장음표시 사용
131쪽
effuderis. Nam quanto exquistius in aqua succum tuum deposuerit, lato xilli quidem maiore purgadi vim adiiciet, reliquam sui substantiam, quae velut holeris ipsius
caro est, restringentem Sciet . Eadem est ratio in beta, atque adeo in omnibus ferme quibus sapor aut acris, aut nitrosus, aut salsus inest. Quippe lenticula ipsa, tametsi satis magnam adstringendi potentiam pustu refert. tamen eiusmodi quid sortita est. Nam huius decoctiim, ventris soluendi vim obtinet Verum hic succus etiam si degustes, perspicuam misturam repraesentat,tanquam si nitro austerum quid commisceas. Sed conchularum maris, caeterorumq; fere ostreoriun succus plane tum salsus est, tum ventrem soluendi vim obtinet quamuis eorum caro ventrem reprimat Veriam quod diaco depraehendes , si ea quoque quomodo brassicam censuimus, praeparare non graueris. Nam gallorum veterum ius ventrem ducit: tametsi caro eundem sistere potest. In arris autem squam sicut duplex qualitas, ita gemina quoq; facultas inest: nam adstringitvi mordicat quare adstrictione quidem siccata ulceratarum carnium cicatrice obducit, mordicatione vero praehumidas colliquat Quod si intro in corpus sumatur, purgat quidem
ventrem,verum non cohibet. Vincitur enim ea adstrina
pendi facultas ab acri purgatoriaque potentia, tanquam
si rhu succum scamonea commisceas. Nam quod ex ambobus istum erit, soluet ventrem, baud sistet, licet gustu austeritas exuperet . Sic autem non pauca purgantium medicamentorum cum carne mali cydon ij exhibita
gustu quidem fallunt, at effectu solo quid valeant commonstrant. Dantur vero quaedam cum palmulae carne alia autem cum myrtis, alia cum mastiche chia, aut alio suopiam eorum quae tum grata sunt stomacho, tum adstringunt, quo scilicet gustum fallant, simulque stomachum minus euertant. Verum tametsi ea quae gustu percipitur qualitate, expurgantia ab adstringentibus vincantur, alia tamen facultate ipsa vincunt persaepe enim lingua a materia victa est copiaci caeterum actio pro facultatis viribus ac robore perficitur. Itaque cum substantia exigua quidem, sed validis praedita viribus, missa alteri
132쪽
Ba alteri substantia plurimae, eidwmque imbecillae,in corpus intro peruenit, gustum quidem fallit, attamen essectum quam illa efficaciorem exhibet. Sane permultos huius rei admiratio detinet, remque rationis expertem absurdamque existimant, si corpus quodpiam adstringens
purgare queat, velut aloe, aeris squama atque aes hum nam contrarium potius oportebat, aiunt, nempe ventrem reprimere,haudquaquam ciere. Caeterum quod
malum, verbi causa, cui indita est scamonea, adstringens purgat,nemo miratur tametsi hinc orsis facilius erat o cpinor,& in aloe misiam inesse facultatem eolligere. Ac si quod ex ea purgat, ab eo quod no purgat, segregari posset, non etiam admiratione afficeret quanquam id sane quodammodo pristari queat. Nam si aloe accurate lauetur,aut debiliter,aut plane nihil ventrem subducit. Idem usu venit aeris squamae, aerique usto quippe quae nos diligenter elota obscuram modo purgandi vim retinuisse sumus experti. Qirinimmo ipsius quoque qualitatis medicaminosus sapor primo statim gustu facultatis mistionem demonstrat. Nam si unica semper qualitas unicuiq; se gustu adstringentium medicaminum inesset, haud sane inter ipsa alia esiit apta, alia medicaminosa forci, sed tantum in plus ac minus adstringendo differrent. At non ita se res habet. Nam haec quidem adstrictio inito ac suauis apparet, alia molesta ingrataque, medicamentosa velut piri quidem, mali, mali punici, suavis squamae vero aeris aloes, ingrata atque medicamentosa: tametsi malo cydoneo aeris squama minus adstringat quamobrem nec adstrictionis vehementia eam qualitatis absurditatem inuehit: similiter vero alia eorum quae esui sunt, aloe, aeris squama in ipso etiam aere usto plus adstringant. Atque in hisce utique substantia mistura clare perspicitur. At in aliis etiamsi non appareat, tamen eam ratione colligere oportet, ac non putare aliud in aloe adstrictionem moliri, aliud in malo . Vnum enim in omnibus efficere pro sua natura non adstrictionem modo, sed ac aliarum qualitatum namquanque rationi consentaneu est. C terum quia nullum omnino ab aliis qualitatibus syncerum reperitur, idcirco diuersi effectus ab
133쪽
se atque aliis adstringentium edi conspiciuntur . Nam alius est effectus me spili, alius squama aeris, alius aloes, alius mororum, exempli gratia,aut gallae,aut cortreis mali granati,aut aluminis, aut rhia praestitissetque forsitan, qui de adstringentium medicaminia viribus pronunciare sunt ausi, in genere de ipsa potius adstrictione, haudquaquam de adstringentibus dixisse Nam quod adstrin. git, non adstringit modo, sed iraeter adstrictionem acre est, aut pingue,aut dulce, aut amarum, aut salsum, aut o acidum. At adstrictio, num id solum perpetuo est quod est uti salsita dulcor, Maliaru qualitatum unaquaelibet. Quod si ut adstrictio, ita adstringens unum esset,sa ne num quo oue perenniter eius esset opus: Verum cum pro eter ad strictionem insuper alias qualitates recipiat nopaucas, semper quidem omnibus illis aget, sed euidenti us alias per aliam, nempe vincentem idque ut ad corporis scilicet cui admotum est, a flectionem quippe cum
lac, lens, irassica horum interim citare aluum, illo. rum vero sistere cernamur. Et causam quidem quamobrsia no perpetuo uidenter agat in corpore noquoque unica duntaxat qualitas, sique medicamenti eam quidem iam mox in sequenti sermone edisseram Impraesentiarum vero id quod res habet commemorare solummodo proposui , ne quis plerisque medicamentis contrarias tum qualitates, tum facultates inesse diffidat. Sed id quoque multam considerationem , distinctiones non pauca requirit, tametsi omnibus perfacile videatur, contrarias inuicem, qualitates 5 facultates inuenire Ergo citra controuersiam omnes propemodum adstrina. 3 gens contrarium ei quod purgat, esse statuunt Versim neque ullo modo huic contrarium est: quod nos procedente sermone declarabimus. At in praesentia exsuperabundanti illud quoque monstrabimus etiam si cai quis esse contraria ponat, nihil inde sequi absurdum: eum fieri possit ut in unam substantiam conueniant vel maxime contrariae tum qualitates, tum facultates quippe cum supra ostenderimus, in succis aliud se quod grauissimum est, aliud quod leuissimἰum , aliud tertium ti succo permistum. Nec miri quicquam est, si in
134쪽
rosae succo aliud quidem est grauissimum amurcae fcci
proportionaler aliud leuissimum, ipsum proportione respondens flori in ovoque succo supernatanti: aliud tertium,quale est quod in musto feruet ad haec quartum, ipsum videlicet purissimum ac syncerissimum, cuius haec
tria excremeta existunt. Euenit autem alios quidem uniuersos succos aut acescere, aut corruptos putrescere sola vero oleum, mel, vinum, in longum temporis pactum perdurant. Itaque neque per ebullitionem,nectu e per secretionem horum succorum has excrementorii differentias inuenire perspicuo licet: verum protinus ab initio coctione quadam illis est opus, aut saltem alicuius perdurantis succi mistura. Nam sic rosa succum melle miscentes,aut oleo incoquentes,aut tota6 rosas ei immerge. tes,reponimus . Caeterum quod in his quoque proba
bile sit quatuor illa inesse genera , proprium ipsius succi
videlicet,& tria excrementa, intellectu clarum est,ac potissimum quia qualitas earum non simplex est, imo adstrictionem quoque quandam obtinere, si rosam dentibus mandere voles, videtur. Habet autem dulcedinem, &amaritudinem,quasique mordicationem quandam leue. Verum satis erat,etia si horum nihil gustantibus depraehendi posset,lamen ex eo quod non extreme adstringat, aliorum quoq; saporii misturam intelligere Etenim si solus sit austerus, summus itidem fuerit. At si non summus, sequitur neque etia solus. auam enim proposui adstrictionis generationem, eam si solam citra alias inesse cogites summa haec sit necesse est: quo modo si sola corpori cuipia caliditas summe inesset,id agnis utique foret. Nam contrariorum misturae summitates ipsas frangunt.
Quam ob rem lingua tangentibin ipsam dis, sinitImbus corporibus, per diuersas eius partes simul agentibusinon quam uomnes illa partes inferunt, percipit affe-etionem,sed ea ex parte prim) affecta in
tot in ipsius diffunditii seu tantiam.
135쪽
T que in similaribus quidem partibus calor, fria Agiditas, siccitas, humiditas particulares omnes disserentias efficiut in dissimilaribus vero, acrimoniae, aciditates, austeritates, acerbitates,dulcedines, amaritates, salsitates, aquositates, se n-ctuositates. Itaque unaquqq, similarium in ipsis partium non multas,sed unam qualitatem obtinet quod veris totum est dissimilare,complures. Nam si mille,exempli gratia hoc in cyatho huius succi corpora contineatur dissi milaria fieri potest ut centum adstringant exaginta mordicent, sexcenta sint dulcia, ducenta amara, quadraginta salsa ,sicque mutua mistione temperata haec omnia sint,ut partem nullam sensibilem accipere sit quantum uisia uam, quae non sit omnium particeps ut in linguae contatactu omnes quidem agant, diuersa tamen unaquaeq; eius parte nempe cui ipsam appropinquare coligerit ipsa vero affectio, ex eo quod primo assectum est,in totam eam
dissundatur vehiti si in frigore ingenti digitum unum in aquam gelidam T repente immittas, tota interim ma Ia suosnu horrebis, saepenumero vero corpore toto. Nam velox est ex eo quod primo affectum est in corporibus sensilibus, in totum animal diffusio, ut videlicet cum calfacito una concalescat refrigerato, simul refrigescat siccato, pariter siccescat humectato cohumescat atque dedfrequenter etiam contraria uno tempore perpetiatur. Quo autem id facilius quod dicitur intelligas, alteri etiam exemplo adhibere animum praestiterit. Vidisti opiano quandoque coniecto in aquam quietam lapide, ex hoc quidem moueri aquam incipientem in ornem autem motum extendentem , tanquam centrum sit id quod percussit Cum ergo uno tempore in diuersas placidae tranquillaeque aquae partes duo lapides coniecti duos eia fecerint circulos, qui per sese inuicem ferantur, contrarios conspicies in qua uis aquae particula motus. Quae res viris etiam naturae studiosis dubitationem non paruam attulit, num alia partes ab utroque motuum, an eaedem ab utroque mouerentur. Nam quod circulus circulum non sistat,nec ultra prorsumque ferri prohibeat id inaniis
festissime cernitur. Idipsunt item fieri mihi intellige,cum
136쪽
eodem tempore pedes quidem in calidam,mantis verganfrigidam indideris. In totum enim corpus utriusque affectionis motus pervadit, contrariique inuicem occurru t. referitque forsan nihil etiamsi contraria non incedane semita, sed unus ab uno alie ab altero pede proficiscatur: tunc enim nec nihil pati corpus, nec ab altero duntaxat dicere queas: nam manifesto patitur , 5 ab ambobus patitur, incalescens, ac frigescens Qu'dv-tique 5 in febribus cipyriis lepialis euenire autu-7ηλκὶ mo, extra quam quod in illis non extrinsecus, sed ex ἐώ ipso corpore caliditatis frigiditatisque affectus exori- νέν γε tur. Qii odii quis dicta assequi nequeat, certe ex eo quod inu νois, iam dicetur, facili me periculum facere possit Etenim non longe ab iis quae inquirimus abest, sed ex linguae affectuum numero existit. Nam si parem absint iiij portio.
nem melli exquisite commistam, linguae imponia ,γλυκύ πικρορ quemadmodum poetae cognominant hoc est , ex amaro dulce, quod ex ambobus istum fuerit videbitur: ninairum cum haud alio tempore mellis saporem lingua sentiat, alio vero absinthi j neque alterum solum, verum perpetuo ex utrisque insolentem quandam missionem permistam . Tale quid euenit cum in unum succum coierint austera nitros facultas, siue id natura miscuerit, siue a medico fuerit compositum. Nana eodem tempore lingua utriusque succi qualitatem percipit: ac si percipit nimirum afficitur, idque pro familiaribus illorum viribus. Necessitque est quanque aliarum corporis partium similiter ast ci etiamsi qualitates ipsas non sentiat. Neque enim in patiendo aut non patiendo ab aliis linguam differre putandum , vertim eo quod ipsam nihil familiarium affectuum obe cquisitam sentiendi facultatem latere possit. Qusdsi ad id nonnihil faciat ipsius raritas: quippe succi facilius in profundum pene trantes, atque in molliculas partes actionem exerentes, tu navalidam quidem affectionem, tum vero sensum eius imprimunt euidentiorem verunta me maior vis in sensu accurato potius quam in affectionis robore consistit cum assectionis robur nihilo secius in exulceratis partibus fiat, sed quia exacta sentiedi vi carent, idcirco succorum qualitates
137쪽
qualitates non percipiunt. Liceat vero cum in illis, tum etiam ante illas,nodum videlicet clite exulcerata istanae contrariis facultatibus actionem simul in corpore fieri colligere Etenim si parti inflammatae solani succum imponas, densari eam costiparique, cohiberi transpiratus conspicies. Itaque si plusculo idipsum tepore facias, non rubram seruabis particula, sed aut liuidam aut atri efficies:id quod assidue in erysipelatis a medicis plerisque fieri videre est: nam&ea tempore dura atraque immodice refrigerado efficiunt. Quod sit ergo non solanu sed anthemida, hoc est chamaerneliam parti inflammatae imposueris,ei prorsum contra assici videbis:quippe quae rara, sa, mollis laxaque euadet, cum nodum cutis exulcerata fuerit, J multumque in ipsa parte superfluitatis quae sub ipsa cotinetur transpirabitur, nec liuida via qua atraue erit, etiamsi vel plurimis deinceps diebus chame-
melo taris. Fundere enim hoc ac digerere per halitum potest, haudquaqua contrahere,condensa reve, aut transpiratus prohibere. Quod ergo solano chamaemetu contrarium sit facultate, illinc liquet. Qv d vero etiam si tranque commisceas, euidenter tamen utriusque vires perspicies,ego sane expertus edisseram: quanqua te quoque malim ipsa re experiunda euentum cognoscere, qua narranti mihi fide habere: id quod scio essiciet quisquis
veritatis amore tenetur. ODortet vero ut in re iam patenti orationem sequentem absoluere . Si enim simul impostis solano A anthemide,neque ita densa, iura tensa liuidaque reddatur, atque si solo usus solano esses neque adeo rara, mollis, laxa,rubensque, ac si chama melo solo usus fores,sed dictorum utriusque mediam accipere assectione particula conspicitur, consentaneum est utrunq, medicamelum securiclum suam operatum esse facultate. Nam si neutrum quicquam egisset, sed quieuisset, trun-que,qu an ab initio assectionem particula habebat, eam haud dubie seruasset,non secus ac si omnino nihil impositum foret. Sin autem alterum quidem eorum operatu
fuisset, alterum vero penitu deuictum, non mediam affectionem, sed extremarum alteram perpetia particula esset. At si trunque egit, eaque contraria facultatibus
138쪽
talibus fuere,c5traria utique eodem tepore corpus perpessum est: Nec enim partitis in ter se agendi vicibus operabantur,ta quam si utrisque exempli causa totum diem impositis, sex horis prioribus medicanactorum alterum, reliquis vero sex alterum suo vicissim munere fungeretur: nugax enim haec est hypothesis, nec solum demostratione Adprobabilitate quoque omni destituta. Quanquam profecto nec ita quidem fundi contrahique subie ei a contingit substantiam, velut in iis qui in balneis lauatur, posteaque ingrediuntur frigidam,sed potius ita ut si lauanti frigidam aquam adspergas. Sic enim non diuersis temporibus, sed eodem contraria perpetietur. Igitur quemadmodum in medicamentis compositis mirum noes , si contrarii simul affectus corporibus infligantur ita neque in simplicibus, cum ipsa sensu quidem omni atque cognitione simplicia appareant, verumna Dua sint coposita. Quin etiam quemadmodum iiiij quae nos componimus accommiscemus, interim,si ita visum est, plus adstringentis succi indimus, interim plus dulcis, aut amari,aut falsi,aut acris,aut alterius cuiuspia contrarioru sanonnunquam vero utrosque partibus paribus: ita quoq; naturam in arboribus, fruticibus, berbis,animalibus, in ipsa quoque terra contrarios teperare succos paribus aut portionibus,aut viribus alienum non est. Potest etiaquandoque alterum vincentem efficere. Itaque actiones
eorum in misturis paribus similes evadent in imparibus auten diuersae. Ne quis ergo putet,quod supra monuimus, nihil referre,adstringentem succum dicas,an adstrictionem Naadstrictio una res intelligitur , adstringens vero duplex:sic utri calfaciens partim simplex tuminu cut ignis: partim per exuperantiam caloris,ut sanguis. Sic adstringens quoque aliud summum est,ut exempli cata sa,a lunae, me lateria, siue atrametum sutorita, gallaac rhus Aliud quia adstrictionis cuiusda est particeps,uelut
Pirum,vinum,malum,rosa: nam minimum omnino est in
rosa quod adstringit,inultis numeris eo quod no est eius modi superante. Quapropter non abs re exigui quoque adstrictionis effectus sunt,tani scilicet, tum a relaxandi
facultat qua rosae inest corpora illi admotorum robur
139쪽
non exoluatur. Itaque mirandum non est medelam esse eam inflammationum ac potis imum dum increscunt adhuc atque augentur, plusque etiam dum incipiunt.
Quod rinaceuim, littote olii roscci mediam
Isem naturam Ptinens , in i muttionum optimum in augmento remedium sit. caput VII.
Osaceum vero utpote cuius natura olei rosaeque in medio est)in inflammationum augmentis op-ptimum est remedium. At oleum ipsum commodum est ubi inflammationes maxime vigent : id quod experimeta docent: causam autem nos in tractationibus De mededi ratione exponemus. Porro rosa ceum, quod
in medio eorum simplicium ex quibus confectum est colistit, utique in medio tempore utilitatem ostendit. Naper initia repellere comprimereque influxus magis oportet: in vigore autem ita per halitum digerere, ut morsus absit: at in incremetis repellere simul ac digerere ad quod si quis nudii, citraque iam dictas ratiocinationes audiat, fortassis fid: non habebit. Nunc autem mirer,si quis a deo sit stupidus,ut rationi nondum acquiescat. N a semel unoque impetu ab adstringentibus cona alientibusque substantiam, ad laxantia fundentiaque rasire,plane absurdum est: sicuti sane aequum est,m intermedio principij statusque spatio, dum videlicet morbi adhuc increscunt, nec plane repellere sicut in principiis, nec itidem digerere sicut in vigore, sed perinde ut morbi coditio media est
3 inter contraria,ita medicinam quoque mediam esse oportet, qua videlicet nos in principiis adstringat, nec ut in vigore digerat. Atqui medium omne ex contrarii mistuest,iisque in lucem totis per tota temperatis, aut per exiguas particulas sensum effugientesa eorum quibus appo I π ya Duntur. Porro hoc an illo modo rosa ceum mistum esse, κημὶ, plis ex contrariis, mea quidem certe nihil refert: nam viroque modo propositum demonstrari potest . Satis autem certo scio,si ratiocinationes de his omnes tu quas Theophrastus memoriae prodidit, tum quas nos toto hoc tra-
140쪽
ctatu complectinatis, mulitim animo versa ueris, te secundum mistionis modum reperturum. Quin in profundum penetrare, corpora arentia magis quam ole humectare rosa ceum potest arbitror que subinde rosaceo te praedensas coriaceas tunicas teri vidisse: quoniam neque oleum, neque livd relaru in quod ex aqua oleo mistis constat)eam probe modire ac madefacere possit. quia videlicet crassiorum sint partium, quam ut penitus imbibia penetrare nutant rosaceo vero praeter caetera qu7pOtast, paucula qua dam inest adstrictio, haud parum huic
rei conferens . Nam quae magnopere austera acerbaque sunt,primo statim contactu externa superficiem conde-fantia humorem ingredi imbibique prohibent: at quae paululum quidem adstringunt, caeterum plurimum in se continent eis entiae tum tenuis,tum tepidae,tantum abest ut prae adstrictione ingredi altius corpora admoti prohibeantur,ut etiam ab ea, magis scilicet impellente, iuuentur a nae autem penitus tenuia calidaque sunt magis digerunt discutiuntque humores ex corporibus quibus ad-anouentur, quam alios ipsi apponant. Porro quae frigida ον sunt: cras toris essentiae, omnino nullum introducere humorem queunt. In quibus vero humiditas inest tenuis pariter: tepida ,haec per essentiae quidem tenuitatem tepiditatem prompte mobilia, corporum quae contingui, naeatus subire nihil prohibet. Quod vero non admodum calfaciunt,ex eo liquet, quod existentem in illis humiditatem non digerant. Si vero praeterquam quod sint eius modi,insuper exiguam adstrictionem possideant, uitenues particulas meatum iam ingressas in profundi propellere valeat,ipsamque extrinsecus superficiei quadatenus constringere ac condensare, ea inter omnia humectantia efficacissime humectant. Adstrictionis enim natura est, ut meatus occludere praeoccupas,vicinamque substantiam ad se contrahens,constipansque, iis quae litam ctare valent, impedimento existat. At quae adeo infirma est,ut in rosaceo, qua ipsa vincatur potius quam vincat,tenues calidasque rosace particulas praevertere quidem nequit,sed ubi ill altius penetrauerint, in ipsam iatum superficiem externam agere incipit, pro viribus co stipando,