장음표시 사용
421쪽
LIBRI II. TRAc T. VI. ΑΙ transmutatio tabis, sed uera sanatio. Sed Galenus non distinguit ab humidorum substantia hecticarum species, sed ab ipsis quae consumuntur partibus. & quanquam duo tantum genera uideatur constituere, si quis
tamen seriem illius non conniventibus ulla ex parte oculis inspiciat, quam in decimo Artis curativae diuisionis posuit,tria genera atq; apertissima, longeq; aliorum qui eum secuti sunt, diuisionem faciliorem inueniet. primum, cum siccatur caro: secundum, cum caro consumitur: tertium , cum solida ipsa membra siccantur: patet autem illa consumi non posse,quare,quartum genus dar1 non potest. Primum curatur: secundum,
ut magis processerit,eo sit difficilius: cum autem tota caro absumpta est, uix fieri potest ut etiam solida substantia membrorum non sit siccata, atq; sic in tertio genere iam sumus quod insanabile est. ideoq; illius eo loco sententia uidetur perdifficilis, quoniam secundum genus curare docet 1 dem, sed iam eXactum dixit insanabile, quod uiX fieri possit, ut tertio non coniungatur , cum ipsum finem suum attigerit. C1rca humido-rtim quae secunda vocat Avicenna,iu Xta Illius sententiam tractationem, quatuor genera ponuntur: primum, in osculis uasorum: secundum,sparsum in concauis partibus membrorum: quae ambo,1DXta Galeni sententiam,describuntur: tertiti autem,est quod agglutinatum est atq; assimilatum,quo ad accidentia,non autem quo ad substantiam. atq; in hoc a Galeno dissidet: primo, quia huius sunt duae species, quod apponitur, sed
nondum est agglutinatum:& quod agglutinatum est. Secundo,quia Galenus hoc non uult esse assimilatum, nec quo ad substantiam nec quo ad accidentia. Nec enim S est tertium in quo dissidet concederet Galenus poste aliquid secundum accidentia assimilari , non secundum substantiam ipsam. Quartum gentis,quod quinto Galeni correspondet,Auicenna fac1t seminale, ut ita dicam, humidum: Galenus autem nouiter genitum putat, ut etiam in primo de Tuenda sanatate, atq; id rationi consentaneum : nam si nondum assimilatum humidum tertii generis aut quarti est,iam assimilatum in aliquo ordine collocari etiam debet. unde mirum est de Au1cenna qui loco illius seminale ponit. neq; dicendum est ipsum intelleXisse quod consumatur antequam assimiletur: non enim augu- meto locus esset.quid igitur,an oblitus estὸ certe non.ergo eXistimat illud quod in nobis humidum agglutinatum atq; assimilatum est, nostrorumq; membrorum pars est nunquam tamen fieri simile seminali secundum substantiam. secutus in hoc Philosophum ut credidit uolentem, ut a diuersis agentibus specie ac producentibus diuersa specie efficerentur. Sed non disserunt specie homo qui semen generat,& genitus qui alimentum transmutat. ob hoc superit1tiosa ac nullius utilitatis est haec Avicennae differentia. Galeno igitur magis credendum est, tum de hecticar
422쪽
16 HIER. c ARDANI cONTRADI c. ME DIGcticarum tum de hurnidorii diuisione scribenti, & si primo Prognosticorum oscitanter hanc humidorum diuisionem tractanti,quod ibi exquisita dignotio non tam esset necessaria:quartum illorum genus, quod apponitur, sed non agglutinatur praetermiserit. Veritate igitur patefacta facile est intelligere, quonam pacto Galeno caeteri Graeci accommodari de-
cONTRADIc ΤΙ Ο π III I. Corpus temperatum an omnes operationes habeat perfecti yim s. EXistimo te meminisse quod iam declarauerimus dari corpus temperatum in superiore libro:tum uer in hoc tria esse quae ad elemen- x ςφη ' ε' ta pertineant,per quae corpus corpore perfectius euadit An igitur corpus quod aequaliter eX elementis, quo ad uires constat, omnes habeat operationes perfectissimas dubitari solet8demiror autem eos qui illud esse posse negabant, hoc de illo quaerentes. nisi forsan, propinquiorum rationem habere uoluerint,non eXacte temperatorum.esse autem duplicem perse- eontr. huius ctionem in sensibus eX uerbis Aristotelis iam te docuimus Agitur Galen. yyδ' in Optima corporis constitutione inquit: iod uexb huiusmodi corpus recte ad unamquanq; se habeat actionem,difficiliusq; caeteris corporibus morbis corripiatur, id facile a quouis deprehendi potest. inde in subsequentibus uerbis,quod de omnibus simul operationibus,dc non singillatim intelligat, intemPeratoq; praeferat temperatum, edocuit,d1cens: quod siccum licet humidis causis,& humidum siccisi & densum eXterioribus magis resistat temperato, nihilominus temperatum & siccis S humidis, & exterioribus, , internis melius omni alio corpore resistit. tan
dem quod generatum intelligendum sit in fine illius libelli docet. Quod '' etiam non singillatim possit habere omnes operationes perfectiores
ostenditur:primo,quia eadem est comparatio hominis perfecti ad imperfectum perfectum autem nunc ac deinceps temperatum uolo intellegi)quae imperfecti ad belluas, nam humana constitutio belluarum comparatione proXima est medio temperamento eX elementis: igitur homo primo deterius odorat quam reliqua animantia multa igitur non in omnibus uincit.Docent hoc praeter ea quae superius deduXimus,etiam in 'μ' '' 'ξ '' aud tu uerba Philosophi, quinto de Generatione animalium, dicenti ua. .coni et . Homo pro sui magnitudine minime procul audit. Tum elephas uitae longitudine antecellit,ut superiuS demonstratum est. Omitto nunc de leporibus quod uelocius currant:de capreolis, quod leuius ac uehementius saltent: nam haec tron in temperiem, sed in formam membrorum referri possunt. quanquam S ad hoc non parum uideatur conferre sicca calidaq; temperies. Sic sensuum robur secundo Artis medicae,& claritatem, siccis temper
423쪽
temperamentis aut calidis ac siccis tribuit Galenus, cum prius tamen de his siluerit temperati cerebri signa describens. Id uero dicunt uix effuge re licet: quod puer temperatum habens cerebrum non iuXta aetatis rationem , sed simpliciter, si deterius discit puero temperato,cerebrum ha bente pro totius corporis ratione, igitur humidum cerebrum. Nam tale est pueri eXacte temperati, promptius est ad operationes temperato. Si autem melius, non igitur Operationes corporis temperati, sunt semper intemperati operationibus meliores. cum in pueritiae aetate superentur. Quinetiam Aristoteles in Problematibus fatetur illos qui studio artibus administrationeq; claruerunt, natura non temperatos sed melancholicos fuisse.Secudo quoq; Prognosticorum,& tertio de Symplomatum causis,ac etiam QNto de Tuenda sanitate, docet Galenus naturales puerorum functiones ualidiores esse imo ualidissimas. primo cum urinarum subtilium redderet rationem eXitium decernetium. secundo cum eas reliquis comparat operationibus, tamen etiam aetatibus. at luce clarius est pueros intemperatos dici posse collatos ad iuuenes, iuXta Avicennae prima primi sententiam. Accedit quod eX Galeni sententia ,secunda Aphorismo rum quaelibet uirtus a propria qualitate sibi congenita iuuatur,ut a calore attractiva, igitur calida temperies melius temperata attrahet. atq; eadem ratione in aliis functionibus dicendum erit. propter haec quaerebat
Philosophus in libello de Memoria & reminiscentia, cur qui plurimum
ualent memoria,reminiscentiam habeat imbecilliorem e manifestum est igitur non posse aliquem hominem Omnes operationes perfectissimas habere. & sicut incompositione,qui cauos habent oculos melius, id est magis procul uidet,quinto de Generatione animalium, & qui longa habent crura celerius currunt,ita in temperatura quaedam intemperies, absoluta temperie,quibusdam functionibus sunt aptiores. Si etiam persectissima essent operationes temperati, ut propinquius homo accederet temperamento, ita melius ac persectius functiones suas ageret. at hoc falsum est. melius enim concoquit uentriculus calidus in secundo ordine, quam fr1gidus in primo,meliusq; appetit frigidus in secundo,quam calidus in primo. ut Galenus secundo Artis medicae docet. quidam etiam dicunt tactum subtiliorem araneam habere quam hominem. nam ipsa sentit leuem motum fili suae telae, quem proculdubio nullus homo sentiret. & si diceres quod perfectio sensus consistit in cognoscendo plures sensibilium disserentias tantum, non in acutius sentiendo: obstat Galeni sententia primo de Symplomatum causis dicentis, perfectio sensus constat in sentiendo minima sensibilia S procul, quam sententiam uidetur confirmasse Averroes tertio Collectaneorum, cum diXit tinnitus fit uel propter auditus acumen : quia etiam sentit omnem paruum motum qui fit
424쪽
NIER. c ARDANI CONTRADI C. MEDIC.
in aure, uel propter aerem ibi praeter naturam eXistentem. Avicennatamen suo more retulit quandoq; tinnitus causam , in auditus acumen, &quandoq; in instrumenti debilitatem. Sed hoc illis si cere uidetur quod sensiis perfemo,tamen haec e Xigat, ut procul & minima percipiat: & si hoc ad aliam causam quandoq; reserri possit. Est & alia dubitatio quia
aequalis temperies non est uitae longioris omni alia , cum calida & humida in hoc timcat,teste Galeno,uel etiam humida tantum sexto de Tu enda fanitate dicente: Quod ad ipsus temperamenti rationem attinet, qui maxime humidi sunt,maxime etiam sunt longaeui. Iidem ubi coi pus ad robur peruenit, sanitate plus caeteris fruuntur: & caeteris qui eandem aetatem agunt ualidiores usque ad senium eXtremum manent. Ideoqtie medicis omnibus tum Philosophis , quanquam hoc ianum temperamentum ab initio aliis imbecilius sit, secundum naturam esse prae caeteris
omnibus probariq; uidetur. Et Philosophus in libro de Longitudine &breuitate uitae docet calidum bene pingue quoniam putrescat minime,&plurimum humidum, quod tarde siccetur, uitam emcere longissimam. Illud etiam ferme exemplo regionum habetur, ut in libro de Philosophorum historia,seu is Galeni,seu Plutarchi,seu alterius inclyti uiri suerit.nam non in regionibus temperatis,sed in Britannia,uita hominum est longissima. ut quae pluribus ultra centesimum annum , nonnullis etiam usq; ad cetesimum vigesimum producatur.Ratio id confirmat, nam cum corpus semper siccescat ab initio natiuitatis, refrigeretur etiam a summi uigoris tempore Galeno teste, necesse est ut calida & humida temperies aliqua post mediam etatem tunc temperata sit, cum quae ab initio corri- moderata fuit,tam frigida & sicca non parum esistens, senectutis limites ingressia est. atque iccirco in calida & humida omnes aetates magaS p ferri consentaneu D : ut longior sit pueritia,adolescentia, i uuentus, atque senectus,eoq; totus uitae, cursus diuturnior. Et ut nihil prorsus intactum relinquatur morbosiora etiam uidentur temperata corpora quibusdam intemperatis: siquidem Philosophus quinta Problematum quaerit cur temperata corpora & quae modice cons ant, faepius in morbum incidant. octauo etiam Artis curatiuae & prima' quarti Avicenna, uolunt quod temperatis corporibus, ut quatuor sunt proniores intemperies, ita quatuor aliae minus pronae ad febres: frigida,& humida, dc quae eX hi S componitur , tamen etiam frigida S sicca. laborat & homo pluribus morbis quam caetera animalia teste Philosopho. Et si etiam temperatum morbus invadit,quandoq; facilius perit, rariusq; liberatur quibusdam qui noadmodum sunt temperati. nam eX apoplexia, qui frigida sunt temperie,& facilius seruantur,& tardius quam qui temperati sint moriuntur.
His tot tantisque suffragiis Trusiani opinio de temperati corporis sunction
425쪽
LIBRI I I. Τ R A C T. VI.monibus fulcitu r Quinq; enim modis operationes in corpore temperato possumus coparare,uel ut singulae singulis intemperati perfectiores sint.
Vel ut aliquae tantum, a quibusdam tamen corporibus intemperatis generatim sumptis perfectioribus operationibus temperatia uincatur. ' elut aliquibus intemperati corporis functionibus melior, uniuerse tamen sumptis omnia corpora intemperata operationu persereone uincat . uel etia ut omnia intemperata corpora uincat generatim operationu perfe-
mone, nulla tame obtineat perseetissimam,sed in singulis modo a cali smodo a frigidis uincatur. ultimo quod nullus est ausus affirmarinut nullam operatione perfectis ina habeat: nec generat1m etia omnia imperfecta corpora operationum perfectione uincat. Sed nec quod nulla habeat persere sisima operationem,neque quod uniuerse sumptis ab alio corpore uincatur,ullus ausus est dicere. Relinquitur igitur ut uel generatim solii operationibus sumptis praecellat,uel etia singillatim.Horti utrunq; duobus modis cotingere potest, uel perfectione quae in eXquisito sensu opere ue coting it: uel in robore: ut cia procul audi inti uel celerius non tamcnfirmius curramus.Ergo temperato homini uitales Operationes in sumina perfectione omniti ferme cosensu insunt.Caetere pro qualitate etia ac pie
Etione,no tame quod ualidiores sint inteperatoria operationibus,singillatim sumptis,uerti ut diXi generatim tantia. De hoc igitur prima quaestio erit. Altera an eade sit c aratio hominis ad belluas,quae teperati ho1s, ad eum in quo qualitates diis uel una uincit.ultima an etia ut ad adtiones se habet,sic etia ad morboru ingrueriti resistentia. Itaq; quod homo teper tus habeat singulas operationes psectiores operationabus cuiuscuq; inte-perati, os edo eX sentetia Galeni in libro de Optima corporis costitutaO- hahane dicetis:quod no nisi ploga leporii interualla hic inti emtur:si 1gitur generatim solii haberet psectiores operationes,cii necesse sit alique semp este si oes alios operationu pfectione antecellat, aliter esset,pcellus absq; sine, uel enim ego sum uel Socrates & si sis melior Socrate: tande ad eu deueniemus .si uniuerse sumptis operatioibus erit pr statissimus. Semp agitur crit homo teperatus,nec longis teporti interuallis indigebit. Respodeb1tur forsan senap dari homine si sic praecellat, Iad tame ois tali S erit teperatus:neq; enim conuertutur. Sed quomodo agnosca teperatii holem illia, si nec singillatim operationes oes habet psectiores,neq; si pr cellit omnibus uniuerse sumptu ob id teperatus dici debet.na operationes faciunt instrameta alia esse,secudo de Anima inquit Philosophus,& Auexroes daAit ilialas esse principiti cognoscendi uirtutes. Accedit quod Galmus in eode li- t,cap. 38. bello culposui stet de corpore temperato duo,alterii scilicet quod operationibus praecelleret,& quod minime morbis esset obnoXiu. horti postre- ii 'mu generatim in sequentibus uerbis intelligendii edocuit, de primo nihil cap. .
426쪽
et o HIER. CARDANI CONTRADI c. MEDI c. eap. i. iii fine. d Nit:quare absolute S singillatim hoc erit dictum. quod & secundo de
Temperametis his uerbis declarabat. teperatu corpus omnes tum animales tum naturales uirtutes inculpatas habet,cum &sensuum facultatibus,& membrorsi motibus,optime praeditu sit. Quod etia luce clarius ostedits p seclido Artis medicae, cum diXit:tale corpus esse ueluti Polycleti statua, quam liquet no uniuerse sed singillatim eX omnibus inebris fuisse abso luta. Miriaq; uidetur Cu omnia inteperata corpora ferme quibusda operationibus praecellat,na id omnino necesse iuXta illorii decreta solii teperatissimu nulla habere optima. At dicet uitalis atq; alia quaepia forsan in illo optima est. imperite igitur admodu Galenus fecit, qui inteperatorufunctiones optimas descripsit,teperati corporis omisit. Forma etia iuκta Galeni sententiam corporis animati anima est,eX illius mi κtione producta quod fatis in libro de Animi immortalitate ostesum est.Teperati igitur hominis anima undequaq; absoluta. illa uero operationia principiti,& qua ratione una perfecta efficiet,eade& omnes.operationibus enim ut p μφ ' dicebat Phulosophus tertio Coeli, corpora distinguuntur & dignoscutur. Ipsi etia qui sic crediit cogutur cotraria propriae sentetiae ex suis fateri decretis. na si quis teperato uniuerso ad amussim corpore, mebria unum eXeXterioribus,tale habeat, quale ipsi praedicat eX intemperie optimae sunctioni paratu,ut uel aure iusto sicciorem, uel oculum humidiorem,habe-b1t hic generatim,cum in reliquis aequales temperato habeat inebris,sunctiones 1llo ipso meliores.Sicq; intcperies temperiei praestabit. nec in hoc finem postmodum imponere licebit. hic manu S, ille aures etiam, altero& oculos superaddente.In primo etiam de Tucda sanitate cum Galenus docuisset quod quamuis homo non sit robustus ut Μilo Crotoniates, nec uideat ut lynceus lupus,tamen debet dici robustus & bene uidens, quan do haec plusquam mediocriter illi adsunt: eodem modo inquit de sanitate dicendum est quartis enim non omnino sit illa perfectissima, tam e ho mo debet dici sanus,si igitur homo temperatus perfectissima utitur sanitate atq; etia solus:& perfectissima sanitas non est,nisi cum operationibus perfectissimis,tam uitalibus S naturalabus pro toto, qua etia sensibilibus pro sensibus S rectricibus pro cerebro ac motivis,igitur corpus temperatum omnes operationes persectissimas habet. Avicenna quoq; quem iam praedisimus ubi non Galenum citat sequi illius opinionem, cuius se facitia . . eXpositore inquit: Quum enim operationes secudii naturale cursum pro
ab E. ' ζ', 'iti cediat plene ac psecte,signis at ivperatura aequalem .Quod si mobiles sint . signo dc plusqua decet caliditate abudare significat.& deinceps luce clarius docet, 'P '' si quis eu diligeter legat, ab inteperie nulla perfecta functione proficisci polle. Vnde post dum teperatae teperaturae signa declarat,dicit quod ipsa
functiones perfectas habet.utiturq; nomine complementi, quod & si durum sit,euidelius tamen absoluta operationu persectione nobis declarat.
427쪽
LIBRI II. TR Ac T. v I. - 2IScio quemvis libenter manus daturum modo liceat tot in contrarium adducta euadere. dico igitur quod corpus temperatum omnes operationes habet perfectiores, quolibet intemperato corpore, seu mauis Latine magis dicere inaequali singillatim, non tantum uniuerse operationibuSomnibus sumptis. meliust omnibus morbis resistit. & omnes operationes tam communes, quam proprias perfectiores habet singulis animalibus,modb non sit differentia in instrumentorum compositione, ideo non curret magis quam lepus,quia non habet quatuor crura,neq; duo longiora posteriora anterioribus.& habebit etiam operationes perfectiores perfectissima planta. Sc multas cum hoc seorsum ac sibi proprias , quae nulli alteri conuenient.dc erit quasi ad similitudinem Dei in terra.oportet autem quod in tali sint elementa in ultimo refracta, dc aequalibus uiribus miXta, Sc ad partes minimas. Haec autem omnia sic ostendo argumentis satisfaciens. Omnes fatentur quod uirtus uitalis in illo robustior est, Scmelius etiam concoquit, quia calor est ualidissimus, id est,ob multitudinem partis igneae : nam tale corpus erit densissimum . quo ad solida, ut ostendi in libro de Subtilitate , non dico quoad cutem: nam in hoc erit mediocre, Sc humidum illud erit pinguissimum, Sc calor in ultimo refractus minime consumens,& minime ad morbos paratus:igitur talis homo erit longi sis imae uitae inter homines. Sed dc inter animalia caetera.
nam Aristoteles solum elephantum diuturniorem facit homine: hoc au- . de Genera. tem generaliter est intelligendum. elephas ad summum uiuit annis iuXta animal. ca.uLillius opinionem,ut dictum iam est.ccc.at praetermissis fabulosis aut antita δ' P 'ς/'quioribus historiis, Ioannes de Temporibus sic vocatus. ccclxi. anniS uixit. Nam is sub Carolo magno Cesare sub quo militauit, mortuus est Lotharii Imperatoris temporibusnuxta annum salutis nostrae Μ. C A L .eiu Ddem Caroli magni aetate Ricardus quidam C C C C. quoniam tamen,ut dixi, haec rara sunt, Aristoteles praetulit elephantem. moritur Sc homo longe celerius quam ei naturae necessitas imponat, ob curas, labores &uoluptates. Galenus calidam dc humidam praetulit, quoniam facile possit inueniri. huius operaepretium fuisset curam instituere,si haec futilet it litis iudicio diuturnior. sed Sc in primo, dc in quinto, dc sexto de T venda sanitate testatus est se temperati hominis uitam, non calida dc humida temperie praediti instituere. Sic etiam clim diXit corpus hoc magis a calidis morbis ueXari, quam frigidum: dc rursus, ab eXternis magis quam
densum,uerum est qualitatum ratione.non tamen facilius aegrotat: quia calor ualidior, dc membra firmiora magis resistunt. abi autem sol tim docere uoluit,quod merito temperaturae accidere consueuit. quo fit,ut laedi dicat facilius non autem aegrotare. Sic Sc iuuenes a calore quem eXercendo immodice concipiunt senioribus facilius laeduntur,non tamen facilius
428쪽
22 HIER. CAR DANI CONTRADI C. MEDI C. aegrotan ob virium robur. Quod ad odoratum auditumq; attinet: dice-
, ς llςς ςδ 33 bat Averro s quod uultur habet oculos carbuculo similes: ideo maκime procul videt.causa igitur prima perfectionis sensus est temperies secunda constitutioinstrumenti. ideo Aristotelis dicturn de oculis cauis intelligitur,partibus aliis causis existentibus.Quia enim humana natura, ut declara ui, omnium uiuentium implet latitudinem: ideo in omnibus ferme Diris aliquid est minus ualidum, natura autem cum in aranea nulli alteri rei studeat quam tactui,& in apro qua auditui,& in cane quam odoratui, dc in uulture quam Ursul. ideo uidentur generaliter hec animalia prestare homini in genere illo sentiendi,cum tame homines aliqui longius perspi- . i. ' μ φ3 uulturibus, ut de Strabone uocato narrat Plin. qui eX Lilibreo naues
in Cathaginiensium portu numerabat. & de illo qim Iliada Homeri, qui
nuce contineretur, in charta scripserat. idem de aliis sensibus .concoquit,&melius Struthio aue , S si ferrum non concoquat. illa enim pomum in substantiam suam uertit,homo in humanam,quae elementa ad summum
habet refracta faciliusq; longe aliquid ferxi concoquet homo,quam Struthio pomum in humanae substantiae aeque perfectam carnem uertat , iuuaturq; dissimili instrumento auis, cum longe crassiorem habeat uentriculum .pari igitur instrumento, manifeste omne animal ab homine superatur impari, interiore tamen, etiam semper,sed occulte. Declaratum est autem temperatum hominem omnes alios sensibus atq; aliis functionibus superare, ut qui omnia bona in se colligat,quare etiam reliqua omnia
superabit animalia. uincit igitur & elephantem uita , quoniam nobilissi mam ac maXime necessariam actionem, nobilissimum animalium, quod est homo par fuit habere persectissimam ac minime constantem.haec autem uita est. non tamen emedit plantas:non est enim in his calor qui cum motu consumat humidum quare neq; paria instrumenta .uincitur igitur uitae longitudine a quercu & oliua di non paucis aliis arboribus. Sed ce rebrum siccum sensus habet claros comparatione aliorum inaequalium corporum, & merito qualitatis tantum, non autem formae atq; substan- L. Artis. medi. tiM- Nerat enim prius, IngenJum tenuem Cerebri substantiam 1 neruoriae. 6. firmam,discendi facilitas formarum facile su sceptiuam ostendit. haec igitur non qualitatum,sed substantiae propria esse declarat. Puer ille melius discet qui temperatus est, ea de causa, quod substantiam habet meliorem, non autem is qua ad puerum comparatus iusto siccior est. nec enim sic intelligendum est temperati nomen, quod temperiem habeat aetata non proportione respondentem. Aristoteles autem ab initio non negat suis e temperatos illos sapientes,neq; Galenus pueros pr ponit uiris,sed aequat: at de hoc alias cum dictum sit,nihil etiam ad institutum pertinet.Iam uero si de functione uitiosa agendum sit, immoderantiam consequi potesti
429쪽
LIBRI II. TRAc T. VI. 423 si de utili tantum, temperamentum. Memoria plerunq; quod tarditate
quadam constet, a reminiscentia optima seiungitur: non tamen semper. regulae autem hae eorum sunt,quae frequenter contingere solent non autem necessiariorum. Quod uero medii eadem ratio sit,& eorum quae medio sunt proXimiora , nondum concessum est: si tamen concedatur quae magis procul ab sunt, deterius concoquent, modo ea aequalitas ad uitium operationis non ad qualitatis magnitudinem referatur. Neq; calor adeo concoctionem euertit, ut frigiditas. multo tamen minus discrimen est,
quam multi existiment: si de calore elementi;& non de naturalis caloris magnitudine aut paruitate intelligamus. Ratio regionum rationi subastantiae corporis non par est, chim in illa solum modica resolutio ad uitae longitudinem quaeratur: in hac autem est consistentia firmior humidi,& caloris robur, soliditast membrorum. ideo in frigidis regionibus atq; humidis, modo putredine vacent, uita est longissima hominibus. Cum uero dicimus temperata corporis prius sicca euadere, falsum est ob quinque causas prius enarratas Caloris moderationem, humidi pinguedinem, membrorum soliditatem,meliorem in dies restaurationem, morbOSq; rariores. Per modica autem & temperata corpora,quae facilius & aegrotant, ct liberantur, Aristoteles non intelleXit temperata , nisi temperatam, id est, moderatam magnitudinem intelligamus. iacent enim uerba Philosophi hoc modo : Δια τὶ τα συμμετρα των σωματο ν καμνὸ - πολλάκις:id est, proprer quid magnitudine commensurata corpora saepius aegro tant: cum συμμιτρα, & commensurata significaret,& etiam temperata, ille ambiguo nomine titubans, utrunq; significatum explicuit. quo errore Ga Za, alioquin magnus uir, labro de Animalibus omnes A ristotelis inuoluit. Solet autem Philosophus cum ambiguo nomine aliquid eN-plicat subiicere id cuius contemplatione facile sit intelligere , quo in sensu debeat arripi. itaq; non de temperie agit an solutione Problematis,sed solum de magnitudinis commensuratione Quo factum puto,ut hoc errore decepti sex eXpositiones alii dederint, quae omnes praeter id quod non fatisfaciebant literae Philosophi, neq; ipsius rei difficultatem tollebant. Quod uero de febribus dicitur ad qualitatis tantum rationem referendum est. uelut & illud secunda Aphori simorum , quod quis'; facilius in ς m- Q,3 consimilem labitur intemperiem,& facilius sternatur. non tamen facilius aegrotant temperata corpora febribus, uirium robur.& si qualitatibus ipsis minus frigidis atq; humidis, quae a febrium incursionibus magis remota sunt omnibus aliis resistant. Apopletici autem frigida temperie, si aequali morbo detineantur cum temperato celerius suffocabuntur,magis laesis respirationis instrumentis. si autem aequaliter laesa sint,haud aequaliter aeSrotant:quare argumentum nullum est. Hominem autem pluribus morbis
430쪽
morbis subiici par erat caeteris omnibus animalium generibus: cum, ut dixi, omnium animalium temperiem subeat. dico autem leonis formicae piscis. atq; ideo etiam maXime uariis morbis laborare, imo omnibus his, qui animali cuiquam, uel etiam placitae contingere possunt. cum eni1ntemperiem uires & propria cuiusq; tum munia tum miracula uiuentis subeat, necesse est & cuiusq; uiuentis morbos sentire. at omnibus resistit temperatura aequalis. quae cum Strabone melius uideat, subnatet aquis
melius quam Nicolaus Ligur,audiat ut longissime,odoretq;, Cyneae memoriam possideat, uiuacior sit elephanto,perfanet splenis uitia digito pedis, ingenio superet Archimedem,eloquentia naturali Ciceronem, multaci alia innumera efficiat, quae singula pro miraculo haberi soleant: his omnibus in unum collectis, palam est eum qui tali temperie praeditus sit admirationem maximam populis praebiturum . proq; diuino homine habendum, ac quasi Deum inter mortales cohabitaturum: praesertim uirtutibus sibiinuicem suffragantibus. unde prodigia miraculaq; efficere poterit.Raro autem talis homo nascitur.ubi autem quomodo & quando an aliis libris a me dictum est. Sed haec medici considerationem eMedunt. CONTRADIcTIO XV.
mrtus flensitiva mouens an cum sipiritu per neruos necessario dissundatur. MEmbris ipsis urtus innata est uitalis ac naturalis,que si diu potuisset per se conseruari nullo auxilio indiguissent. Sed cum seruari
diutius uirtutes hae nequiret,arteriis ac uenis indiguerunt. At uirtute sensitivam membra ipsa eX se non habent , sed ueluti splendor quidam Solis ι h ta.d uirtus illa per neruos eis eta cerebro influitur : inquit Galenus primo de
Locis affectis.& ante etiam clarius longe his uerbis. Praeterea aliter is affectus uidetur cui meatus es cerebro ad oculos descendens obstructus est:
aliter ille cui propter spinae inflammationem etsi quodam modo affectus huic similis sit) resoluta sitiat crura: atq; aliter ille cui uoX aut periit
aut uitiata est. Etenim ad crura facultas quaedam,sed citra essentiam descendere prohibetur:ad oculos autem etiam cum essentia: uerum ad guttur, etsi materia perueniat, non tamen illius sufficiens quantitas est. Εκ his uerbis clarum est Galenum uoluisse, quod uirtus mouens, quae eX cerebro membris per neruos aduenit sine spiritu deferatur. uidendi tamen
is , facultas cum ipsis spiritibus ad oculos uenit. Et rursus,in sextodecimo de Usu partium, reddens rationem cur nerui uiserii sint caui, & c uentriculorum cerebri finibus explantati, dicit ut spiritum splendicium haurirecta cerebro possent. molles autem quia prima sensus operatio fit patiedo.