장음표시 사용
171쪽
quando nimirum nec ad cibos accedimus plane secundu naturam affecti.Solum enim corpus eoru qui cibum desi lderant, inanitum sit oportet, si exacti futuri sint familiaris ipsorum qualitatis cognitores. Nam si praeter id calidiores quam conueniat aut frigidiores euaserint seu toto corpore, seu pertinentibus ad linguam ac ventrem locie non olum qu enutriant, Versim etiam quae refrigerent aut excalfaciant, postulabunt. Proinde sane cibi loque 'ruis alias alii videntur iucundiores. Nam cum duplex siegenere iucudum: alterum quod impleat id quod euacuatum est, cuiusmodi est nutrimentum salterum quod medeatur ei quod alteratum est, id quod iam medicamelumcu: euenit utique cibis,ubi non modo vacuatis exhibentur corporibus, sed etia qualitate aliqua mutatis viduo blasmominibus delectent, ut cibi scilicet, ut medicina Sed ut medicamenta quidem, refrigerando quaedam excalfaciendo. exiccando, in umectando ex ratione uuabunt proderunt Ut nutrimenta vero,sola ea quae cognata sunt. familiaria totis nutriendorum substan-
inu voxo isti adest, vis conuenienter scilicet 'η , - ζ quae nutriuntur, calida. Quamobrem nee i
tutiorum, nec medacamentorum una ei animantibu , mnibus species. Siquidem pro sua unaquaeque familiari substantia simul affectione tum del. ritu i iii Iuuantur ab utrisque. Sed si haec sic habent. id quotac bis minus erit dulce, minus quoque erit calidum quod ii ulcius,tanto namir erit calidius, quanto videlicet dul- cu's. Si ad immodicum recidat calorem, nec eiusmodiatu decoctum, itidemq; aliorum dulcium unumquodq;.
Quod amara dulcias partim adscititio calo resiant,partim proprio e ingenito. caput i I.
Tenim ut moderato calore bifariam cuiq; cor insito calore dulcia, partim ver,adstititio ad eundem modum amara. Alia enim sunt quae sua plena tua
172쪽
pte natura ex calfiunt per eas quae temporis spatio eue i niunt mutationes aliis aute id accidit ab acquisititio calore accensis. At deamaris post dicetur. Caeterum dulcia calore proxime accedunt ad ea, quibus apparent dulcia: fiunt autem tali, ut ante dictum est bifariam. Q laedam proprio calore, ut meli quaedam adscititio ut sunt omnia quae ab igne praeparantur ac proinde dum calida sunt, suavior. iis quibus nutritione est opus, apparent. Porro mustumio suo modo,sedin acquin titio calore dulce esse videtur. Multum etiam ceu ardoris Graeci ἐμαί, h. o cant ut Aristotelesin Theophrastus censuere, ex solari calore tum acinis,lum aliis inest fiuctibus: a quo id quod illis aqueum ac velut etiamnum semicoctum reliquum est, ad concoctionem ducitur conficiturque: ac transmutanti simile redditur. Nam ex quibuscuque pomis si succum exprimas,eum protinus non secus atq; mustum feruere depraehendes tanto tame feruoris discrimine, vanea erit unius fructus ab alio in calore diuersitas sed ubi
iam quod aquosum ac semicoctu erat,transmutatum fuerit, atque confectum, Mis qui feruorem concitabat calor evanuerit, iam tum denique quae propriae sunt succorum proprietates, syncerae conspiciuntur. Itaq; tunc quae propria vinorum natura sit agnoscimus. Qua in re animum diligenter aduerte, ut austera sensim austeritatem deponant. Semper enim qua inueterantur, acredinem quandam Hulcedinem adsciscunt quae vero prius inerat illis adstrictio, eam tempore abiiciunt . Est autem in quibusdam vinis postquam efferbuerint, dulcedo quaedam stia cera suauis: propria ipsius succi naturae non jualis ρnte erat, ista scilicet ex proprio atque eo qui circa semicocii iam aquosumque excrementum erat feruores. I
tu si confessum est, vina omnia vetustate fieri calidiora, austera vero primum quidem tempore dulcedinem quandam atque acrimoniam deposita adstrictione acquirere, ac deinde increscente acrimonia sensim dulcedinem deponere,ac subinde rursum maiori tepore acria admodum euadere,assi ludque amarescere, ac denique ubi crassest re incipiunt, penitus fieri amara sane constat dulce austero esse calidius, ac dulci amarum. Atqui si verum est, dulcedinem
173쪽
iilcedinem .a moderatione proii enim patet ad 'ἔtrictionem a frigido vincente perfici.
ostendunus Ueruntamen, quandoquidem in presenti disputatione de naturali vinorum,quae tem poris spatio fiat alteratione docuimus, nonnihil Poque' de non naturali dicamus. Itaq; ut vicum acer Dum, tempore dulcius primum, mox acrius amariusq; efficitur,denique plane etiam amarum redditur ad eundemi nodum quod velut rigorem perpessum est, acidius protinus redditu ac si prorsum refrigeretur,penitus acescit. Item i, quod statim infructuum collectione vindemiaque per assiduam pluuiam Taliena humiditate impletum ζψςyix, quodque alio quouis modo humiditatem aeed si ir tars leui occasione ea omnia prompte acescunt:contra euelli:
'multo etiam tempore durauerint, ipse nihilon . quam caeter amarescunt, videturque idibi quoda o do secundum naturalem consent: eum esse ratio mNanis inphax acida est Qua Vero dulei ipsisti mnibus maturatio solari prouehite si
impersectius fristidius si quod eidum p ui
omphacis succo, vel cincti de istione Imbecillior enim ii est quae
174쪽
est ita ab omphacessit refrigeratio:cum etiam alienae in se caliditatis ne minimum quidem contineat. At quae ab
aceto proficiscitur, tanto est validior quanto tenuior: inest vero illi lacrimonia quaedam ex calfaciens: quae tamen satis non sit ad superadam ab aciditate prouenietem
frigiditatem verum quae trasitus celeritatem promoueat. Nam quanto calidum frigido facilius penetrat, tanto acris succus aptior est, qui sensibilium corporum meatus transeat, quam acidus. Itaque ille velut praecedens viam
sternit hic vero haud ita tarde insequitur quo tempore sensus perficitur mistus, 'ui aegre exponi queat, utpote qui nec plane frigidum esse acetum denu .aciet quippe cum in eo ignea quaedam percipiatur acrimonia nec plane calidii. Nam perpetuo quiex praecedente fit acrimonia calfactionem frigus ab insequente aciditate occupans, obscurat, protinusque extinguit quo fit ut maior multo ex frigore percipiatur sensus,quam ex calore. Porro si plurimo melli aceti paulum admisceas, statimin calorem irigus manifeste percipies. Nam si paulum mel lis aceto multo permisceas magis frigidum quod fuerit mistum, quam calidum videbitur . Sin multo melli pauxillum misceas aceti, plus calfacere quam refrigerare conspicietur: si pari mole utraque miscueris, acetum tamen etiam viribus superare comperies. Qiaod si,ut est dictum plus sit multo mellis quam aceti, aequalia rursum frigus ac calorem in ea mistura conspicies. Hultis enim numeris acetum plus ab iis quae moderate sunt calida, ad frigiditatem recessit, quam mel ad calidit pem . Proinis deis supra demonstrauimus, feri non posse ut vehemens coeat cum dulcedine caliditas vetusque illud verbum pulche dictum est Vera inter sese omnia consentanea esse,ac conuenire Etenim ad hypochondria ardentia praestantior est succus omphacis quam aceti, quod nec Violentam, ac ferientem habeat frigiditatem, nec eam mordaci admistam ealiditati Debent enim qui sic laborant, sine violentia mitigari, ut est dictu, nec foris vllam adsciscere mordacem aut caliditatem,aut acrimoniam Atque
haec quidem iam curandi attingunt methodum,quae multis in locis huic tractationi communis est. Quare iisdenuo
175쪽
nuo relictis ad propositum reuertamur. Itaque Ompha cis succus non acidus mod dest, sed&acerbus . nam ut supra propositum est, omnes propὸ arborum fructus ortus sua principio, testimonio etiam Theophrasti ustan
tidis acerbi sunt dein ubi humore nil lentur
quidem aciditas, decedit vero acerbitas haud tamen&quod accedit. quod amittitur, par est in fructibus omnibus, neque si speciem, neque si genus respicias Pr mum quidem ante omphacas alis plus acerbitati aliae aciditatis7 minus obtinct. Sunt&quae pari portion aui bas sortitae sint: omnes tamen ad refrigerandos ardo, , non iure conueniunt: quippectam non solum quod V '' ecidum est fripidum sit, sed de quod acerbum, velut, te a nobis dictum est. Recedit sane, lic rursum oratio ad curandi methodum quare iursum ad propositum allam reuocemus. Porro propositum , ut eo ab initio fuerat,de saporibus omnibus disi erere: ac nuc quidem fere de omnibus verba fecimus: interim tamen orationis affinitate&alia attingere coacti Nec enim do
acerbo modo e austero, lacido iam di, imi et
persaepe de dulci, ainaro, Vacri reliqua tamen, quis tota oratio perfecta euadat, adiicienda etiam sunt atque adstringetibus haud ita magnum sermone dignum liquum est,quod non ex iam dictis clarum euadat
de trati sunt quidam calore acies dum prouenire saporem Ex eo qu)d in nequaquam fortia, Mere aestatechmutentur. Pcaput III A in acidi deos fortassis etiamnum videatur
quod eximios quosdam medicos fefellit. Nam eo quod vina inua lida,vere atque aestate alterenturres em adeo quibusdam a calore aciditate nasci visum est. Quorum auget opinionemi quod tamen'
Uus motum est,' quod longius aduectu alia i
ni cum infirma fuerint, celerrime acescunt. Quinetiain
176쪽
GAL DE SIMPL. MEDIC. quidam qui de re rustica scripsere,dolia in aedibus ad Aquilonem expositis defodienda censent tanquam frigus scilicet qualitatem eorum seruet, mutet autem caliditas. Sane vero xid fgpenumero ipsa ex pexientia comprobatum constat Acescunt enim vina quaedam prompte, ubi in meridianis soli expositis locis reposita fuerint. Videorque dictorum hinc iam orsus solutionem Etenim quod no omnia caliditate acescant,sed quae intio tantum frigidiora sunt,nec id veteri alicui accidat,id nobis ad ve
Qita de causa ab externo cesore vinam natura
frigidi infirmisque corrumpitur Cania sciliiscet res quaelibet in propria natura proprio semouatur calore , corrumpitur uero ab extrinseca immoderatione, atque extinguitur. caput IIII.
Vis 3 e causam sermo scrutabitur, propter quam vini natura frigidum atque inualidum ab ex
trinseco arguatur calore. Quanquam per ver
bum, arguatur, iam dici iam omnes prius dictae ambiguitates dii bluantur persimile enim quid vinis accidit quae natura frigidiora quosioraque siti t. quale flammis exiguis 3 imbecillis quippe si eas ad solem seruidum expo-Das aut prorsus obscurari. aut deniq; etiam extingui conspicies. yic quoque si ardentem lucernam aut iuxta flamma vehementem magnamq; deponas,aut ad solem feruidum exponas, marcescere utique ac dissipari protinus videbis. ii in etiam si validum ventum facias infirma paruaeq; flammae citius eam extinxeris quam in auxeris. Natura enim infirma, validum neque motum, neq; calorem sustinet, verum ab iis dissipatur potius utin augetur 5 crescit. Quandoquidem etiam ex industria multis in locis vina commouet transportant,sicuti sane in solem efferunt,atque ex calfaciunt,ut etiam quaedam insuauia sani, fumi contrahentia qualitatem. Apud nos san in Asia in tegulas aedium aestate omne prope in agenas trans susum imponunt, postea in edita cubicula, sub quibus
177쪽
Is quibus inseriae multassamma luceat transportat. In sum ma autem ad meridiem solemque cellas obvertunt,in qui bus citius ea maturescant. potui idonea euadat. Naquod multo tempore aliis,hoc iis quae sic ex calfacta sunt breuissimo aduenit. Porro nihil mirum est,qui de colen dis agris memoriae prodiderunt,ob eam quam de sua regione habebant experientiam, audacius atque inconsiderantius de vinis omnibus definiuisse. At lieopli rastus atque Aristoteles experientiam etiam ulteriorem nactitio in perscruta iis naturae rationibus exercitatiores ac diligentius omnia distinguentes, clim multa liuiusnodi tu vero de vino nos docuerunt, quod simile illis atque coruporibus nostris accidat.J Anio enim & ipsa quoq, prout imua ut robusta sunt, aut infirma,ab iisdem tum iuuari tulae εἴ . Est di conspicimus ξ Etenim ut exercitia valida, sol, calida ubi inaatque robusta corpora etiam validiora efficiunt: proster se tironeniant autem&digerunt refrigerantque quae non sunt e oc auscemodi sic vina natura calida motus velut ventilans , excalfaciens, flammaeque iuxta ardentes, celerius co 'coquiit. Q lae vero frigidiora sunt dilutiora eoru arguunt omnia id genus imbecillitatem,celeriusque perpeti cogunt,quae alioqui post passura essent: quippe Im ita
comparatum sit,ut res quaelibet in propria seruetur natura calore proprio, corrumpatur autem ab immoderatioe extrinseca, nempe caloris externa aut fragoris abundatia. Atque quod ab utroque essicitur, num est, non tamen Vnus generationis modus quare non aeque ab idiotis omnibus facilis cognitu est haec corruptionis ratio . Etenina
ubi quid rerum calidarum a frigore deuictum est, ne vul- go quidem ignotum est. At ubi a circunsistente foris calo re validiore digestum ac dissipatum est,eos sane qui circanat tiram exercitati non sunt latet, ignorantes caliditatem mediocrem omnibus esse utilem, immoderatam vero nominus frigiditate noXiam.
On od in saporibus aciditus prouenit, calore ipsos quidem incipiente concoquere, non autem per ictam mutationem atque usterationem allore potente.
178쪽
Aeterum in genere hoc nosse pulchrum est,quὁ aciditas in saporibus nasci potissimum videtur,
dum a calido quidem mutatur, ut tamen non superet:id quod ex acidis ructibus vel maxime coii cias. Nam hi haud quaquam, ubi nulla prorsum facta in ventre est ciboria alteratio prouenire solent: que admodum nec ubi optime concocti,sed tantum ubi semi cocti, ut ita dixerim,fuerint. Voco autem semicoctos qui
a ventriculi calore alteratione perpessi, non etiam perre q*cte ab eo superati fuerint.Sic lac, ptisana succus, quaecunque eius sunt generis, tempore aestiuo citius acescunt quam hye me, postulantque aedes frigidas,ut in iis reposita plusculo tempore perdurent. Ex quibus omnibus patet, quod a calore mutante quidem non tamen prorsum vincete,aciditatis generetur qualitas atque ob id pleritaque inest fructibus priusquam maturuerint. Idque etiam iis quae ab initio de saporibus acidis diximus, consentaneum videtur atenim si simile quid illis usu uenit quod Borealibus constitutionibus accidit, ut tenuis scilicetes so sentiae sint, simulque frigidi nasci eos haud sine calore satis constat, sicut nec illum ipsum aerem. Proinde quoque quae summe nos refrigerant ac interimunt, veluti cicuta, papaueris succus, hyoscyamus,mandragora, minime omnium acida sunt quippe licet frigidi sint sapores acidi o nanes,haud tamen eousque refrigerant,ut interficiant:n5 enim subtilis foret essentiae, si extreme essent frigidi Itaque non modo iam quod frigidus sit sapor acidus, sed quatenus, iam apparuit. Exploranda porro eius natura est in Oxylapatho χχalide, quam etiam Oxida nuncia cipant:est autem haec holus sylvestre: in istis enim maxime mihi syncerus est visus ac simplex, nullius particeps acerbitatis, ut solet arborum fructus . perspicuo enim hi cum acerbitate quadam admistam habent aciditatem, sicut cuacrimonia acetum. Itaque quod proprie in saporibus appellatur acidum, sola lingua percipi potest,sicut lac re: caeterum quod utrique commune est,nempe mordacitas, etiam a tactu sentitur: utraque vero lingua agnoscere Data est: nam quae communia sunt, sicut & reliqua corpora sensiliar
179쪽
sensilia:quae vero propria,tanquam gustus organu perci pit idque mihi videtur illi eximita ac peculiare esse iii 'ta totarum substantia ina tum proprietatem, tum ut it dicam, alienitatem. Dictum autem demonstratumque penumero est, nec secius aliis quoque repetam quid si t
cundum totas substantias ager: au patizdV: ὀ hi
ctenus eius nunc meminero,quod in rem praesentem sati st,hinc sumpto initio. Ex quatuor eleinetis, particulatim corporibus omnibus constant generationeἰ parcimi
ssura,ac diuersae. Siquidem quo dam ignis quam aliorum ementorum in se plus continent, quia manu: V
alia,si fors ita tulit,terrae, non udia aeris. Ex eiusmodi taque imparitate propri tates corporum particulariti sun ἰperfectar:ex elementis quidem, plantarum ex his autem animalium sicut in libris de Elementis, lemonstratu est' orro transe ut quaedam quidem protinus in sese mutuo non ulla vero mediantibus aliis: velut terra in tritic si hordeu, alia id genus: rursum horum unumquodque in ea nem humanam:cum tamen ipsa terra caro ut fiat siu i possibile eam Iidelicet qua in medio est mutation liendo. Attame eoru quae in sese mutud transeunt di si promptam celereque, quaeda difficile, drutiana alterationem obtinent:atquq similitudinibus propinqua:
celerem quae vero remotiora, tardiorem Votieb dua qu meo quidem iudicio innasci animantibo onum, quod natura similitudines ac dissimilitudine, liscernendi potestate polleret quod agnoscens rerum nauras, familiaria quide eligeret,aliena eris refuste da modo frioidaque, humida atque sicca, sed etiam i
familiaria quaeque non familiaria sunt otios Cl d
enim duntaxat particulam complures insertantiirn
ticapes, nec ita magnorum tamen Porro cum ou dam PRrtim in hac coniugatione,partim in illa:necessario pla
ra utriunt,comunas dulcedo est. Nam quicquid nutrit aut
Pius,aut manus est dulce. His Veroquiri Thuri ε
180쪽
mune est id quod pernegationem aut priuationem ac di
citur,velut non dulce, indulce Particulares autem dinferentiae complures merito euaserunt quia id quod cuique rerum familiare est, num est mempe qui, natura eius familiaris,una:aliena vero,plurima: partim plus,partim minus a substantia eius dissidentia. Quae itaque sumine acida sunt,acerba,aut amara,aut simpliciter alia qua-uis qualitate pretier dulcem sortita sunt,ea omnia nutrire nequeunt:sicut quae solii dulcia sunt,omnia nutriunt inter ea aut quae mista sunt,quotquot dulcia simul laceriaba sunt,& crassioris sunt essentiae, temperaturifrigidi: velut paulo ante ostedimus. Qu9tquot vero acida limul ac dulcia, tenuiora quidem sunt,quam acerba:sed 4psa tamen refrigerant. Quin etiam amara quidem calida sunt,sed acria his etiam calidiora. Nutriunt ergo haec milia si iunctam habeant dulcedinem. Caeterii per se di.ctorum nullum,ut nutriat,satis est. Porro duplici ratione mista esse assolent,nempe ut dissimilaria sint,& diuersas habeant qualitates in diuersis partibus aut simplicia
disimilaria,sed quae in mutua eorum quae multum dissident,alteratione consistant: neque enim mel extemplo fit amaruna,sed aut multa coctione aut vetustate amaritudi-mem induit:nec id tamen illi nisi pedetentim accidit: neque quotquot ex fructibus dulces ex amaris evadunt, sicut quidam cucumeres melope pones, ipsi repente semelque ab initio qualitatem abiiciunt. Nam iis quae a natura mutant ursensim fiunt mutationes potissimum ubi in multum dissidentes,aut plane contrarias qualitates alteratio siue transitus perficitur. Sicut ergo quod est summe dulce, aptum estii est: quod vero sotu ac syncere amarum,esu ineptum: sic quae in medio sunt eorum , nutrivi quidem etiam, verum minus quam dulce. Eadem ratio est in aliis quailitatibus. Nam nutrire praeter dulcem,nullae omnino positant. At elementa mulio sane etiam minus nutriunt,nullamque gustui qualitatem offerunt: proinde
terra. aqua sunt enim ambo gustu insipida minime nutrire idonea sunt, sicut nec aer, nec ignis. Itaq; prohorti interim admistione, lulciu saepe qualitas exolvitur.
aquea fere euentia in pumilium ἐπιγουα Graeci vocant friicitibus