장음표시 사용
151쪽
sa aut pituitosa dicimus, perinde tanquam bilem aut pituitam continerent sic nuncupamus. Huius enim opinionis absurditatem deteximus cum in Naturaliumci. cultatum commentariis, tum multis alibi locis.
Q nod in purgaritibus medicinis duplex inis i militudo, nempe quidus actu, ta quaeisdam potentii
Vapropter praetereunda sunt omnia huiusnodi Illud vero rursus repetendum est, quod ipsorum purgantium medicaminum quaedam iam etiam possidet idoneam ad attractionem similitudinem: quaedam non perfecte quident eam obtinent, vertim in animantis corpore accipiunt,non secus atq; rentia medica nacta, quae caustica Graeci vocant. Itaque duplex quoque in his similitudo est, una actu, altera potentia, velut in aliis omnibus. Quina permisti sunt similibus in V-noquoque succis, alij diffuniles, qui partim quidem medicaminosi sunt, partim non. Q lare ubi purgatione haud assequutur,quaedam purgantium malum corporibus nostris inserunt,quaedam vero alimentum exhibent.
De immoderatis purgationiblis, quasci in καθαρσεις Graeci uocant. caput XVII. PQ x quo iij in semel strinonem de purgantibus
inedicamentis attigimus, praestiterit fortassis non nihil quoq dicere de nimiis purgationibus, quasu αερκαθαρσει graeci uocant, quasi superpurgationes dicas. Euenire igitur eae solent, cum purgans medicamen usque adeo inualuit,vi in vasorum ad ventrem pertinentium osculis mordicationem apertionemque multam relinquat, assi ludque irritans conuellensque corpora, quae in vasis sunt vires dissoluat atque deiiciat. Nam quod in ventre euenire conspicimus,ubi vires eius in extremam inciderunt infirmitatem, idem in venis accidere putandum. Quid porro est quod in ventre euenies vo-imitus totius eius quod deglutiit, ubi videlicet superiores eius
152쪽
eius partes debilitas occupauit: intestinorum vero e uitas, ubi inferiores. Ostensum est autem di de iisce la..tius in tractatu De vacuandorum causis. Huiusmodi anfectum existere in venis existimandum est in superpurgationibus . Cum a uictu per initi inrodica etiani num sit apertio, ambecillitas, tum quod tenuissmium est, I αλ minimeque naturae familiare, excernitur: sed ubi utra o que adaucta est,iam tum etiam crassa,&que n. a tura ani- αῖοκκον, n alium similiarissura sunt,euacuatitur: quamobrem fa τοι M a bilis primo, pituita secundo loco, tertio loco atra bi-φοτερωρ lis, post laec potiremus omnium in superpurgationibus', ἡ effunditur sanguis, utpote quinatura succus Ut familiarissi iam s. Ante auc vero primus quidem qui tenuissimus, postremus qui crassastinus. Disseruit autem Hippocrates in opusculo quod de natura humana inscribitur , de ordine qui in istis euacuandis seruari solet, ac nunc quoque ne quid liuic sermoni desit, dicendum est .atenim quod pituita ducat medicamentum exhibeas,prima quid in superpurgationibus flaua,mox atra,tertio loco sanguis elicitur. At si quod flaua bilem detrahat,pituita consequetur tertia atra quartus demum reddetur sanguis. Quin et atram bilem purgare sit natum eam quidem prunam euacuabit post quam flavam, deinde pituitam omniumque postremus sequetur sanguis,tanquam ex in- animis iam vasculis effluens, ut quae summa iam debili T li 7 tas occupet, quaeque ad extremam osculorum4 apertio-οiνdsςn nem peruenerint. Ex quibus manifestum est,postremum mnet , di , super purgationibus vacuari lati morem, qui idem de falatatione miliarissimus est aliorum autem unumquenq; prout aut
Qua causa in immoderatis xrgationiabu bumores minime purgῶti medicamento familiares itidem euacuentur nempe
propter uasorum infirmitatem, propter osculorum laxitatem, propter purgantis
153쪽
leni sunt a purgante medicamento succi, via 1 excernantur,inlisce tribus consistunt, vasculorum scilicet imbecillitate, osculorum laxitate, purgantis mordicatione . Cum enim vascula non amplius in sese continere succos possunt, S oscula eoruna reclusa fuerint, nec irrit .are medicament uni desinat,pos sitque non amplius familiarem trahere succum nece omnino est reliquos quoque quo diximus ordine excerni. Satis enim erat unica mordicatio qua organa ad excretionem excitare posset quanto ergo magis id fiet, ubi dc apertio,. Qinbecillitas vasorum coieritὶ sit autem visii pra diximus,apertio ob medicamenti potetiam ob quain videlicet mordicatio item prouenit. Vasorum autem imbecillitas,tum ob ingentem dc fatigationem quam scilicet dum a purgante medicamento mordica: elatur,ac vehit emulgerentur, fieri contingit tum ob intemperantiam,quae in super purgationibus occupat. Queiacunque enim humorum penitus euacua ueris,intemperantia consequatur necesse est . Itaque quod purgantes alieni quoque vacuentur succi, eas habeto causas' porro quod supradicto ordine, vacuandorum humorum tum tenuitas,tum crassitudo in causa est, ct ad haec prout magis S mitius animantium constitutioni
succus Quilibet familiaris est
154쪽
v o pacto igitur dicatur frigidum, calidum, humidum, siccumque facultate medicamentum: tum qua ratione id explorare oporteat supra definitum est. Porro quoniam nonnulla emollientia dicuntur, relaxan
tia,emplastica ac digerentia, multaque his similia allia, prae so stiterit de de his dissereres una vero cum istas, aut etiam ante ea de saporum Omnium Messentia, facultate de qua cin fine primi horum commentariorum verba fecimus,quando scilicet Platonis ex Timaeo dictionem adscripsimus Verum ibi quidem vimentionem facere pata sonum sensibilium,quas lingua in quoque eorum perpeti est nata:at hic de essentia iacultate saporum sermo habebitur: quandoquidem maliae animantis partes similiter, lingua a facultate saporum perpetiuntur, sed passionum sensum non exacte percipiunt. At lingua pretterquam quod perpetiatur sensus etiam perfectionem possidens,earum omni u naturas dignoscere potest. Nec enim hoc dicendum est,calidum,frigidum humidum, siccumque linguam calfacere, frigefacere,siccare,aut humectare posse,aliarum vero quan uisio posse, imo uti hanc, ita talias omnes singula assiciunt xalterant, tantum diuersitate in ipsis existente pro minoris maiorisque ratione: haudquaquam in ipso,ut sic dicam,assici,aut non affici. Quippe quod lingua non secur atque alia quae uis
155쪽
animatis partitim,calidum, frigidum,siccum, humidumque dignoscere corpus valeat,cuiuis clarum est: amarita tem vero, lulcedinem,salsitatem,aciditatem, austeritate, acerbitatem, acrimoniam haec sola discernere creditur: tametsi passionii similitudine inuenire est cu in aliis partibus omnibus tum in viceratis . a cutis duritas densi tasque excludit,resistit,prohibetq; quominus foris incidentium facultates intro in carnem ipsam penetrent.
Quonam modo frigdum corporium nostris mordax ap reat, ex qua disturat ab iis quae caliditate mordicant nempe quod corutinuum diuellat: cuius rei citus est, quod crtenues humores compressu exprimatur, cruacua spatia relinquantur, ex mollis sub asti itia in armorem locum contrahatur at calidu,quissubhntiae coiit inuitate erodat. caput II.
Ic enim illud ab Hippocrate dictum est: Vlces ribus frigidum mordax, tametsi cuti priusqua vi
ceraretur, mordax nequaquam esset. Est vero oculis, naribus, ori, externis partibus animalis frigidum mordaxa nec minus internis,ventri, intestinis,ut nonnunquam discernere .an a frigore quis,an ab humorum mordicetur acrimonia a ueniunt autemnaec non abs re . Siquidem cum frigidum quaecunque 5- tingit,eorum c contrahat substantiam docondenset constringatque,vrinatim tenues tum excernantur hi imiditates necesse est,sicut ex oculis lachryma, ex naribus muccus postea vero etiam mordax appareat,licet alia ratione quam calidum. Nec enim erodendo quod continuum est, sed diuellendo, molestu ac mordax est frigidb. Q ia- re nec duris corporibus tale apparet. Nam dii mollia Antrahuntur comprimunturque, humidum exprimi contingit,simulque partes diuelli: humidsi quidem,sicut in spo- si a manibus nostris contracta compressaque diuelli aui tena
156쪽
tem, sicut in iis quae dist aliuntur diuellunturque, siue a
nostris manibus, siue aliunde Tale quid rara molliaque corpora a frigido perpetiantur necesse est raritate frigus prompte intro recipiente,multoque etiam proptius partibus in ea mollibus: quae in profundo iunt, frigore concrescentibus. Frigidum itaque spiramenta cuncta in ramcorporibus subiens,qualia sunt vulnerata omnia,Oculiqu nares,acos,ventirque,omnes refrigerandorum corporum partes circumquaque amplectitur,&quodammodo multis circunquaque ansis eas contrahens atque con densans,acontinuis auellit. Q iae dum patiuntur, multa
fieri spatia inania necesse est mon tanto quia tenues exprimantur humiditates:verumetiam quia substantia mollis in arctum contrahatur. Atqui spatium inane in sibi
continuis corporibus seruata etiamnum continuitate,
fieri non potest. Ergo si fieri id constet, clarum est illaui
deperdi, ac corpus continuum distrahi, ex quo molesta mordaxque sensus exoritur affectio.Tametsi non eadem utrisque qualitas est, tum iis quae frigore mordicant, tu iis quae calore: sed in illis protinus contractionis condensationisque sensus percipitur in his dii lutionisac fusionis. Quin nec par est utriusque affectus celeritas, veram in refrigerantibus quodammodo tardior cunctatior est mordacitas, at in excalfacientibus celerrime penetrat. Quando igitur abunde definitum est tum ipsa rerum natura, tum etiam qui in nobis fit sensu, clareque
expositum est, quo pacto calidum,quoq; frigidum mordax appareat, colligere quenque apud sese nunc oportet Vel antequam a nobis id audiat, mordicantium medicaminum alia calida facultate, alia frigida, necessari6 eL se a nobis autem distinctiones eorum ex acie addiscere licebit, ubi prius commonefecerimus , poculum balneum cum temperata sunt, calida a nobis dici nonnunquam appellationis abusu quandoquidem eucrata siue temperata dici debebant , ac symmetra potius quam calida. Ergo quae sic calida sunt, grata amicaque sunt funditur enim quod in corporibus nostris constiterat,
atque concretum fuerati quo maxime affectu voluptas animantibus constat Atu moram etiam trahant, i sensim
quoque ipsa molesta evadunt. Λd tantam enim fusionis
157쪽
fionis immoderatibneni sic recidunt, ut substantiam no strametram digerant,dis luant, atque disper ant. Ve i
terunt deliquium,virdsque deiiciunt, ut mors quoque ta-dem sequatur. At quae his magis sunt calida, secant diuaci I dentur es ut aqua feruens,ac ipse ignis Eliden tacti corporis continuitatem diuellunt, frigida duntaxat
sunt,haud etiam mordacia. At qua sup ad uὁd 5
trahunt,etiam convellunt, ea utique omnia in eondensatione utuntur,quocirca domordacia apparent et tu subiectam materiam contrahere dc condensare fi di semper proprium est sundere autena atque liquare a lidi virilisque vero immoderatius audii commui ' estariordicatio. Etenim qua summὸ frigida calidis suerint praeter omnes alias, quas modo memorabam mollesque partes,cutem ctiam nostram inuaduia Monitu me quandoque per nivem iter fecisse tam a cim:
adeo frigidus, ut non oculos modo&nares sed tritam
Protu Hilet, a militer illam afficeret. At quae a sumin frivd quidem, quoniam continuitatem eius ob duritiem distrahere nequeant, nec in profundum sit bire ur su
erodant,sed duntaxat fundant,tum Giod interdum th
-mma, nec pruna propter innata humiditate efficitur
158쪽
Siquidem flamma&pruna, ignis sunt genera: Ignis aut omnis calidus est&sicciis At aqua siccavi sit, fieri ne quit,proin idque ipsius ignis exacte qualitatem sicut aer terra non accipit. Nullum est itaque aeque calidu phar
macum,ut aut flamma,aut pruna,aut feruens aqua,immo
ut sit vel calidissimum , omnino tamen plurimum ab illis
vincitur Procedit autem ad ustionem usque medicamentorum caliditas, ubi videlicet in crassa consistit essentia. Quae vero subtilium partium sunt calida , nonnunquam
omnino non mordicant,sed calfaciunt duntaxat. Est aute o ivbi de mordicent,non tamen urant.
Quae uocemus tenuium parcium crquae crassurum. caput III.
Ed quid tenuium partium, quidve crassarum esses intelligamus,commemorare oportet Nepe quae celeriter in tenvia soluuntur, tenuium appellantur partium. At quae id perpeti nequeut,crassarum. Qu9d ergo ea soluantur calor qui est in animantis corpore cui solo ivnuquodque applicari contingit,in causa est. Quod autein tenues crassalae partes comminuantur, id a sua ipsoru natura obtinent. Qu9circa refrigerantium medicaminii ea quae crassarum sunt partium mordicare nequeunt,ut fio te quae extimam cutis superficiem penetrare non va- eant. At quae tenuium sunt partium δε perfacile pene trare polsunt,& in profundum subeuntia molles anima tis partes mordicant. Mordicat etiam magis quae cum te nutum sint parti uiri, insuper inaequabilem obtinent tem
periem. Sed supra demonstratu est, inaequabilia esse pro- pemodum omnia. Quippe aut impossibile est,aut perdifficile. vllam inuenire substantiam quae ad amussim similarium sit partium Vinum nanque diximus unum quide habere in se recrementii crassarum partiu: unde,dum tempori spatio secernitur,ferturque deorsum, faex consistit: aliud vero secundia, quod florem nuncupant, quod dum vinum feruet supernatat, sed postea ad faeces subsidit:teristiti,aqueu,quod toti vino permistu est, hoc primari potissimuq feruet: quartu praeter sc est ipsum reuera vinii. Ostensum
159쪽
Ostensum vero etiam est,quis itum in oleo, tum in lacte tum in 'ns omnibus si accis eadem sit recrementorum natura, multoque magis in totis plantis, metallicisque omnibus quae memoria tenentes nunc tempestiuum est de medicamentis omnibus considerare. Ac primum omniucauendum est,ne nobis quoque quod plerisque omnibus
' ''. '' O quasi omnia similariu
torent partium, ita disserunt, nec concedunt neque vinuneque oleum, neque reliquorum ullum ex diuersis faculata te partibus consistere immo multo magis miratur si de aceto tideamus dicere, ipsum ingenitam vini caliditatε perdidisse, caeterum ex putredine aliam adeptum escuius sane sententiae est tum Aristoteles tum T Theophrastu Nam vinos a vini partes,dum ipsum in acetum: rati si I
frigerantur a laqueum recrementum p tresten, adses di Obtinet,velut caetera omnia quae put E si pla totiam caliditatem
sciant. fitque acetum quiddam ex cotraria facultatis partibus compositum, partim refrigerantibus,partim calidis
sicuti storum ignorum omnes cineres Etenim in ill aliquid velut fomes quidam igneus per exigua partes dispersum est, quod valde calidum est reliquum o 'ti tum terreum est, tum frigidum Idcirco cum iiii, q arma ceratur,ac per rariuscula quaedam corpora modice coan aquam deposuerit. J ocant eam aquam homines Graia
marinae, murice dispositionis, generationis faculti
his, sipddo Gl- nim sale i, costant ata v puit, Oposita ,hoc pacto effecit nominatam si is sis, id Vlixiuium:quod nisi antea scias ex aqua ac fullo nosi ci
neris partibus effectum forsitan si ipsE
Dis euenit. Nam cum nequeamus sensu cernere insitas Nerationem,rationi diffidimus Caeterum si nihil a saltem confiderantes omphacis cum eo differentiam
quum esse credere sciemus, udii no acidii, modo ea acris quidam alius ei permistus sit sipor quam breui iij perfecte
160쪽
perfecte omphacis succus refrigerat,binc est quod sum me ardoribus prosit,sue ori ventos impositum, siue totis hypochondriis, siue cuilibet ali quod refrigerare libeat.Secus vero habet acetum:nec enim ad unguem nuest,neque tantum acidum,sed lacris alius quidam ei sapor permistus est. Itaque quod tantum est acidum,quicquid id fuerit, plane frigidum est, siue pirum, siue malum siue acinus uuae siue rubi siue ipsius mori, siuerticeas fructus, hoc est mala punica, siue quiuis alius tum
fructus, tum succus, tum planta, ut Oxylapathum,&o-
Talis, quam eandem Oxida quoque nominant. Quippe si gustanti vehemens atque manifesta illi inesse aciditas appareat, nec quicquam prae se ferat acrimoniae, omni no hunc succum refrigerantem reperies quin confidenter utitor, siue ad ardores ut consilium est, hypochon driis imposito siue ad erysipelas siue ad alium affectum calidunt. Similiter quoque frigidos affectus ab eo omnes palam laedi comperies. Porro ubi ista tibi qualitas appareat cum acrimonia coniiciendu est caliditatem quoque inesse. Siniuncta sit adstrictio, aliud est frigiditatis ,
genus nam acida frigiditas tenuium est partium at ad .fringens crassarum.
Quomodo exerceri oporteat in agnou
scenda cuiusque saporis facultate.
Id horum paulo post probationes asseremus in medium. At quod prius consilium dari oportet iis qui talia absque sophisic arrogantia, immis
unius veritatis gratia scrutantur, id nuc tempestiuum est expromere: nenape quod no sola ratione exerceri per eas naethodos logicas,ad quas nunquam hortari desino, qual-que in demonstrationum commentariis tradidi sed etiani
gustandi exercere sensum in saporibus oporteat, principioque in iis exquirendis licitos esse, quae unam quampiam habeant qualitatem manifessissimam: visi acrimoniam cogitatione complecti clare velis,id in allio, cirpis, 5 quae ipsis similia sunt, efficies ast idue gustando, plurimiumque dentibus mandendo, tum in longo usu passio nis