장음표시 사용
381쪽
LIBRI OL TRAc T. VI. 37 Vlum tuearis,de liene non est dii bitatio. Sed,ut dixi,sat pro argumento sit, hoc non censitisse Galenum. Quisquis autem fuerit ille qui librum hunc
scripsit, seu ex Hippocratis filiis alter Tliessalus aut Draco, ahit eta nepotibus mentem Hippocratis secutus esto: ac forsan etiam eX illius praecepto libros hos conscripsit. Nam ubi de hordei aqua agit, etiam decoctum eta herbis tamen pastis edocet. At no de cnic pyris,punicis, Myrtis agit. Satdicet quispiam fuerit eXtremis in uerbis,postquam de Cotoneo docuerat, unum eundemq; modum & reliqua conficiendi admonuisse. Seol sit modo Hippocratis quantumuis potum illum tum in ardenti febre admittitoaulla prorsus laude propria ei adiecta , cum reliquos ibi diuersis laudibus singulis peculiaribus decoret. Ergo Arabum hoc inuentum iam
nunc etiam iuxta illorum sententiam tractetur. Inquit Alalceiana libro cap.ML
secundo Aqua hordei inflat, & uentriculo nocet. Inde dicit,quod hordeum est frigidum & siccum in primo, & quod aqua illius humectat, Scinfrigidat: non sane ratione hordei 4psius causis, quandoquidem, Ut ditat, ipsum sit siccum : sed quoniam aqua non potuit ad contrariam propriadnatUram eX coctione cum hordeo conuerti. Sed si quis uideat ipsum in prima quarti tibi eam componere docet,aquae hordei qVae citra alli V. dd' thare Leu=miXtionem substantiae fit modicas laudes praebet.Illud quod multos decepit est, quod dc ibi Avicenna docet, per aquam hordei ptisanam aut ptisanae succum intelligi,cuius non mediocres laudes sunt: quas qui abusum aquae hordei huius nesciunt, perperam huic etiam tribuunt. Nam haec tarde e uentriculo descendit, uentriculum ueXat, insat,& quod ma-Nimum est,concoctione materiae delinquentis retardat. Fit enim conco
ctio,iat in primo libro docuimus, calefacientibus, dc generaliter callarem naturalem, aut illius actionem roborantibus.Igitur haec,cum illud impediat, quod optimum est: in morbis, fallem praeparare debet illam, ut oXi- mel aut mulsi: sed ne id quidem : cum enim praeparatio fiat attenuando crassa, incidendo lenta, aperiendo obstructa, haec incrassat, lentorem a U-get, uiscidamq; facit materiam , clim hordeum ipsum uiscidum sit per se: ob idq; ptisana longissima coctione, dupliciq;, ut Galenus apse docet, as digeat. R b aperiendo autem tantum abest, ut etiam non parum Obstruat.Solum igitur praeparat materiam, cum sine obstructione immodice calida materia abundauerit, ut forsan in aliquibus eXquisitis tertianis. Quibus igitur potibus reficiendus aeger: oximel cum aqua admi Atum in pluribus Homitum commouet: ubi id non agat melius: si id agat,& reliqua consentiant, uinum album inodorum iam diu chlutum porrigito: si
quid prohibeat, soleo ego aquam, in qua bugiosi radiX, aut pastulae acetosiae fuerint incoctae, propinare. Est & aqua simpleK cocta longe melior hordeacea. Ergo nominis ambiguitas nos decipit, nam ptisana ipsa, ut
382쪽
i. Regiminis Hippocrates nos docet,non mediocribus laudibus praedita est, inter quas ςux est,quod humectat. Hic lone maior accedit dubitatio,quam de aqua hordei : quomodo enim humectare poteli hordeo eXistente sicco,ut in libet lo de Ptisana habetur: inquit enim, Hordeum frigidum est atq; siccum. Et in primo exsiccantium ac refrigerantium illud collocauit septimo de eap.de Hora. Simplicibus medicamentis, adiiciens illud, Plus siccare quam fabam. Quomodo igitur ptisana humidaPRespondet Manardus,hoc illi ex aqua aduenire. Sed si sic es se omnia quae coquuntur aqua, frigida & humidaeXisterent. Inde,quomodo potest hordeum in contrariam per solam coctionem transire substantiam:nam aquae non nutrit,sed ipsa hordei in ptisana eXistentis substantia: quare oporteret substantiam hordei humidam
euadere: palam enim est, elementa non nutrire. Hoc autem accidit his,
qui omnino Philosophiae expertes sunt, ut absurdissima dicant. Igitur hordeum totum cum cortice siccum est, sic Galenus in his duobus locis eap.f. doeuit. At primo de Alimentis inquit,Quomodocunq; hordeum paraueris,nunquam eXcalefaciet, at pro uaria praeparatione e ccabit uel humectabit. Ex quo plane colligitur,farinam hordeaceam frigidam esse,&mediam inter exiccantia dc humectantia : unde cum eliXatur humectat: quantumuis enim modicum humoris eX aquae consortio recipiat, cum
iam temperata sit, ac media prorsus anter siccum atq; humidum, illico in humidam temperiem labitur. Huic sententiae consentire uidetur,quod ε Dioscorides libro secundo stribit, eius piis anam lac proritare: & quod ''y Hippocrates dirit,mediocriter illam humectare. Falluntur enim haec ratione prorsus, MI eam uehementer esse humidam arbitrantur. Philoso- Problemat s. phus in Problematibus raram esse hordei farinam, &cras substantiae
rata xiςul*- existimauit, multoq; antiquo tempore an usu, m longe frequentiora quam nuc. Credo quod tritici ubiq; uberior nostro amo prouetus sit,ium silio inis ac milii. Antiquis hordeum magis curantibus,cuius etsi usus n5 adeo esset utilis hominibus , de seruiS tamen non curantes, quorum proprie alimento destinabatur, equis ac asinis alendas commodius erat silig1ue ac milio ea de causas attoni hordeiintendebant. Sed ut ad propositum Probl.3r. reuertar primo Problematum siripsit, Ideum tritico hum1duis esse de quo forsan clim medici aliter sentire uideantur alias dicendum erit.
CONTRA D ICTIO III I. Coctio an securitatem omnino portendat. Concoctione; ceteritatem iudicii portendunt, octiritalemq; salutabrem primo Epidem 1orum inquit Hippocrates. hoc etiam primo VRI 'φ' V iam Galanus adducit: sed quinto de Locis , dum de suppurat β d x ca. in initim fatetuduitibus imbecillibus existentibus concocto pure ac in pectu Seriu
383쪽
LIBRI II. TRACT. V. so mortem ob id contingere, quod ualidis opus sit. Damascenus etiam in Aphorismis, Cuius urina,inquit, in morbo diuturno sani hominis urinae similis perseuerauerit, is nunquam ab eo morbo liberabitur Respondeo: Concoctio tametsi superius de hoc abunde dictii sit) duplex:aut materiae collectae in uno loco, uel per totu corpus dispersae.Si absoluta sit coctio &materia sparsa,aeger non moritur:quia natura quae fuit sufficiens ad con coctionem, multo magis erit ad separationem, & expulsionem,nisi error acciderit, igitur sanitas est eXpectanda. Sed si materia est collecta,poterit post coctionem mors contingere . quamuis enim absoluta sit coctio, attamen prae locorum angustia, aut multitudine materiae, uirtus non potesteXpellere,ac aeger moritur. Contingit autem quatuor modis, existimare materia coctam,& tamen mortem subsequi: quos quia frequentius uidebis,quam in capite capillos,ideo diligenter animaduertas. Primus est, in febre pestilenti,cum urina uidetur similis ferme coctae, S tamen aeger est propinquus morti:Propterea diXit Avicenna, Et quandoq; urina parum abest ab urina seni,& tamen aeger moritur.Dixit,Parum abest non absolute, Similis est.Causa est, quod ut declarauimus pestilens febris quandoq; est de genere Hecticarum,aut earum quae solum in spiritibus accenduntur : uel quia natura non agit in materiam illam actione qua separet aliquid eX ea,quia non potest, ideo urina relinquitur quasi nulla sit materia in corpore.Tertius modus habetur eX similitudine eorum qiis a Galeno dicuntur tertio de Praesagio ex pulsibus, de ipso pulsu. Nam calor pestilens calefacit urinam, & tingit, summa uirtutis debilitas aquosam efficit,ita eκ horum duorum eXtremorum miXtione quae perniciosissima sunt, urina similis efficitur ei quae a moderato calore, qualis in fanis est. Secundus modus est, cum phlegmon latitat in internis, S homo existimat solum adesse febrem,ideoq; coctionem febris praestolatur, interim aphlegmone crudo aeger interficitur. Tertius modus est,cum urinae qua-doq; concoctae uidentur,nec tame perseuerant,indicari; materia diuersarum qualitatum, unde eX parte supra totum iudicium facientes decipimur. Quartus est,cum materia non est in loco expulsioni apta ob viarium imbecillitatem:ideoq; maXime Hippocrates laudauit in morbis pectoris sputi facilitatem:nam praeter materiae coctionem, S qualitate laudabilem , sputi facilitas uires ualidas & instrumenta operi apta declarat.
Mito nunc, in quibus errare contingat, uel quia morbus in uenis non sit, ut in Damasceni casu: uel quia non probe noris eXquisitam eXcrementi coctionem: aut quia error in uictu succedat: nam haec non boni medici errata si int, priora eXcusantur. Sed tertius tamen, etsi frequentissimus sit nostro aevo,uenia tamen indignus est:tum nunc magis, postquam te docui,non debere absolutam dici coctionem,in qua coctionis signa non per-
384쪽
3 8 HIER dARDANI CONTRADI c. MEDI c. seuerant. Possibile est tamen, euictis a calore naturali causis morbificis quod notatu dignum est patientem mori ob alteram quae lateat dispo- pi sitionem secunda Aphorismoru inquit Galenus.Vnde & concoqui periclitante uiro materiam possibile uidetur, & merito iam euictae nullo modo poste perire.Sed hoc in sparsa iam intelligendum docuimus. CONTRADICTIO V.
Somnus an a frigiditate flat, an habeat iuramenta somni
ARdor uigilias,refrigeratio soporem inducit.Nempe quod ad utruque attinet in morbis,calida frigidam intemperies primas sibi uindicat partes: altera uero ab hac facultas ad humidum siccumque refertur: ς in pym Galenus tertio de Locis affectis inquit :& eandem sententiam expressit secunda Aphorismorum his uerbis: Fit autem somnus grauis refrigerata aptio 3.in eo. parte sensitiva prima,hoc est cerebro ipso. Cum enim ualida refrigeratio fuerit,miXta humido facit lethargicas passiones, cum siccitate autem eas quae Graeco uocabulo καταλAse nominantur. Sic & uigiliae fiunt propter calore primae partis sensitiuae,uel ex ita intemperie, uel biliosi humoris abudatia. Et Princeps prima tertii, Cum somnus grauis,seu Caros
ii sit. 'inteperie, se a Digido primo, inde propter humidae qualitatis abu-
dantiam. Aristoteles etia in libello de Somno S uigilia,qu rit: Cur cum cap. 3.in med. somnus sit refrigeratio quaeda,calida nonnulla,ut uinum, somnum concilient 3 At oppositu primo de Causis symptomatu .Ac quae quide tantum
frigerat,nec somnum,nec indolentia afferre recte dictitur: sed pro somno Coma Caronq;:pro indoletia, ob perfrigerationis eXcessum, sensus quideabol1tione,aut salte certe diminutionem. Dico solutio huius difficultatis est satis clara in ultima autoritate, na inquit,Naturalis somnus sit ab hii mido,morbosus autem a frigiditate. Sed ut in morbo dicebat Galenus, frigiditas primas,humidii secundas obtinet partes: sic in naturali uersia ui ce. Sed si ita est,frigida & sicca somno idonea essent:at Galenus nihil tale refert sed solum humida papauer, mandragora, altercum seu hyoscianari. Quin etia Serapio refert Caphurae usum, quam in tertio ordine refrige- ah Τ' ' ' rantium statuit,riigilias afferre. Quod etsi Solanum hypnoticu octauo de Simplicibus medicamentis referat esse somniferuirigidum, & astringes, cap propigo, cuius radix ex cortice in initio secundi refrigeret, e Niecet eX initio terti Hortense in eXtremo astringentiu collocauit secudo de Alimetis,reliqua 'ξ genera eiusde temperaturae cum esse uelit,impossibile est esse humidum.
Quare fatemur humida etiam somno aptiora, sed S immodice frigida si
385쪽
3 9 LIBRI II. sicca sint caron possunt producere. At de Caphura alia ratio est, cum pareshabeat calidas ac tenuissimas:quae aute crassiores frigidae, nec mihi
usqueadeo de illius frigiditate compertu est Aliud etia potest usus quam
praesens natura,uincente demum siccitate ali magis quaestio circa medica mentum ipsum uersetur,quam circa generale illius uim ac somni causas.
Sed aliud est quod senes bene dormiret, si frigiditas potior esset siccitate. Hoc aute Galenus negabat,secudo de Alimetis dices, Declinantium aetas . ad uigiliam est propensa. Respondeo: Quod, ut dictu est,frigiditas non est '' causa somni naturalis:& ideo senes etsi no bene dormiat ad κατα distritamen sunt propensi ad caron ac coma. Sed si calor est causa uigiliarum maior quam siccitas,& plus quam somni humida qualitas,pueri no essent somniculosi quod est contra Philosophum in de Somno & uigilia,S ex
perimentum medicoria. Respondeo primo, calor praeternaturalis est causa uigiliae n5 naturalis. Secundo,calor non multus,qualis est in pueris, sed ςRp 3 intensius & acutus. Ostendit autem Galenus secundo Artis medicae cum de calido cerebro tractaret non pertinere uigilias ad ipsum : de sicco aute ,
inquit ad uigilias prompti sunt, dc ut illius Ucrbis, απιυπνητικοὶ δὲ ει n. eap. to de calido tamen dixerat,Breuibus solamis haec temperatura gaudet,minimeq; profundis,sicut de calida & sicca αγρυπνητικώτατοι,id est maxime uigilantes.Itaq; apud illum hic ordo statuitur: Fragida cerebri temperies, ς'p atq; humida maXime, graui somno S plurimo tentatur: humida somni multi ac profundi. frigida somnolenti, non multum tame. Calida dc hii mida somnos habet profundos,sed non diuturnos:nec tamen diu possunt
uigilare.Frigida & sicca quasi in medio est, sed illam Galenus subticuit:
uaria enim est, & modo peruigil, modo nimis somno dedita. Inde Cali da breuibus somnis,nec profundis,detinetur. Inde Sicca multum uigilat: omnium maxime Calida & Sicca. Sed nunquid somnus a frigido factus
habeat iuvamenta ueri somni ξS iuvamenta somni declarantur secunda primi ab Avicenna,& sunt quinque : Primum, Caloris naturalis restauratio: Concoctio tam nocentis quam iuuantis matera ae, seu cibi: Re tentio eius quod praeter naturam fluit: Sedatio malorum symptomatum plurima,ut tussis lassitudinis,& doloris, sitis ;:Pr paratio materiae ad ex pulsionem.Et ad primu sequuntur reparatio spiritus animalis,laetitia,co firmatio uirili: ad secundu humectatio,iletriculi robur,bona nutritio,pii guedo:ad tertium sanatio fluXus ad quartu sanatio uulneru, dc fracturae uenaciad ultimu bona crisis. EX quo patet, quanta mala inferantqu1 bonum somnum qua uis profundu,Jmpeditat. Neq; enim omnis profundus somnus malus:secudo enim Prorrhiticorii inquit Galenus, Dormitatio
succedes longae uigiliae,etia si καρω dici possit, uel etia in pueris sine uigilia longa praecedete,non solu mala non est sed utilis, ac etia signu bonum
386쪽
38o HIER. CARDANI CONTRADI c. ΜEDI c. dici debet. O quot uidi conantes prohibere hunc semnum profundum longae uigiliae succedentem:& quibus successit iactura aegri usq; ad exitisi
uoto potiti sunt:quibus aute non seruatus est aeger inuito carnifice mediaco. Somni igitur profundi tres sunt species, κἀρος, καταλήψου. seu, Dormitatio,& Deprehensio,ac Stupor.Scio non uere haec Latine eκ- primi,sed edocebo:quadoside cogor Latine aliquo modo eXplicare, quod Latinis ignotum fuit uno nomine:nam Celsus haec circustribit.Itaq; cum somnus profundissimus est,& grauiter euigilatur, ruitq; in somnum de-Duo,sed non laeditur sensus ac motus,tunc est dormitatio: S ad illam sequuntur omnia iuvamenta boni somni, nisi quod praeparatio materie adeXpulsionem non adeo recte perficitur.Nec semper calor naturalis augetur,imo quandoq; debilitatur propter frigoris uehementia:reliqua tria ut in perfecto somno succediit, ν tertiti & quartu comodia succedat,nullii aliorti, ideo est uia ad morte.Regula enim generalis est, Somnus qui somni iuvamenta magna eX parte non praestat,est mortalis: ut etiam de uero somno eam iterauerit Hippocrates secuda Aphorismorum. Ideo ph0y ' etiam benedixit Princeps. Et imnus qui medius est inter somnum &ς siet fi mi uigiliam in omni dispositione est malus. iuuat tamen καταλε ια ui dolo-
dotat. cap. i3. rum maXimorum saeuitia, nec in ullo alio casu. nec potest dici quod iu- id finς uet,sed quod magis noceat uigilia ob doloris acerbitatem: hunc ego stuporeiri nominaui,cum homo iacet apertis oculis,nec sentit,nec mouetur. 1 b ah moibo Dicas modo tu, me non satis bene accommodasse nomen. Quid mea inium empori terest,nam hoc & Galenus de hemitritaeo, qui Romae erat frequens, eX-bm in si ς- cusat. In καρωδου autem, seu deprehensione,cum laeduntur cerebri uentriculi uulnere,uel compressione, uel nerui temporum, non succedit nisi tertium & quartum iuvamentum: sed calor naturalis adeo debilitatur, ut patiens sit in uia aperta ad mortem. In hoc est quasi somnus, sed sine motu & sensu omni.Differt a , quia oculos tenet clausos, nec
ullo modo euigilari potest. cONTRADIcΤIO VI.
AD ea quae uentriculo sunt uicina, pertingere nequit quod per sede
insunditur,quinto Artis curatiuae,dicebat Galenus. Rursus an ter- eapas. tiodecimo,dum enarrat cura phlegmonis,Ιecoris in cauo, inquit, si scirrhosum aliquid remanserit, medicamenta ualidiora clysteribus admiscebis.His fit,ut a iecore uideatur posse trahere clyster, a uentriculo nequa-ς p 7 Et infra inquit, Ad ieiunia ipsum intestinu clysteriano possiit a timo ere,imo etia si nitaris solii ad tenue intestinum accedere ac ipsum lagere eom.16. quesit. Quarto aute Regiminis acutorii,du cura anginet tractat,Post uenae
387쪽
sectionem iubente autore in teXtu clysteria apponi, inquit Galenus. Quod autem scopus sit non istum excrementa in eis repurgare, sed paLsim corpus uniuersum a morbi ficis humoribus, statis palam est. Nullibi sane meminit,quod clysteria nutriant:sed neq; Avicenna. AuenZOar pri- tr,aeap.igmo Theisir affirmat enemata nutrire hac ratione, Si quis a bile intestina pungente uexetur, nec modum habeat deficiendi aluum, bilis reficitur per os. De hoc dicebat Galentis,scribens tertio de Symplomatum causis ς y pQst mel. sub hac sententia: Venter cum pro lege natur se habet,trahit a uentriculo superne,deorsum uero eXCernit: cum autem praeter natura assectus est,
etiam ab inferioribus aliquid capit: nam & clysteris aliquid usq; in uentriculum ascendit, adeo ut uomerent. praeterea stercus aliqui 1n lethalibus il ei morbis.Si igitur hoc in re praua efficere potest, inquit A ueZoar, scilicet uel ut ad se trahat,uel ut recipiat. quanto magis rem dilectam enemate iniectam, qualis est ptisana,lae,ius pulli. Docetq; modum,ut bene vacuis intestinis aliquid horum quod diu contineatur, immitti debet.
Inde respondet autoritati Galeni contrariae, Enemata non ascendunt nisi ad ilei initium, quae enemata sunt evacuantia: igitur enemata nutrientia non ingrediuntur uentriculum. Dicit, argumentum non ualet, concedendo quod Galenus dicit, Quia expurgantia enemata a uentricnto reiiciuntur , & nutrientia attrahuntur. Isti opinio falsa est primo, quia Galenus in hoc loco ultimo adducto haec subiicit: Satius autem est uentriculum in huiuscemodi affectibus ut eNistimemus non trahere, sed quod ab intestinis uiolenter retrudentibus ascendit, duntaXat recipere. Quippe in intestinis, de quibus iam agere tempestiuum est, compressiuae it uirtus, ceu alibi ostcnsum est: qua usa nutrimentum ad inferiorem suum exitum perpellunt. In quibusdam tamen affectibus cum complectendi ac constrangendi motus ab inferiore incipit parte, ea quae in intestinis continentur, sursum seruntur. Qua ratione acer etiam succus qu4f-piam, qui ad sedem aliquando delatus fuerat,ac uel in foro,uel in loco alio quopiam uersiatis,aus negotio aliquo quod deserere non licuit distri
ctis uiolenter retentu S,rursum ascendit, uentremq; mordens,caput etiam ''
uaporibus impleuit.Principium quidem motus ab animal 1anstriimento, in ano eXistente, quod mustulus est, capiente: inde unoquoq; intestino quod iam receperat sursum trudente, simili modo in praeceps repulit. Quo etiam modo crepitus inferne etaire prohibitus, sursum retruditur. Ergo mirum non est , clysteris aliquid ac stercoris, ex tam uiolenta intestinorum constrictione in uentriculum aliquando praeter naturam ascendere, indeq; ad exitum properare.Haec Galenus.Ita ut intelligamus,uentriculum non trahere eo unde impellere nititur, id est, eκ intestinis. Ad haec tamen diceret Auenzoar, Galenum loqui de secibus, ct bile,acene-
388쪽
matibus non nutrientibus , quae solum ui intestinorum ascendunt, cum uentriculo sint inimica: Non tamen esse Galeno propositum, ostendere ibi uentriculi uires, sed hi itia:at attractio alimenti inter uitia computari non debet. Haec tamen opinio ut luce Clarius est,Galeni placitis non consentit: nam memini siet huiusce rei, uel aliquando, tum maXime ibi,uellierbo. Accedit quod pos2t sic seruari aeger pluribus diebus : at eXperimentum oppositum edocet. Testatur Bras auolus se mulierem angina laborantem usq; ad decimam diem seruasse enematibus: sed ita tamen, ut ni contigi stet morbum solui in eo termino, illam prae uirium imbecillitate fuisse protinus interituram. Daceret ad hoc AuenZoar,istud experimentum pro eo esse, quoniam satis est aliquandiu esse seruatam, partemq; ascendisse ad uentriculum , S eandem esse totius ac partis rationem, moddceleriter succurratur et in illa uero forsan prius decidi sie uires, tardatu mq; ene ruatis auXilium .nec ad ipsit in uentum nisi postquam alia
irrita sitisse compertum est,quod tarde iam deprehensium fuit. A t est alia ratio , nam uix in biduo descendunt quae in uentrem ingeruntur usq; ad anum : igitur longe tardius ascendent ad uentriculum , agitur auxilium erit lentum & mutile: nam quod ingestum erit per enemata priuS corrumperer2 Respondebit A venZOax, naturam esse solicitam in necessa-kiis: & sicut concessum est a Galeno reiici bilem ab ano usq; ad uentrici
tum cum noXa patientis in momento temporis cX dolore ac puri Rione,ita uentriculum in momento ob iHediam possie trahere. Inde diceret AuenEoar, Si confiteris ob noXam, flicteris sic enim musculus ani voca, tur) retrudi bilem rem uentriculo asi intestinis ingratissimam, usq; ad uentriculum per intestina: igitur imposito sile acuto, uel re pungente, idem accidet de enemate nutriente, & sic enemate homo nutrietur. Et quamuis intestinorum longitudo in homine sit iuxta communem natum tam ut saepe uidi XXIIII. pastilum seu XVIII. brachiorum,tame ea ratio ne qua in momento eX ano ita uentriculum retruditur bilis,eadem ratio-κ ne etiam, ac maiore, cibum. Sed etiam quis instabit contra AuenZoar, 'quanquam praedicta ratio non leuis sit, quoniam infame seces sursum ascenderent, quod nunquam uisiim est, nam nunquam ileos cN fame accidit. Respondebit A aenZoar, quod materia,quae trabitur ex tecore, est illi aptior: ideo in tempore famas trahit eX iecore, non eX intestinis,quia in illis non est nisi res quae iam a uentriculo est reiecta. Et nos respondebimus rationi AuenZoar, quod encinata iniecta, quae pungant,poterunt certe usq; ad uentriculum ascendere: sed quia hoc non sit merito attractionis uentriculi, sed eXpulsionas intestinorum, adeo etiam simul seces expellentur ab intestinis au uentriculum, & ita cadet in 1leon S morietur,imo strangulabitur protinus, quia sumus iam in casu, ita quo non potest
389쪽
test deglutire: aliter frustra esset tentare enemata, cum liceat nutrire peros. Ideo debemus ex hoc cauere in strangulationibus, ubi homo non potest deglutire enemata acuta. A tq; ex hoc patet , uiam AuenZoar esse dissicile tueri, solum tum ob Galeni autoritatem. Quidam conati sunt tribuere Rasi, quod nono Continentis docuerit instrumentum , quo enema usq; in uentriculum propelletur: quod mnium nescio quando somniauerint. Ille docet instrumentum quo simul status extrudatur, Senema recipiatur: quod quia utile est,& ibi obscure ab eo qui uertat,non dico perperam,eXplicatuin, ideo illud declaro: Cannula Mysteris summa in parte diuidatur, eius pars qua immittitur enema non communicet alteri parti,uerum multo inserius foramen habeat reliqua, cuius in summo foramen sit: in parte autem crassiore ut tuba promineat: quam quidem figuram ine longius procedat oratio,hic depictam a latere damus. Caeterum, ut ad rem, unde digressus sum, reuertar: Alesander Benedictus libro secundo suae Anatomiae existimat, enemata nutrire, valido cere argumento : Venae mes araicae ad omnia ueniunt intestina, rectum .colon,
aleon, monoculum: quod satis confuse Galenus in libello de Venarum dissectione, & in sexto Anatomicarum aggressionum eNplicauit: sed ς-p pulchre Vestalius libro quinto de Humani corporis fabrica sed ubi uenemesaraicae, ibi attractio iecoris ex intestinis: igitur nutrimentum eXistens in recto, colo, monoculo,& ileo, ad quae eX Galeni consessione peruenit, nutriet. Ad hoc diceret Galenus,quΘd secunda coctio praesupponit primam, & ideo uenae illae possunt trahere ex fecibus utilem succum,qui
iam concoctus est in uentriculo, non tamen immissum per enema, quod nullam nondum recepit in uentriculo immutationem.Ad haec respondebit qui Alexandri Benedicti iam mortui uiri partes tuetur, Intemna
primo habere quandam uim concoctricem , quoniam in uentrictili substantia una atq; continua sunt.habentq; duas ut ille tunicas. Qubd sit Galenus fatetur cibum mansum in ore quoquomodo concoqui, quod Si te statur A vicenna illis uerbis, Nutriens dum in ore atteritur, concoctionem quandam recipit,acciditq; id repente, atq; ob id qubd tunica oris interior gulae substantiae eadem est: gulae autem substantia uentriculo continua , quid de intestinorum substantia dicendum erit, quae coniuncta sunt substantiae uentriculi, quae diu seces continent, qilae eodem alimento quo G uentriculus ab interiore parte scilicet chalo nutriuntur. Accedat, quis i quidam sunt potus, qui in uentriculo nullam ferme moram ducunt,ut uiniim: sic enim Galenus tertio de Temperamentis, & secunda Aphorismorum,inquit de illo:Vinum facile sit sanguis.& rursus: Vinum ut adsimiletur,mutationem minimam desiderat : qtib sit,ut tum nutriat, tum roboret celerrime.& etiam: Celerrime igitur omnium, S confertim
390쪽
38 4 HIER. CARDANI CONTRADIC. M EDIC.
maxime, uinum alit. Ostendit autem hoc in fine, nam talia moram in uentriculo pro temporis totius portione, qua in nutrimentum transeunt, necessario trahunt. Ad haec igitur sequitur,ut uinum dulce praesertim ac tenue per enema iniectum nutriat.Galenus inquam dicet, in morbis longis tam tenue nutrimentum haud satisfaciet, in acutis uinum non competit : igitur nullum est uino auXilium. Praeterea in tertio de Tempera-E . mentis dicit, quod nisi transeat uinum ,& quae facillime nutriunt per omnes concoctiones,non poterit alere. Hoc igitur supposito Mihil omni- DO per enemata impositum nutriet. Respondebit AleNander, quod est
uerum ubi per uentriculum transeat,& adducet hanc rationem,Hi aluntur,etsi male, quibus ante tempus absolutae primae coctionis multo,inc ctus cibus descendit ex uentriculo: igitur pari ratione cum tanto p Ximius sit uinum natura sanguini, quantum ille cibus incoctus beneficio imperfectae coctionis igitur sicut cibus incoctus nutriet, ita & uinum. Ad aliud dicet, Iura pulli, lutea otiorum,si uinum displiceat,hoc efficere.pos- eap.io. post Praeter id accedit, quod Galenus secundo de Compositione medica- medium, meritorum secundum locos,inquit: Clysteria italida revellunt ea quae ad caput feruntur,nec sollim quae in intestinis & mesareo sunt, euacuant:sed etiam quae circa iecoris sima haerent. Si igitur ad partem ubi concoctio fit res horribilis pertingit, multo magis cibus. Si autem pertingit, etJam nutriet, cum cibus fuerit, Sc leuis alimenti,& maxime quia commiscebitur his quae nutrire iam solent, scilicet succis cum fecibus existentibus,eX quibus perpetuo hepar eXugit. Accedit, quod,ut dimi,uidentur intesti-trareticap. . na concoquere, quod etiam sensit Princeps sextadecima tertii, dum de monoculo loquitur. Huic rei assentiti e erientia uidetur, quandoquIdem enemata prolongent uitam in eo qui solum eX inedia periclitatur, per aliquot paucos dies & non per multos. Quod si nihil traheretur, non
fieret prolongatio ulla uitae:si etiam totum traheretur,prolongaretur u1ta per menses: si autem traheretur ad uentriculum,posset perpetuo uallere:ut etiam per os assumpto cibo: cum autem nullum horum contIngat,
sed seliis aliquot paucis diebus uita prolongetur: manifestum est, quod
nutriunt per partem subtilem tantum concoctam prius aliquo modo in intestinis,inde attractam per uenas mestraeas. Ideo oportet euacuare II
testinum rectum solum a secibus , quia feces relictae iuuant ad nutritio nem,& non ade ebilitatur aeger. Inde fiat mema ex iure pulla succoso,
ct oui luteo, S uini albi dulcis tenuis uncia, & facchari semiuncaa. Hoc est ultimum.. Quod si quis dicat, Non ne enemata Ilus debilitabunt eAmotu,quam confirmabunt m nutritioneὸ Dico, quod in assuetis, non: mnon assuetis,bene uerum est:uel si parum contineant: oportet enim teΡ1- dum immitti &eleuati cruribus multum prono corpore , vel non tan