장음표시 사용
161쪽
sACvLTATIBUS LIB. I 11. ni existentis sensiam memoriae diligenter mandando at , oue infigendo:Sin adstrictionem,in galla, ho, simili ibus: Si vero amaritatem, nitri felliisque gustu Si autem dulcedinem gustu iraei mellis Adlicstu. γ, hoc est quod qualitatis sit expers,sive qualitate quod ad sen-
sinu attineat, medium voles compraehendere,aquam uitare iubeo,ac diligenter memoria commendare eamq potissimum quae nullam dictarum praeferat quai t.uum neque dulcedinem, neque amaritatem neque acrimo- o niam, neque aciditatem: praeter haec quae neque supranaodum sit, aut calida,aut si ida. Nam hinc exorsus proptius ad aliorum obscurorum omnium saporum agnitionem peruenies,& ad eorum quos ego quidem illae alii vero aqueos appellitant: qualis utique est calamori viridium,&graminis agrosten Graeci vocant)ad haec tritici, hordes,Zeae,aliorumque multorum quae Theophrastus recenset, inquires an plures sint ponendae dulciumporum species, an vero in maioris latum ac minoris inter se disserre ratione existimadi sint. Sed de his alibi de-
Quod pb acorum emplastica uocata, cum media in iiij uiditate ac I Iditate terrestria quoque esse,ac ne mordicatione siccare porri
Orro si qualem praebet sensum aqua plane omnia qualitatis vacua, talem in re sicca inuenias, ea nimirum extra omnem est insignem tum caliditate tum frigiditatem, mediam quoad fieri queat constitutionem obtinens, aut certe paulum adfri id ius declinans. At si talis cum sit in caloris fri orisque differentia, insuper consistentiam nacta sit sicca:terrestris sit, ac citra morsum desiccet, necesse est. Appellitant eius generis medicamenta omnia medici emplasticari velut pleraque quae exacte lota sunt , Amylum , Ompholyx, Cerussa , Cal , Cadmeia ter Cr tensis,
Cimolia Chondrus, Samius ster,4 fullonum terra exemplasticis sunt pharmacis . Sunt vero ex eis nonnulla non terrena solum, sedaque natara. Quinetia in
162쪽
GAL DE IMPL. MEDIC. quaedam non parum in se aeris continent,omnia quidem glutinosa,ae proinde emplastica.
Quod dupli est inplasticoruni medicaminum
natura. Nam partim terrena sunt atque exacte
sicca partim plane scosa ac lenta sed milia
aqua terr qne atque ut plurimam etiam dere: communiter vero omnia mordicatione vacant
DVplς siquid om est emplasticorum medicami
num natura, altera exacte terrea Icca,altera viscosa quidem omnino, sed ex aqua uerra, liter unque etiam aere misia,sicut oleum dulce Positum aute retro est, quid dulce vocitem. Ergo hoc eae aerosa iter rea aqueaq; essentia temperatum est. At oui album en ex iisdem quodammodosed magis tam ter renum oleo est in quod lactis est caseo sum,empla a sticum quoq; est, V suillus adeps Nam tauri sane lirci I ρβ o pingit edo acrimonia&multam.&igneam possidet: bo-R uisitem ovis liae adeps acris est Nam talium animatium hyy V pingue ob crassitiem adeps appellatur. Est enimno calidior tantum,sed & magis terrenus suu adipe. Porro anseris gallinacei calidior est pinguedo 3 siccior quam suum: quinin subtiliorum partiis, minimum terrestris, sicut lautum omnium quandoquidem corporis ipsarusubstantia no parum habet aeras. Sed de his alibi tractabitur. Quaecunque ergo pinguedines nondum ullam nactae sunt acrimoniam, emplasticam illinendi poros facultatem obtinent,eamque tanto esticaciorem, quato sic sciores, magisq; terrenae fuerint. Huiusmodi est cera elo . ta: deponit si quide ipsa quam habebat a melle acrimoniam Satis vero constat, haec a me non dicta esse de cera, quq natura sua amara est,qualis est pontica. Ex absinthionaque ea amaritudinem obtinet ac si. vel sexcenties eam laueris,prorsum tamen omnem amaritatem haud elueris. Fugienda vero etiam illa cera est, quae ex acri thymos,nielle coficitur, cum plane ab omni mordacitate alienum praeparare voles medicamentum . Quocirca ad la Mandunt
163쪽
3 ouandum idonea est, quae ex melle facta est tum aquosio re,iam minime mordaci.
Quod adstringentia medicamenta deidiaque icet utraque qualitate fuit frigida, inde tamen diuersa sunt, quod adstringentia terrena sint crassaes essentiae acida
ATq mpi stica quidem medicamenta eiusmo di sunt sed ad acida adstringentiaque reuer CAdstringentia certe terrena sunta crassa corpo risconsistentia, qualitate vero frigida. Acida autenator uua te pollEt corporis sed perinde ut ad stringenta refrigerant. Vtique gemina probatio est nempe ex sensu, quae ab ductionetis e. ration qu εχ
substantia eorum colligitur. Prior autem probatia cetur, quae vulgo quidem est apertior, caeterum ad sci nisi cam demonstratione minus habet virium.Arbo
tu quotquot nobis bi maturuerint dulces appare nil
perenata, acerbi siccsque sunt consistentia, prosta
rum parentis quisque natura ceu quodam it oe: eophrastus oluiar,vua mala nunica mora palmus
mogressu temporis humilores reddut Garro acerbitate aciditatem, quam sensim e uen es postea dum maturescunt ac perficiuntur, dulces evadunt vi non in arboribus, sed postea cum decerni eo Q;
alictuandiu fuerint, dulcedinem aedii sui,
tui ex calore ipsis prouenire dulcedinem, acerbitatem
164쪽
veryaciditatemque constitisse ex frigore. Quoniam autem principio lignosi clini sint ut Theopli rastus dixit sicci quoq; sunt: simulque acerbi, vertim affluentis postea
humoris copia acidos efficiat, palam est saporem acerbum magis esse terrenum, acidum autem magis humidum . Itaque ilato recte definiit dicens. Quaecunque partes eiusmodi in succis deseruntur terrestres,eae lique-θὸsia factae dum contrahunt atque exiccant Thumidas linguae
.snes sensibiles partes: si quidem exasperant, acerbae: sin mi-kὰ, irinis Misi id faciant, austerae apparent. Rect autem isos in tu a praeter in Micemus, frigidum esse temperie saporem e- , - ij, iusmodi Namsi rrenus fuisset duntaxat, emplasticus,
non acerbus foret. Iamque oratio quodammodo ad es sentiam ipsam transgressa saporum, demonstrationem a tingit scientificam. Quippe si ab acerbo sapore manifeste linguam contrahi , siccari, asperarique contingit o stensumque superioribus libris est, ab unico frigido contrahi, constringi, densarique corpora lique plane fri-- fidum esse saporem acerbum. Qu9niam porro inaequa-iliter desiccat id est enim quod exasperat fuerat sane somnino etiam terrenus. Siquidem aqueus omnia aequabiliter penetrat atque peruadit, eique inseparabile est, ac perpetuum, etiamsi diuulsus sit, ut rursum vniatur: at terreno corpori quod in saporibus defertur, iam antea inest diuulsio, simulque, nunquam deinceps facile coeat . ulli si eius recorderis quod utriusque singulatim passionis est proprium iisdem ipsum subscribet ac testificabitur Velox si quidem acidorum siporum transitus in sentientibus partibus fieri conspicitur, acerborum autem tardus. Tum acida quidem in alto magis agere apparent, in superficie autem acerba. Haec itaque omnia crassarum esse partita in acerba indicant,acida vero tenuium Multum inter se haec conueniunt, tum ea quae a rerum dicta sunt essentia, tum ea quae per inductionem eorum quae sensu sunt inuenta . Porro nihilo deterius fuerit, mentionem rursum de nominum usu facientes, haec
quoque adiicere, nempe quod utraque adstringere dicantur,tum quae acerba sunt,tum quae austera. sed in maioris minorisque ratione inter se differant. Tum quod multae insunt
165쪽
Torinsunt naedicamentis qualitates, non diuersa tantum seclpiignantes, atque interim etiam subcontrariar. Id quod retro satis ostensum est caeterum ab eo nunc rursus ordia
ri necesse est. Nam si gustanti tibi idem acerbum Pnior
da appareat, id missum facias medicamentum iubeo:atque illud quaeras, quod absque mordacitate adstrinstat Ac si neque acidum appareat,neque dulce,neque mari sed quam fieri maxime possit,unam possideat qualitatem' mistione alienam, nempe adstrictionem, ita deniq; ex
perientia examinabis quomodo spenumero faciendum ante proposui. Sin adstringit simul ac mordicat, aut alia quantiis qualitatem seu facultatem adstrictioni unctam habeat, frustra est ac superuacaneum,ubi adstrictionis a ctionem explorare consilium est, ad experimen tu in tale ducere pharmacum . Incertum est enim , num ob adstrictionem, an ob aliam quampiam admistarum illi qualitatum, an ob utrasque, sic in corpore illi applicato, earit. Etenim laalcitis, misy, calcanthos, fori, aeris Clua ina cum simul adstringant mordicent secundum v- , trasque qualitates in quovis admotorum corporum actionem exerunt nec tamen docere nos aperte queunt an ab adstrictione urendi vim habeant, an ab acrimonia Mittere itaque illa praestiterit,&multa deinceps alia gustare synceram seorsum adstrictionem intuentem a quoad fieri possit per sese existentem ac ubi tandem' talem quampiam repereris, ita denique medicamentum audicarens methodis quas supra a me frequenter audi-uisti utpote si gustanti tibi bala ustium, aut galla aut ci-imu ,aut hypocystis, aut solanum, aut glaucium' aut acci cla, aut succus rhu aut id genus aliud exacte quid eniesse appareat acerbum, nec ullam manifestam habens ataliam qualitatem in hoc Mn expendere ac diligenter explorare adstrictionis actionem oportet. Porro exploratio apsci fieri ut saepe diximus debet tum in optima cor
dynguom fanorum, tum insimplicibus afectibus, seu aliais, seu frigidis, seu humidis
seu siccis . Nam si corpus sanum manifesto refrigerare cernatur,' prosit assectibus, Meuidentem quoque laboranti ipsi frigidam afferat qualitatem:audendum erit de adstri-
166쪽
GAL DE IMPL. MEDIC. de adstrictione, quod refrigeret, pronunciares siniontra appareat , sanique ab eo corpora incalescant, taliadi affectus exasperentur, frigidique iuuentus non refrigerare, sed ex calfacere medicamentum eiusmodi putandum est Eodem modo de acribus sumendum experimentum, in carpis, allio, pipere,pyrethro,etinet ibere struthio, helenio, calce. Etenim quemadmodum qui solani succum piperi miscuit, neutrum satis explorare potest: sic nesquar a natura sunt mista. Eundem in modum contemplandum de acida qualitate, de amara,de dulci censeo, vehementes nimirum, quae quantum licet solae sint in explorationem legendo,&experientia vires eoium scrutando. Quippe quiduis te, quod modo sit aut acerbum, aut
austerum,aut amarum, in experimentum ducere,ian qua in eo acerbitatis, austeritatis vel amaritatis facturum periculum, plane absurdum arbitror. Nam si unam uiata Tat qualitatem possideat, idem erit medicamenti ipsius qualitatis experimentum sin multas, ex omnibus nimirum mistam actionem medicamentum edet quo fit ut qualitatis unius eius quae explorabatur actio obscurara sincerta adhuc permaneat. Itaque si, ut propositum est, iudicare oporteat, non recte senserunt qui nihil prorsum pronunciari posse de saporum facultatibus existimarunt, quique aliter iudicium ineundia:ra censent. Siquidem&de ipsis aliquid asseri potest nec iudicium aliter quam
nunc est propositum iniri conuenit. Sane si id modo di xissent, plane opus non esse saporum o sideratione,cum vires medicamentorum expendimus nam absque his medicaminum vires experientia inuenire licet, laude illos Potius,quam vituperatione dignos putarem. Verum ubi tanquam de re necessaria quidem illa sed incompraehensibili disserunt, bis repraehendendos iudico, tum quod rem non necessariam habeant pro necessari, tum quod consequi eam se posse desperant. Nam facultatis medicamenti cuiusuis iudicium, abunde citra saporum di- notionem sola reperitur experientia eum in modum habita quem sexcenties iam antea posui. Atque ego sane nunc, non quasi aliter inueniri quod in uestigatur
non posset, ad sermonem de saporibus descendi ed partim
167쪽
tim propter eam qu: ad principia est sequelam, ut videlicet ostenderem, omnia ad elementorum rationes conusequi, nec quicquam usquam inueniri pugnans: partim vero etiam ut illos coarguerem, qui adstringentia Tnia excalfacere cotendunt. Quinimmo fuerit etiam nonnullii eius ad praesens negocium usus sed haec postea monstrare conabor. At nunc ad rem propositam reuertor, moneoque&hortor qui veritatis sunt amatores veipsim et adsti ingentia omnia degustent, uti nos fecimus ac ubi inuenerint aliquo in corpore persectam adstricti onem, quoad liceat ab aliarum qualitatum mistione alienam tum denique experientia expendere tententiria sidum sit an calidum humidum an siccum corpus eiusmodi Sed hoc quisquis capiet, seorsum ipse faciet. Ego vero ut aliquid de me afferam pronunci ἔmque ex peihentia fortassis necessarium fuerit, atque in hoc quidem libro in gener membratim autem in commentariis sequentibus. Fuerit autem generalis de omnibus sermo eiusmodi. Corpus omne adstringens, ab aliis, quod sen
, si animaduerti post et qualitatibus lyncerum: perpe
tuo comperi experiendo frigidum quinetiam onnulla ex iis quae qualitatibus in ista erant, nempe qua modice dulcia, aut amara, aut acria, aperte quoque est gerantia reperi, scilicet cum in eis adstringetisti renitarandique facultas ita vincerent,ut alias obscurarent. riem ratione acida uniuersa, tum ea quae simpliciter acique aliis qualitatibus quaedam siue dulcibus siue acribus siue maris, nihilo secius refrigeratia expertiis miri quos χωρα Graeci vocant, dulcedines quaedam desacerr ac leues Tum item quae adstringunt, riter attiue a.
eida sunt, ea omnia quoque an ista Es
mentia cognoui. Sola vero dulcia omnia produgeed nesmodo protinus etiam calorem continent ocirca eorum quae admodum dulcia sulit nullum opano est frigidum.
168쪽
' sidunt.Fuerit tamen modice dulce, aliquid frigidum l scilicet quando plurima corporis ipsius substantia queaextiterit sed non adeo tamen frigida, ut id quod valde acerbum est aut acidia, sed sicut alicubi retro diximus de illis qui tepidum calorem possident. Porro amara omnia calida sunt, ut bilis, nitru,vina valde vetusta, ac numerosa seminu copia. Nam xsemen rutae,potissimum s luestris, tordyli de spondyli, melanthiiq. lupini,magisque agrestes,orobi, inter hos potius agrestes, quique a secure pelecinus nuncupatus est,reperitur aute in tritico,amygdalae quaedam,qua ob id ipsum amarae vocitantur,6 cucumerum quaedam semina, se me mali medici, ad haec infinita alia amara apparent gustantibus.
Quod per acerbi siporis exolutionem nus ture austerus sapor, e acidus, e dulcis, ac pinguis. Soluitur autem acerbum sapor, iam frigidumst e terrenuis, aut excalfactione aut humectatione, aut simul utraque. caput VIII.
Sti iust copiosius de amaris agemus. Nunc rurissum resumpto de adstringentibus atque acidis se in One,conuenientem ei sine imponamus figo auster uni ci sit acerbum exolutum, sensum ad memoriam reuocare oportet. At quae sit eius generatio, nunc dicam. Quandoquidem corpus acerbum terreum est ac frigidum, tripliciter necessario exolvitur aut incalescens, aut humescens,aut utrunq; simul perpetiens. Itaq, si cale Τὼ.M scat duntaxat,nec sit humidius,nec mollius,sed duruas clum acquiret dulcedine,velut robustea glaudes,ac potis-nens simu quae vocatur castaneae. Sin tantia humescat, si quide ea crassarum sit partium laque humiditas,austeru euadet: cuiusq; enim saporis vires aquearetundita hebetat humiditas: Si vero tenuium partium sit, Maerea, acescet:
ostensum nanq; est, frigidii subtile acida efficere qualitate. At si pariter lumescatvi calefiat, humiditate quideaquea in dulcedinem , aerea vero transibit in pinguedi
169쪽
nem. Perspicuum ergo hinc iam euasi quo pacto fructus principio acerbi cum sint,processu teporis quidam plane
dulcescant,quidam acescant, nonnulli fiant austeri aliqui etiam acerbi permaneat, tum quidam etiam pingues reddantur. Et sane secundum propositarum qualitatum mittura variam sortiuntur mutationem Acerbus ad extremum perseuerat fructus ilicis,arbuti,fagi,corni si quidem frigidus siccusque, qualis erat ab initio, permanet tantummodo mole increscens,nulla preterea mapna a ' o cedente alteratione. Nammarbores ipsa tum densissi-2 suo tu in siccissimae,ac frigidissimae Acerbus simul dulci myrti fructiis est, pari agrestis,ac roboris Magis tamen dulcis quam acerbus fructus castanea que nominant. Tantum acerbus vitis amineae tum fructus tum vanum, a quotquot his similia sunt Austerus vitaq; dulcis ructus palmae, inter vina surrentinum falbinum albates ut vocant 'uae eius sunt generis. SoIummodί dulce theraeum,&scybeliticum,&syraeum,&alia quae-cuque cum illis conueniunt. Pinguis exacte tum fructustum succus olea tum etiam alij omnes ex quibus oleum conficitur,sicut rhicini,raphanidis,&ipsa sesama, nuceiaque, amygdala. Naid genus omnia vetustate prorsum efficiuntur pinguia,quippe in quibus aque quisiem excrementitiaque humiditas digeritur,propria vero a calore natiuo elaboratur atque exacte concoquitur.
Quod amara ab immodico nascanαtur citore, G immodice sint sidardulcia ueri omnia calida sit miti caliditate, quae 9 non supra modum nori stram exuperet caliditatem. caput πώVicunque ergo fructus oleosi sunt solummodo edendo ij sunt dii lces quibus vero alterascentibus amaror aduenit, redi non posi, ni Quippo amaru omne edi nequit: talea'
esstatui caloris excessu, sicut postea docebimus Ver
dulce occalidu est. nec immodi e calore nostri exupati immo
170쪽
GAL DE IMPL. MEDIC immo sicut aqua calida,cuius contactus voluptati est,maxime brfrixerimus,hactenus videsicet nos excalfaciens dum concreta frigore in nobis particulas fundat,non tamen soluat aut secet, listrahatve continuum,ea, inquam. ut summa afficit voluptate,ac uti is in est. sic quin edulium dulce calidum sane omnino eit,sed non tantum calore excedit ut is laedat,ac molestus sit, sed inter limite, se continet fundentis,levigantis,ac mollientis Rursum mihi hic memoria repete,quae saepe ante posui, quaedam esse quae na,quaedamque duabus in sese qualitatibus ηagunt&patiuntur,quaedam vero etiam totis substantiis suis: quorum innumero medicame ita non pauca posui,& nutrimenta uniuersa. Horum duplex esse genus apparet, prout significauit Theophrastus. Nam quaedam sunt pinguia, velut pinguedo:quaedam dulcia magis minusve,velut fructus omnes quibus vescimur. carnes animalium,ium herbae item multae, ac radices, floresque, germina. Nam tametsi sunt interea usdam acerba ,sicut iras luestria xcorna,omnino tame dulcedine participant nisi summe sint acerba, velut galla, rhus verum sol, haec iam pro medicamentis iis magis quam pro cibis utimur. Apparent enim quicitia laborant naulieres, quique satiati sunt,& quibus exolutus est stomachus, ea appetere degustare:contra vero si esuriant,auersantur,tum acerba,tum acida: expetunt autem ac sumunt qua dulcia
sunt linguia,hisque expleri desiderant.
Osiod pinguia,atque adeo quaecunque nutriunt,ex dulcium sunt genere. caput . .sAn vox fortassis pingue ipsi dulce est, qui
quid nutrit ex genere est dulcium Luenit autein id illis non ab re,sed secundum ipsam quantum seri potest, nutrimenti substantia quippe nutritio est evacuati repletio Atqui quod euacuatum est, familiare erat: quamobrem quod nutrit, familiare sit necesse est. Porro si familiare, iucundum amicumque fuerit protinus etiam ut ad id quod nutritur,modice calida. Sed in hoc non parua est maioris minorisque ratio: quando