장음표시 사용
111쪽
pri , ULTATIBUS LIB. II. Iod sanὰ insequentibus efficiemus. Nune autύ'Il aderosaceo ad ea quae ab initio sunt dicta ad a 'Vb0 -xi0ηςm hoc in loco stemus. Igitus, ctum est,quod neque odoribus, neque coloribus nec ' omnino accidentium animum adhibere in Yp nil da facultatibus rationabile sit, sed iis quae pertie 5 a parent tim in sanis corporibus,tum in x ij, Gli sit metiam est, oleum ubi salis expers purumque ad nouein fueru,ex media esse materia. Conficiendum laque
ceum,quod exactum simul ac simplex ἡ ψε
erit,ex hoc videlicet oleo danda te os ia
medi antinosius contineat uti apparare solent ktigii mi quo videlicet tum magis duret, tum odoratius euadat oleum videlicet prius quam rosa iniiciant,odoramEt praecondientes. Ac praestiterit fortassis, ipsis iam no i in busea distinguere: quod veteres fecisi e costat Oleue enim rosaceum nominare adsolent, quod absque do ramentis praeparatum est:cui autem lori aliquid inditum fuerit,non id etiam oleum, sed unguentu insnant. Itaque u olei velut nateria quidam Phid utiq; 'ipsum talis teperaturae, qualis est rosari s ceu Sane vero facillimi fuerit,non inodis rosarii succi per se sed oleo quoque rosue confecto in sanis pariter atque
κgrotis ut iam frequenter monuimus)viri inculum facere Experieris ergo eos qui adustione tentantur ab eo refrigerari,protinusq; tilitate iliqua per nox qui vero refrigerati sunt,omnes laedi,' sic te e se focere No tamen valida a rotaceo apparebit refri eratio
sed quae proxima videatur teperiei mediae. Vo eo ut i dgenus medicamesta, lucidioris doctrinae orati e ririm, natura ordinEque restigerantium sie ut ita di πὰ lulua media temperie ad calidiore declinarunt ei H 'recesi u ordine ex calfacientium. Ain eois
112쪽
THEODORICO GER ARDO A Vae DANO INTERPRETE. caput I.
utile cura lis morbis foret,hoc tractatii describere decreuerim
primo potissimumq; deos hu- ius rei testes habeo, deinde
famicos meos Tine tum ut hoc opus aggrederer tu ut quae ab aliis perpera de medicam ctorii simpliciu facultatibus sunt pro inita, quoad liceat comemorare assidue hortari no destiter ut At si quis erit qui orationis nimia gravetur prolixitate, no id mihi iure imputauerit, sed iis medicis quibus pro veris probabilia potius scribere studium fuit. Nam Mego nunc quidem etiam magnore re vereor,ne quia nimis paucis illos confutauimus. phismata quaedam conuersantes cum illis adolescentulosa recta opinione deiiciant quandoquidem si in dialecticis methodis exercitati, aut captionum soluendarum periti ad libros legendos accederent tum innei ab iis qui falsis demonstrationibus iuntur inagis sibi cauerent, ios qui veritatem compedio tradinaus, rectius intelligerent. Qu9niam vero vel ipsorum medicorti plerique nequaquam in istis sunt exercitati, tum inter illos quoque nonnulli reperiuntur ingenio natura tardiusculo ii nisi nostris suppetias, qui sophismata arguimus, tu Ventur,non aegre persuasi in sophistarum sententia perducentur. Itaque quod ad istos attinet,deesse huic etiam operi quippiam vadeatur. Verum enim uero quando adcirines mihi orati Q nem accommodare nou licet, cuin
113쪽
tanta sit eorum qui haec legent, non modo naturaria, sed etiam aetatis& habitu tam cliuersitas quod utique visum est fore maxima parti utilissimum orationis genus,id superioribus duobus commentariis secuti sumus. In quorupriore quidem de aquae acetique viribus contemplati sumus. In secundo maxima partem de oleo peregimus, pauculis postea de rosaceo adiectis. At in hoc tertio libro eiusmodi temur oratione,qualem ab initio protinus habere institueramu idque definitis primum vocis cuiusq; cito tignificatis. Deinde tractatus huius totius velut elemen-
tradituri, mox velut ad syllabas accedemus: ex quibus 'pς jβῆ 'i', dqxiem contendimus,prompte sequetur.
Quot modis dicatur cesidum, humidum, frigdum,sccum. caput II.
Aeterum Iocum definitio nihil accuratius edocebit, quam quae in tertio de Temperamentis, simulque in primo commetariorum istorti sinu prodita: repetam tamen eam nihilo secius mim- Praesentiarum. Corporum,nu quodque aut calidum, aut trigidum,aut humidum,aut siccum dicitur, apparet, anterim quidem ex sua natura,interim autem aduentitia qualitate adsumpta. CC suevimus aute quod ex sua natuis r est,primario,&secund se, per se potentia tale esse videri dicere: quod vero adstititiam acquisierit qualitatem ex accidenti quopia esse viderique eiusmodi Porro eorum quae propria sua natura aut calida, aut frigida, aut ucca,aut humida dicuntur: quaedain actu seu enero iatalia existunt,alia potentia: differente quidem hoc pote- tiar modo quem nunc dicebamus, ab eoquent paulo ante diximus. Illic enim ex aduerso diuidebatur ei quod ex accidet dicitur hic vero ei quod actu sed Meorum quae
actu dicunt ir,aliud quidem absolute est calidu , me dii,
siccum,aut humidu, velut elementa aliud excessu, ut ho-mO,eqiius,bos,canis,&uniuersa animalia: aliud ad ymmetria ei generis sui, seu speciei,ut verbi causa, leo culomme comparatus, homo autem aetate forens cum puero:
114쪽
corpori qua potentia talia,aut talia dicuntur, numquodque ut ad id quod est actu relatum dici necessario monuimus. Id quidem quod facile acceditur,ad id quod actu est absolute calidum hoc vero quod alia calfacit ad id quod per exuperantiam sic quod hominem calfacit, esse ut ad hominem potentia calidum: quod vero bouem, aut equum,ut ad bovem xequum:similiter hoc huic,verbi causa ,homini:illud vero illi calidum, frigidum siccum
aut humidum est, illius unius naturae comparatum.
Ad quid, c quae nominum distinxiis significata' '
caput . III. E h nominum discretione,&ad assequendam
iudicij cognitionem ipsorum non parum sumus adiuti. Siquidem si ad hominem quid dicatur calidum frigidum,humidum,sicccum, a steris omnibus recedendii, in ipso duntaxat homine periculum sumendum explorandumque cesiuimus si vero quid ad
equum, bouem, ceruum aut aliorum animalium quod-
υis,in ipso rursum periculum faciendum erit. In his vero illos quoq, castigauimus, qui ex cosistentia, colore,odore, pore, grauitate,leuitatEq, cuiusq; medicameli existente in singulis facultatem inuenire tentarunt. Atq; hscomnia utiq; rectae nominu distinctioni consentanea videtur. At quivelut elementa hutiis esse tradi .itionisi roposuimus, in primaria, insistere qualitatu cognitione ostedimus Quas quide in lib. De elementis secta dum Hippocrate,humiditate, siccitate, caliditate, frigiditatem l esse demonstrauimus: propemodu vero harii quoq; ntentio cone assequebamur ex significatis nominu recte distinguendis. Etenim cum medica nactum ab alimento discerneremus I quod medicamentu in qualitate alteraret,alimentum vero substatiae corporis adsimilaretur recte hinc ad alterantium nos qualitatum inuentione perducti sumus.
Quod cu duplicia ni genere quae alterant, alia specifica, alia minime, in specificorun genere cos tant medicamentorsim facultates.
115쪽
caput o LPO o hin duplices sint in genere alierationes, a b specificae,quae Droprie sanὸι primari dicun
tur alterationes:alia vero quae cotendunti contrahunt corporis nostri particulas, qua sutio Do
tius per abusionem quam prop: De prim alter
cognominant:in primo genere medicamentorsi contine ri facultates censemus. Nec enim quicquam ex specie
humectatione, resiccationem. Dico aut em specie i speciem velut cum ex pane,ptisana, ete,sanguis C ta
.h44. ' ης' ,' iij ς caeterarunt anim iiti, uitiitrum 'ensis:aut contundendo ut lapis i lumbum vinculum, a adam tenus a te V m mnium ex propria recedant na
ura. Etenim siue minutim panε frangas concidasQue si
ram exuit in aliam transiens speciem. Nec tamen ab a lio quopiam quam calore, frigore humiditate rei mutationesque, singuli corporis affectus ace iuri
I xaria specificas qualitates quatuor esse Alesi ob a leophrastique libros perlegant.
116쪽
ogod solis philosophis conuenit de esita
do, frigido, humido, erscco, ut diois tam naturam distinguer medicia ueroni ad homines..caput. VI.
Iquidem permagni refert, an totius naturae respe-Sctu. an hominum duntaxat, de calido, frigido,hu σmido, siccoque definiamus.Nam totius naturae re spectu bifariam horum unumquodque dicitur, partim absolute, partim per exuperantiam Absolute quidem numquodque elemctorum homo ero ,equus, bos, per exuperantiam. Iam autem cum ad aliquid
respiciendo exploratio fiat, illud modo considerandumetit, quodnam sit illud ad quod dicitur. Nos vero medici non id quaerimus, an in aqua marina humidi simpliciter plus sit quam sicci id enim clare conspicimus sed si ad hominem conserendo neque tamen rursum ad hunc sps inpliciter perinde ac si leone illi compares:quippe cum sic homine humidior marina suerit. Q mnam igitur pacto scrutabimur, an sicca sit facultate marina Musnam alio, obsecro, luriman corpus humanum in aequalitate quadam resiccare valeat Itaque in hoc unum modo caeteris relictis intendendum . Atqui contra faciunt medicorum plerique. Nam ad quiduis potius respici ut quam ad hoc . Quomodo ergo ad hoc solum conuersi, reliquis praetermissis, quanam in hoc agendi facultate polleat marina cognoscemus 3 An videlicet coipori applicantes s sicque eius periculum quod factum sumentes,lauando,rigando, fouendoque,tum subinde lana, aut spongiam marina madentem partibus applicando ad haec emplastris ceratisq; miscendo, atque in his omnibus, ab eo quod ex accidenti qua loque euenit id quod a propria ipsus medicamenti vi proficiscitur distinguen clo 3Nam in hoc omnis inuentionis summa consistit, quam vix quisquam il-Iorum attingit. Sed eos philosophorum verba decipiunt, haud potentes homonymiam percipere. Quod per
117쪽
FACULTATIBV LIB III. Quod per exuperantiarn dici, bifariam apud philosophos accipiatur,nempe ubi aut mole quid exuperat: aut qualitate. caput . Ammon solum, ut modo dixi in iis, aliud simpli
citer, aliud per exuperantiam ab ipsis dicitur simpliciter enim ignis calidus est, per exuperantiam homo verum quod per exuperantiam dicitur,bifariam quoque dici autumant: partim secundum substatiar molem velut & nos quoque in tem- poramentorum commentariis diuisimus ut si cados du- os aqua summe feruentis uni cado aqua maxime algen- i infuderis partim vero secundum qualitatum effectu. Atque hoc quod ad dogma consequitur, ita dicunt o ex iis quare uidenter apparent, sed per syllogismum accipientes. Nama supponentes frigidum omne contrahe chim
re constiparcoquci&substatiam reddere immobilem aut
a aegre mobilem calidum vero rarefacere,fundere,coque rei mouere: rationabiliter in plantis omnibus vincere caliduin pronunciant: siquidem haud aliter neque nutrimenti ex terra digestionem prolixissimam,neque alterationem eiusdem,neque concoctionem, quin nec incremetuna prorsum plantarum, neque germinationem nequerructuum generationem perfici posse, nisi calidum superaret: atq; ita rursum inter plantas, alias calidiores alias trigidiores constituunt. Ex eadem ista hypothesi pendet
', id ros i esse calid- cotenderunt. Siquidem in I ruis, irinalias ullis plantis,plurimum vincit caliditas Ex altera rursum hypothesi dependet quod de oleo adipe adstratuit. Nam quod Ocyssim Pinctaminetur,idcirco callida es e ea facultate iudicant. talio rursum modo que-cunquesulci sunt, calida esse dicunt: siquidem quod fa
Atq, philosoplus quide, utputa qui de tota natura scruta alius est scopus propositus, haud perinde ecl quippe
118쪽
eum in rosarum effectibus calidum non vincat neque sane quodvis aliud plantae genus, eo quod planta est,calidum dici debet quoniam nos haud ita calidum quaerimus, sed ut ad hominem siquidem si quia in actionibus superat caliditas propterea calidum quid dices planta
Vnaquςque calida erit, multoque magis animalia omnia. Dicant igitur, si lubet, Dapauer, mandragoram, cicutam, salamandram esse calida: verum nemo id dicit,sed velut uno ore omnes esse frigida haec omnia pronunciant. Atqui animal est salamandra, quod nutritur&crescit, omouetur,quae sane calido in mistura vincente prouenire asserunt. Quid ergo in istis quidem ad hominem respiciunt,in aliis vero ad totam naturam,aut primarum qua- Iitatum actiones At ego non salamandram modo aut cicutam, ut ad hominem frigida facultate esse dici oportere censeo, sed alia omnia ad eundem modum iudicanda. Siquide cicuta sturnos no modo no refrigerat Menecat, uti nos sed Malit quoque Mnimiru etiam calfacit Quicquid enim substantiam alit calidam,calore eius quadam
tenus a &auget i&tuetur. Atqui corporis sturnoruca-otit. lida est substantia, no modo qua animalia sunt, sed etiam qua sanguine praedita sane subinde in aliis multis tractatibus demonstratum a nobis est, anaicitias quasdam pugnantiasque qualitatum omnibus rebus inesse rac quod
familiare est, expedite assimilari: quod vero contrarium, ad internecionem ducere tum animantia , tum plantas:
Praetere,familiaritates illas a totius substantis proprie in lib.de rate oriri Id quod saepenumero a me, dictum est χ- saeuitanis, stensum. At isti cum aegre id capere possint, segniter ιM. F. false a complurium medicaminum viribus proniiciant. c.
Vna enim duntaxat illorum examin adorum regula est,
nempe ea quae ad hominem flexploratio id quod secundum accidens, ab eo quod est per se semper distinguendo. Cui si quis animum intendat,is nec acetum,nec rosa ceum calidum unquam dixerit: quippe cum trunque nos primario ter se refrigeret: acetum quidem valide,leuiter autem rosa ceum. Porro quidnam hoc sit Leuiter, ego exponam . Vna enim cum eo tota mediitem peramenti medicamentorum omnium ratio cospicietur, cuius
119쪽
eli ius&in praecedente libro mentionem fecimus ubi de oleo disserebatur.
Quomodo iudicanda int,sgae ex media sunt temperie,n pes mediae temperasurae simialam ipsa temperaturam obtineant.
caput M. SI quippi m est, applicatis nobis seu corporibus
seu medicamentis, quod actu sic calidum sit ut ad nos aut ex cotactu similiter calidum euadat id ex media est temperie:cum nobis nimirum collatum: quidem secundum se queat per exuperantiam dici ea lidum, velut uno quoque At si quid nondum adeo ea lidum est ut nos,neque admodum tale redditur id temperi humana frigidius est, quantumcunque in eo calidi ta exuperet. Etenim admotu calorem,qui in nobis praeerat auferet detrahwtque Quippe si datis duabus aquis calidis, quarum altera plus, altera minus caleat misceas minus calentem magis calenti huius certe ferii em Y-α tinxeris. Sic si in caliditatem rosacei, quae tepida est ut ad temperiem humanam caliditatem indideris humanam prorsum ab hac quid detrahes, refrigerabis.
Q nod saepenumero pro corporis nostridiaspositione, quod per se cesidum erat, reta frigerare est uisum q*ddque perseerat
frigidum,excrifacere. cap. VII L Q' T ' ponit m gnopere res est, si quicquaeorum quae proprie ter se sunt calida cuic calidiore altero commistum, frigidius efficere ipsum queat. Ea est enim communis alterabilium
d calidius evadit: quod vero magis calidii a minus ca
dit 'N'm id vel, ipso tactu ei a
120쪽
id calida Proposuit auten mihi dudum quispia, quamobrem in balneis frigidum metamus, soris vero calidum: haud intelliges,in balneis urinam quidem perinde ac foris tepidam esse, verum nos no a siue extrinseca corporis
superficie, xdum lauamur. ante affectos esse. Nam in balneo pG calidior ea nobis est quam urina , extra autefrigidior. Quare irina non abs re illi calida extra balneum apparet,in balneo autem frigida. Quod enim minusquam ipsa calidum sentitur, velut refrigerans habet:
quod autem magis calidum, tanquam excalfaciens. LI .ceat vero tibi, periculi faciundi causa, postquam abunde lauando incalueris,pelui quae modice tepidae intro iii Asu tuo allata, in eam manum aut pedem immitere apparebit enim aqua non tepida, sed admodum frigida. At . protinus balneum ingressus, aquam pelvis tetigeris, minus videbitur frigida perpetuo enim quanto plus fueris praecalfactus,tanto apparebit frigidior.Nec miruna videri debet,si putealtu aquarum pleraeq;,qua videlicet fontes profundos admodum habeant,contacti hyeme vide, an tu tepidae. At si a balneo manibus contingas calidis,
multoque magis si etiamnum in lauacro consistens, haud
prosecto apparebit tepida. Itaque tactum calidi frigidi
que di noscendi normam ponentes, ac eius dispositioni iudicivin ipsorum omne tribuentes, merito sane crebro
fallimur, ut qui quod haud ex se est frigidii, id frigidum
esse dicamus: quod vero calidum ex se non est, id esse ca lidum pronunciemus. Hinc fit ut dum lauamur,frigidani esse urinam credamus: cotraque frigore rigentes, quam e puteis haustam calidam existimemus. At si affectio uin quibus eramus dum utranque contingeriemus,obliuiscamur,ac solius eius qui in nobis factus est sensus menti conerimus, periculum est,ne forte aquam aliquando absolute dicamus calida,vrina vero absolute frigidanes Atqui neutra absolute aut calida aut frigida est sed ut ad nos: Nec ut ad nos rursum abso ite, verum hoc videlicet pacto assectos Absolute autem utraque qualis ad nos est, dici possit ad mediam, eandemque optimam nostri tem periem collata:ut si ad homine absolute expendatur,omnino sane ad temperatum&cucratum expcdi oporteat.