장음표시 사용
81쪽
fontana vulgo dicitur, tuc propositorii nihil efficici veru propriam sui facultatu exeret. Sic si cui soleta expendere volet ab omni prius liberum alieno tum calore, tu frigo- re ipsum iliciat atque ita demia ad exploradum accedat: quippe quod summe frigidum suerit, no ex sua duntaxat facultate ede alienae qualitatis excessu nonihil in con tactis operabituri. Ita quoque quod magnopere calidum. At si utroque ipsum liberas, sic demum examinare voles, hoc duntaxat pacto propria olei vim inueneris. Qua pro- , pter cum quis ex more oleo fricatur, sicut gymnastici; - an 'es,in solo fricatur oleo, quod nimiruabsque omni sit
aliena qualitate: at si ad modia ex calfacto, aut summe utatur refrigerato, ii coposita edi actione necesse est,nepe ex propria olei facultate, S aliena qualitate. Saepe vero propria cuiusque medicam cti facultatem obscurari omnino Decesse est, ubi valentem aliunde qualitate acciuerit. Itaque qui simile fuerit, herbas in oleo feruente coquere , ac exercitantium corpora fricare ρ Maxime si quidem,uti su- pra ostendimus, extrinsecus ductas probationes fugere Oportet, cum liceat nimirum propriam cuique adhibere experientiam. Qu ad quando tamen id quispiam facere volet,certe similia cc parare conabitur,lscut in coriis faciebat loris. Nec enim quispia oleo i igne precalfacto, neque in niue refrigerato,sed quolibet de obuio accepto Vnusquis' corii ac lora conicat. Ita puto uae dotribae factitat,quolibet S obuio oleo pueros fricates, nc utiqua aut in igne ex calfacto,aut in niue refrigerato. Alioqui san: nos no raro caput ardore grauatu, olei ad modii frigidi perfusione refrigerauimus . Porro si salis nihil oleos sit inditum, at magis refrigerabit. Sin etiam ω ι rfficis hoc est crudum fuerit, mulio prosecto etiam amplius.
orro praeparare illud solemus non aliter atquα' aqua,nempe prius ex calficietes, ac deinde aquam ergctes summe frigida at si etia fons in ipsum eum strepitu dccidat, vasculo nimirum, cui inest oleum,
82쪽
frigidum. Multum item rigeseceris, si prete calfacium in puteum ita demittas,ut aqua contingat quanquam quod aqua non tu tangit,frigidii item euaserit, sed no perinde . Atque hoc pacto praeparando frigidia reddimus oleii: co-tra,calidia. Quo sane modo etia utimur in refrigeratis corporibus in alueu olei calidi demitictes,quibus pars quaepiam obstupuit,aut tremuli sunt, aut couulsione,aut palpitatione tentatur,aut motu, sensuve priuatur, aut etiam aegre sentire possunt, aut eiusmodi quippia perpessos. Ergo siquis ex uniuerso usu de medicaminum facultate pro oriunci et nunquid ex calfacerevi refrigerare,tu exiccare humectare nos leu, esuid ioclis Archidamus,siquidem pugnantia considerare animaduerterόque nesciat, puta-Dit. Nam ct exiccari Tragilia effici quae in oleo coquutur dicit exiccantem digeretem eius facultate ostedit. aliis si, tibi intro in coria subire por6sq; nostrosa oblinire,ac servire naturales humo iu cffluxus prohibere, rursum sane quod amodo cotralia eius facultate demonstrat, tu digerentibus,tu exiccatibuKAtque in istis vel adhuc quae apparet proferes, de illis no recte atiocinatur. At ubi de mordi socatione agitur,non ea omnia comemorat. a quod oculos mordicet, i guttur exasperet , siue ad tussim prouocet, qudd ventre radat atque secessus sanguinolentos efficiat: abia de magna testimonia sunt,mordace illi inesse fata cultate. At quod ulcera dolore liberet, ventris mordiacationes aut irrigatu ,aut infusum omnino sanet, quaeque morsu irritatur mitiget, cuin ipsam parua sint cotraria ipsius facultatis indicia: planPomissa sunt. Caeter,si virisque propositis quis ratiocinari volet,duorum alterii eueniet aut enim id faciet, sin piricus qui experieti aromnia tribuit dicetq; se in collatione ad aliquid cuiusq; medicam ct facultate per experientia cognoscere,ipsius auteper se propria ignorare natura: aut v Rationalis,co latrarias inesse ipsi medicamelo facultates, mordicante cie-Iboc niele: ac deinde I ingenti tenebitur anxietate causam di-ὰ χορία cturus cur interim altera earum agat sensibiliter, interim muli altera,reliqua aut perdita,aut noctare apparente. Quaruuubitabis omnisi dubitation usolutiones,siquide ut physica proponatur problemata, sane quam difficiles sunt: sinit ad usum
83쪽
29vstim referatri artis,in talia requirut experientia: epilogi semos autem no ita multos, sed exactos ac desinitos. Nam primum, an omne oleii oculis mordax sit, necne, experieti in cunctanter definire praestat, haudquaqua ex tepore in utraq; parte rhetorii more disserere: tu an omne aeque guttur exasperet, aut ventre subducat aut radat, ut non-ntiqua cruentas moueat excretiones:an oleoru hoc quide
hac faciat,illud vero non & aliud magis, aliud minus. olei differentias nuc recenseo,ne quis heterogentis,si uero alterius generis existimet,sicuti cicini ,rhaphanini: 7 ca Iolesi de
xyini,balanini,ac simillia Nact horti vires medicus no kerua vulscat oportet .sed in pr sentia eas enumerare non expedit. 0 dicitur Satis est enim,ui ea quide sententia principio propriissi Tolci minum quod maxime ab omnibus hominibus vocatur o nucum. leum, cosiderasse: tu adori ipse fructus ex quo fit oleu, Ius ex omnibus oliva nucupetur,& arbor olea graece utruque ελαία vocatur, ipsum oleu λα/ογ)ipsumque simpliciter primario oleii dicitur:at reliqua omnia per transsitationem tabulam.
De disserentiis proprie uocati olii.
Vius sane quod proprie oleum appellitant, de
quo omnis in praesenti sermo habetur plures dico esse disserentias. Secudum aetatem quid c,
cum aut recens est . velut mustum, aut artate
vigente aut vetus Secitdum praeparandi modum cita ut simplex soliique Mimpermistum erit, aut cuiale praeparat Secudii fructus ipsius diuersitate, cu is aut immatu-3 rus, aut maturus extiterit. Secddu inducia arte alteratio-nE, cum aut quomodo ab initio praeparatu fuerit, ita seruatur,aut candidu efficitur Scriptu vero est de albificatione eius ab aliis non paucis, nos quoque in seque-tibus de illo nonihil trademus. Horii omnita oleo rum facultates ipse equide experiri studui quid aute in quoque fieri depr henderim,postea exponam. At nunc absoluere statui primum quod erat in manibus. Perperam enim mihi videntur medicorum plerique tum experiri medica menta, tum de viribus eorum ratiocinari. Quomodo
84쪽
Q gomodo cuiusque medicamenti facul
talem experiri oporteat. caput IX.
Vippe cum experiri solum oporteat quae impermista sunt,& ab omni extranea qualitate aliena: eaq; primu in optima corporis costitutione, de ..inde in inteperatis, lenium in morbis simplicibus: sicut in libro hunc antecedete, Mintertio de Teperamentis de finitum est. Ratiocinari vero id quod ex accidente est, 'semper ab eo quod per se est,distinguentem.
Quod non solum in explorandi medicamenatis medici allucinentur, sed etiam in opinio,
nibus quas basent de allictibus.
T nonnulli medicorum non in istis modo allucinantur, verum etiam in opinionibus quas habet de assectibus. Na oleum quod lassitudinibus remedio sit,omnes propemodum fatentur: caete-ΤDὸlagi ru qui affectus stariam ludo, non consentiunt. udiis e enim articulorum esse ait siccitatem , ex motionibus iusque ei desiccatorum: Alter&musculoria adiicit: Alius porro cooris ioue ui tra quam hi, humiditatem multa, tensione, calidita-ὰρ sal tem: fluxione nimirum partibus vel emcter agitatis effu- lib.3. de sa: Alius non humorum multitudinc,sed qualitatem sola sua. uem causatur: prouenire in quics in motionibus immoderatis pinguedinis carnisque tenerae colli quationes quasda quarum pars foras transpiret, reliquum retineatur in corpore: hoc cura cre mordaxq; sit,affectione efficere vicerosam. Itaque etia si in hoc coueniatur,quod lassitudines sanet oleu, attamen ob ancipitε atque ambigui corporis affectum, nihil queat certi de olei facultate colligi. Atq; id sane non tantum in lassitudine usu venit,veru metiam ubi doloris causa, aut mordicationis, aut phlegmones gratia bibendum oleum exhibemus,aut per sedem infundimus, aut identidem perfundimus. Siquidem ulceribus phleg- moneaffectis non solum, sed&cum aqua moderate calida
85쪽
IH persundimus,ut in Lassitudinibus cum lauacro aquae dulcis sed nec quae sit in phlegmone affectio, co sentiunt. Porro ubi per sedem ipsum ingerimus,aut bibendum L ferimus,ne tunc quidem cognoscimus euidenter,cuinam corpori ipsum applicamus, an pituitae, an bilis,an aliorsi
aliquorum recrementorum pleno. Constat enim,noper
inde hominem affecturum,ubi pituita viscosa intestinuom ne simul cum ventre plenum offendet atque ubi biliosis excrementis refertum aut aliis quibusdam acrii bus humoribus, aut stercore multo, aut horum quidem nullo: sed incidet in ventrem intestinaque undiquaque pura: aut praetexquam quod pura etiam exasperata reperiat.
Quod ut quis probe de olei secutale
ratiocinetur obeat etiam fictionem hominis aestimare , c de ipso oleo qualest praefrilire. caput L
lTqqης negligenter admodum segniter de his om
nibus medicorum plerique ratiocinantur, haud indicantes nec quo pacto assecto homini oleum exhibet, nec qualenam ipsum. Ac mox tamen dicunt, alij mordicare radere prorsum partes corporis internas,alij vero etiamsi praefuerit mordicatio &huic mederi. Nec enim parum interest, an iniiciatur in ventrem pituita scatentem oleum omnino expers salis Graeci λαλοὶ vocat quod re vera oleum est an quod plurimum accepit salis,lia ventrem purum. Vtrunque enim aluum subducit, diuersis tormen facultatibus Nempe illud quod sale vacabat, in pituitos vetre per libricitatem , similiter maluis, blitis,inoris Quod vero salem habet, in puro per acrimoniam,perinde ut muria,&marina aqua. Et sane hoc quidem radet,alterum non radet. Ergo nec absolute oleum quod uis interna omnino radere dixerimus, aut deiectio. nes moliri cruentas, neque mordicationes lenire verum
id cui sal est inditus, in puro ventre radere:cui autem O, in pituitoso non radere. Q iod
86쪽
anod falsu Inosa e dcria ex acciderit quanis doque morsu medeatur, nempe secu quod morin
dicat educetia Dulcia uero e epicerastica co-tri morsum etii aliqua lo ex accidente exasperant,nimiru cum una corrumpatur et foueantulantq; eacocbdimiam. caput m II.
O ''VqWivcro mordicationes ex accidete quod
salsuginosum est,fanauerit,uelut melicratia salsugo seria lactis. Educiat enim secta haec nonniiqua succisi mordicationem facientem,ac mordacitatis reddiatur medela , perinde ut cartera omnia quae abluunt abstergunt Sed non statim ubi immissa sunt hoc genus medicamenta morsum sanant, quin potius lucetiam exasperat. Siquide euacuationis, haud i mistionis ratione sanationem moliuntur. Quippe ceratum ex rosa ce S adipe aut pinguedine infusum,saepenumero mor sabus continuo succurrit, idque mistionis ac teperationis ratione.Sed&oleum ipsum solum,sed dulcissimi , id fise soquenter praestitit: sicut certe etiam adeps hirci aut succus chondri,aut ceratum ex oleo dulci. Nos autem sarpenu' mero quibus ex frigore interna dolore torquebantur,in gesto oleo calido,dolore mox saepe liberauimus: ac si maius esse frigus coniiciebamus, addidimus de anethum oleum excalfacientes: si vero adhuc etiam maius,ruta quO-que litumen. Eiusmodi igitur auxilia omnia quod frigori medeatur dolores mitigat, nsi propterea quod laedc
te humor alte perent aut educat. At in ide uniuersa ofusa sunt plerisq; medicoria,qui nec noru dolore ab inteperantia natu,ab eo qui ex cacochymia oritur, distinguere: nec quod medicamentoria quae doloris gratia iniiciuntur, alia ex calfaciendo partem refrigeratam sanant alia humorem mordicantem euacuando, alia miscendo . Sedd subinde ista exist ut assectiones ex in te imperie videlicet, hordicatione . In quibus nos consuevimus ane thinum, aut rutae oleum insundere, anserino in eo liquato adipe: is si no adsit, alte gallinaceo: si nec is quoque , Vel aliorum aliquo quod si horum nullus ad manum fuerit,
87쪽
ceram miscemus mordacitatis expertem voco autem sieeam qua lota est' aut certe oleum ipsum quod effectum
est candidum,infundimus. Nam id cerae mordacitatis experti proportionale est . Temeraria itaque pronunciatio est atque indefinita,tum eoru qui oleum omne omni tempore mordicans adstruunt, tum eorum qui leniens. Nam quod salem aceepit, mordax est: quod autem eo caret dulce est, quod quidem ex se est, lenire potest. Navideri possit Vipsum quandoque pro affectibus quibusi applicatur, haud etiam eis eiusmodi Unumquodque
nim temperantium medicamentorum Graeci inruεῖα νυντα sive αικεῖαsinet nuncii pant ubi valentius euasit humoribus mordicantibus, morsum eorum retundit Verum si aut valentioribus facultatibus,aut multis paucum mistum fuerit, via dc ipsum corrumpitur, alitque caco-chymia, siue succi malignitatem. Q Hamobrem protinus euacuandi sunt qui ab iis qua temperandi naturam habent, irritantur atque asperantur: utpote qui multa nec facile mobili corruptione sint repleti.
SIcs ne lac frequenter simul atque sumptum sue
rit , aliis acescit aliis in nidorem vertitur, priusquam probe concoctum corruptionem temperet. In quibus utique primu maxima cacocli ymiae pars euacuari debet,atque inde suinendus hondrus, de ptisana,& ac,S alia que ubi probe fuerint cocta,cos eruta leuchymian hoc est succi in corpore bonitate. Non tamen quod ad hoc timet,omnia existimare oportet aut
3 deteriores,aut contraria, in sese obtinere facultates,neque in sermone scientem Oru quae eueniunt partem alteram omittere id qliod fecit Archidamus in oleo siquidem memorabat oculos ab eo mordicari, guttur ad ius sim excitari, ventrem radi Caeterum quod stomachucipe cum valenter morderetur, oleum protinus dulcissimum sanauit,6 iniectum totius ventris mordicationes leniit: Ma thapsia,urtica in scilla in cute excitatas sedauit: eorum mentionem non fecit. Ego vero non ambigo,
neque fidem non habeo iis qui aiunt,rebus propemodii
88쪽
omnibus multas ac diuersas inesse facultates quin ostensurum in idipsum polliceor in libro sequenti . Attamen non proinde adstruo eam quae in quoque exuperat,no posse cognosci. Veram si quod ex accidente est ab eo quod per sese distinxeris,onania clare cognosces. Cote-plator enim utruq in excplis, propositis videlicet ex eplicausa duobus hoibus,quibus similiter os ventris mordiacetur, qui pariter aut succumitissanae,aut chondrum,
aut panem totum sumpserint: deinde alteri modicatione restinctam alteri vero nauctam ponito obsecro mun- δε γε ' quid succus piissanae, aut chondrus,aut panisi ex se morio isto est,per acciden autem in altero hominum morsum non modo non in auxit, sed mitigauit:an quantum ex se quidem erat mitigauit, per accidens vero in altero irritauit ZEgo sane ex sua natura epicerasticum esse dico succumitissanae,& chondrum, ianem, de per Iouem lac quoque ceterum in altero homine morsum auxisse,quod properasset a corruptione superari Atque ea utique est certo scio veterum prope omnium sententia, sed 4ecentiorum optina quique ita sapiunt.Verum siquis fuerit quem ego nesciam nec enim quicquam est quod non audeant iuniorum medicorum quidam qui contendat, ex sua natura corruptiones augere chondrum, panem, aut tisanam, caeterum in quibusdam ex accidenti nimirum mitigareris inquam qui talia iactabit nullam asser. tionis sua demonstrationem afferre poterit. At nos dicimus, quod si ptisana natura foret cacochymo malive succi, haud unquam mordicationem mitigaret. Atqui c5spicitur frequenter tum superne sumpta, tum per sedem iniecta mitigare: Ex quo patet,per suam quidem naturam boni esse succi: verum interdum una cum iis succis qui mordicationes excitant,corrumpi, ipsum augeres 'inploma.
Quomodo discernendum si a caco ischoemis ne mordicatio sanatast,an ab
epicera ticisio est temper ibus. Oput IIII.
89쪽
quam cacochymorum mordicationem curauerit h quidem id non raro factum cognoui verum ea dico non temperando,verum id quod mordicabat . . nasocu educendo, mordicationes sanast e. Ac proinde fatim, usque dum euacuentur, hominem ino dicare,&m super euacuata asperum relinquere sensum an partibus,aliud medicamen requirentem. Qu9d non iaciunt quae boni sunt succi dulci. Graecii αυμα γλυκυ χυμα non inani. Etenim irotinus mitigant T absque ulla euacuatione, tum sensum asperum nul τυωorolum inducunt, quin potius ipsa contra sensuum medetur οὶ Aia asperitati. Itaque chondrum, lac, ptisanam in eiusmodi M. ἰoes aue diibus , denda pra 'benuis . per sedem iniicimus ubi videlicet melle .aut quopiam eiusmodi quod infestabat exterserimus: quo tepore opportunus est adeps, ceratu dulce, oleu dulce. Porro in praesentiis in equenti deinceps sermone omnia me dulcia dicere existimato,tu ea quae sale non sunt experta , tum ea quae sunt Clota. Qi ituor itaque indiciis ac notis, cum possis quod per se lenit distinguere ab eo quod per accides, ficile cuiusque talium edicamentorta facultate inuenies. Primum
indiciu est, an statim mitiget,anio. 7 Secundis an simul Tal. secLIacuet molestatia,anno. Tertium, an asperitate quanda da, an Dan corporibus relinquat,an no. Et quartum, anno ita a multa tectis utile commodum videatur. Nam ctim nec pro delibus c/rmus mordicatione sanat, verum maiore cum vehemetia acu iura excernitur,neq, intus med cdo remanet, molesta cor an non. poribus asperitate relinquit, quam, si denuo offeratur, exasperat argumetum est rodentis ac mordicantis esse a naturae,caeterum ex acci lcte quandoque morsus sanare. At quod continuo mitigat s nulla excretione prouocat,sed nec exasperat dum intus manet, imo exasperatorum medela Mistit, ipsum quid natura bonum est veruanterdum acacochymia,quae ipsum alterat corrumpitq; , mordax essicitur. Atque haec ita a me dicta sunt: ut simul Vtriusq; medicamelorum generis 4epus, utendi modum,simulq; facultatis inueniendae ratione docuerit oratio, demonstraueritq; itissanae succum. chondrum,
90쪽
&tragum,& lac, panem elotum,ex genere esse euchymorum: quin linguedinem, adipem, oleum dulce ceram dulcem ex mitigantium esse natura. Fuerit autecera dulcis quae natura est talis nam quaedam gustantibus amarae sunt δ qua praeterquam quod est talis in aqua bona elota est.
De ratione abluendi e candida facienis
Auanda porro est non tantummodo cera, sed N ,
pix, resina,&oleum, quicquid aliud aquae
naisceri non patitur. Primumque modice concalfactum,mox in vas lati oris a magnum, cuis
insit aquae copia purissimae simul omnis qualitatis expertis,infundito. Nam in ea quicquid id sit quod
abluitur acrimoniam suam exuit De iis conterito,tundito frangito,inanibusque impense subigito,ut unaquς- ue idelicet abluendi medicaminis particula quam possit contingere. Denique effusa priore aqua, rurium quod lauatur ex calfaciens, in aliam aquam que syncera inlicito,rursumque diutissime contundito, lonec qualitate sua in otia deponat. Id aut gustu datur cognoscere. Mox vero stertio, quarto, 'pius deinceps de faciendum, donec aqua nullam etiam ex abluto medicamento qualitatem recipiat. Atque hunc in modi omnia quae ex calfieri fundi sustinent, lavabis. At si qua sint lapidosa dura velut cadmia iseris squama ,' sustum,ea exacte in tenuia comminuentem, plurimum in aqua terere fontali purissimaque oportet subinde priore effusa quoad nihil in aqua innatet, maneatq; aqua pror so sim acotriti medicaminis qualitate immunis. Nam qua dii aut qualitatis eius quippiam in gustu appareat,aut aliquid innatet tandi uterendum atque effundendum est. Nam si hoc pacto quiduis eorum quae aula a possunt, ablua mordacitatis expers euadet. Et sane oleum non ta- tum mordacitatem exuit,sed etiam cadidius interea efficitur. Oportet vero ipsum non perinde vehementer verberare ut picem,aut ceram,aut resinam,iae videlicet adeo