장음표시 사용
181쪽
, quamuis postea mutato animo nolit exequi qum
e. 3. pM. 7.s s. num. ues. Subscribo huic doctrinae, si agatur de excommunicatione quam debitor elapsistermino praefixo incurrerat ob neglectam restitutionem imperatam. At falsum Ost, p*nitentem prorsus liboum manerο ὶ monitorio, ni Iudex denubinto lueat excommunicationem Quantumvis enim sileatu ex,qui tamςn Vt supponimus, praeceptum adhuc pendet, non dubito quin reus iteratὁ incidat in excomm*nicationem. Nam praeceptum restituendi rite latum sub excommupicatione, di debitori tempesti uὶ conscio perspectum, non aliter se habet ad cum pro tempo*c quo soluta est bona fides, & comperta internuncii infidelit s,quam si toto tempore anteriore sitiss)t ob impotentiam excusatus, postea autem fieret potens. si at essio tunc, Vis monitorii solita rς- uiuiscerui, Sc e com Vnicationem non restituenti insertet ita otiam in rc prae senti. Quare cum primum
debit M post et 3sum xςtminum fit constius in fidei ratis Consessarij, si praecUtum pendet adhuc id est si
Iudex adhuc est Iudex , nec vis p xcepti aliquo ex capite euiguit, eo ipso liPtur monitorio, eiusque pensilia irretitur nisi rςstituat, quantumuis Iudex niabit de nouo stistat. Nec est simile de censura res e uata, & sublata petr tempus Iubitat. Haec enim non incurritur deiuio si Iudax sileat, quia praeceptum ob cuius violationem lata est, non pendot ultra; vel quia non amplius violatur praeceptum,ob cuius infractio
nem contracta fuerat excommunicatio : Quae omni
182쪽
Vires monitorij ad restitui. i
uomodo facienda restitutis vi monilaris. D Espondeo, spectata vi monitorij, restitutionem
in sic est e faciendam ut ius eius in cuius gratiam la- , tum est monitorium,maneat ill.Psum, non tamen Vl- a tra quam fert monitorium;sed si quid praeterea restillii tuendum sit occasione rei detentae, spectato iure ii turae, nec restituatur, non idcirco incurratur censura
si monitorio adiuncta. Item sic facienda est restitutio, is ut debitorem sese prodere cum restituit, nihil sit ne it cesse;ac plerunque etiam non expediat ,scd par sit re, stitutionem fieri per tertium. M Quod dico, restituendum esse quantum fert mo- nitorium, per se patet, dc expolitum magnam partem ' is est hoc capite ad quaesitum l. Nunc addo,si res sub- ducta in furis potestate periecit, mentem Iudicis mo- i nitorium serentis esse,ut reddatur illius rei aestimatio, is spectato statu in quo fuit cum subducta est. Id porro ii debitor praestare tenetur, non tantum vi iuris naturae, sed etiam vi monitorii, atque adeo sub poena exco municationis, quia in eo euentu, aestimatio tenet i s cum rei subductae , nec debitor alia ratione liberabi, tur a peccato cui Iudex per censuram mederi satagit.: i Similiterque vi monitorii reddenda erit aestimatio rei singularis apud larem extantis,quae reddi in indi-- uiduo nequeat iusta de causa,quam ipse quoque creditor ex charitatu approbare teneatur. Ita Philiarc. dei ossic iacet d. 3 p.l 3.c. 33. ere initio. Praetcrea Vimoni-K a Lorij,
183쪽
torii, si res subducta, uerit a sure detrita, reddengierit aestimatio excessus detritionis apud dominum secuturae: quia res ad deteriorem ratum per culpam furis deaucta,non est illa quae per monitorium reposiacitur : proindeque non modo iure naturae, sed etiam vi monitorii & sub poena excommunicationis , re&.dendus est excessus ille. Si tamen supponeremus eum excessum non esse obiectum iitriciens lethalis culpae, tunc non vi monitorij,sed solo iure naturae supplendus esset valor rei deficiens vitio suris: similiterque solo iure naturae re stituendum est lucrum quo fur factus est ditior peteam rei alienae detritionem,quia v.g. pepercit interim propriis vestibus. Ni si enim haec accessio quae a re principali separabilis est,nec continetur aequivalenter in re principali designata, exprimatur manifeste in monitorio, nulla est obligatio ad eam reddendam vi, monitorij, quamuis ius naturae obligationem iniiciat aa eius rustitutionem. Ide m dico de expensis notabilibus quas verus rei dominus coactus suerit in ea quaerenda & recuperanda facere. Nam qui sux fuit iniusta talium expensarum causa, dubitandum non est, quin sur iure naturae ad earum restitutionem te
neatur , ut recte praeter caeteros tradunt Rodericus I.
c. i .num. i. Nec aliter statuo de fructibus, non quidem industriae sucis, ut quos ex ea per ludum aut negotiationem collegit, hi enim seri cediit, sed de fructibus ipsius rei furtiuae, quos dominus percepisset si ςes pedes eum mansisset. Hi quippe fructus,sunt domino resarciendi iure naturae necnon lucrum cessans ac damnum cmergens, ut rς tu ait Toletus l. s. instr.
184쪽
Vires monitorij ad restitui. i 9
2I .num. 4.Verum inquam est,ista omnia esse donii no a iure restituenda iure naturet,quia in his omnibus laesit dominum contra Iustitiam. Tamen si monitoria Praruise exprimat re principale subductam, nec per illud edicatur,ut quisquis habet aliquid Sompronio creditori debitum illud restituat,sed aesignetur res certa, saltem verisimiliter, ut habςt formula monitorioru a Pio V. pr scripta,nequaquam monitorio ligabitur de bitor, etiamsi non restituat illa accessoria & adiunctaret,quom nulla saeta est expressio in monitorio.Nam monitorium non plus ligat quam expresse serat; iuxta uniuersale principium,& de censuris & de irregulari- 'tatibus admittedum,quod nunquam incurrantur, nisi in iure vel sententia ita exprimatur.Quare cum monitorium supponatur exprimere solam rem principalem Occulte illuc usque detentam, non oportet debitori negotium facessere a monitorio eiusve censura, quo' iad alia debita accessoria non expressa in sententia, quamuis debitor ad eorum quoque restiluxionςm obis strictus sit iure naturae. Addebam ad modum restituendi vi monitoris ne cessarium minime referre quod res subducta cuius restitutio per monitorium indicitur, restituatur ab ipso fure. Eque enim potest restitui per aliunM,Et cum fur latet,expedit sic fieri,ne ipsemet restituendo frustra se infamet. Itaque quaerendus ei est fidus internuncius, qui rem domino sine debitoris nota restituat: dc ut plurimum, valdo ad id accommodatus est Confessa rius. Quod si internuncius caute & prudenter munus illud suum obire velit, & tranquillandae debitoris conscientiae recte consulere, oper pretiit erit,ut syngcasbam LeFortet a creditore recipient rem suam:
185쪽
quod uniuerse de restitutionibus per Consessarios s
ctis,admonuit Petrus a Nauarrap. 2.de restit. l. . c. s. num . .& Toletus l. s.instructi c. 2 aa. 3. Est enim caratio commodissima ad auertendas suspiciones de noua restituendi obligatione, ob infidelitatem Confessisarij. Quanquam si ea esset Confessarij persona, quae videretur omni exceptione maior, ita ut eius fides nulla ratione reuocari posset in dubium,nihil necesse esset vel debitorem pro syngrapha non relata angi inimo,vel Confessarium, & idem est de quouis alio exploratissimae fidei internuncio,) de eo suae fidei testimonio reportando esse sollicitum. Haec de modores subductas restituendi vi monitorij, dicta sunto. Quorsum vero S. Gregorius, infamatorem quendam adegerit ad famam alienam suimetipsus detectione reparandam,dicemus sequenti capite ad F situm io.
In dubio de obligatione restituendi, an liget
REspondeo in pari causa non ligare, ac proinde sine culpa omitti posse restitutionem monitorio indictam. Ratio est,quia Iudex Ecclesiasticus conc dens monitorium , nec intendit, nec ut intenderet, posset adigere quemquam ut restituat quod iure retianet. In dubio autem,ti par sit causa,melior est condiatio possidentis ut est receptissimum apud Iurisperitos atque Theologos, & latissime confirmant Sanchea l. a.de Matr. disi. i.& l. i. in decal. c. IO. num.9. ac l Α.
186쪽
vires monitorii ad restitui. asi
viricasi 8. an. I 66.Castro Patau trach. t. disp. 3 p.riqui alios bene multos proserunt in eahi sententiam. Isitur in tali rerum statu , monitorium latum ad finem restitutionis,non obligat possidentem, ut rcm a se abdicet. Aiebam tamen id valere tantum in pari causa ; qua ratione videmus eam regulam imis, melior est conditio possidentis,limitatam fuisse regula i o. ff. de reg.iseris, α rcgula os . in s. eodem titulo. Nam v .g. si quis dubitaret an soluisset debitum certum, non satisfaceret retinens solutionem nixus possessione sua; quia non esset utrinque par causa : Neque enim debito certo,
a quilis est dubia solutio. At iustitia aequalitatem deposcit.Itaque ut conditio ob possessionem sit melior, nec possidens de iure suo dubius urgeatur monitorio restitutionem mandante, necesse est, ut cuni ipsa di bitet an res quam possidet sit ipsi propria an aliena,Mutrinque sit dubium , ipse tamen ex alia parte poni-deat. Qua titione ius eius est duplex. Nam de potitia iure certo possessionis, de habet insuper ius dubium
proprietatis, cum tamen alius iure duntaxat proprietatis dubio potiatur. AEquum autem est,ut ius duplex superet ius vficum. Idque etiam in foro externo i tum habetur,ut constat ex l. i .C.decoΠdix insieri
187쪽
Uires Monitorij ad extorquendam
Ic est alter finis monitorii initio h ius tractationis propositus, quem Vt conuenienter explicemus , praemi tendum in primis erit generatim, qui nam vi monitorij ad reuelandum V geantur, qui vero ea obligatione sint liberi. Tum sigillatim & in particulari tractabimus obiectum , Ma tum, ac principium efficiens seu potentiam huius negotii. Obiecto continentur, cum res tum persona reuelandae. Ad actum pertinet modus reuelationi principium efficiens seu potentia, est persona revia' lans, & quae ad eam spectant. Qua sere methodo Aristoteles , potentias animae cxplicandas. docuit, Uiςque explicauit.
188쪽
Quis monitorio adfinem reuelationis,ob inm auo liber sit, generatim loquendo. REspondeo i generatim loquendo omnem illum
obligari monitorio lato ad reuelandum, qui r uelare tenetur sub graui culpa: Sive ea grauis ad reuelandum obligatio oriatur ex natura rei, siue praec pium potestatis legitimae inducat obligationem reuelandi quae ex natura rei non interuenisset. Ex nat ra rei reuelare obligatur, quisquis ex iustitiae vel ex charitatis legibus grauiter obligatur ad ius vel bonum alienum ex manifestatione curandum. Ex praecepto autem legitimae potestatis ille ad reuelandum obstringitur, qui ita conscius est veritatis cuius manifestatio intenditur, ut tamen semoto peculiari prae cepto positivo non obligaretur eam aperire. Poste tamen aliquando iniici ad id obligationem a legitima potestate siue laica siue Ecclesiastica, cum ex naturacei nulla intercederet obligatio, monstratum iam supra est cap. praecedenti ad quaesitum i s. post Suarem
s.& Gutierrem l. i qq. Can .co. I num. 3 I. Alterutro igitur modo grauis reuelandi obligatio intercedat, monitorium ligat conscium veritatis cuius detectio quaeritur. Nec est hac in parte dubitatio ulla,cum reuelandi obligatio ex natura rei praeiacet. Idem tamenr tum quoque esse debet,cum obligatio enascitur ex
189쪽
legitimo praecepto potestatis Ecclesiasticae. Haec enirn pro eo studio quo commune bonum curat , potest pensatis attente circunstantiis iubere,ut conscij reue-lent aliquid quod spectata sola rei natura & oriunda inde obligatione tacere potuis ent. V. g. quia longhincommodius poterit alia ratione haberi veritas,
quamuis posset aliis praeterea modis ad eius cubilia perueniri. In quo euentu obligatio reuelandi, similis est ei qua interdum testis ex solo ludicis praecepto ad testificandum obligatur, quamuis semoto praecepto non obligaretur. Intelligetur porto superior, nouam& ex natura rei non praeiacentem obligationem inducere, si in verbis edicti reuelationem mandantis,
nulla fiat mentio peccati iam admissi per eos quos Iudex praecepto suo urget ad reuelandum. Ut si non dicat se agere contra eos qui absque timore Dei αcontra conscientiam celant aliquid,sed absolute pr-cipiat rei alicuius detectionem. Sic igitur res habet
generatim loquendo,quoad eos qui monitorio ad finem reuelationis ligantur,nisi excusentur interuentu alicuius e variis ab eo praecepto excusationibus , quas postea persequemur. Respondeo 2.Generatim loquendo omnem illum este liberum ὶ monitorio reuelationem mandante, qui non peccat mortaliter non reuelando. Excommunicatio enim vel supponit peccatum mortale ex natura rei contrahendum per conscios si veritatem t sani ; vel sepponit peccatum mortale prius natura contrahendum per inobedientiam qua quis aduersus lςgitimam praeceptum reuelationem indicens obd
reicit,de patere recusat. Prius namque natura est, in-Min xi graui peccato per eam inobediemiam, quamise
190쪽
Vires monitoris ad reuel. aues
in eius poenam percelli censura. Quisquis ergo idoneam aliquam ob causam, absque peccato mortali silet de re, cuius reuelatio per monitorium indicitur, immunis est 1 monitorio & conserta ei censura,quia sublato mortali peccato euertitur totum excornmu . nicationis maioris fundamentum. Et idcirco ut bene vidit Naidus v. reuelare, num. i. consulto in monito riis ad finem reuelationis, apponi solent illae partic lar, malitiose temere que occultantes, ut fgnificetur omnes eos qui sine peccato mortali silent,non irretiri excommunicatione. Tales causas mortale peccatum praecludentes , atque adeo a reuelando excusantes,
plurimas proferemus & excutiemus inserius.. Omnem porro qui a reuelando excusatur, posse si Vrgeatur de pandendo arcano cuius est conscius,non modo silere, sed etiam negate se tale aliquid scire, subintelligcndo,ut teneatur manifestare , & cum e dem subintellectione posse negationem suam tur
mento firmare, asserunt Sayrus in Clari l. a r. cap. IA. num. 33. & Bora c. trach 6. ex variis. p. I. f.6. num. s. cum Paludano,Henrico Gandauensi, Adriano, Maiore,Nauarro,Corduba, Salonio,Aragonio, Petro a Nauarra, Molina, Lessio, Bannesio, Valentia, V Equesio, quorum loca siguant.Novidipsum prolatis autoribus multo pluribus, & longo rationum & omnis generis probationum apparatu firmauimus . in opere de Equivocatione x mentalibus restrictionibus,contra Baminum Anglum.