장음표시 사용
121쪽
Sane' hic quoque peccata omnia a nominnm desinitiaone dependent, quam paulominus omnes habent contemptui. Etenim cum calidum et frigidum partim absolute dicatur, partim per exuperantia,partim ut ad symmetrum sui generis comparatum, partim ut ad quiduis obuium collatum: iure optimo in homonymiis identidellimur, nesci quidem quonam horum modorum quid
calidum iudicemus,ad alteru tamen transeuntes. Verum sexcenties nunc dictum est, diceturque quod in quarto ultimo eorum quae modo recensuimus significatorude medicamentorum viribus considerare oporteat.
Quod experientia cognoscere iudicareo; medicaminum facultates oporteat. caput IX. O in 'o absolute unumquodque ipsorum
calidum sit, ut ignis nam id omnino etiain foret impostibile)aut an per exuperantia,ut sanguis considerare propositum est:neque an ut ad sum- , . incit uii tui generis aut speciei dicatur calidum ut leo in animantibus, quod florentis statis est in qua uis specie ad aetate prouectum:sed an ad hominem sit calidum frigidum, humidum,aut siccum medicamentoruvnumquodque, id vero innuirere statutum est. Neque rursum ad hunc tanquam id quod ad aliquid aliud comparatur,sed si facultate,hoc est,si admotum ipsi eam partem quam tetigerit reddat aut calidiorem,aut frigidiore aut humidiorem,aut sicciorem. Itaque in experientia iudicandi dignoscendi consistet ratio Licet reperiantur medicorum plerique,qui experientia posthabita an rubra sit rosa,an bene olens,considerant,nepti gentes bicaput ipsis exaestuar,coronis ex rosa contex is capitique ampositis,aut succo eius,aut oleo rosace, sic vel ipsa experientia id quod res est discere. Nam si ex calfiant magis etiam calida fiterit sin refrigerentur,frigida quoJperande est atq; refrigeradar humanae naturae' facultate pollere. Na id perpetuo memoria tenere oportet, quod ςtim grauatus sim, tame multi ne sic
Suid id capiunt:atque ignoscedum sane illis est,ut quos sopbistar
122쪽
sophistae prolixis suis nugis peruerterunt. Et prosectὁ ex perientiae quidem ratio tam facilis est,cum in ossis, tu
in caeteris aedicamentis omnibus. Nam rosis aut coronari liceat,aut eis contritis hominis aestuantis os ventriculi illinere,aut succum earum expressum ebibere,aut oleo aquaeue in istis aliquam corporis partem confricare. Sed quid haec multis commemoro,cum nonnulli mistum opobalsamo rosarum succum sub Canis ardoribus refri- perii causa corporibus inungant,vsu videlicet ipso docti cum hoc fecerint,abunde refrigerare ZAt Herodotus me odicus prae eximia videlicet sapientia,ne mistum quidem aceto rosaceum,quod proprie Oxyrhodinon vocant, refrigerare nos cocesserit. Postea memor illo se uti in principiis morborum phreniticorum,nec ignorans quantam sibi contradicentium turbam inde ciere: quippe ni-biis prope medicis confessum est,adeo ut vel Thessali sequaces,hominis ampudentissimi,negare non audeant,repellendum refrigerandumque in principiis esse potiusquam caliaciendum aut laxandum non refrigerare ipsum inquit,sed adstringere. Atqui difficile sane illi neutiquam fuisset,si quando aestu nimio affligebatur nam homo erat,opinor,eisdem obnoxius passionibus quibus nos caput Oxyrhodino perfundere, sicque experientia medicamenti siectum cognoscere. Immo facilius puto fuerat refrigeratum eo uti,caput perfundendo, auribusque instillando,ac naribus infundendo, totamque adeo frontem perfricando,quemadmodum amaricino, irino,carterisque eius generis unguentis calidis ut assuevimus,cum non mediocriter quidem secundum eum calfaciat oxyrhod non ,ex duobus calidissimis scilicet confectum medicamentis. Caeterum si Herodotus eo ut ausus non est,aequum arbitror,ut qui nunc vivunt, eius in sesel ericulum faciant,ubi aut algent,aut aestu laborant 'e- ut nos fa ire in nobismetipsis experti stimus: aliorumque complurium aestuantium caput perfudimus. Praestat eis nim ipsos prius in sese quae proferunt expertos,ita denique ea nobis consulere,ac literis posteritati prodere.
123쪽
Vrx in nimii ex tametsi contradicere nemini sa.
tueram, tamen nescio quo pacto huc illorum me impudentia adegerit. Rurium itaque redeo ad id quod ab initio proposueram,nempe experientia iudicandas medicamentorum potentias adque tum in iis qui in culpata sanitate fruuntur illis utendo,tu in iis,qui quoad fieri licet, quam maxime simplicibus tenentur aegritudinibus,aut calidis,aut frigidis, aut humidis,aut siccis . Ita enim si iudicaueris, oleum neq; calidii, neque frigidum,ut ad homine temperatum inuenies rosa ceum vero aliquatenus iam eo frigidius, non aute vehementer frigidum: verum ut ego nominare cosueui in primo ordine seu limite refrigerantium. am ut aqua verbi causa, alia ad unguem temperata est,alia aut calidior aut Digidior,non adeo tamen ut possis extreme frigidam aut calidam dicere: ita in medicamentis quoque Oleum quidem ex media existi temperie:at rosarum succus ex frigidiore quidem , sed non ita multo: verum caloris est, ut
diximus, tepidi. Eiusdem cum illo ordinis est,quod ad calorem tepidum attinet,linospermon quod vocant verum essentiae suae crassitudine non paruo discrimine ab illius natura recedit, cum rosarum succus exquisite tenuis sit essentiae: cui rei indicio esst,quod celerrime arescat, nec quicquam obtineat viscositatis,tum caeterorum Vnguentorum odores exoluat ac obscuret. Neque enim aliare efficere id videtur,quam quod odoratus meatus opplere praeoccupet. Nam cum transire ac penetrare illa cunctatur,ante ipse praeoccupat,atque illos implet. Est iliam aemetum tenuitate quidem rosa persimile, calore vero ad olei vires magis accedens, homini tum familiares, tum
temperatas. Quapropter assitudini,ut si quid aliud, cum
primis conseri,doloresque sedat mitigat oue praeterea tes remittit laxat: quaeque mediocriter dura sunt mot- Iit,quaeque constipata rarefacit. Ad haec febres quae citra visceris alicuius inflammationem infestant, discutit dis soluitque: ac praesertim quae ex humoribus biliosis, aut cutis
124쪽
cutis densitate proueniunt. Qua de rei ab Aegyptio rum sapientissimis soli consecratum est,febriumque omnium unicum am hac quidem in re
1 veritate ab em . . ita a GITI febr z-pΟ-test, eisque per in i et sane pulchre . t tuas
omnes adiuvet,quae melancholici sunt aut pituitosae,aut ex visceris infammatione prognatae. Nam inarum remedium t uim est vel strenuissimum, ubi concoctis adlia, . . . . Icet quapropter hypochondriis, ut siquid aliud, gratu existit. Qua n tale quoq; eis lini se men vetus sermo praedicat. Nam xipsum quoque reuera qua circa hypochondria sunt visceribus gratum est, minu ncham melo: quippe cum minus calidum sit. Vt CI Q. Mum, praeterea es: entiae cras . Verum rosa illi; nequaquam his in rebus propinqua est tametsi quoc ad caloris tepiditatema euentiae tenuitatem attinet, per
uim sane: ipsa inflammationibus in hypochod iis costentibus utilis esse possit nisi adstricti, quae una quoque illi inest multifaria laederet, quae maxime iis obest,
in quibus chamae melum praecellit: nempe codensata cor spora rarefaciens, indurata mollies,tens a resaxans. Nam iis omnibu inimica adstrictio est . Attamen ad ascensus augmentaque inflammationu,ac potissimum earu qui in exterioribus membris extant, chamaemel rosectu praefertur: quippe cum hae tepida caliditate cum leui adstrictione indigeant. In principio enim quae refrigerant atque adstringunt, per incrementa vero tepida, mediocriter constringentia: at in vigore ac statu inflammationum quaecunque tum moderate calfacere laxareque per declinationes,quae tum calfacere,ium valenter discutere
Valent, magis competunt. Ac de istis omnibus fusius in libris e medendi methodo tractabimus. Nunc ad propositum conuertori
Aod pro diuersis corporum alitatibus alias aliter me sunt nauta, turam is temperatara medic imat sunt
125쪽
rasunt, tum quae paulum in tersiare partem declinant. caput I.
Tenim quae mediae sitiat cperaturae,3 qtiae utra uis in partem leuiter declinant medicamenta in- terim calfacere videbuntur,rursumque refrigera- re: interim vero neque ex calfacere, neque refrigerare, sed simili corpora acceperunt, ita ea seruareia Nec id illis ab re accidit. Si qui de aqua tepida urina in balneis qui defigida ,algctibus vero calida nobis apparent. si ergo ex eo quod astecta corpora variis subinde modis disponantur, ipsum quod am cit,varie quoque agere cotingat liquet ex Doc, no rosam,no Oleu, no Damae- metu no in semen ,sed neq; anethu,neque farina aut sin- nigraeci,aut triticea,neq; alia sexcenta,qua partim adaniussura mediam temperiem sorti itur partim paulii ab ea recedunt,eande ubique editura esse Aionc quando nec sani eandem omnes teperatura obtinemus, nec eis de mor, o bis siligimur egroti. a rosa ceu mediam inter oleuac rosarum succuteperie possides, illo enim minus est calidii, hoc alitem magis refrigerat quide exustos,idque caliditatis suae cpore: algctes vero paulum etia calfacit,qudd videlicet is quoq; essectus caloris sit tepidi: quead modii balnea rigetes quide ex calfaciut, aestuates vero frigefaciat.
in od ex aequo C quod curatur, C quod curat. medio disidere debeat s utros in co-
Vocirca si aut refrigerantibus medicamentis, aut excalfacientibus rosaceum indideris, sicut nec magnopere obsueris ita nec admodum profue ris. Nam caliditas tepida nec est susticiens quae refrigerata sunt laedere, nec eadem curare potens. Etenim qui quid curari debet, anqua quod ab immoderatione seu a- metria ad comoderatione seu symmetria reducitur non id quod bene teperatum sit requirit,veri im id quod contrariam habeat intcperatura siquide si aquam frigidam Minperatam uicere studes, temperatam ei misceri non
126쪽
oportet sic enim tepidum euadet, quod ex oris in commistum erit sed feruens petenda est,eaq; frigidae miscenda. Hactenus ine moderata calidior esse debet ea qua frigidam temperare voles,quatenus videlicet de frigida ipsa symmetram frigiditate exuperat. Nam sicut qua leuiter tantum symmetra frigidior est, ab ea quae multo est calidior,media non recipiet teperie: sic nec quae longe frigidior ab ea quae paulo calidior. Verum si quod curatione postulat,multo est frigidius,necesse est, quod ipsum curabit,inultis quoque calidius existat: Sin paulo frigidius, paulo etiam quod curabit, calidius erit.Vt aut uno verso exprimam,tanto abesse a medio quod medebitur,quato ipsum cui medela adhibetur,oportet: nimirum cum in contrarium utriusque vergat excessus. Nam quod eandein partem cum corpore curado,idque aequo temperamcto recessit, id quidem idoneum non est quod altera lane ullam inuebat quare affectum neque ardet, neque iuuabit. Quod autem minus aut plus recessit, alterabit quide omnino affectum sed quod longe plus distat, protinus etiam nocebit At quod minus est iuuabit quidem non tamen persanabit. Ergo si assectio quidem frigida sit,at calor medicamenti tepidus, omnino necesse est affectum iuuet quidem,verum naudquaquam ad naturalem symmetriam reducere poterit: quare nec persanabit. R. ursum si affectio quidem sit parua, nempe ut a symmetra naturae caliditate ad tepiditatem declinet,sitque medicamen frigidum,omnino refrigerari affectum, laediq; a frigore necesse erit. Eodem quoque modo si calidior sit moderata temperatura affectus, a similibus ipsius medicamentis in eodem statu seruabitur: laedetur aut a calidioribus. Porro iuvabitur quidem ab iis quae se sunt minus calida,non tamen penitus persanabitur Sane lic quoque rursum homonymia in totam extensa vitam,crebroque nos fallens occurrit. Etenim quod mediocriter est calidia,id subinde calidum appellamus, sicut balineum quod est ei uia
modii ac poculii tu id quod ab hoc multu etia deficit ad haec quoque de quicquid calidius est. At si exquisita nominu uteremur appellatione quod symmetru est, non calidum eleucratum, hoc est cmperatum nuncuparemus
127쪽
sos A CULTATIBUS LIB. III. D 'd aute ab huius excederet modo, si ad calidius quidem immoderatione sua accederet, tum plus, tum minus calidum: sin ad frigidius,plus minusque frigidum. Sic opinor in medicamentis si exquisite loqueremur,qui id vocaremus eucratum medium, velut oleum . Si quid aute eo esset calidius calidii,ut oenum Graecum:sin frigidius, frigidum, ut rosam. Caeterum liuiusnodi nominum abusus causa extitit quodno omnia corpora ab id genus medicamentis refrigerentur quale est videlicet ros acetam. Nam cum alia peraeque illi frigida sint, alia etiam frigidiora: illa quidem prorsum ne altera quidem , haec vero etiam calfacit: saneq; absurdum videri possit, si cum quia ex calfacere fateamur, tamen frigidum vocitemus ac si quis aquam putealem, quae hyeme manibus refrigeratis tepida videtur, frigidam appellitet. His ergo occasioni bus perturbatus confususque nominum,usus rerum quo que una confudit notitiam . Similiter vero de siccothumido confusis ipsorum nominibus, rerum quoque notitia confusa est. Ac tametsi exile videatur nominum significata probe distinguere, attamen maximum habere momentum A facultatem ad rerum cognitionem deprς-henditiir. Sed de humido sicco paulo post dicetur, ubi videlicet omnem de calido frigido sermonem persecerimus Nam, si multum etiam reliquum esse videtur, ubi videlicet iam semel apparuit .nihil miri esse,ab eode medicamento corpora diuersa alia quidem excalfieri, alia vero refrigerari,alia autem neutrum omnino perpeti. Fienim in eo quod ad aliquid facillimu est ad particularia accedentem dicere,quod eiusmodi corpori admotum rosaceum, in qua ipsum temperi iamnum est , in ea seruare potest: alteri vero illiusmodi applicatum ex calfacere,alij
autem refrigerare. At in uniuersum de facultate eius pro is nuciare id vero difficile esto absq; ut nomina distin quas, atque de iis conuenias. Fuerit autem tum distinctio,iuna conuentio talis. Quandoquidem corpora humana 'tum
iis quas ab ortu nacta sunt temperaturis, tum iis quas ex mκx te postea acquirunt, tum iis quae ex vitae consuetudi Myi i in tne adueniunt plurimum inter se differunt, ab eisdem 'Pea medicamentis varie alterentur necesse est . Qisippe si iij iuuehiem Ttad
128쪽
iuuenem natura calidum ex vitae instituto artificium ex ercentem, vetulae mulierculae id Smque natura trigidae compares,non minus illum excellere comperie quam ii valide calfacientium medicamentorum quippiam cum refiigerantibus componas.
in odincreses medicamentorum facultari tes, ad mediam referentes temperiem, exinpendere oporteat. ML j m' gQ horum milii quempia intelligas,
qui&natura protinus ab initio si eucratus, hoc est temperatus, Minoribus ac consuetudine conuenienti hac tueatur eucrasiam:dein tres hosce tanquam temperatura scopos animo commendes,accircumspicia 'alio lingenere calidum est rigidum, siccum lumidum medicamentit,cuius ex ipsis temperie respectu tale appellare sit optimum. Nonixi ad
temperatissimam,quivnica est,pariterque reliquaru me ldia Zan ad immoderata. intemperatas, atque indefini sitas,ac propemodum numero infinitas 3sane mihi ne conferenda quidem distinctio videtur,neque ulla prope consideratione indigere, sed homini vel paulum etiam inge- iiij habenti perspicui osse, corpus omnibus numeris absolutum decorum, imploxque unum, velut regulam
quandam icopum proponendum, ac ad ipsum alia omnia dirigenda esse. Esto ergo nobis corpus hoc medicamentorum facultatis repula quodque similem illius temperiei caliditatem accendit,uocetur temperatum, etiamsi vel maxime ex calfacere sene refrigeratu videatur. Quod Vero calfacit aut refrigerat corpus eiusmodi illud quidecalidum,hoc vero vocetur frigidum Esto aute, quo haec
dilucidius tradatur ipsorum excess tum ordo, ad frigidua. Dis quidem primus .cuius esse dicas rosa ceum: secundus, cu usu Iersi ius sit ipsa rosu post huc tertius quartus,quoad sermo-dm, resi ne ad frigidissam apertigerimus .nepe cicuta,succi papa- lucos ueris,Madragora,hyoscyamii. Rursum ad calidu, anethii quide, foenia graecia,prima. Secuda vero deinceps, quaecunque videatur secunda, tertiaque riuarta, donec ad
129쪽
exurentia peruentu sit. Ad eudem modii in medicamentis humectantibus ac siccantibus rursus symmetro exorsi,ordines deinceps ad summa usque costituamus. Nam huius notitiae ad mededi methodii non paruus est usus,si
veru dicere oportet imo nisi quis hoc pacto definiat, ossiciet magis legetibus quam proderit. si quide medici mutiti,qui nuc quidem simplicium medicamentoria vires exponunt,praeter alia multa quae delinquunt hoc maxime noxiu est cernere, nepe quod in calidis verbi gratia, ane, thum,& foenum graecum, misy,&calcem,indifferenter numerent: in frigidis rosa ceum, adragoram, cicuta: tanquam scilicet propinquum sit aut calciscenum graecia, aut cicutae rosaceum acto multis mediantii medicamentorum ordinibus disiuncta Vertim nos pro viribus rem tam immensam tamque operosam inordinem redigeretentenilis, exponamusque quae viribus propinqua sunt, quaeque longe dissita Atque id quidem efficiamus non probabiles sermones, sed certam ac definitam experietia pro iudice sumetes: velut de id quoq, superius saepenumeto ro admonuimus. Enimuero eiusmodi iudicium ut tutissim una quidem erit, ita prolixum quoq; ac plenu laboris. dum propositi fine per hanc consequamur. Eo tamen qui haec relegere volent, hoc unicum ac solum efformare a que artificiosos reddere poterit, ac velut oculum quo veritatem agnoscant,pr bere. Ergo Quae adhuc reliqua sunt ad totam velut elementarem constitutionem postquam ea hoc libro confecerimus,in quarto de saporum viribus disseremus qua loquidemin hoc quoque ita visum amicis est: in quinto autem de omnibus in genere simplicium 3 medicaminum secundis quidem ac compositis facultati. bus: atque ita ad particularia in iis qui dehinc sequentur libris transibimus.
Quod quae sensu simplici issidentur medica, rnini, persaepe compositas obtineant uires,
imo uero etiam nonnunquam contraria
130쪽
Eliquum aute est id cuius subinde iam ante Tie-- cessario mentionem quidem fecimus,uerum absol cidis tute nondum exposuimus. Est autem istud, nem- re omnia propemodum medicamenta,licet sensu ' simplici appareant, natura tame esse composita quin iubinde quoq; diuersissimas in sese continere facultates,nempe excernendi sistendi, in crassandi extenuandi, rarefaciendi&condensanda,illinendi atq; ab - aliti eo stergendi, heiadcdia laxandi, caeterasque oppositiones res en i. uniuersas, ut in sequet huc libro patebit. At mirum hoc videri minime debet in id genu fac uti ibus cum vnirceidem medicamento vim calfaciendi Hrefrigerandi inesse appareat, aut exiccandi humectandi aut tenuium
parti u crassarum. 'ppe nisi primae efficacissimaeque
virtutes hoc pacto complicarentur haud sane qua ex illis sequuntur,si alliter complicatae forent. Quin si no p ip si hi siccum verbi gratia, messi commisceamus,quod ex ambobus istis confectum est, non modo adstrin endi, sed et imi abster pedi post dere facultatem concedenalis: nec cohibendi solium ventris, sed S euacuandi. At in lacte duas coni meri facultates, nempe excernendi, ac ventre sistendi haud itiden concedintiis tametsi id perfacile in serum ac caseum segregetur,cofessumque sit omnibus, illud quidem ventre subducere,hunc eundem cohibere.
Quod c brassica duas, easq; contrarias us se facultates Minent.
VHd vero si rassica duas,easque contrarias in
sese facultates obtineat, neque id quidem etiam facile concedimus. Nam si succum eius expres sum aut solum, aut cum melle hauserimus, expurgare ipsum cernimus:attamen quoniam quod reliquum est,edere nequeamus,adstrictorium esse distidimus sed si totam concoquas,primamque eius aquam,in quam succum deposuit,essimilariiterumque eam alteria quae purae iniicias rursumque concoctam eximas, succum quidem purgare ostendes,brassicam vero ipsam vetrem adstringere: mul-isique magis si ii si bis duntaxat,sed te aut quater aquam effuderiis.