장음표시 사용
591쪽
ope Sc consilio eius furtum factum esse.'x3 Furti autem actio ei competit, cuius interest etem saluam este, licet dominu non sit.Itaque Nec d mino aliter competit, quam si eius intersit rem non
1 Vnde constat creditorem de pignore subrepto sexti amone 4 agere posse, etiam si idoreum debitorem habear: quia expedit ei pignori potius incumbere , quam in personam agere : adeo quidem, ut quamuis ipse debitor eam rem subriis puerit : nihilominus creditori competat actio
1 1 Item si iusso polienda curandave, aut sariscinator sarcienda vestimeota mercede certa coiis stituta J acceperit, eaque furto amiserit: ipse furti habet actionem, non dominus, quia domini nihil interest eam rem perire, quum iudicio locati a fid--lone aut sarcinatore rem suam persequi possit. Sed de bonae fidei emptori fabrepta re, quam emerit, quamuis dominus non sit, omnino competit furti actio , quemadmodum dc creditori. Fulloni vero& sarcinatori non aliter farti actionem competere placui , quam si soluendo suerint: hoc est, si domi .no rei aestimationem solliere possint. Nam si sotauendo noti sint e tunc quia ab eis suum dominus consequi non possit: ipsi domino furti competieactio, quia hoc casu ipsius interest rem saluam esse. Idem est , & si in parte soluendo fuerit filio aut sax--
Quae de fullone de sarcinatore diximus, eadem & ad eum , cui commodata res est, transferenda veteres existimabant. Nam ut ille Iullo mercedem accipiendo , custodrim praestat et ita is
592쪽
De obligat. qua ex delict. nasi. I 3
quoque,qui commodatum utendi causa accepit, similiter necesse liabet custodiam praestare. Sed nostra prouidentia etiam hoc in nostris decisionibus emendauit, vi in domini voluntate sit: siue commodati actionem
aduersus eum, qui rem commodatam accepit, mouere
desiderat: siue furti aducrsus eum, qui rem subripiti tr& alterum earum electa, dominum non posse ex poenitentia ad alteram venire actionem. sed si quidem rem elegerit: illum, qui rem viqndam accepit, penitus liberati. sin autem commodator veniat aduersus eum,qui rem utendam accepit : ipsi quidem nullo modo competere polle aduersus furem furti actionem, eum autem qui pro re commodua. onuen, uir, posse aduersus furem furti habete actionem et ita tamen , si dominus sciens rem elle subreptam , ad- Dersus eum , cui res commodata fuerit, peruenit. sin autem nescius & dubitans rem elle subreptam apud eum commodati actionem instituerit, postea autem re comperta , voluerit remittere quidem commodati actionem, ad stirti autem actionem pertaenire: tunc licentia ei conceditur de aduersum stirem venire, obstaculo nullo ei opponendo , quoniam incertus constitutus mouit aduersus eum , qui rem utendam accepit,commodati actionem : nisi domino ab eo satisfactum fuerit: tunc etenim omnino furem
a domino quidem furti aistione liberari: suppositum autem cile ei, qui pro re sibi commodata domino si tisfecit: cum manifestissimum sit,ctiam sit ab initio dominus aistionem commodati instituerit, ignarus rem esse se breptam postea autem hoc ei cognito,aduersus furem transierit: omnino liberari eum, qui rem commodatam acceperit, quemcunque cauis exitum dominus aduersus larem habuerit: eadem definitione obti-M in 'nente,
593쪽
minus a 3 versus furem habu e rit: eadcmdefin trione obtinente , siue in parte, sue in solidum soluendo sit is , qui rem commodatam acceperit. 1 Sed is, apud quem res deposita est,custodiam non praestat: sed tantum in eo obnoxius est, si quid ipse dolo malo fecerit.qua de causa si res ei sui, repta fuerit : quia restituendae ius rei nomine deposi. th non tenetur,nec ob id eius interest rem saluam ester furti agere non potest,sed furti actio domino copetit. 18 In summa , sciendum est, quaesitum esse, an impubes rem alienam amouendo , furtum faciat 3 Et placuit quia stirium ex affectus furandi J consistit, ita demum obligari eo crimine impuberem, si proramus
pubertati sit,& ob id intelligat se delinquere. 19 Furti actio, siue dupli, siue quadrupli,tantum ad poenae persecutionem pertinet. Nam ipsius rei persecutionem extrinsecus habet dominus,quam aut vendicando , aut condicendo potest auferre. Sed rei vend catio quidem aduersus possessorem est: siue fur ipse possidet, siue alius quilibet: condictio autemaatiersu furem ipsum heredemve eius , licex non
possideat, competit. , . Expositis obligationibus ex contractu, vel quasi contra, tu,sequuntur Ooligationes ex delicto. ' Nota proprie dici,quae sunt priuata,ut stirium, rapina,damnum,iniuria,de quibus hic agitur: Crimina vero proprie appellari,quae publica sunt de quibus infia stit. vis. quin etiam ea,quae extra ordinem puniuntur, ut sepulchrit
violatum,concussio, vocantur crimina: 't in fit. g. de exisse M. σι γλ. quamuis enim haec vocubula interdum coniun
594쪽
Nota II.Quatuor esse maleficioru geuera videlicet priu ta,extraoldioaria,publica & popularia. 'νι-a sunt,ex quibus non eotest quilibet agereaed tantum is,ad quem ea res pertinet,seu cuius intueti: reliquorum aut e criminum persecutio cuiuis e populo competit:sed vocatur quae legibus publicorum iudiciorum constituta sunt, & ex iisdem legibus certam poenam acceperunt, ut Iulia de adulteriis, Cornelia de sicariis,&c. Popular a vero appellantur. quibus edicito praetoris certa poena irro atur, veluti propter album corruptum. Extrao anana vero dicuntur,quibus
non est iure statuta certa poena,sed arbitrio iudicis delinquentes puniuntur,' i P aeuaricatio,expilat ereditas,& Gmilia. Nota III.Priuata delicta esse quatuor, quae enumeranturm n nc. taxus ei. .nempe furtum, rapina, damnum , iniuria. Huius tit. Iuae sunt partes.
Prioriquae est in prine. est generaliς, de obligationibus ex 'delicto.qua in parte Imp.Priino nectit hv nc tit .cu pra ced. Secundo in versstd sue,ponis proprietatem quamdam obligationum ex delicto,per quam distinguuntur ab obligationibus ex contractu:quonia obligationes ex contractu par tim ex re nascuntur,partim ex verbis,partim ex literis,pa tim ex consensu ut v.de Obl.6.vir. fuit ex poseum: hae vero
obligationes quae sunt ex delicto,nascuntur omnes ex re,id est,ex ipso delicto.Obiiciet aliquis iniuriam non tantum refieri, ut verberibus;sed etiam verbis,ut conuiciis.& literis, ut famosis libellis.f.de poeni I s. is pr.Respondeo quemadmodum obligatio empti is Sc venditionis dici tur solo consensu perfici, licet verba , vel literae interueniant:ita etiam iniuriam tantum re fieri,quamuis verba, velliterae adhibeantur: quia id spectamus,ex quo tanquam ex vero fonte proxime & immediate obligatio oritur. talis fons in emotione est consensus, etiam ii Verba , vel scriptura ei accedant: de smiliter hic talis fons est delictum, id est,factum,quamuis verba vel literae accedant.Tertio in versvelu i,enumerat quatuor species delictorum priuatorum, de quibus dei neeps dicendum erit. Posterior iit.pars specialiter tractat de furto, de quo dis S.ti soluit varias quaestiones.Prima quaestio est,quid si furtum Imp.in s. I. sic definit,Furtum est contrectatio,&c.In hac delinition I. imp.ponit formam furti, dum ait contractatioi - Μm a fra indulosa. 4
595쪽
fraudulosa. Contrectationem intellige , etiamsi res loco
non moueatur. intra I. furi .m aurem. Fraudulo
.sam intellige : quia fraus committatur tam in mente su ris, qui habet animum furandi , siquidem furtum sine asisectu furandi non committitur. infra eo b. placuiti is supra de v*eap. q. sed tamen quam in re ipsa, quia reipsae fit iniuria domino , cui res aufertur , id est, quia dominus est inuitus ins a eod. g. sed si credat. utroque autem modo Laudem accipi , iam expositum fuit in s. in fraudem. supra qui ct ex quib eaus manu. non p'Iunt. II. Ponit materiam , dum ait ν/i legendum enim contrectatἰo rei ifraudulosa , ut habetur in quibusdam libris manui criptis,& in ἰ. I. g. υIt. f. de furiἰώ non ut in vulgatis libris legitur eontrectatio fraudulosa , quia secunddin hanc lectionem omitteretur materia furti. III. Adiungit causam finalem , a nquiens, inm faetendi fratia. IV. Exponit hunc finem furti, subiiciens haec verba, vel ἰUm νει vel etiam vos eἱres, 'osesioni MVnde notandum tribus modis posse contingere, ut fur lucrum faciat. Aut enim lucratur imam rem , ut ci)m aliquis rem alienam domino surripit , &susert. Aut lucratur tantum rei vim, ut cam deposita rius utitur re deposita , quam non vult retinere, sed domino reposeenti rellituere.inm hoe est. 6. furtum autem fit. Aut lucratnt solam possesssionem, veluti cam debitor pignus creditori traditum surripit ἰnfra ea d.f. aliquand. non potest enim dici rem ipsam lucrari: qua traditione pignoris dominium non amisit, sed retinuit. C. de pii norat.actio. I. ρτη γ.9. V. Adiutigit causam efficientem, n'n cur furintum fiat, sed cur furtum sit delictum : 8e inquit hoc esse leo e naturali prohibitum. Appellatione legis naturalis intellige ius gentium , quoniam hoc iure dominia rerum distincta suerunt. I. Sic appellatione iuris naturalis significabatur ius gentium in , singulorurisu να de νεν. tuis. Si quis obiiciat, ius gentium apud omnes gentes custodiri. - νὸ de iure natur. r. quasdam ver3 gentes, ut Lacedaemonios ,& AEgyptios,furta Pe misisse: respondebo,prauis alicuius populi moribus naturalem rationem,quae ius gentium introduxit, HS. I.non mum stari propterea Lacedaemonios,& AEgyptios, dum iuxta MI-
miseriint non ius sentium abolevisse , sed contra illud Secunda
596쪽
secuncta quaest est,unde dicatur furtum.Imp.in 35ν- e . . tum autem, varias etymologias proponit. 'Tertia quaestio est,quot int genera furtorum.Imp.in g. furiarum I Diuidit furtum in duo genera; nempe in manifestum,& nec manifestum. II. In versnam conc Ium,osten dii non esse plura genera: quoniam conceptum & oblatum non sunt genera furtorum,sed species actionis,furti. idem dicendum de prahibito, & non exhibito quae omnia mox explicabuntur in s.conee tum.w.In versic.mκπ festus, de- clarat furtum manifestum tunc esse, quando fur cum refurtiva videtur, vel deprehenditur,antequam eo detulerit quo deferre,& ea die cum furto manere destinauerat. 34.17.de furti .Quod diximus,eum , qui cum re furtiua visus est,furem esse manifestum quod & Seruius in Eclog.tat ad illud verbum , mn no ego is vidi ita demum obti-- neat, si is,qui vidit,non se absconderit. Τ. .efurt. t. 7. S.I. Ouare assentior Culacio requirenti clamorem eius qui su-
collige definitionem furti nec manifesti:quia cognito uno contrariorum, cognoscitur & alterum futra de hii qui siti.
furtum nec manifestum tunc esse, cdm fur non videtur, seu non deprehenditur cum re furtiua , priusquam in locum destinatum detulerit: V. In princ. q. nreptum, declarat furtum conceptum. f. m
ea maris,explicat furtum prohibitum.V III. In voerspraterea, enarrat furtum non exhibitum IX.In vers.sed ha , ostendit actiones furti concepti,oblati,&c.in desuetudinem abiisse: quoniam ortae sunt ex solemni quadam obseruatione , id est,furti inquisitione, quae vocabatur per lancem & licium,& in desuetudinem absit . de ea vide Gel. lib. D. cap.
X. In S. Dura,distinctionem ponit inter furtum manife- ε. s.ssum,& nec manifestum: quia fur manifestus afficitur poema quadrupli, nec niauifestus vero condemnatur in duplum.
Nota primib,hanc poenam dupli,vel quadrupli esse poenam simplicis furti,quae iudicio ordinario,id est, priuato
597쪽
irio νatur. nam de furto etiam extra ordinem agi 'otest. douνt.I.vlt.8c furtagrauiora,quae Vulgo vocatur quali ficata, ut effractorum, latronum, dcc. glauius puniuntur. Vnde constitutio Friderici depa e tinei . is eius violat. q.
st qui, ouinque.laqueo puniens eum,qui rem quinque solidis aestimatam 1urripuit,scopis & forcipe eum , qui rem, viliorem furatus est, non de simplici furto debet accipi, sed ad fractam pacem pertinet. Solidorum autem appellatione ut hoc etiam addam, non significantur asses, quos vulgari de vernaculo sermone vocamus solidos,l ed aurei, qui n iure solidi nominantur quasi integri, ad differentiam semissum,& tressium. Vt supra de Atil.tutor. g. nos nu-thm ct infra de poen.tem. liti.3.vit. insio s. de his qui deiec.
Nota secundo, poenam quadrupli esse ex edicio praetoris. ἐυβὲ de ρe p. te/λγp. actio. υε6fινtι. poenam autem dupli esse ex lege duodecim tabularum. Gell. lib. II .c. i S.
Nota tertio,si in duplum, siue in quadruplum fur condemnetur, hanc esse meram Poenam,& praeter hanc poenam dominum etiam rem suam quam furto amisit,persequi posse insea hoc tit.f. vlt. s.ε. Quarta quaestio est,quomodo furtum committatur. Ad hoc ut dicatur furtum fieri, tria requiruntur. I. Rei contrectatio g. tum autem P. ubi Imp. docet lati ἡs patere contrectationem , quam ablationem , siue amotionem. dicitur enim aliquis rem contrectare, & furtum committere , quamuis eam non amoueat: veluti cum credi tor utitur pix nore, dicitur furtum committere., noli quia rem amoueat,sed quia ea re utitur.Excipe, nisi pacto . expresIb , vel tacito usus pignoris ei concessus sit. Cham . eli pactum expressum , appellatur aulichresis quasi mutuus vis quia sicuti debitor utitur pecunia a creditore accepta, ita etiam creditor utitur pignore , quod a debit ore accepit Τ.de pignor.t. si is qui. Ira g. s. Tacitum pactum est veluti si quis pecuniam gratis id est,sine usuris
credat,& 1 debitore pignus accipiat, censetur tacite pacis ci, ut eo pignore uti PO: sit .in quib.c--spignus tacitὲ eon.
598쪽
tII. Dissensus domini,cui res surripitur
scuti volenti non fit iniuria,ita consentienti non fit turium: quamuis ille,qui rem contrectat,furandi animum ha M.
tentia Pomponi j existimantis furtum etiam domino consentiente fieri. si quis putet se eo inuito contrectare:quouniam haec sententia mox reprobatur ab Ulpiano in veri.merum. Hiiic oritur quae 'io: s quis seruυm alienum sollicit uerit,ut res domino suo surriperet,& ad se deferret,seruus autem id domino indicauerit,ac dominus passus sit seruum ad sollicitatorem res deferre,quo magis sollicitator conuinci possit,qua actione sollicitator teneatur. & quidem stricto iure nec tenetur furti, quia dominus consensit: nec de inruo corrupto,quia seruus ab eo corrumpi non potuit, imo probitas ferui domino rem indicantis apparuit, sed ne propter iuris subtilitatem delietum maneat impunitum,Iuastinia.contra rationem iuris utramque actionem concedit. C.de furt.l. i quis seruo 1P. Quinta quaestio est,quae res in furtum cadant.Iam ex s. quod autem un.demsues didicimus furtum fieri rerum mobilium,non immobiliv.Sed Imp.in praesentia duos tant sim casus,qui dubitatione non carent, nobis exponit .ac I in s. interdum, docet fieri furtum etiam liberorum hominum.
Nota primo , furtum liberorum hominum regulariter non fieri,sed interdum, id est, tantum filiorum fami l. quorum nomine non datur condictio turtiua. D fur Lmamri. 38.6.i .sed actio furti,quae non competit matri. τι--Pine d patri f.ead .eum qui emit f. si vj m. cui revindicatio liberorum datur iure Quiritium misi vindico
Nota secundo quamuis regulariter in iudicio furti non dupletur id quod actoris interest. sed vera rei aestimatio.
de θνt l. in furti. o.in princetamen hoc casu, cdm homo liber nullam aestimationem recipiat. de Ais q/ i es Dd.vel de ἐμ .l. .
s.sed eum homo. necesse esse, ut id quod interest, dupletur, vel quadrupletur.interesse autem 1pectatur in eo,quod pater per filiit in acquirere potuisset Nota tertio ob liberum hominem, vel seruum aliensi subreptum non solam competere priuatam actionem furti,
sed etiam publicam accusationem de plagio,exIiaviariu sed ut furtum fieri dicatur,opus est, ut lucrandi Μ m animo
599쪽
gium,& furtum,vel tantum plagium, vel tant dira furrum Hinu in I. 6 A princ g. e plagiast.t ditur posse aliquem obseruum alienum interceptum teneri furti, non de plagio. II.In 6.aliquando,ostendis etiam sitae rei furtum aliqua-do fieri,nimirum ratione possessionis ad alium pertinentis: veluti si debitor creditori pignus surripiat: hoc enim casa furtum fit propter lucrum possenonis, ut notatum fuit
Nota particulam AE MM , esse notam exceptionis, ut parti c. inmitiam. in f .pe4ced ct in .siq. Ergo in his 36. proponuntur tres speciales casus tribus regulis iuris excepti. Sexta quaestio est,quinam teneantur furti 3 Hic duo explicantur notatu digna I.Qtiidam actione furti teneni vir, qui furtum non commiserunt,nimirum si,quorum ope &consilio furtum factum est,ueluti qui panno rubro fugauit armentum,ut alius bones abigeret. Oui cui b, ix. Mera--rphos
Haud seeus exarsit. V m circo V perto. . Cum sua terribili perit irritamina cornu, o
late=dum furi . Vbitrii notanda occurrunt. Nota primo, nec solam opem praestitam, nec solum consi lium furti datum, sed utrumque simul obligare furti
Nota secudo eum qui opem & consiliu dedit,non ten rifurti,nis furtum ab eo admissust,cui opem tulit,& con silium dedit Fad let. Aquil. is seruus 27.f. δι quis, man ν
Nota terti Q ambos in solidum teneri,id est,ta eum qui furtum fecit,quam eum cuius ope & consilio furtum s est: aded ut alter soluendo, alterum non liberet,quia poenam suci desidii soluit. iis iurisd.ι adeo 8. , ne quis eum in ius 'oci pen.*.UL. II. uidam faciunt furtum,nec tamen tenemur furti:Waccidit,cum filiustam patri, aut seruus domino rem surripit .vnde sequitur, ut fi hae personae ope i e consilio extranei furtum faciant, ipse extraneus qui furtum non fecit, teneatur furti,quamuis ipsi fures non teneantur. g. hi qui
:. Septima quaestio est,cui actio furti competat. Huie quaestioni Imp. iatisfacit data reguli,ex qua infert corollarium quoddam
600쪽
De oblig. quae ex delict. nasi.
qubditant,ac denique eam regulam exemplis illustrat. Re- . . gula est in f furti in priur. Aetio furti ei datur, cuius inte est rem saluam esse. Intellige interesse ex causa honesta, non ob 1uam i robitatem , vel dolum. unde haec actio non datur malae sidei possetari, licet eius intersit rem nonfurt.Utaque I 2. f. .nec depositario,qui de dolo tenetur. seo I.-m qui Ih6 as ins hoe ri . g. ed ἰs. Corollarium est in vers. itaque, actionem furti non competere domino rei surreptae, nisi eius intersit. quandoque vitim non interest, ut ex sequentibus apparebit.
Primum exemplum est in f .vno. nam cremtor de pigno-
re surrepto potest furti agere: quia .ius interest pignus sal- vuum esse,etiamsi debitor sit idoneus,id est, locuples. plus
enim cautionis est in re,quam in persona, id est, expedit , potius incumbere pignori, quam agere contra perlonam
Secundum exemplum est in F. irem si fullo. nam si fullo g. investimenta polienda, vel sarcinator vestimenta sarciendaeonduxerit: siquidem in solidum soluendo st, actionem Diat furti, quia eius interest vestimenta salua ei se , eo
quod domino ea restituere tenetur actione locati;at si soluendo non sit, potias interest domini vestimenta non esse 'surrepta,cum propter inopiam iuilonis,vel sarcinatoris nihil possit ab eo commui.Idemque statuit Imper. si fullo, vel sarcinator tantum pro parte sit soluendo. Tertium exemplum est in versic.sed , bona. ubi actio furti tribuitur bonae fidei possessori: quoniam eius interest rem non surripi,ut ea possit usucapere,&filictus ex ea percipere. 'Quartum exemplum in pertinet ad rem S. IGcommodatam, quae surrepta fuit commodatatio. Hac in . parte Iustin.distinguit inter ius antiquum, & ius nouum. Iure antinuo,quod proponitur m princ.g. idem recipieba- . tur m commodatario , quod supra diximus de fullone Sem emato e, id est,si comodatarius erat soluendo,ipse age- bat furti,sin minus,actio furti dabatur domino. Iure autem nouo secus est. Hoc ius Imper. ex leans, I. Dat regulam, quod domini est electio,virum malit agere commodati contra. comodatarium, aut furti contra furem: ita ut cum semel es erit,non possit variare, etsi quidem agat contra furem: que iure a commodatario, neque commodatatius
ab ipso domino conueniri amplius poterit. si vero agae, M m s contra