장음표시 사용
71쪽
Quod sophistae, qui id sensibus rount,
demostrationis principia incertiora quam quae demonstrantur efficiant. caput L
O nobis ut sit de sim-lpliciu medicaminum faculta tibus oratio, limites suos exceis detes sophista efficiunt. Nam cu procul principia ducant,sensumque pro nihilo habeant,se-seq; in illa coniiciant,quae philosophis etia ambigua sunt simul&ea quae ipsi ignorant,&earius aperte cognoscutu subis uertunt. Eaq; plerique eorum faciunt non modo naturalis speculationis, sed etialogicaria methodorum imperitia, quibus utatur necesse est quisquis demonstrare quid aggreditur. Itaq; cu nesciat tu ea quae bene a physicis sui, intacta,tum etiam ea de quibus no iniuria illi dubita rututrisque tame cotraria asserere saepenumeron dubitat Sed, Deu immortale,age obsecro,si nuc ego sic orsus dicere,quod cu quatuor sint elemcta,aer,terra aqua, designis, nulli alii a me cogenita sit albedo,ac spledidus color extra spledore igne:ac deinde citato Empedoclis, ac iam nussoria physicoruallorii testimonio, splendida corpora oia plurimi in se ignis habere dica haud curas aut nive. aut cerussam, aut glacie, aut alia innumera tu spledidissi- ma,tu frigidissima inspicere: ac mox suggerente quopiam procedete a sensu colutatione tergiversatus, ad rationem accedi
72쪽
accedi iubeam, ac per eam de rerum natura considerati dum haud quaquam sensibus irrationalibus uniuersum committendum censeam, nunquid mentem habentibus insanire videar, haud intelligens unde rationis desumpsissem initium 3Nam mea quid sentctia,ex sensi per sensum omnia id genus sum utur axiomata,nepe sole esse spledidit, flamas subflauas,carbones plerosq; flavos. Ergo si a sesibus recedc dii est, nulla suppetet demo stratio neq; nobis eoru quae modo diximus,neque Empedoesi cu ait: Undique splendentem solem,calidun Guid re. Quae si vera sunt,perspicuum est,multo ante illa si de habendam sensibus. Immo,inquiunt mortales cum simus, a sensibus auspicemur necesse est: veru illis haudquaqua perpetuo immorandum,sed ad partem diuiniorem accedendii,nemperatione: Nam sensum manimantibus rationis expertibus inesse rationem solam hominibus esse cum diis communem. Atque hi in longum orationem extendunt. Quin etiam ex illis quidamis Anaxagoram intestimonium euocant qui nitiem pronunciarit non esse albam. Hac, inquiunt,vir physicus excelsior,ac supra sensum extitit,atque eius contemnit phantasmata Ad rationem ire pergit, eaque duce rerum naturam scrutatur. At si me quod in mente venit fari oportet, qui liber sim scilicet, Min tota adeo vita extra veritatem studuerim nihil:ad insaniae extremu ultra peruenisse eos arbitror, quos talia nugari no dispudet Nysi qua per sensus euidete apparct,euertat unde sumat demonstrationii principia,no habebui. Sin autem ab his tanqua a fide dignis exordiatur,quo iure ijs de postea diffidet 3 a demostrationum principia certiora sunt quam ea quae per illa denisistratur: quippe cu ista aliunde fide mutuetum. lemonstrationu vero principia nos tu ipsa per se se,ueruetia ad quaeredori inuentionem quibus credatur idonea sint.
Quod abunde sufficiat iudicandis medicamentorum I dcultatibus, quae persensum accipitur experientia, iunctis duntaxat paucis epilogi is, rationibus communibus. Et quo pacto rationerna
experienti subscribere oporteat.
73쪽
Quidem optarim nullas nores clare sub sensus nostros cadere:nec quicquam esse quod illos fugeret.
Hoc enim pacto nihil dubium, nihil ambiguum
aut anceps usquam foret. Verum quoniam illos quaedam effugiunt, rationem illis sit perinducere conadum est, sic tamen , ut non procul, ut illi factitant, nec confusa Minfinita colligamus Verim ante omnia nominum significata diligenter definiamus, ne quis postea per aequi uocationem falli possit. Deinde quod ex se quid agit,eb eo quod per accidens, separetur. De quibus supra accurate diis eruimus,significataque eorum qu et 1 cultate aut calida,aut frigida ,aut sicca, aut humida,aut quiduis aliud dictitur,discrevimus. Tum quo pacto propriam cuiusque medicamenti facultatem ab iis quae ex accidenti sunt segregans inuenire quis possit,generatini quidem in tertio De temperamentis expositum est:atque in hoc tractatu membratim enarrabimus, ceu in primo 1 iam libro coepimus: utque ibi in aceto& aqua, ita hic in oleo rosaceo facturi sumus si modo prius ostenderimus,quantum delinquant medicorum nonnulli, qui longe demonstrationum ducunt principia. Nam quid oportuit olei aut rosae respexisse colorem, quando rebus ipsis varie uti liceat,nec in sanis solum corporibus,sedi egrotantibus Zquippe cum ipsas per se rosas, aut succum earuexpressum corpori tum sano, tum simplici assecto morbo,ut supra diximus, liceat imponere, atque oleo dulci
miscentes,corporibus aut Valenter refrigeratis, aut ex.
3 calfactis applicare, siue astricando, iue perfundendo ac
irrigando,tum in corpus quoque assumere, idque aut superne peros, aut inferne per sedem ac sic tandem quid ad unumquenque sum proueniat, inspicere. Nam hoc sane nomine medicamentorum omnium vires contemplamur, ut sit quo uti liceat,hypochondi iis, aut capite ἴδιακαι/ardore afflictis,aut refrigeratis,aut exulceratis, aut phle iνων gmone occiipatis,aut id genus aliud perpessis, tum ipsis, in su, tum aliis omnibus corporis partibus. Ergo cum tam
perspicua simul ac compendiosa adsit via ad ea quae
74쪽
Inquirimus, etiam ne coloresistimabimus, aut odores
aut conssistentias,aut formas medicamenti cuiusque:perinde factitantes, atque i qui ex imagine ut ficta aut picta cognoscere quempiam Olox,cum ipsum aspicere nodenegetur quem agnoscere cupiunt.
Quod neque a calore,neque ab odore,neque a con i lantia,aut conglaciatione, nes a duis ritate,neque e leuitate,ratiocinari de mediciis
Tque hac utique parte non leuiter peccare mihi videntur multo etiam magis cum in conclusa atque in demonstrata nugantur, demonstrandi rationis plane imperiti. Nam donemus ignem aut flaturin,aut rubrum esse,aut utcunque voluerintd nec enim refert. quid ergo id facit ad hoc, ut omne rubrus calidum 3Nam omnis ignis,uerbi causa, ruber dicedus est at omne rubrum ignem dicere,ridiculum est:multoq; etiam plus,si omne rubrum calidum quis dixerit. Nam si principio assumptum esset in oratione, omne calidii esse rubrum,licuisset fortassis mutua axiomatis conuersione rubrum omne calidum concludere licet non obscure dc illic peccetur. Nam quae mutuo conuertunturi quod αντιερε vocant non quae simpliciter conuertiatur,quod est ανας icis . orationes,Vere de se mutuo dicuntur. Veia τι a. runtamen propinqua ea fuerit, opinor, deceptio. Atqui γινίσκ6 quoniam nec illud orationis initio assii ptum erat,nem,oιτίσαν pe omne calidum esse rubrum: haud licet mutua conuer- τις εφον sione omne rubrum calidum esse colligere Tribus ergo τας, o modis in sermone peccant,qui aiunt rosas teperatura ca-τους ανα lidas,quod sint rubrae. Primu quod non demonstrata hac M propositione omnis ignis rubet, conuertere ex hac alia, et aes,rs videlicet,omne rubrum est ignis, tanquam veram cona Oxsic tur. Secundo, quod nesciunt orationes,quae mutuo c6λογors, a uertuntur cum veris, reciprocae sunt,ueras xipsas esset λκ ε7 ιῖ non autem conuertentes Tertio,quod etiamsi mutuo voci conuerterentur,non tamen omne quod colore sit rubro, vos, calidum,
75쪽
calidum esse,ex mutua illa conuersione sequatur sed terum quoddam eius tale axioma, rubria omne esse igne. Porro quod talia in rem prssentem non modo sint inutialia sed etiam palam falsa:cuiuis notum est. debemus enim non an omne rubrum sit ignis sed quod omne rubrum calidum sit,ostendere. Nam si quicquid rubet, ignis fuerit,
erit nimirum iosa nobis ignis. Caeterum logicas methodos ignorantes medici primum in hoc maxime peccant, quod propriis finibus excedant, nimirum cum uia ficiens sit, experientia, iunctis saltem paucis quibusdam epilogismis, medicaminum vires exquirere Deinde tam foede in rationibus allucinantur, ac pueri modo speculationem logicam ingressi. Eisdem erroribus tenetur, qui ex odoribus medicaminum facultates coniiciunt. Nec enim quicquid bene redolet, calidum est quod quida dictitant, haud intelligentes quo pacto inaudire oporteat quae ab Aristotele dc Theophrasto super hac re sunt prodita,ea quae nos in quarto harum commentationum dein finiemus neque quicquid calidum est,bene olet. Quinino etiam neque si quid grave olens est, calidum etiam fuerit:
neque si calidum , etiam grave olens. Sic nec si quis quicquid grauiter oleat,frigidum dicat nec si quicquid frigidum sit, grauiter olere, verum dixerit. Siquidem calidorum innumera sunt,partim bene olentia,partim grauiter olentia,partim neutra: similiter quoque frigidorv. Quanquam quid calida dico ac frigida 3 cu debeam dicere calfacientia nos , ac refrigerantia , quae utique inquirimus. Nec enim quod absolute calidii est,aut quod ad hoc exispenditur,nunc considerare propositum est,sed quod coro pus humanum ex calfaciat. Nec sane etiana quod absolute frigidum, sed quod hominem refrigeret Denuo ergo hic allucinantur in homonymia,haud distinctis nominu significatis, tanquam si quis de cane terrestri disserens,ad
marinum se oratione transferat,existimans, animantis utriusque nomen unum, ita naturam quoque unam esse. At nobis demonstratum aperte est in commentariis De temperatura quo sin hancce antecedere tractatione protinus in initio commonefecimus aliud esse facultato
calidu,aliud actu:& huius quod actu Videlicet calidu est, aliud
76쪽
aliud absolute dici caliduin,aliud per exuperantia, aliud ad symmetrii sui generis,aliud ad quiduis obuiu collatii. Quin homine no absolute calidii,ut igne, sed exuperatia calidum diximus Si quide maiore in eo calidi portionem inesse,quam frigidi, Ergo δέ quaecunquae ad huc dicuntur calida pore state,illum ex calfacere dicuntur facileque de illis initur iudicium. per experientiam expenditur,paucis indigens ut supra commonui epilogismis. Quosci sophistae excedant: lepus adolescentulo rufrustra terunt, sophismatis cauillitque homines seducen tes eoru soluendorum imperitos faliis eos dogmatis opi nionibusq; implet Debebat enim neq; colores memora re,neque odores, imo neque cosistentia, neque leuitate, aut asperitate,aut eius generis quodcunq;. Na quid refere oleum an lentum sit,aut leue,aut splendens,aut liquid ii, aut pallidi',aut pingue, aut lubricia aegreque corporibus illitu exiccari possit 3Quippe cu ex nullo omniti eiusmodi colligere possis,ipsum esse facultate aut calidum, aut fri gidum,aut humidis,aut siccum. Siquide ex genere splen- dctium leuiumq; lentoria, partim sunt quae plane nos calfaciat, partim quire frigeret,ium alia quae exiccet,alia item quae humectet, in singulis accidentibus ipsis non latum oleo sed etiam in aliis omnibus,nihil reperire est, stituere propositione liceat.
nod sopbiit e rationibus haud usi sint silentificis ad ea lemmata, fine sumptiones, ex quiabus perperam de medicinarsi facultatoris couligunt sed aut ex inductionibus, aut ab exemis
caput IIII. δε η'mixto,quod non scientificis in Onimbus id
genus sint si rationibus sophistae ad inuenien da temata, sed ex inductione, de quod omnium pessimum est,quod nec quae sit inductionis natura unquam inspexerint Quod si quis eos in id prQuocet, neque sequi audent: si de demonstratione
quis uid agat,increpant Iino, quod etiam deterius est.
77쪽
non ex inductione solum ratiocinari assueuertit, sed no nunquam etiam ab exemplis,tanquam rhetores NaquI frigidum esse oleum asserit proinde quod lentum si ivt pituita is per exemplum concludit par robur praebens de-naonstrationis,atque is qui ipsum calidum colendit, quia lentum sit ut viscum. Nec secus is qui calidum dicit quoniam facile inflammam vertatur ut ibitumen, atque is qui frigidum probat quod facile cogatur ac concrescat ut aqua. Nam differt,ab exemplo aut exemplis quid suadeas, an ex inductione. Si quidem qui ab exemplis fidem facit: unum aut duo generis eiusdem adfert,aut certe plane paucula,pleris' scilicet praeteritis. Qui vero ex indu
ctione, omnia comprs hendere nititur quae per experientiam sunt cognita nec quicquam praeterire, quoad eius
fieri potest, quod apertum vulgo ac perspiculi sit, studet nisi quod occultum est paucis compraehensum subi-obrem violenta est , 5 vehemeter persuadet quae aboni,nibusquce experientia sunt cognita, lucitur inductio:solisque iis mendacium perspici potest, qui in demonstratoriis methodis sunt exercitati. Quare nos de ea copio-uus in demonstrationis libris disseruimus, ac forte etiam seorsum de ea librum componemus.
caput .PAt in utem fiet nihilo secius, nunc quoque
inductionis natura , mulio queis magis exem pli. Nam omnia in summa percurrere statutum est qua de olei facultate a medicis sunt prodita,eaque probabiliter quidem, quod ita viderentur aenon vere ac primum illud quod Diocle in Archidamo scriptum est,quod Archidamus durescere urique cutem iis qui in eo fricarentur existimarit: quapropter etiasiccam frictionem praetulit. Oleum enim accendi atque exurere cum a frictione incalesceret, putabat ac propterea admodum humorem exhaurire atque siccare,non
secus atque ea assorum quae ungi solent . Nam ipsa magis durescere quam si ea citra oleum assaveris. Prae vat autem totam adscribere dictionem Dioclis. Habet ij autem
78쪽
autem ea hunc in modum in t cum oleo fricare non per inde probabat. Prrinum enim inaequalem fieri eiusmodi frictionem putabat, quod manus laberentur scilicet, nec aequi carnem apprςbendere propter pinguitudine pota sunt. Praeterea durescere atque aduri cutem in illis magis qui sic fricarentur existimabat, quam qui sicca terentur frictione:oleum quippe accendi irere a frictione incalescens, quemadmodum in assis quae uncta sunt, magis qnon undita ibi oleo accenso incalescunt,& valde exiccatur indurescuntque . similiter quae in oleo coquuntur, dura exustaque estici eandem ob causam. Ad haec quemadmodum ligna coria δε alia complura quae ex oleo fricaritur, oleum intro imbibunt: ita putabatis corpora. Qu9d cum fieret, multa quae solita essent cum spiritu DB uere per carnem,ac foras prorumpere, tuc concludi arbitrabatur:ceu cum cribris,linteis,lana,omnibusque adeo
per quae percolari quid assolet perfunditur ac inungitur,
non aeque liquores fluere per ea valent. Porro ubi ea excretio intercepta est, quaedam intro recurrere,quaedam aceruata inuicemque implicita meatus opplere, retenta , scilicet ab oleo,quod visco quid simile habeat: sicut in aliis omnibus apparet,quod pingue est, puluere ac festucas,omniaque elusinodi consectata. Denique ubi obstructi iam meatus fuerint, perpetuo ac sensim omnia deterius perfici esse necesse,quam in iis quae pro consueto geruntur naturae modo. Putauit quoque oleo inesse mordacitatem,cuius vi oculi illachrymarent, guttur in tu Gsim cieretur quod κερχνου vocant tum aluus raderetur, excrementaq; redderentur sanguinolenta eo bibito proinde qui citra frictionem ungerentur nihil affligi: infirmiorem enim esse mordicatione, quam quae sensum aliquem mouere posset At si perfrictionem carnem subintret,mordicationem moliri maligniore velut multa medicam toria. ubi enim illiniatur,minus valent a copressa
introque sub exitia magis gut: sicut sane si urticis, ciliis multis sensim que pia cotingas,nihil laeseris:sin ferias aut premas, utique ostenderis. Haec ergosint qua Diocles in Archidamo prodidit , quoru simul tu probabilitate, tum
prauitate conspicere est . Siquid quod quicquid in oleo
79쪽
eoquitur, propriam amittat humiditatem ac friabile dii. rumque celeriter reddatur cum alioqui nihil in aqua tale perpetiatur: ipsa nos docuit experientia. Q Lamobre hae utique parte nihil Archidamus mentitus est: lebebat tamen sicut Aristoteles Theophrastus, hi queno pauci philosophi eiusmodi problemata in physicis quaestionibus4 proponunt, soluunt: ipse quoque si quidem omnium rerum causas scutari voluit perinde ut illi, ut proponere, sic quoque soluere At cum id minus facere appareat,in hoc vel maxime mihi delinquere videtur. Nam
quod apparet euidenter id semper primum ponendum
est: ac deinde, si cui libeat, causam eius inspicere debet physica problemata hunc in modum componens. Cur oleum quae in ipso coquutur, sicca friabilia efficialia qua
vero,humidain mollia.aut Quamobre in oleo cocta siccescant: at quς aliter in eo madidata sunt,magis propriam seruent humiditatem, quam si omnino non essent madidata. Qua ratione scillae urticae morsus sanet. Qua de causa his medeatur,cum ipsum oculos mordicet.Q u fiat, ut reliquum corpus viaiuersum non mordicet, sed octilos dulaxat. Quare guttur exasperet,ulcera vero leniat. Quo pacto ventrem subducat. Quo modo lassitudines sanet. Q iam ob rem inunctos tueatura frigore. Quare animalia insecta interficiat. Cur lora xcoria emolliat at quae in ipso coquuntur,duriora omnia efficiat. Atq; hoc nues problematum genus ad physicum duntaxat attinens. Alterum veris,quod commune quoque eorum est, qui ai tem quamuis exercent, est tale. Quam ob causam carnes piscesque assantes coci oleo prius illinant. Quid sit quod athletas oleo fricent gymnastae. Qiridetiam, quod pueros paedotribae. Nam cuiusque talium problematum ab experientia prosectam causam assignare liceat: cocis nimi-ruin responsuris, propterea se pisces ac carnes ob libere, quod accae adust aeq, extinas eoru reddatur partes,si citra Pinguedine assentur. athletas vero se ex oleo fricare dicturis gymnastis, tu i quae ante inerant lassitudines ipsum exoluat,&quae futurae sunt mitiget, tu quisit frictionc quali mite plane efficiat, corpusque ad motus futuros
praeparet Eas ob res ipsi quoque paedotriba pueros se
80쪽
inte4 post exercitia inungere dicent. Cur autem oleum lassitudini medeatur, haud etia nouit nec gymnastes, nec
paedotriba , nec medicus experientia curans nec tamen quia id nesciant,ab euidenter apparctibus recedet. Siquidem taetsi ignorant, quaObre vera tria albusursum purget, Digrii deorsum detrahat: neque copertum habetes, quare cnicus pituita ducat, atra vero bilem epithymum: tamennaedicamentis ad ea utuntur,ad que utenda docuit experientia: Meos quibus est opus curant, se uidenter apparentibus fidem habent, eosque qui conitaria rationi ad 4
Quod praeterquain quod pugnantia de osti facultate Archidamus as erat, insuper imo
propriis utatur exemplis. caput VI' AT ς' id mus praeter quam quod multa uar
perspicuo apparent contemnit insit per 'ac quoque parte taxandus mihi iure videtur, quod dicat meliorem esse frictione siccam , quam quae cum oleo adhibetur, quia corpus dii rius xsiccius iis qui unguntur,esticiatur: mollius autem iis qui fricantur siccs. Dicit porro nihilo secius in illa ipsa dictione paulu progressus igna,pelles,aliaq; nuae ex oleo fricantur ipsum in proflaudii transmittere,i Qq maximia esse testimoniis, quod in corporibus nostris intro subiens meai Allia ure ius oblinat,ac humidori prohibeat effluxus 7 Atque sibi, et, o quide quomodo licc Osonent,nescio. si enim humoruo idI effluxus prohibet oleu haudquaqua siccu dicendu foret, 1it, haud ac proinde frustra id tanqua desiccas in frictionibus repti, quaquait diat. Falli preterea in hoc mihi videtur, quod similiter L
sic est dice fici putet tu ea quae in illo coquutur,tu eos qui fricantur. du foret, Nec enim ea de agere dixerim oleu calidia, frigidu , tepe a pVoin ratu, tepidia, aut feruens ,sicut nec aquam ipsam Apparet
te. Ne enim Mipsam, si frigida applicetur,codensare costipare,
cotrahere, coctringere que repercutere: sicut si extremefervida, adurere. At si temperata adhibeatura moderate calida, laxare, rarefacere, fundere, digerere. Porro si nec