq; tempore ueXat, plures acuti eX natura morbo 3.Aphor rum accidunt aestate quam autumno. Quin etiam in sequenti Aphoris mo tria connumerat prorsus morborum acutorum genera eX paucioribus quae hyem e contingunt: Lateralem morbum, Pulmonis inflammationem.& Apopimiam seu Attonitum. Liquido autem eX hpc constat, Hippocratem non in uillissed urbibus artem exercuisse medicam. Nam morbus lateralis,quem ipse nonconnumerauit anter ueris morbos longe in uillis frequentior est Vere quam Hyeme. Sed nec quo ad morborum 2. Aphor.2s. qualitatem uidetur Autumnus morbos efficere acutos, cum dicat Hippocrates aestiuae quartanae breues sunt, Autumnales uero longaeS Gale-eom. n.post nus etiam in prima Aphorasmorum ipse, dum hunc adducit Aphorisini iψm m unt,aperte innuit, A utumnum prolongare morbos, S aestatem decurtare. Additur & quasi tacita ibi ratio,inquit enim: Accessiones fiunt in aestate de tertio in tertium diem: Autumno autem de quarto in quartum,qui circuitus a melancholia fieri solet. Μanifestum est autem,morbos a melancholia longissimos esse: quod Galenus innuit in Commento A phorismi illius aestiuae quartanae, cum diAit Hippocratem longissimi morbi consulto meminisse. Quare non uidetur, quomodo A utumnuSacutoS morbos possit, nee in genere, nec priuatim, ut ita dicam procreare. Responde quὁd solutio constat in tribus: Primum, quod hic loquitur generaliter:nam etsi Ver acutos procreet morbos, non tamen nisii 3.Aphor.eto in impuris corporibus, ut dicebat Galenus: S ita aestas in callidis, aut imbecillibus hyems in humidis: A utumnus autem generaliter sui prauitate omnibuS nocet, plurimosq; generat morbos acutissimos ac lethales quod etiam experientia ab Hippocratis aeuo usq; ad haec tempora confirmat. Nam bene possunt lethalibus morbis alia tempora abundare quandoq; : sed autumnum esse salubrem pro re mira haberi debet. Secundum est, quod acutissimos diXit nou in comparatione ad caeteros morbos autumni, clim quandoq; plures sint longi, em natura quidem, ut dictum est,coXendicum dolores,tabes, quartanae,& reliqua quae superius
sunt connumerata EX numero etiam aegrotantium quandoq; cum autumniis fuerit salubris, morbi pleriq; longi euadent,& seruabuntur. Acutissimi igitur erunt comparatione reliquorum temporum,pluresqi aegrotantes, S plura etiam morborum acutorum genera habebit cum aestiuos S proprios, ct postmodum generaliter omnes: nam Hippocrates eo Aphorismo frequentiores describit, qui in Autumno accidere solent: non habita comparatione ad reliqua tempora : sed ad morbos qui Autumno apparere solent: nam morbi rari autumni serme adeo frequentes
sunt, sicut hi qui peculiares sunt hyemi in hyeme: uelut morbi laterales, qui
367쪽
LIBRI II. TR Ac T. V. 363 qui non sunt eκ morbis autumni,& siunt eX morbis hyemis,adeo freque ter accidunt in autumno sicut in hyeme:sed tamen rari dicuntur in com paratione ad morbos autumni:Ut qui, uerbi gratia, uiX unum queuis eXCentum aegris quos autumnus habet obtineant.Tertium autem est quod acutissimos lethalibus iungere debemusmam eX acutissimis qui ad salute ueniant plures proculdubio habet aestas.Nam autumni acuti morbi cum non occidunt in diuturnos uerti solent. Ob id fit, ut serme morbi illius temporis in mortales ac diuturnos dividantur : quod & in prouerbio est apud nos, Morbi autumnales logi uel mortales. EX his facile liquet quomodo plures acutos habeat auismus lethales quam aestas, pauciores salubres, simpliciter etiam plures:nisi apud rustico qui nimio labore per ςstatem morbos sibi accersunt. Sed dices, Quomodo autumnus est morbifi- xaphoas.cus generaliter,cum dicat Hippocrates, Aestate & autumni prima parte senes bene ualere: reliqua autumni parte,& hyeme,qui mediam habent
aetatem . Respondeo,h c Hippocratem autumnum cosiderasse ut partem reliquorum temportam,ac merito primarum qualatatum, no propria armaequalitatis ratione . Constat autem,quod ratione qua calida illius pars
cohaeret aestati conferre senibus,qui frigidi sunt:qua ratione parte frigida hyemi iungitur conferre in aetate media constitutis,cum calorem augeat innatum,ut prima A phorismorum dicitur. Ad id de melancholiae gene- AP 0Πcys ratione dicimus Sc atram bilem fieri,a qua acuti morbi CONTRADIcTI Ο ππα I.
Morbi σ SImptomatum consilentia an eadem sit. IN morbum peracutii patientibus statim incidit morbi uigor, qui nihil
aliud est,quam morbi, quantu ad casus attinet, minum:prima A phorisimorum inquit Galenus. Hippocrates quoq; secunda A phorismorum: Aphoris. Circa initia & fines omnia imbecilliora: cum uero consistunt, ualidiora. 'phψΠs 30 Vel intelligit de cosistentia symptomatum,& sic est sermo illo indignus: quas diceret, lorbi in summo uigore,sunt in summo uigore . Vel intelligit de morbi consistentia,& sic habemus propositum . Et in de Totius ς'P i morbi temporibus: Porro cum iam in pus uertitur maximi dolores apprehendunt partem quoniam in puris generatione dolores ac febres magis infestant:uocaturq; hoc tempus, Vigor morbi. Cum autem fluor dige
ritur,aut in pus mutatur,tunc minorem tumorem ac tensionem reddit,
es cs id declinationis principium .Et rursus infra in puris generatione ui- cap ε. goris terminus est in inflammationibus. Sed hoc non adeo manifestum est,nisi praecedentibus uerbis iungatur. Et rursus in de morborum id est PQ δ'' 'μμ' accessionum tempor1bus singularibus de febribus ages habet haec uerba:
Inde aliud atq; aliud affectionis incrementum,ad perfectam usque consi-Z stentiam
368쪽
36E HIER. cARDANI CONTRADI c. MEDI c. stentiam excipit,quam in singulis rebus summa esse magnitudinem in- cap i. telligimus. Et primo de Crisi, Optimum eoru quae ad Crisim pertinent principium est futuri uigoris summi in morbo cognitio:sic enim appellaeap 8. tur uehementissimu in totiuS aegritudinis tempus. Et alibi in eode libro: Status,qui est uehementissima totius morbi pars. Vtar & ratione Gale-ς ni,quam innuit in libro de Totius morbi temporibus: Caueda sunt media in quibus morbus est ualidissimus:tresq; adducit ad hoc Hippocratis Aphorasmos. Sed si aliud esset tempus consistentiae morbi & symptomatum, uel nulla penitus de morbi cura esset habenda, uel in excessu symptomatum essent aegri cibandi, medicamenta danda,mittendus sano uis: quae omnino absona sunt: pessimeq; fecissent Galenus atque Hippocrates, tum maNime in prima A phorismorum, ubi tam tenui uictuae a ros iuxta statum eXtenuant qui alterum ab altero statum non distin
Ulsent: ac insuper edocuissent de quosam status genere intelligant.
Quin etiam si status est dum materia concoquitur, non cum cococta est,
δεῖρ' tune incipit declinatio: igitur ex sententia Aphorismi secundae particulte,dum pus conficitur dolores ac sebres fiunt, magis, quam iam confecto. Accedit, quod statum vocamus, dum consistit morbus ex syna-ptomatum squilia. Vel igitur nondum concoqui incipit materia,uel concoquitur planciuel eX toto concocta est. Si hoc ultimum,erunt symptomata declinationis tempore,quod nemo admisit. Si ante concoctionem, cum nulla sit pugna illorum causa esse non potest. Si in ipsa coctione,
uel dum incipit,vel dum inualescitmon primum esse potest, nam eadem ratione qua initium facit saeua symptomata , consistentia faciet deteriora . Si autem in consistentia status symptomata saeuiunt maxime, igitur in statu morbi: nam nihil aliud est Status morbi, quam tempus in quo tracti.eap.3. materia plene concoquitur. Et ideo bene diXit Avicenna prima quar-ti,Et status in febribus est hora in qua uehemens est pugna naturae cum
materia,altero eorum uincente, dumq; pugna manet est status: eX quot.α3- liquet tunc esse grauissima symptomata. In oppositum Hippocrates primo Regiminis acutorum inquit: At si os madescat, dc quae a pulmoneeXpuuntur talia sunt qualia esse oportet,cibi liquidi quantitatem augere conuenit. Nempe quae citius madescunt iudicationis celeritate ostendunt.Itaque constat nondum factam iudicationem,quare statum morbi in his non esse absolutum :&cum augeat cibos, constat iam destitisse symptomata: quare status symptomatum alius est a statu morbi. Se- cap.α. cundo quoque de Febrium differentiis,& secundo de Crasi.& nono Ar- , syp si' i s curatiuae,Tres sunt species sanguineae febris,e quibus una semper mi-
'' ' nuitur. quomodo igitur illa in suo statu grauior eritξEuidentior est authoritas,quae habetur secunda Aphorismorum a Galeno, his omnibus,
369쪽
cum inquit: Dispositio eX qua casus generantur, quam morbum nomi- cOm.2s. namus,non omnino dum morbus consistit ualidior est: sed in his qui seruari debent multo melior quam in morbi principio. Avicenna quoq; doc I cap.7. secunda primi, Hora status est, in qua aegritudo in una manet disposi- E ..tione. Et rursus prima quarti . Cum apparet concoctio in eXcrementis, tunc est hora status propinqua. Et etiam ante di Xerat, Et apud statum eap.,. apparent signa completae concoctionis. Quare non poterunt faeuire symptomata ev dicto Hippocratis iam adducto in secunda particula A pho- Tisimorum . Cessant enim,ut alibi dicit, calor & continui solutio, a quibus febris S dolor fiunt: atque inde reliqua symptomata. Accedit ra tio nostra, Iudicium omne, ut uisum est,in morbi Consistentia Uel ante cotradie. 1 f. fili sed si salubrem esse debet, iam factam praesupponit coctionem, prima Aphorisinorum Galenus docet, ac toties, ut repetere taedium sit: Aphorisv , igitur morbi status semper presupponit coctionem uel eXistentem nunc,
uel iam ante absolutam. Hac forte ratione factum est, ut Princeps est-stimauerit,statum non esse grauem ratione coctioniS materiae, quandoquidem necessario in illo iam plane tota concocta sit. Dicunt dc quidam, uirtutis casium in statu accidere non posse,cum materia iam sit benigna: uertim posset ratione separationis,expulsionisue: & ideo hoc argumentatum non est euidens. Haec quaestio est apud multos difficilis sed nos de clarabimus illius ueritatem,& causam dissicultatis aperiemus,quae fuit, quod non uiderunt Galenum , nec potuerunt illius mentem,quam nunc declarabimus,assequi. Igitur morbi quidam primo mortales, alii fatu-bres habentur. In mortalibus cum non contingat mors in declinatione, eontinget uel in statu uel ante. Si in statu,symptomatum tunc erit eo sistentiawum non dentur saeuiora symptomata quam mortis. Si ante statum,tunc status symptomatum praecedit statum morbi:nam homine moriente semper status symptomatum adest. Quo tamen ad imaginatio nem coinciderent: idest quod si ille posset superuiuere usque ad statum, adhuc saeuiora eXperiretur his per quae mortuus est,symptomata. adeo quod uir longe ualidioris quam ille uirtutis per illa oppeteret mortem. Igitur in morituris status morbi semper est cum statu symptomatum: sed symptomatum status non semper est cum summo uigore, sed quandoque antecedit,cum mors in principio morbi uel augumento aduenit. In hoc tamen sensu etiam in illis coincidunt haec tempora,quod si aeger posset superuiuere symptomata illa lethalia usque ad morbi uigorem augerentur . Cum dico A ugeri. intelligo quatuor modis,Numero,Magnitudine, Perseuerantia,seu diuturnitate, & Specier idest,quando nouum symptomatum genus, quod prius non aditenerat, accidit,ut post conuulsionem sIncopis. Et hoc uolui,ut intelligeres pro sequentibus clim
370쪽
de augumento symptomatum loquemur. In his autem qui seruantur uel morbi sunt absque materia, uel cum materia. ΙIl materia carentibus per statum intelligedo summum morbi uigorem,erunt & tunc semper symptomata saeuissima,quia nulla est ratio quae impediat, cum symptomata a morbo solum pendeant. In his autem morbis quia materia pendent,uel illa tota seruatur usque ad statum, uel antea magna eX parte minuitur.Si tota materia,seu maXima pars seruatur, quia semper portio aliqua decedit subtilior in omni tempore, tunc ipsa non augetur, nisi quis in uictu peccet.EX quo patet, quod hi dicunt, materiam in dies sin gulos generari, nihil aliud dicunt, quam quod in uictu aberrant, dando Oua,contusa,carnes, & maiorem quam oporteat cibi quantitatem: S in talibus non potest assignari regula generalis: imb si evadunt sortuna, &robore naturae,& Dei beneficio,non medici evadunt.In his igitur qui recto utuntur uictu,aut parum ab illo aberrante, considerandum est, quod
contingunt tria genera symptomatum: unum a materia,& uocatur Casus a Galeno: hoc autem fit duobus modis, uel materia ad benignum transeunte, uel ad oppositam coctionis qualitatem e directo, de qua dicebat Galenus primo de febrium differentiis, S de morbi totius temp9- 'ξ ribus.Si igitur ad benignum non transeat, symptomata status necessario ib.. difficiliora sunt,cuin materia magnitudine sit eadem,& qualitate, quam ab initio fuerat facta deterior. Et ideo separatio nec coctio non adsunt,
sed sola expulsio improbi & benigni simul per abscessumi & sic seruantur hoc enim iam suppositum est pauci ill1 qui seruari debent: ut in febribus pestilentibus: & tales abscessus etiam postmodum lethales iudicantur, evadunt tamen facta corruptione, & eXcisa funditus ac radicitus carne, ut in illustri Triuultio contigit. Paucissimi etiam seruantur facta e uisione materiae eXtra: sed hoc rarissimum, ut diXi,eit. Non transmittit autem eAtra in talibus, sed ad abscessum permutat, quia separationem molira non potuit. Separationem non potU1t moliri,quia non potuit concoquereTum autem benignum immiscetur corrupto , non e ellit eXtra, quia membra uellent benignum, seu quod sibi utile est, retinere: cum autem eXpellunt, tunc signum est matera ama deo prauam esse, ut membra propriae utilitatis oblita, etiam utile cum inutil1 reiiciant: atque ideo mortis hoc est signum. Moriuntur autem, quoniam ante finitur uirtus, quam eXpulsio. Qui autem eN his se uantur, ob id seruantur, quod quanquam materia ab anitio praua esset, coctionem tamen, etsi amperfectam, suscepit. Porro huius etiam
imperfectae coctionis meminit Galenus, ut dixi, primo de Febrium 't differentiis. Sed iure dubitabis , si materia facta deteriore natura