장음표시 사용
161쪽
bilitate,proindeque possunt tuta conscientia retinere sibi bona ad eum modum accepta,ut recte sensit Co-
d. I .conclus. s .repugnantibus tamen Bariolo l.vltima,ff. de his quibus ut indig. Soto L .de Iust.q. s. art. I.Ludovico Lopes p. 2 .instruct.c. I9 .aliisque nonnuulis, qui obligant haeredem institutum data fide de bonis spurio refundendis,ut ea fisco confestim restituat ante quamcunque condemnationem. Sed sententia cui adhaesimus, tuta est,& satis recepta. Ea vero supposita liquet, talem haeredem vel donatarium cum iit vere dominus bonorum illorum, non ligari monitorio ad ea restituenda. Ligabitur tamen si monitorium seratur post sententiam condemnatoriam; quia tunCtenebitur bona illa cum peccato parta restituere : in
poenam quippe illius mulctabitur;& merito, ut tradit Baldus t si quis Prethter.C.de Epist.& cler. Graviter
enim in bonum publicum deliquit, dando fidem in
fraudem eorum. quibus talia bona iure obuenissent, ct faciendo ut noxius qui legibus priuatus crat facultate transferendi bona in personam indignam, V. g. haereditatem no enim dona, inspurium,euadat p*nam lege statutam,possitque bona sua ad spurium deuoluere, quem leges in odium paterni sceleris, volebant beneficij illius expertem esse. Si tamen haeres cum eo artificio institutus,vel donatarius, fidem non dedi siet de transfundenda inli bilibus personis licteditate aut bonis,non posset condemnari ad ea reddenda , quia deesset crimen fidei contra leges datae: atque ita non ligaretur monitorio
162쪽
Vires monitoris ad restitui. 1 r. 7
de iis restituendis quaecunque condemnatio interuenisset, quia tunc condemnatio iniusta foret, nec eum vere priuaret dominio bonorum sic acquisitorum Quare liberum ipsi esset, negare quod alienum quicquam retineat. Imo ut Couarruvias in Epit. de Matr. P. a.cap.8. f. s.& Molina disp. illa i 69.conclus. s. affr-mant, quamuis in specie interrogaretur a Iudice an haberet bona talis testatoris aut donataris, non teneretur absque semiplena probatione praeuia,aut aliquo semiplenae probationi aequivalente, respondere admentcni Iudicis, quamuis fidem male dedisset de bonis illis refundendis personae legibus inhabili ad ei
inimcdiare a testatore aut donatore recipienda: quia interiogaretur ut reus, atque adeo ad poenam irrogandam : reus autem non tenetur ad mentem Iudicis
respondere,nisi interrogetur iuridice,quod non contingit nisi interrogetur praeuia semiplena probatione, aut aliquo ei aequivalente.Si ergo haeredi vel donat rio qui grauiter deliquit, fas est interrogationem non
iuridicam eludere, ne mulctetur, & bonis cum culpa comparatis excidat;quidni eundem fauorem praestemus haeredi & donatario qui nullo modo peccarit, quia fidem transfusionis bonorum contra leges lapia dedit, si ita respondere neces artum sit, ne malia mutici etur, & bonis excidat ob praesumptionem datae fidei in fraudem legis Existimo id este perspicuum.
Addo vero,huiusmodi haeredem aut donatarium qui fidem male non dedit, posse postea pro arbitratu bo- ea sic accepta elargiri personis illis inhabilibus, v. g. spurio. Dabit enim quod suum est , & ipurius valide'
ab eo poterit accipere, quia id illi non vetatur, ut re- cic notauit clarum iuris annis superioribus lumen Hieronymus
163쪽
Hieronymus a Laurentio in decisionibus Auenionensibus decis et .num. 3 .Nec obstabit quod sortassis qui donauit vel haeredem instituit, id fecerit ex certa spe quod iste amicus, bona illa sic relicta transmissu- rus esset ad personam quae a testatore vel donatore accipere;legibus vetabatur Hoc inquam non obstabit licitae & validae transsusioni donorum vel haeredit iis in personas indignas : quia illa spes non facit quin donatarius aut haeres sic institutus, sua gratis donet personae respectu donatoris vel testatoris inhabili. In his ergo euentibus,monitorium non urgeret ad quicquam restituendum ulli alteri ius habituro in bona praedicta si haec dispositio non interuenisset:quia Iudex monitorium cocedens,non intendit cuipiam eripere quod suum est. At vidimus haereditatem illam Adona,verὰ esse haeredis sic instituti & donatarij.
Num uxor id, ligentur monitorio indicente rositutionem rerum mariti vel patris, ad eius infantiam Iato.
REspondeo, si ex verbis,aut aliunde constet,me tem mariti vel patris ferre, ut nemo excipiatur, vere hos quoque ligari tali monitorio, & teneri sub excommunicatione in eo intentata ad restitutionem summae cuius retentio esset lethisera: quae summa,regulariter loquendo,maior esse debet quam cum sit tum est ab externis admissum, ut Molina recte not uit
164쪽
Vires monitori' ad restitui. 129
uit tract. a.d.686. num. II. At si non constet de mente mariti vel patris ad cuius instantiam monitorium est concessum, coniectare sagaciter oportebit, quid serat illius intentio. Nam Iudex ferens monitorium, non plures intendit ligare quam pars monitorium postens intendat. Itaque quia ut plurimum maritus &pater, nolunt cum coniuge & liberis praesertim non emancipatis,agere quoad hoc eodem rigore quo cum externis, praesumi tuto potest non esse eius mentem, ut excommunicatio cadat in personas adeo coniunctas quando ut dixi, nihil interuenit unde ingenerari possit de contraria eius mente, iustum iudicium aut 1altem dubium Est in hac re magno iudicio & attenta circunspectione opus , quandoquidem prudentis arbitrio diiudicanda est, ut recte assirmant Soto l. s. de iust. q. 3 artic. i. Toletus l. I . instrue .cap. IO. num.7.MMolina supra, num. I 2. Cum autem prudens arbitrium caeculiuerit,& dubium vere suerit,quq sit mens partis quς monitorium poposcit,tunc quia constat deprccepto & adiuncta ei excommunicatione,nec constat de excusatione ab eis, censenduim cst, uxorem Afilios ligandos esse monitorio,nisi vel intra praefixum
terminum restituant,vel remissionem a patre aut m rito obtineant. Hac autem remissione obtenta, complices quoque furti, vel emptores quicunque rei per uxorem aut liberos male subductae, liberantur oncrcrestituendi, nec subiacebunt monitorio etiamsi nihil restituant Sunt enim accessoria quae sequuntur naturam principalis, ut bene quoad hos ipsos notauit Ro-
165쪽
j euidsi monitorium ob mariti vel patris bona res&-
tuenda, ad creditorum, vellisci insantiamsit latum.
Espondeo, si in eo euentu bona mariti vel patris L quae penes uxorem aut liberos sunt, non possint ab eis absque mortali culpa retineri,ligantur monitorio : sin autem eiusmodi sint ca bona, ut ab uxore aut filiis absque peccato mort ii retineri queanx,tunc mn . nitorium has personas non ligat, & etiamsi non resti
tuant,sunt immunes a censura.Hςc resolutio erit per
spicua, si ritὸ statuatur, quae sint ea bona quorum retentio per personas pr dictas potest: vaca e labe mortali, siuς agatur de creditoribus, siue de fisco bona patris aut mariti sibi deposcentibus. Si igitur creditores per monitorium urgeant ae- tentores bonorum debitoris ad ea reddenda,censebitur uxor posse absque culpa i etinere ea mariti bona quae acceperit ad compensandum debitum dotale, vel aliud quod maritus respectu uxoris possit contrahere iuxta leges & statuta regionis. Item respectu Muxoris & liberorum, talia censentur quaedam prorsus necessaria utent ilia, & quaecunque similia aci vitam omnino necessaria, quorum asportatio secreta per uxostem & filios habetur innoxia ; iuxta ea quae tradunt plerique D agentes de decoctoribus,& iis qui in tam magno sint aere alicno,ut no sint soluendo;& quamuis
166쪽
Vires monitorij ad restit. asi
quavis adhu ponnulla possideant, tamen iure sortu His omnibus sunt eversi. Ipsis enim decoctoribus virio no vertitur, quod aliqua ex suis bonis qualia diximus sibi retineant,quia quoad ea creditores essent irrationabiliter inulti. Similiterque dimitti potest restitutio per debitorem , si ex restitutione ei immincat
Corporis,aut etiam vit* detrimentum,ut notant Nauarra l. a .de restit. c. q.num. o s.& Less.l de iust. c. II. a num. 86. qui ibid.c. I 6. num. 2O. cxistimat, debito
rem pari graui necessitate cum creditore laborantem ratione morbi,famis, nuditatis, non teneri restituere; siue debitum si ortum ex surto similive delicto, siue sit ortum ex contractu: dummodo debitor non coniecerit creditorem in eam grauem necessitatem , sed casu aliunde in eam inciderit.Non solum enim in pari extrema necessitate debitoris, quanquam ne hanc quidem excipit Lorca a. a. disp. 38.de charit.num. II. reiectus ab AEgidio ibid. n. iri. in sed etiam in graui, videtur melior esse conditio possidentis, qui creditorem suum in parem grauem necessitatem non coniecerit. Haec igitur quae de debitore respectu credito rum traduntur a Doctoribus,annuentibus ut is aliqua sibi bona retineat nec restituat;aeque valent pro uxore & liberis, qui cum debitore censentur una dc eadem persona Nam idcirco DD.quae de excusatione a restitutione ob grauem aut extremam necessitatem propriam,asi eri inti, extendi similiter volunt ad necessitatem similem uxoris ac liberorum; eo quod tam a cta coniunctio quae marito aut patri cum personis illis intercedit, efficiat ut iuste tantam necessitatem praeferre possint obligationi restituendi, qua astringuntur creditoribus in eo euentu in quo propria cXI 2 trema
167쪽
trenis aut grauis nccessitas a restituendo excusaret. Sicut igitur in tali euentu pater aut maritus debitor, posset tali filiorum vel uxoris necessitati consulere, non restituendo creditoribus quae eis alioqui debet; ita iidem liberi & uxor, ex patris vel coiugis faculi tibus tantundem sbi retinentes in eo articulo necesistatis , non peccabunt: atque adeo non percellentur excommunicatione aduersus non restituentes ad creditorum instantiam vibrata.
Idem proportione seruata statuendum est de bo- s mariti aut patris, ab uxore aut filiis post delictum mariti vel patris occultatis in fraudem fisci. Ex quo enim maritus ille aut pater excidit suorum bonorum dominio , factaque est transsatio eius in fiscum, non possunt bona illa ab uxore aut liberis retineri absque gaui culpa, obnoxietate ad censuram contrahenam si in eorum detentores seratur, nisi essent qualia
iam circa creditores excepimus.Transsatio autem dominij bonorii hominis noxij ad fiscum, quadoque fit
ipso facto,ita ut ad summu necesse sit interponi sente. tia declaratoria criminis: eam enim salte sententiam exigi,mitior sententia seri,quam late confirmat SancheZ l. 2.in decal.c. 22.a n. 3. quadoque auisi ut translatio illa dominii fiat, exigitur sentetia condenatoria. Igitur pro varietate delictorum quibus haec aut illa bonorum confiscatio est adiuncta, de qua varietate pronunciare Iurisperitorum est,) varie quoque in hoc puncto est respondendum;& statuendum an uxor Scfiiij occultantes bona mariti aut patris bonis suis ob delictum aliquia excidentis, ligentur monitorio in dicente restitutionem eorum patris aut mariti bonorum , quae differant ab iis quorum retentionem hisce
168쪽
Vires monitorij ad rectitui. 133
personis circa creditores concessimus. Nomine porro bonorum, veniunt etiam debita. Vnde ut Molina beane adaertit tract. a. de iust.disp.7 i .num.7. Si contingat tempore latae sententiae confiscationis,duberi aliquid reo soluendum in futurum debitor tenetur eam
fisco soluere, non reo qui iure in bona sua excidisse supponitur. Si tamen debitum caderet in aliquid ce tum in indiuiduo,idque per ignoratiam inuincibilem debitoris, traderetur reo eluive haeredibus, nulla superesset obligatio quicquam fisco restituendi; siue ex parte rei acceptae, quae ultra non extat apud debitorem, siue ex parte iniustae acceptionis, quam inuincibilis ignorantia exclusit. Quamuis enim vere non fuisset res illa reo eiusve haeredibus tradenda, tamen
sine peccato cui supponimus o tradita est. Quare si
monitorium edicat omnia rei bona restitui, debitor ad nihil tenebitur, nisi ad curandum quantum commode & absque suo damno poterit, ut ij quibus per errorem inuincibilem soluit,fisco restituant. Isti vero ligabuntur tali monitorio , & obstringentur ad eam rem fisco reddendam, postquam adhibitae fuerint solemnitates iure praescriptae, ut reus bonorum sitorum dominio plane cxcidat.
Num donatamu vel emptor,praeseri fiduciarii, ligentur monitorio ad finem restitutionis benerum sic donatorum vel emptorum ab obaerato. REspondeo l. quoad donatarium vel emptorem
non fiduciarios, aliquando praedictum monito xium eos ligare,aliquandς non ligare,prout videlicet
169쪽
rem quam ab obaerato habuerunt, fecere aut non se cere suam absque obligatione restituendi. Et donatarium quidem , omnes fatentur valide & sine restia tuendi obligatione accipere ab obaerato , dummodo obaeratus maneat aliunde potes ad satisfaciendu creditoribus: si uuro oberatus,dando fiat impotens ad satisfaciendii creditoribus;si quide donatio fiat per qua
unque ultimam voluntatem nulla est, & donatarius obligatur ad restitutione, ut colligitur ex l. quod aute, isquae in fravd.cred.& ex l. vlt.C .de iure deliber. Quia
enim per mortem succiditur spes omnis aliquid postea acquirendi quo possit satisfieri creditoribus, merito
iura talem acceptionem esse restitutioni obnoxiam volueriint. Inanis praeterea est donatio quam obaerati impotentia consequitur,cum donatarius,mala fide,id
est praescius impotentiae inde secuturae, inducit obaeratum ad sibi donandum: dummodo ea inductio sit causa impotentiae, quod non contingeret, si obaeratus ea esset industria ut facile posset tantundem lucrifacere t vel si iam ante firmiter statuisset non soluere.
Quandiu enim obaeratus eam voluntatem retineret,
donatarius tametsi eum induxisset ad sibi dandum, non esset causa damni obuenientis creditoribus. Si autem absit inductio quaesit causa impotentiae consequentis, vel donatatius bona fide rem ab obaerato acceperit,& ante bonae fidei solutionem ita distrax rit, ut non sit ex ea factus locupletior , tunc donat rius ad nihil tenetur creditoribus,nec acceptio est obnoxia. restitutioni. Quinetiam si per inductionem accepit de res apud ipium superstes est, obaeratus autem mutet malum non soluendi animum qui donandi causa fuerit, necesse est donatarium paritum
170쪽
Vires monitorij ad resis. a 3s
semper esse ad rem sic acceptam,a se abdicandam, ne sit causa damni creditorum. Et idem erit, si censuerit bona obaerati fore vcndicanda a creditoribus autoritate publica: sic enim accipiendo, fieret causa damni Creditorum, quatςnus minus reperient in bonis obae rati. His verὁ euentibus seclusis,ia quoque accepit per inductionem supposita interiore volunt te obaerati de non soluendo, acciperet, absque obligatione restituendi. Ita habent Mol.trach. 2. de iust. disp. 3 r 8.
impotentiae in debitore consequentis ad satis iaciendum creditoribus,negat rem absolute suam facere &obligat ad restitutionem. Verum sentcntia quam proposuimus, est satis probabilis & tuta. Vnde qui ad eum modum accepisset ab obaer to , non ligaretur monitorio indicente restitui res obaerati Contrari una vero est dicendum de eo qui habuit aliquid per donationem ab obaerato ςumnaestituendi obligatione,in euentibus supra recensitis; quia licet non inficie inprtranslatum tunc suisse dominium rei donatae ; nulla vi supponimus) speciali hypotheca vinculatae creditoribus , nec iisdem in pignus datae; tamen cum sit contracta obligatio ad restitutionem, perinde est ad rem pr*sentem Vt quis rem acceptam vel quia ipsa in indiuiduo creditoribui obstricta non erat, eius saltem
aestimationem ac valorem exhibere creditoribus teneatur , quia nominς bonorum debitoris veniunt ptiam debita. In praesenti autem n ςgotio, donatarius contraxit debixum restituendi obaerato res suas, ut