장음표시 사용
101쪽
rere, non unum ille volumen , sed etiam complura meo iudicio explebit. Licet enim vel iam nunc prospicere quam non longus solum orationis licetiasurus sit error nec enim tolerari posset verum quod summam etiam interim attinget physiologiam,sic ut diiudicari nonnunquam nequiret. Porro si cui constaret omnino inutilena esse medicis, longe etiam magis eam rationum viam arbitror effigeret. Non enim absolute an calidum, Diota dum, unardum,siccumve unumquodque medicamen io rum sit, inquirimus: neque an formicas, apes,vespas aut aliud animalium iumectare valeat aut re siccare calfacere, aut frigefacere, sed quomodo ad corpus se habeat humanum. Cum liceat igitur in hominibus experimentum capere, non recte ad alia vertuntur.
Quaesit recte experiundae oliiseculiatis ratio. caput tam LAT ct , periundi ratio, in primis quidem ea
eu, ouae in corporibus habetur temperatis,deinde ea quae in intemperatis, mox, ut saepenumero antea monuimus, quae in calidis, fra id is humidis ac siccis morbis Vbi animum aduertere iussimus ut quod per sese quid ageret, ab eo quod ex accidenti di stingueretur. Id quod futurum est, prinidi quidem si quam fieri potest simplicibus affectibus admoueas: deinces an protinus ab initio quod sensu possit percipi suam in exerat consideres,an post temporis aliquantum aut denique ubi ablatum fuerit, velut aqua sci ida. v Icaloris efficit repercutam: ad haec aliena qualitatis mi-3 iturae expers t sit, danda quam maximῖ opera est. Quomodo ergo oleum quis tale essiciat, supra positum est, ve- m quomodo simplici morbo applicari queat,nunc dicemus: id modo prius commemorantes,quod in morborumdiss rentiis ostensum est,corpora quaeda ad calidius versa videri citra aut malum succum aut pectoris viscerisve anssaivinationein velut in ingentibus exustionibus eue ple nate sibi et inlae'dam vero ad frigidius ut in vocatis iam hi diης passim consueto nomine perfrictionibus ψυγμου Graeci vocant.). In talibus utiq; ast ctionibus si oleum adhibeas, manifesto
102쪽
manifesto comperies, refiigerare nos an calfacere sit natum. Sed illud tamen constet,vi omni prorsum aliena vacet qualitate vehementi. Id enim perpetuo in omni medicamento memoria tenere oportet. Atque haec quidem summa est rationis. At opus ipsum quod perficitur,experientia commonstrat. Nam qui ardore tenentur,tantum abest, ut a calore liberentur ut etiam magis exaestuent, ct procedente tempore calidiores evadant. At algentibus,ex olei inunctione perspicua nulla aut noxa,aut tilitas affertur Ex quo liquet,quod etsi calfacere sit natu, non tamen admodum id posse nec euidenter, sicuti resina,pix, bitumen Inaudienda est nunc pix non sicca,itidem nec resina, nec bitumen siccum nec enim ipsis inungi quis possit,neque item,quae sol liquarit: quippe haec nec simplicia nec sponte nata sunt medicamenta: verum resina, quae Graece αιτος uros, spontaneo fluxu dicitur, quam in Laconia cilicia optimam prouenire no- Uimus, aut terebinthina, aut lentiscina, quae liquid etiamnum ac recens sit, aut ex pinea quae in fictilibus superne olei ritu innatat pix autem liquida, aut poti Fous quod oleosum in ea superia fluitat, quod utique, σ-eαν ον , hoc est, picis florena nuncupant est enim reuera tanquam picis flos sic bitumen adhuc liquidum,quod ex Medii importatur omnia enim haec pinguia sunt, plurimumque oleos e naturae possident,veluti i myrrha, stacte, picinum, iuniperinum,cedrinum, lauri numque oleum &alia eiusmoa clarissime refrigeratos recalfaciunt, exaestuantes vero summe excruciant. Atque haec quidem virisoue ex calfacere confessum est: at oleum neutris admouum, neque refrigeratos scilicet ex calfacere, nec ex calfactos offendere non tamen obscure iis qui ex ardore febricitant, fastidi cuiusdam causa est, caloremque augere apparet quemadmodum in exquisitis erysipelatis, quippe quae biliosae sunt fluxiones manifesto enim in his calorem adauget, etiam si applicetur, vel frigidissimum Etenim in ardoribus si salis sit expers, dc alioqui etiam candidum,non nullum sane solatium,si modo frigidum perfundatur, afferes. In erysipelatis autem, quantumuis sit frigidum, nihil iuuerit caeterum laede
103쪽
re omnes, quae ex pura bile sunt fluxiones, vel mali me est natum. at quae ex sanguine constantilli permisto has quidem minus, non tamen vulgariter. Porro istis 'tiam minus, sed tamen perspicuo affligit inflammatione
etiamnum feruentes. Ex quibus omnibus coniecturam ducenti,visum est tandem calorem,partem eis quibus applicatur accendere. Apparet enim corporibus mediocriter calidis admotum,moderate illa excalfacere:qua vero valide, validum accendere calorem.
Quod oleum ex eorumst numero, quae exaeauo non excalfaciunt. caput. XII. DI Wm,st igitur, in tertio de Temperatnctis venitq; nunc iterum dicendum, quod numquodque medicam ctorum, quae corpori applicantur quae quidem calida est e ficultatibus diximus I tu 'ςipi Vm a nobis accipiens, partim si militer nos recalfacit, partim valentius. Atque ex iis quae, nos aequaliter recalfaciut oleum mihi est e visum est parvi res inspicienti. comperi enim perp tuo calorem Scere tepidum in iis , quae mediocriter est enicalida, eruentem in feruentibus proindeque mihi est Vitum difficilem, tum deperditum, magnopere aut iuuare aut laedere. Q lippe iuuare nequibat, cum valenter x- calfacere non post et, nec laedere item valebat, cum omnino non refrigeraret. At ubi adscititium comparasi et calorem vehementem, multum prodesse nempe ubi in alia
demisissemus. unde merito velut materia qu dam caete
rorum fuerit medicamin si Nam si frigida illi comisceas frigidum efficietur quod mistum erit sin calida talidum
seruit utpote quod fi calido comisceatur, id quod ex ambobus mistum erit, idum efficere non ussiat, cu ipsum non sit isti idum neq; si frigido caliduί:quip- ς cum ipsum non sit calidum. Itaque non immerito ait
104쪽
calfacere ipsum aiunt, alij vero negant . Calfacere enim
videatur,cum ad parem calfacienti corpori calorem peruenit:hac enim ratione recalfacere rursum potest. Quod vero qua acceperata rapere caliditatem no potest,haud quaquam calfacere 'icietur: quippe cum non quam accepit seruare sed augere,calfaciendi sit opus.
Quaenam in principia tantae de medicamentorsis acustatibus ambiguitatis. caput XIII.
Iusmodi porro ambiguitatum tria sunt principia. Qis odio distinxerint genera eorum, quae nOS ex
calfacere dicuntur,et quod homonymiis, siue qui uocationibus utantur confuse, quod nihil relinquant medium. Itaque calfacere nos dicuntur, qui energia siue actu sunt calida,vt ignis, qua potestate. Tum quae potestate sunt calida, partim alimenta
sunt,partim medicamenta,partim tegumenta. Porro calidum quoque ipsum 'uod actu est,ita nominare consuevimus, 'uod potestate, velut subinde ante monuimus. Sed calidum diu est,& quod simpliciter est calidum, ut ignis: quod per exuperantiam, ut animat: quod ad sui generis symmetrum comparatur, ct quod ad quiduis obuium. At quod potestate dicitur,primum quidem distinguitur contra id quod est ex accidenti deinde totidem habet significationum differentias,quo actu calidum Etenim cum sit velut apta quaedam materia ei quod est actu calidum, partim ad ea quae absolute calida nuncupantur, partim ad ea quae per excellentiam quandam tum ad quiddam sui generis, aut speciei denique,&ad obuium quiduis collatum, propria utique fuerit materia. Dcirca cu ea consideremus calida, quae referuntur ad hominem,ut alia prorsum omittantur, aequum existimamus. In istis ergo omnibus peccare solent, qui de medicaminum viribus c6siderant:& praeterea quod mediocritates tum in naturalibus nostris teperaturis ut in opere De temperaturis ostendimus)tum in medicamelis expedendis praetereant. Siquide tanqui necessario id cuperpenditur faculta medicamctum aut calidum,aut
105쪽
frialdum,aii humicium,ati siccum esse debeat, ita verba ipsi facultat, ac sii non fieri posset,ut in calfacientium nos ac refrigerantium medio ouiddam consistat,atque aliud miris inter exiccantia & humectantia Adeo inuenire est quosdam stupidos, ut ne ubi audierint quidem veritatem,assequi possint itaque quosdam etiam noui, qui contra contendere adstruereque conarentur,nihil temperamento esse medium.
Quod complimbus nos modis calfacere oleum appareat,nempe ut alimen
tum, is medicamentum, ut tegumentu:
C quod excalfacientium nos ac refrigerantim medium quodammodo ob istineat caput XXI LII. V xxim ho in libris De temperamentis iussis con
futauimus rationibus, nihilo secius idem in squctibus ficturi. Huic autem librosnem iam imponere studens, ad oleum reuertor. Accidit enim illi ut fortassis tanquam alimentum nos ex calfaciat, ubi scilicet intro in corpus assumitur probatis enim quibusdam tum medicis, tum philosophis, sicut ex cibisata ex oleo corpori fieri appositionem visum est. Accidit
vero illi ut tanquam medicamen medium sit nos calfacietium' refrigerantium,tum tiam velut tegmen nos ex calfacit:naturaeque eius vel maxime propria esse imago Iidetur eiusmodi. Nam quemadmodii vestimet a nobis apsis excalficta, rursum nos recalfacere consueuerui, ita oleum. Sed quemadmodum illa ex calfaciente corpore calidiora non evadunt, itari loque nec Oleum. Recte autem perpedas rem totam, non ad praesens modo sed ladiutura omnia utile,si aeris nos ambientis memineris qui anterim eo qui in nobis est calore usqueadeo redditur frigidior,ut lauanimentis quibusdam aduersus eum te minibus', sit opus: interdis vero usqueadeo rursum calidior euadit,ut ferre nequeas, fugias' sub tectu aliquod vel umbra: est autem etiam quado tanta es moderatione praeditus,ut neque tepefacientia neque refrigerati exposcas,
106쪽
sed citra omnem molestia sensumque in eo verseris. Te tiam hanc temperiem quam modo dicebam, symmetram
moderatamque,atque aliarum mediam esse statuo ac corpus nostrum neque ex calfacere,neque refrigerare: cum aliarum duarum altera nos ex calfaciat,altera vero refrigeret. Similemque esse dico media et temperata aerisitos ambientis temperaturi, tum qui a Vestimentis, tu irrqui ab oleo prouenit calorem. Porro si ne sic quidem etiam clarum euasit quod indicare volo at illo saltem modo apertius opinor intelliges.Duos mihi animo intelligito homines corpore similiter temperatos, mutuo sese co- tingentes vel pectores ventre solo, vel manib.& crurib.
Qv d si eandem duobus istis hominib. nactus sit temperiem aer illos ambiens,ut in tribus iis corporibus par insit calor,nullus ab altero tunc ex calfieri dici queat. Nam quae similia undiquaque corpora sunt. a se mutuo nulla accipiunt mutationem. At si frigidus sit ambiens, mutuose calfacere rhomines dicentur tametsi haudquaquam ex calfaciant,sed frigus modo arceant. Vulgo itaque asia sueti abutivocibus id quod frigus arcet, ex calfacere tuti haud sane recte. Atqui perniittendum apsis est, ut prout velint appellent,caeterum per calfaciendi verbum in traque dictione idem significari,id vero neutiquam concedendum: haud enim idem est,an ex se quid cuipiam calorem praebeat,an frigus prohibeat. Qmbus sic se habenti bus,quaecunque foris nobis iniecta eandem corpori caliditatem obtinent,sive a sese ipsis, siue ab aliis, uti ea nobismetipsis eam nacta fuerint, exacta loquendi ratione neque calfacere nos, neque refrigerare dicendum . At si cui abuti libeat,non repugnandum modo in diei ione significationum differentiam commemoret. Siquidem alio quodammodo calfacere nos dicitur aer calidior atque alio modo qui sit moderatus. Respondet autem proportione aeri calidiori,pyrethrum,napy, piper:moderat,autem,pinguitudo,& oleum actu enim aere sunt calidi: potentia vero medicinae Aera enim calidum haud ipsi efficimus, sed quoniam in eo versando talem ipsum experimur,ita nuncupamus. At an edicamenta ,sicuti in tertio
De temperamentis demonstratum est,principium ad ex
107쪽
ealfaciendum transmittationis nobis accipientia nartim aeque nos recalfacere sunt nata, partim plus partim i inus. Ex genere autem eoru quae aeque nos recalfaciut oleum est: Cui eidem quoque a viscositate,ac quod difficulter item defluat,tum quod meatus in farciat.obstruatisque,duplici ratione ut excalfacere videatur euenit tum tur.tum quod meatus infarciat, prohibeatque foras fianuere magnam vaporosi intus caloris partem. Fadem ratione nec ut resiccentur corpora nostra permittit nisi sane applicetur calidum idque plusculo tempore. Has itaque vires eius cum laomines omnes experientia comoertas habeant, quos largius sudare volunt, siue a balneo si Hebalnei expertes: iis non protinus ab initio oleum admouet. verum in iis qui morbo laborarsit, ubi sudar iri ceperint,tum excalfactum a persundunt. In iis vero uiri a mactIamnum laborant, ubi abunde iam sati, sudari ut o ro in fanis,si quidem ex longo itinere, aut exercitatione aliove quom pacto corpus Ipsis exhaustum est is insisti ante iudorem permittunt veram quibus cruditu, aut corpus habent plenum, quod ditariκυ vocati liton quo iubalneo inungi coneedilhi. Υψ nx, hia
rhod medii insit olium inter humectinis
caput tari V. ATqV hi quoquo mihi videtur oleum ess e mediii
ante humectantia nos resiccantia , velut ni e
exiccat vero tum laurinum . tu me . q.;
ram ratione asibino par iuvabis,partim quod in minus tor
108쪽
to corporis meatus pingue ingrediatur. quae indurata
sunt emolliati partim , humiditatem acrem ac subtilem, quae in lassitudine ex colliquatione proueniens sub cute latebat,per halitum digerat. Conspiciuntur enim exerce-tibus tum foras effluere sudores,tum intus in Etrem non pauca defluere excremeta,qua velut liquamma sunt. Ex hisce autem colligendum est, complura toto In corpore eiusmod relinqui,quae euacuationem deposcant. Quippe duplex in lassitudinibus affectio nascitur,sicut I alibi
ostendimus. Nam similares quidem animantis partes re sicca rur,humectantur vero vacua spatiola,n utili naturali humores nam silc foret, lethora ritu repletio leatenui Macri mordacique:proindeque remediis indigent duplicibus,tum iis quae siccitate corporis irrigent,tum iis quae humore acrem euacuet. Itaq; ad haec ambo aptissima sunt dulciu aquarii lauacra,nimirum quae humiditate tua instrumentoria corrigat siccitate, caliditate tenuem atque acrem humore eliciat. At si corporibus inherere pol
set aqua,nec facile deflueret, ipsa quide per se susticeret. Atqui cum ea quae foris circumfunditur facile defluat, quae in poros ingressa corporis nullam habens ansam prompte estiuat, in hoc sane ipsum utiliter miscetur oleum, maximeque iuuat,si ex utroque quis diutius fricetur,id quod veteres Graeci χυτλουσim nominabat:cui opinpositum imposuerui vocabulu ἡραλμούγ, quod est sicca uti frictione. Est sane loc quoque quodamodo lassitudine sanare potens, sed multum relinquitur ab eo quod χυτλouo O nuncupant. Nait reliqua taceam abici oleo aqua cotunditur teriturque,haud facile solubili minione coit,ut quibus ita corporibus nugatur oleum Hecesse it& plusculum inhaerere aqua. Quare hic item velut materia est quaedam oleum,humectantiu exiccanti aque, sicut ante ostensum est,ex calfacientiu krefrigerantiu Quippe quod si exiccati comisceas,totum effeceris exiccas sinhumectati, ipsum humectans reddideris Saepόq; quod ex ambobus costat,maiore adipiscitur humectadi facultatem,quam id quod primario est humectis quod in aqua accidit. Naea primario madefacit Verum cum haud ita diu inhaereat, nec actione obtineat diutinam, leuiter utique
109쪽
que prodest. Cu ergo illic velut rinculti fiat olei cost to- plurimu quibus auxilio eius opus est,inhaerere Iope omnium optinati redditur renaedi exiccatis squalidis iis corporibus. Sed si exiccas oleo medicamen conniceas Iut chalcitin, pyrethrum, galla,struthion, siccas erit codex utroque comistum fuerit. Itaque ii omnibus ut Ibi Omiscetur, subseruiat, recta radione elui midi:
stit materia tametsi utique necessario propria eoru actio
nem retundit quidem ac minui non tamen Vii et est ubi eam quoque adaugeat. Haud est enim id ni Ioaforte quis autumet actionem augere cuiuspiam, Vtilitatem: quippe cum actio secundum propriam cuiusque faculta trivialitas vero nonnunqua ex accidenti agat i es remus autem postea uberius de utilitate quae praees euenit. nunc quoque hactenus de ea dicetur uatenus
qua,quod hydresarum vocant,magis auxilio est lasssitudinibus, quam si ess ct solamon quidein quod sua vire, Edantur, sed quod quibus opus est,diutius inli reati
Quod materia rationem obtinet in mistis medim tenere temperiem debere, alioquin enserVarim, ut inobrum ibi aduersetur Moni. caput XVI.
Udd autem nisi mediam habeat temperiem id quod ea quae primario quibus opus est auxilian
tui velut, 3 deuinciat,saepenumero ipsoru reriti
'hu onibus, ex ipsa medica inuti uius
ad discere liceat,speciatim autem ex medicam tor hi l Oria generatim quidem,quoniHd quod misi ut si P cotraritim retrahat ad micti sibi facul enim Edi vincere interim poterit,&in alteram plan speei
ex ambobus miscetur transferre. Siquidem
rationem mansitura praestabit, nullam ii ii Eis
speciem, neque facultatem exerat oportet. In bar tu
cpre, ut frigeiacere aut humectare.aut resiccare,si prima
110쪽
quidem in memoriam reuoces quae supra de resina, ὀ pice liquida,myrrha 'itumine, tum cedrino, laurino,cq-terisque u ex calfaciunt, commemorauimus. Haec enim
omnia in aqua trita ad modii olei calfaciunt magis quam refrigerant,desiccant plus quam humectant: quamobrem lassitudinis sensus non admodum soluere valent:haud enim eandem cum aqua vim obtinent,quo scilicet auxilio magis sint quam aduersentur:neque mediam inter extrema naturam sortita sunt, ut videlicet tanquam materia quaedam inserviant primario agenti desiccant enim ex calfaciunt potius non humectant ac refrigerant, 'elut
aqua. Si vero ex calfacientium admodum resiccantiumque cuipiam aquam commisceas, non modo nihil eorum quae agere nata est, fieri videbis, sed prorsum obscurata, tanquam omnino admista non esset. Si uidem chalcitis.
sandarache,misy,caeteraque quae nos vehemeter tum excalfaciunt,tum resiccant, validas etiamnum suas vires etiam aqυς permista obtinent. Omnino ergo constat,mediam obtinere temperaturam debere, quod utrisque extremis tanquam materia inseruiet:quem in ordinem oleu si statuas, nihil utique peccaueris,quippe cum omnia singillatim opera tibi consentiant. Et accusabis prolixitatismon nos utiqui, sed qui recta via praeterita prauam prolixamque sectantur: quorum sane causa hunc nos sermo-Dem extendere sumus coacti. Ipsa enim veritas celerrima inuentionem obtinet: ut quae ab euidenter apparentibus eaeoriatur. Haudquaquam tamen Ousque oratione prolongavi,quousq; licuerat omnia quae praue ab ipsis prodita erant scripturum,causasque errorum edocturum pollicito. Sane causas dixisse necesse fortassis fuerat nempe quo qui ex ipsis proueniunt paralogismos in tota particularium medicamentoru iudicandi ratione cauere possis, veramque doctrinam cum maiori scientia percipere. Crescit enim nobis de rebus fides, ubi non solum ipsam veritatem cognorimus sed etiam parato sinorum omnium causas edidicerimus.