장음표시 사용
191쪽
rim culpam prersus occultam reticens, ligetur m nitorio ad reuelandum.
REspondeo l. si culpae prorsus occultae manifestatio quaeratur a Iudice ad infligendam poenam &grauandum criminosum,tunc conscios,regulariter &vt plurimum non ligari monitorio reuelationem mandante. Dicitur enim culpa prorsus occulta per comparationem ad eius autorem, cum aliquis ita eam restiuit, ut tamen nec de illa habeatur contra autorem semiplena probatio , nec publicus rumor aut in- simia vel indicia manifesta praecesserint. Talem autem culpam qui evulgare conscios iusserit, inius Zagit, regulariter loquendo & ut plurimum,quia iniuste accersit autori infamiam.Nam ordo iuris in naturae iure landatus , scri ut nemo iubeatur prodere nisi de crimine ianinatum, vel quem semiplena probatio aut urgentia indicia grauent,quod hic non contingit: ac proinde qui mandat peccatum prorsus occultum idetegi,iniuste praecipit regulariter loquendo. Praecepto autem iniusto, no paretur impune.Itaque etiamsi tali praecepto per monitorium lato quis non revelet, nullam incurret grauem culpam ; atque adeo ab excommunicatione quς necessario grauem culpam sup ponit,immunis erit.Ita recte Nauarrus ad c .inter vel Ar,conclus. 6. coroll. 7.& seqq. SuareZ t. s . 3.p. d. 2O s 3 .num. 3.& sayrus in Classi lib.ra. c. I 6.nunica I qui recti
192쪽
Vines monitori' ad ret ei. 137
,ecte insuper repellit sententiam quam tribuit Sylvestro v .correctio6.9. ninnisum quoa si Pr latus man- det &b poena excommunicationis reuelare crimen .secretum,etsi conicij non peccent silendo,ob iniustitiam praecepti , tamen nisi revelent incurrant excommunicationem quoad poenam. Hoc facile repellit Sayrus,ex eo quod sententia excommunicationis ata iuncta praecepto,non faciat praeceptum iustum quod ex se iniustum erat. Quare crimen prorsus occultum, sicut secluso monitorio & adiuncta ei excommunic tione non esset aperiendum, ita neque posito moniatorio & censura.Caeterum longe alia est mens sylus
stri, qui aperte agit de praecepto, iniusto quidem ex parte praecipientis,tamen substantialiter iusto M viliado: quod genus praecepti & adiunctae ei censurae,non minus ligat, quam si sententia ex parte Iudicis usquequaque nitens &iusta eget. Inde ergo impugnanda est Sylvestri sententia, quod praeceptum de pandendo peccato prorsus occulto, sit substantialiter iniustum & inu lidum, regulariter loquendo dc ut plu
Somper dico, regulariter loquendo ac ut plui inum, neminem ligari monitorio ad detegendum crimen proritis occultum cuius sit conscius; quia simiquaedam peccata cum tanto communis boni periculo coniuncta,ut tametsi prorsus occulta sint,debeant ta
men a consciis detegi sub graui culpa. Quod de haeresi in regionibus puris,sert probabilior sententia.Est
enim haeresis tantum malum, ut omni ratione prospiciendum sit, ne serpat in animarum cςrtum exitium. igitur quisquis nouit aliquem haeresi sordentem l metu oscultissimum, tenetur culpam eius detegere,
193쪽
ut aperiatur via inquisitioni instituendae 1 Iudice prospiciente saluti publicae: Doteritque hinc non parum fraenari Magistrorum auribus prurientium sollicitudo
in disseminationem erroris. Nam ubi compererint quemcunque conscium teneri prodere huiusmodi culpam tametsi protius occultam, fient meticulosiores,& cunctantius ac trepidius aggredientur machinationem maleficii.Ita quoad haeresim tametsi occultissimam ex obligatione detegendam, statuunt Su reet disp. ao.de fide, c .num . . Sanctatellus tract. de
haeresi c.' num. 2. Auila 2. p.c. s.disp .dub. 3, Dianauae .de denunc. resolui. . Bonac. trax2.6. ex variis P. z.num. 2. qui idipsum valere vult quantumuis haeresis sit in periona coniunctissima,vel quantumuis tantum crimen fuerit nobis sub secreto commissiim, de quibus adiunctis postea pronunciabimus .Porro quod de haeresi dictum est,ex eodem proportionaliter sundamento , de quibusvis culpis in graue damnum publicum vergetibus est affirmandum. Quinetiam Sayrus in Claui lib. I r. c. io.num. 8. aiscinat quodcuque
peccatum notabiliter laedens tertiam personam, si sit in fieri seu aliquo modo pendens in suturum, det gendum esse a conscio, etiamsi unicus sit, ut damno proximi prospiciatur, nec immunem fore ab excommunicatione ad id intentata, si non detexerit. Si t
mcn crimen occultum sit prorsus transactum , tunc quantumuis fuerit contra publicum bonum,Sancheat. 6.opusc.c. s .dub. s. negat illud esse detegendum, atque adco iuxta eum,conscius immunis erit a monitorio ad id lato, etiamsi sileat. Videtur tamen posse hic quoque circa delicta occulta habere locum quod V
194쪽
Vires monitor, j ad reuel. is ci
to ro.num.9. censuerunt de manifesto delicto occulti autoris prorsus transacto, Censent enim nihilominus autorsin esse detegendum,ne gliscat per impunitatem talium scelerum copia, cum magno Reipublicae damno. Hoc quippe incommodum, cuiauertendo hi autores volunt occultum autorem delicti minis sti tametsi iam plane transacti manifestarimon minus viget pro detectione peccatorum occultoriun iam
transactorum, si sit verisimile periculum ne per huius lingularis delicti, quippe prorsus occulti, impunit tem, malum gliscat,& alia limitia patrentur in dies.Eo tamen rerum statu qui instequentissimus est, sepotato, verissimum est quod Sanchea tradit de delicto prorsus occulto plane transacto. Est tamen id lono certius de atrocibus peccatis adhuc pendentibus in futurum, in graue tertii, vel etiam publicum daminum. Tunc enim tametsi sint prorsus occulta oc nonia iii ab uno deprehensa,sunt ab eo detegenda, lato ad
rinem reuelationis monitorio, ut diximus. Neque u
ro quia tantum diximus , culpam prorsus occul- esse detelendam, intelligimus hoc de culpa in abstracto seu leorsim ab autore occulto. Ea namque detectio esset fere inutilis ad prospiciendum communi bono , dc scopum mandatae reuelationis : 1ed in- . relligimus , & culpam C eius autorem quantumuis occultum detegi oportere , quamuis ad eum modum hic locuti simus, quia directὸ quaerimus de re- rum occultarum detectione, inferiui quaesituri directe de patefactione autoris occulti, cum crimen est
Respondeo a. si non agatur de criminis punitione, sed de reparando damno alterius M excludendo no-
195쪽
xij peccato;V.g.de restitutione rei lartiuae,tunc qualido debitor non excusatur a restitutione,nec admonitus inducit in animum reducere omnia ad aequalit rem, tenentur qui conscii sunt detegere quod ii runt,tametsi occultum sit;& nisi detegant, incurrent in censuram monitorio intentatam. Negat hoc Fumus v. Imruisitio, num. 8. conclus. s. eo quod tametsi qui conscij sunt, teneantur ex charitate rem aperire,
tamen non possint ad id obligari vi monitori j, quia
nesciunt iuridice,ut excommunicans intenderet. Sed
melius Corduba in summa q. ii i .sub finem, Soto de
secreto membro 2.q.6.5c Sanchez l .c.opusc.c. 2.dub. a . num. S. assirmant: quia tametsi quando Iudex ex
ossicio procedit ad inquirendum & plectendum delicta , regulariter verum sit occulta peccata esse reticenda , donec suppetant contra reum indicia, vel semiplena probatio, aut infamia; & tunc qui reuelant,
dici possint efferre quὰ sciunt iuridice, id est de quibus possunt interrogari iuridice ; Tamen ea scientia reuelantium, non est necessaria cum tantum agitur de praecludendo peccato V. g. de reparando damno iniusto creditoris. Quare in eo euentu aperienda est culpa quantumuis occulta, eo meliori mocio quo aperiri poterit: id est non ut Iudici ultori, sed ut patri r stitutionem curaturo,M peccati prorogationem praeclusuro idipsum atque de omnibus delictis tametsi in
damnum tertij non vergentibus assirmat Auila a. p. c. l .disp .dub. 2.concl. r.Sane iripsemet reus,cum luntaxat agitur de auertendo eius peccato absque punitione vel gravamine, tenetur occultum suum peccatum non celare da quo insta q. io quanto magis idem tuncbitur praestate aliusὶ
196쪽
Vires monitorij ad reuel. 1s rQUAESITUM III.
Ligetne monitorium se ea reuelare mandet qua probare non possumus. REspondeo , si quaeratur de reuelatione qua coh-scius vocatus praecedente accusatione vel de- nunciatione testificetur , monitorium ligare ad reuelandum etiam quae probare non poterit: si vero quaeratur de reuelatione denuntiante, raro monitorium ligare ad sic reuelandum, nisi quae conscius probare possit. Quod etiam ea quae probari a me non possunt, reuelare, hoc est de iis testificari debeam,si monitorium ad finem reuelationis seratur, & sermo si de simplici reuelatione & non de denunciatione sue delatione, affirmat Nauar. consa. de testibus cogendis,& multi apud Sanctaretium trach.de haeresi cap.9.num. I 3. &apud Bonacinam trach. 3. ex variis,p. I .f. q. num. s. Et ratio est,quia cum denunciatio iam praecessit,tantumque quaeruntur testes, A in eam rem sertur monitorium ; is qui rem nouit tametsi est homo singularis, perinde se habet ac testis qui interrogatur iuridice, quem teneri respondere, concors est Doctorum sententia. Praeterea rationes omnes quibus regulariter nemo conscius astringitur denunciare quae probare non potest,cessant pro reuelatione subiuncta accusationi, siue pro testificatione, ut mox patebit rationes
illas adducendo, ac proinde nihil est quod excuset L conscium, a
197쪽
conscium, a iusto prςcepto reuelandi ad modum pri- dictum, quae probare non potest. Neque vero id ab eo quaeritur,ut perspicuum est ex discrimine inter testem de accusatorem, cui soli incumbit probatio, ut
notum est ex tractatione de Iudiciis. Iam quod si nec accusatio nec denunciatio praecesserit , nemo teneatur denunciare quod probaret non potest, habetur ex caD.qualiter 2 qiutndo.idea cusat.& ex cap. sacerdos,ae poenitentia dist.6. ubi latE
in hanc rem Nauarrus: suffraganturque plurimi Iurisper ii quos profert Neui Zan .l. 3. sylvae nupt. an. 4s. itemque Ripa tract. de peste j. vltimo anum. I 2 . Non habuit autem satis perspectam Neuigani & citatorum ab eo Doctorum mentem Ludou.Vitalis trach. de reis dc testibus per monitor. cogendis num. I s. cum ridiculum esse dixit,asserere teneri tantum conscios reuelare quς norunt,si ea probare possint ut prς- dicti DD. affrinarunt. Hi namque D D. hoc intelligunt de delatoribus, quos ipsemet Vitalis ultro dat non teneri denuciare nisi probare possint:Non apunt autem depresse dictis testibus,quos Vitalis recte negat excusari a testificando, etiamsi probare non po sint.At hoc D D illi a quibus se dissidere putat, neu quam inficiantur: sed tantdm dicunt, delatorem vel
denunciatorem qui primus orditur telam iudicii,non . . teneri, etiamsi latum sit monitorium ad finem reuolationis; non thneri inquam sic reuelare,id est denum clare vel deserre quae probare non potest. Tradunt
idipsum e Theologis se Summistis plerique,quos ad
s. ex Varii p. I., .pum. . Ratio sententiae propositae est,
198쪽
est, quia crimen quod probari non potest, perinde se
habet ac si ignoraretur;nihilque procliuius est, quam ut calumniator habeatur qui ea alicui impegerit quae probare non possit. Lessius l.de Iust. c. 29. num. m. . urget infamiam gratis innoxio creandam a tali de- nunciatore. Neque enim talis denunciatio , defeerii probationum , praestabit subsidium in iudicio, parti quae monitorium poposcit. Quare plane gratis aspergetur infamia,is qui nulla anterius flagrabat infamia,& inuretur ei nota de qua puniri non poterit; quo tamen spectat uniuersum iudicium. Vnde cum iudicii peruersione & violatione iuris , fieret denunciatio in eo euentu.Nec resert quod delictum forte sit in fieri de in damnum tertii priuati. Nihilominus enim ut ex Soto notat Auila loco allegato , nec teneor nec possum iudicialiter denunciare delictum huiusmodi, si illud probare non postum. Obseruat proinde Gutierres i. I.Canon.qq. cap. II. num. 12. M passim DD. citati, quando praecipitur in monitorio, ut qui tale delictum norunt, illud denun- cient, praeceptum esse accipiendum de iis duntaxat qui ita sunt conscii ut probare ponint , saltem per unum testem integrum ac omni exceptione maiorem,aut per scripturas,vel per indicia urgentia aut ii famiam. Is enim qui monitorium tulit,haud dubie intendit rationabiliter agere quod non faceret, si regi lariter obligare vellet ad pandenda quae probare non potero ubi denunciauero. Mare si solus viderim furem aliqua subducentem , non teneor vi monitorij denunciare quod vidi ; denunciare inquam, non testificari,nam ad hoc vocatus,tenerer ut praemisi: quia praeceptum de denunciando, no est ut me illaque , L di deferetis
199쪽
deferens quae nullo modo probate potero:atque adeo iin tali euentu non obligat.Quod si iudex praeciperet, ut quilibet conicius siue probare queat siue nequeat, denunciet delictum quod nouit, audiendus non esset regulariter loquendo,quia tale edictum, ut Neviz
nus bene notauit,continerre errorem intolerabilem.
Aiobam vero hanc doctrinam de iis non denunciandis quae quis probare nequeat , etiamsi feratur earn in rem monitorium , valere tantum regulariter loquendo , in raro autem aliquo euentu posse vi monitorij iniici obligationem denunciandi , miram quae probari a conscio de nunciante nequeant. Eiuimodi in primis est, euencus quo agatur de matrim nij impedimentis. Vnus quippe testis,potesst disturbare totum illud negotium, ex cap. prater i. de spontal.
Itaque quisquis impedimenti conscius fuerit, lato in
eam rem monitorio,quamuis impedimentum probare nequeat, tenebitur ad eius detectionem: quod late confirmat Gutierres i. I.M.Canon. cap. ii . a num. 28. Idem tradit cum aliis Bonacina tra l. 6. ex variis p. I.
f. . extenditquς etiam ad quidlibet vergens in graue communitatis detrimentum. Quod ita approbauit, I iana trach. de denunc . resolui. I. ut omnia ςri Ina
d tribunal S. OEcij pertinentia, quamuis probari
conscio nequeant,donunciari tamen velit lato in eam rςm monitorio. Quam sentcntiam viginti neotericorum Doctorum autoritate communit,ac etiam rati ,-nc. Nam hodie ex usu recepto denuncians non astri gitur de nunciationem suam probare, Vnde non grauabitur ipse denuntiando, etiamsi probare non posui. Ex alia vero parte, lenunciatio tametsi simplex dc expers probationum, sussicit ad inquirendum. Vnde
200쪽
hoc saltem emesumentum ex ea extabit, quod excitabitur Iudicis diligentia ad inquirendum, facileque continget per inquisitionem sic institutam perueniri ad cubilia sceleris,illudque auerti,ciusve prorogationem. Contraria tamen sententia non destituitur suis patronis. Duodecim profert idem Diana,& addendus iisdem est Fagundes trach. 2 de praecep. Eccles. l/. c. 3. num. 3 i. nisi quod pro sola haeresi formali in alteram sententiam abit , volens eam a conscio denunciari, quantumuis probationes non suppetant. Tandem si non ageretur de denunciatione iudiciali , sed de ea quae facienda esset ut patri, idque ferat monitorium, non dubito quin conscius quamuis probare nequeat, rem patefacere teneatur vi monitorij: ita ut non tantum bene faciat denunciando,quod admittit Auila a. p. c. s .disp. .dub. 3 .conclus. s. sed etiam quod ille non recte negat,ad id teneatur : & celans quod nouit, i currat monitorij censuram. Argumentum vero huius autoris , quod scilicet monitorium non obliget nisi ad iudicialiter reuelandum,ad quod conscius defcctu probationum in hoc euentu non tenetur ;) est illud-met argumentum quod quaesito praecedenti ex Fumo prolatum fuit, atque contritum.
Sintne vi monitorij reuelanda qua fuerint
secreto concredita. REspondeo l. monitorium non posse obligare ad ea secreta reuelanda quorum detectio esset con-