장음표시 사용
111쪽
dum, scut ipsum passum reagens: tum etiam, quia . ut dicit Paulus, est intenta circa ipsi im totum passum:tu quia opus est aliquo tempore, ut qualitas induca tur: quodcunque illud sit, di in illo non
Diccs,Continuetur per multum teporis illa repasso, di infrigideiur pars: prosecto absurdum uidetur , quod toto illo tempore non calcfiat talis pars a reliqua. Respond quod tem p ore praecedente utique calefiet:& ita dicut, quod frigidabitur,scd non simul.Dcc aequaliter. Sccunda cst aliolum solutio, quod sicut non est ab stirdum,quod calor,& i risiditas simul sint, gradu tamen inaequali, ita etiam, nec quod sint calciachio, des riges actio , hoc modo , ut inducatur In aliquo gladiis caloris de nouo S peida tui gladus frigiditatis precedentis,simulque In eodem inducatur aliquid aliud stigiditatis nouae,dc perdatur caloris antia aliquid. Sicut si esse subiectum expers cotrariorum, posset utique sint ut calefieri, di frigefieri de nouo usque ad gradu , quo ista simul esse possintdioe autem fit cum sunt duo agentia contraria circa idem passum, quod sit in casu argumenti circa illam partem, quae repassa est,ec sic soluitur argumentum secundum , dc satis
Tam elari solutio praetcrquam quod admittit,simul dc semel motus cotrarios in eodem, non satisfacit argumento, nahoc pacto nunquam minuetur intesio illius partis,led semper erit aeque intensa, uam quantum ab uno agen te corrumpi. tur, tantum S. simul ac semel in eadem, producitur,atque ita nunquam fit remissior, ut dici pollit repassa S diminuta. Tertia uidctur solutio omnibus aliis probabilior quod agens dum superat aluterum, intendit agure, non autem intendit se aut suas otianes partes sunt conseruare dc ita non conuertit suam supra sersum actioneio, aut supra suas partes, d supra aduersarium cum uero supera tur ab altero tunc conuertit se ad se de .fendendum de se conseruandum. Ec con uertit supra se actionein, ut utilemus in
antipei istas. Quarta etiam solutio addi potest. qirinitus cos uatiua suarum singularum partium,minor est, qua u Irtur acthia in aliud,& ita per uirtutem activa in aliud externum, superat, de ab illo eius uirtus conseruatiua superatur, non qua se totuconseruat, sed qua illam particulam conseruabat. Quae autem harum solutionust uerior, ligat lcctor. Ad tertium omissis aliis respondendi modis, aducri e quosda sic putare, quod medium non immutatur ab aliquo agete I. reagete,nisi quod excedit medii qualitatem. Explico. Si aer est calidus ut quatuor, non calcfiet a calido ut duo, de se calidum ut duo, non aget per medium calidu ut quatuor in aliquod passum : imo ipse aer medius erit ipsunt agens quod ergo per medium agit,dcbet ipsum cxcedere, ut sit calidiusa frigidius, si non in intensione, saltem in activitate.
Ex quo fit, ut aliquid agat in aliquod
passum, ne c ab eo repatiatur.Verbi gratia. sit sit astens sortius medio, dc pastum debilius tunc tale agens non repatieriit
secundum hos .nisi a modo quod si diximus, quodcunque repati a pasto, id intelligebamus ab immediato. l. ab eo, Phabent activitatis sphaeram , quam isti dicunt non habere, nisi quod medium
superat. Quod si utrunque tam agens , quam patiens mediu superet.siue sint aequalia. l. inaequalia. tunc limul mouebiit mediuino tibus contrariis , sed inaequalibus ut si sit agens Α, calidi itimum , patiens B, frigidis limum ι tunc medium calefiet cfrigefiet inaequalitur nam prope A, medium magis calc ifici. prope B, minus e cotra uero quantum ad frigiditatem quia agens quodque minus agit in mediu distans,qua in in sibi propinquum. Nec tamen reputant inconueniens secundum diuersos gradus a diuersis agentibus motibus contrariis unum moueri sicut nec est inconueniens. duo contraria in gradu
inaequali simul esse in eodein. Sed quia uidetur paradoxum concedere mot ibus contrariis simul dc lemel aliquid calesieris de frigefieri; de praeterea ,
quia qua ratione noua caliditas, uerbi gratia, Inducitur,eadem ratione coleritaretur uetus, cu noua de uctus sint eiusdespeciei, de actiuuatis, dc naturae , ncc ra
uo reddi pol, quare una potius manem debeat
112쪽
debeat quam altera, reiicienda haee est solu tio. Verius dicendum ergo est,quod nunquam mouebitur medium motibus contrariis, scd uno tantum a potentiori agente. uerbi fratia ', a calido, alterum
uero,scilicet, frigidum , si calidum sit intra suam sphqram,reaget in calidum per frigiditatem illam in medio relictam, non secus ac si ipsum met eam ibi produxisset: imo uero, manente medio in quiete, utcunque agens poterit in alterum P ere, ut si esset unum calidum, ut 8. dctetum frigidum , ut 8. nam med inmprope calidum esset calidius, δή prope stii duni esset frigidus, de in puncto aeque istanti esset aeque calidum,ac frigidum, ut quatuor, & agentia in se inuicem age
Ad quartum respondent Marsit. Alb. Sax.de alii,quod re passum reducit secessante repati one ad pristinum gradum a se, si cu t calcfacta aqua ad frigiditate. Aliter etiam pol cst dici, quod cum tota
agens repatitur, tunc no producitur essectus similis in illo gradu, in quo erat agrain principio , nec agens a se reducitur ad pristinum gi auum : sed si reducitur , ab extrinseco reducitur, cum uero repatitur secundum partes, tunc cessante
repassione reducitur ab aliis partibus, Sse contingit simile pioducere, di aeque intensium, cum passum non ita reagit, ut in totum reagat, sed si na per manent partes agentis aliquae in suo gradu, quae non repatientes possum gradum similem inducere. Ad ultimum respondetur, quod non est simile de motu locali, dc est cratione, eo, quod resistentia motus localis non est activa: non enim reagit frauitas. l. leuitas in agens. At resistentia in alietatione est activa , scilicet qualitas contraria . Deinde similitudo in eo esset, si
moucretur res una , N altera motu contrario ci occurreret, tunc cilci actio quaedam, S reactio,cum mobile sortius alterum reageret retrocedere,dc ipsum quoque cx parte retardaretur.
Atque istasiissiciant de hac materia dis
scillima, per haec enim poterit studio sus audii ur multa indagate , &scripta Philosophorum perlustrare, δέ omnia a
CAPUT OCTAVUM. Quomodo autem potes hoc accidere. Tex. I 6. HActenus quid agere, di pati sint,
quae agere, di pati dicantur, & qua
ex caura, tractauit nunc modum in
particulari, quomodo action passio fiat exponere aggreditur, ac primum Antiquorum sententias enarrat,atque impugnat,postea uerum actionis,ac passonis modum aperit. Proponit igitur medium praedictum rursus particularius explicandum, nam
dixerat actionem. N passionem fieri per medium similitudinis.ac dissimilitudinis
nunc qualiter hoc fiat examinat. Ac circa actionis modum primam sententiam ponit, quae in Empedoclis. Hic enim costituebat omnia corpora porosa plenaque finibus di vacuitatibus patuis: sicque existimabat fieri actionem, S passionem. quod ultimum faciens. N principale, id est, proximum , ac immediatum agens ingrediebatur , per poros alterius corporis passi.Imaginabatur cnim, cum applicatui lignum igni,quod ignis,qui liῖnum tangit, qualiun ad aliquot partes, secundum quas est actus, ingredietur per
illos ligni poros, eo'; replet, sicque lignu
patitur, ignis uero agit. Cum autem duo corpora conueniebat talia, ut pori utrorumq; ciliant coni mensurati, ita, ut alicium pCr alterius poros.
se possct pcnetrare,sicut uinum de aqua tunc mixtionem fieri dicebat.
Cum uero unum erat alteri tantum c5
mensuratum, ut ignis, qui potest lignum ingredi,sed non E contia, tunc erat sola actio.& passio.
Haec autem non im omnibus corporibus, sed in mixtis ponebat elemeta enunsecundum ipsum, non agunt, S patiuntur,sed solum miscentur inter se.
Addit Arist. quod non solum actiones has alterativas sita ponebat fieri Empedocles, sed etiam sensationes , ct quia hae- fiunt per medici positum inter obiectu . dc potentia,ῖ quod oportet ucnire actionem δε corporum partes usque ad potentia ob id dicebat, quod tale natalium
Intentio Atis quis fiat actio. dc passiordi primo de aliota rhilois-ε horum. opinionibus I. sententia eirea modum. actionis, Empedo.
113쪽
In Lib. I. de Generationcio Corru
debet esse trasparens: quod fiet. cum cor Democritus enim per id, quod secun- Nota. pus habet poros densos, id est, multos, ac dum naturam .dc sensum est puta, motu, frequentiores,di ordinatos, id est, secun- venit ad id, quod ignotu sensui est, puta dum rectu positos ab obieno usq; ad po vacuum. Dixitque oportere esse vacuum tentiam:cu enim non recto tramite pro quia aliter non posset motus consistere, 'cedunt, no potest permeare corpus usq; dc via haec bona suit. quia sensum non de ad potentiam: haec igitur duo corpus la- reliquit. ciunt transparens,& quo magis illa sunt, At alii opposito modo . per id, quod eorpus est trasparentius; sicque Empedo ignotum est secundum sensum. negaue- Nota Leses philosophabatur. runt res sensui notas. Hi enim dicebant
non esse vacuum, Se per hoc.quod ignotum est. negaucrunt duo, dc motum esse, quia credebat, non posse esse absque uacuo: negauerunt etiam multitudinem .di
dere ration .ac omnes saluare motu ,. non pol Criint esse Di Dra N Q
Via autem maxime Ode omnibus .i Tex. II
dc mutationes: quod non fecit Empedocles, ut dicetur inserius.
Dicit autem, quod isti posuerunt prinatum,quod est secundum natu iam , id
,ut Philop. ponit, no negauit natura
Ie principiu, ted illud posuit, scilicet, esse
motum,& mutatione. Vel possumus,aliter etia exponere: quod posuit atomos, quae naturaliter erat indivisibilia corpora nec in iis in natura minus poterat eo se ob id principium tale corpus posuit,tamen melior est expositio Philop. Aduerte, quod dicit Uno sermone ac si dicat. Per positionem unam ct cadem principiorum omnia saluabant, omniu-que rationem reddebant,ut superius expositu est diuersis enim atomoru habitudinibus diuersi sequebantur effectus.
Quidam enim Antiquorum Uue nati sunt.
non poterunt esse plura sic nec erit actio, nec passo.
Hoc autem nihil disserare. Tex. 3 8.
PROPON3T quanda veram responsionem,quam impugnabat Parmenides Ueritas est,q) possunt esse inulta δε diuisa absque uacuo intermedio, sed solo tactu: quod de iacto modo est distinguunt
enim corpora tactu , eo quod cxtrema non sunt unum actu . Hoc non recipiebat Parmen. scd dice- Riticii.bat, quod adhuc oportet vacuit ponere'. Palmen. nam multa hac via facere non dissert ab propporco, quod est, multa faccre per uacuu. Pe ' η ς ti enim poterit. Ens.I. est undiq; diuisum. pota 'n. l. no. Si undiq; est diuisum, tuc nihil erit: tercedere erit enim totum tacuum. Si autem ens. ocuum, de mundus secundum has partes est diuisus, non sccundum illas: tunc videtur fictum: quia quare potius secundum has, non secundum alias part s. Praeterea,quare tantum fuit diuisumδε
3 senten Aliqui tertiam sententiam hic poni dido .au,' cunt, puta, quod non lut actio. nec passio, non ante illum terminii,& similiter quanis ris cum non sit motus: quod di xit Parmeni- re mundus est tantus, dc non maior,cum menidis. des: de sic apud hune non est opus quaere sure sit vacuum adhuc ulterius,si est Qre, quomodo fiat actio . natus. Et quan uis ilia expositio congrua sit.&
bona,mastis placet expositio stilop.quq Amplius similiter est necessarium.
talis est: Cum dixisset superius Arin D mocritum posuisse principium secundu ulterius arguebat Parmenides, quod
nai uram addit modo quoidam alios no secundum Istum modum , quo res mul
114쪽
tum : quia quantu cuinq; res diuisae solo tactu sint, cum non relinquatur locus, st. non sit plenus videtur, quod non siit inotus: non enim corporum penetratio esse potest. Iste est sensus loci nutus. Concludit Arist. quod illi tali ratione concludubant omnia esse unum ens im- tu,' pii mobile ac infinitum: si enim finitum eomen. de set, ultra ipsum cssct uacuum: quod cum iidem ra non sit,oportet: ipsum ens , dc mundum x .m infinitum esse, in quo propter rationcm sensum derelinquerunt, sed non bene.
Amplius autem in rationibus qui
I ple he Nos reprehendit tanquam sensui repu-so Par. gnantes: Dicitque quod si latum hoc inde simi- Limonibus esset, non multum res erret,
in inlin quia in sens bilibus hoe est, talis opinio 'uelium similis est dementiae,imo demetia peior: sensum, quia nullus est ita demens. ut ignem putet aquam, sicut isti, sed solum in bonis apparentibus propter aliquam affuetudi. - i nem decipiunturm mala vere putant esse bona. Procedit hoc ex eo, quod uoluptate decipiuntur. l. aliqua assuetudine, qua illa bona competerunt,qus: no lunt. Hoc aute minus est, quam errare in illissensibilibus qui tam nota sunt etiam ipsis amentibus.
Leucippus autem existimauit ha
SENTENTIA MI cucippi cum senti, is ' tentia Parmedinis couenire in aliquo do Leueippi cet,in multis tamen differre, ipsamq; ex cu raim, plicat. Primo quidem I eucippus adhi- iv ab V0 Luit rationes: quibus cum sensu consen- differant. tiret, ac quae sensibus consonarent: putar. Drra per quas nec monis, nec mutatio post et auferri in hoc cum apparetibus, de sensibilibus conuenit,dum is a non rimat. . Conue In alio tamen cum his, qui unum po- iς xi nunt ensAouenit:puta, quia assi. inat, si- non esset vacuum, non esse motus: assir .mat etiam,quod vacuum no est ens, necentis pars δε sic nec cum ante computatur. solidis enim , dc plenum solii est ens.
At iterum disicit in hoc alio, quod i
stimat talia plena de entia esse plura distincta inter se.numero insinita, parulta tae indivisibilia. simulque esse vacuum asfirmat per quod talia plena seruntur. Exliis patet opinio Leucippi circa m lationes: atomorum enim S horum cor i Tl 'pulculorum congregationem uacuo ge ptionis anerationem ipsorum vero separatione Miois, dedit lutioncmq; corruptionem, ocat ta p i i vi ctum vero horum, actione, & pallionei μμ ρο& sic per eundem modum omnia saluat. At ne exiistimaret quis talia corpuscula. eum se tangunt, unum cisci; addit Ari- etsi se ia- sto.quod non ob id unum sunt, quanias ganxn se lagant. Reddit rationem Philop.quia, ςaς - - inquit, Leucippus non posuit verum tactum , quia mediabat semper vacuum , sed vocabat tactum , cum valde proxima
Ulterius addit, qu bd ista corpuscula Mod a composita, de circumplicata generant,id tallum est ordinem positione posita faciunt pas Leucip.
siones se talis ordinatio alteratio erat.
Omnium igitur motum distincte ratio per haec principia traditur a Leucippo,de
Ex uno autem fecundum ueritatem non utique. Tex. 6 I.
Disserat congregatione corpusculo u3 at rum generationem, dissolutione corru mi non ptionem fieri: tactu vero actionem tame fiunt ununon fieri ob id unum : Nunc explicat, q, 2 - μ
no fiat unum uere ex atomis, sed solum, per accidens, dc secundum congrcgatione. Existimabat igitur Leucippus imposisibile. dc qi cx vere uno puta ox atomo , fierent mulia,cu sit indivisibilem uacuo cares,dc etiam quod ex u re multis, puta atomis fieret per se unum eo, quod uacuo distarent: unitatem igitur per se, ac multitudinem in his constituit.
Post haec opinione Leucippi cum Em- Comparapedoes coparat,dicitque, quod siςux Lm t hue i=ν
pedoc. ponebat alteratione, seu actione di Empe. fieri per meatus, dc poros, ita Leucippus omnem mutatione ponit: uniuersalius ergo procellit I.cucippus;nam Empedo. ad actione sola costituit illas vacuitates: lite ad generatione, corruptione, de alias mutauoucs.etiam ad augmentationes ru
115쪽
In I b. I.de Generatioris Corrv.
sebat enim arrumentatio, cum noua inuant corpuscula in aliud corpus. Philop.dicit,quod Empedocles no posuit poros vacuos,sed aere plenos,qui cederet intranti corpori:at Democritus, di Leucippus vacuos posuerunt.
Dia autem O Empedoclem necesse est. Tex. 62.
λεduei ε Reducit opi nionem Fmpedoclis de a- opinio ctione, S paisone ad opinionem Leuis Empςd- cippi. idq; ostedit. Nam Empedoclo de- Leuesb. bet sate i ς sita quasdam partes solidas, der' indiuisa non habentes in catos, S poros:
aliter enim si ubiq; porus esset,l tu corpus esset Porus,totumque uacuum sunt ergo ista corpuscula se tangentia,& interea mediant rori:quod idem dixit Leueippus. Coueniunt igitur uterque in modo
actionis, de passionis , scilicet per ingrcsi
Modi igitur decundum quos haec
Epilogat di comparat modos, quibus Coparat actio,& passo fiunt,iuxta Leucippum,&mod Q Enipedoclem: qui duo sunt, sic per mea -
. aio e tus,ut ponit Empedoc.dc peruacuum, ut hat secun Democri. Hos autem modos comparat, dum seu ex quorundam enim positione cosesium
. h. i. ' S manis ino apparo, quod seqiuiut. id
di ps ii' est,consonant principiis, que sequuntur, Leucip . aliis uero non hoc accidit.
Pum. Ex positione enim Democriti ponetis illa in diuisibilia corpuscula, figura diffetentia ex quibus omnia corpora componuntur,&4n quae resoluuntur ultimo, facile liquet, quomodo generatio, corruinptio, reliquaque sequamur. At ex opinione Empedoclis life omnia non ita liquent. Generatio mim, de corruptio mixtotum facile intelligit ex congregatione.l.dissolutione clcmentorum, at ipsorum clemetorum generatio non constat; quia, secundum ipsum, ele- . mento non habent principia, quomodo ergo ipsa corpulentia , de magnitudo congregata generetur l. dissoluatur non
potest secundum dicta Empedoclis reddi ratio. N cc enun ignia , nec aliorum ullum elementorum princ pium habet, sicut posuit Democri .dc Plato : hic enim supelficies esse elementorum principia posuit, ille vero atomos, ct in diuisibilia
Imo nec est manifestum in doctrina Empedoclis, quomodo fiat alteratio, nahic solum accidentia posuit in clementis ab ipsisque in sera tabilia , Fc clementa
intra smutabilia inter se posuit, ex qui- . abus sequitur,alterationem esse non ponse,ut diximus supra textum primum.Democritus uero in uariatione situs, dc ordinis atomorum alteratione facile colim
Tantum enim dissert, ut non eodem
modo. Tex. 63. PLATON is cum I eucippi opinione cibis
sententiam cosert, uterque enim omnia i iocorpora tam miXta, quam quq elementa Lericini dicuntur . ex indiuili bilibus compone- α Puto. bat. Sed erat inter eos triplex discrimen.
Plinio: nam Plato indivisibiles supcifi- i r 1 acies ponebat: at Leucippus indivisibilia
corpora. . Secundo . Leucippus corpora
suaeque componebat ex infinitis atomis avrii. ingulis habentibus figuras distinctas , dc sic posuit figuras infinitas, at Plato finitas posuit figuras, dc principia Conuenerunt tamen,quod uterque posuit indiuisibilia figulata an numero, di multitudine diiserebant. Et nota secundum Philoponum hunc Nota raesse sensum huius loci,quanuis uideatur mire significare littera, quod singulae atomi figuras habeant infinitas, scnsus enim op positus cst, scilicet, quod solida ex infinitis diu crsarum figurarum atomis costat. Tertio disserunt in modo faciendi generationei nam I eucippus dieit per iactum atomorum sinitii cu uacuo fieri se nerationem; at Hato per sola superficie-ium tactum, qilia iacgabat cile uacuum. Statim excusat se ab impugnatione istarum opinionum, dicens , quod contra
sui et scies dictum cst libio 3. de ccito, simul enim contra solida indivisibilia, unde relinquatur modo speculatio in coue nientium, quae ex hac opinione sequumtiir.
116쪽
VI cutem parum egrecentes dici
mus. Tex. Gq. Resellit Qv A N v t s se uolle impugnare a tota Ia dea motum opinionem superius dixerit. --
θ' eusatione tacta dieit, quod digressione
& Deio quadam uti liceat.ut contra ea parum dierat . sputet. Et aduerte. quod quae dicit con- - A g- ita istam opinionem , sunt quae pertinet, ad hanc tractationem demutatione. Est Momoisi igitur primum argumentum cotra Leucippum tale, ut Philop; ponit. Nam sequeretur ex opinione ipsius,quod necessario atomi euent impassibiles: de ex hoc ulterius,* non possent agere: & ex hoc, quod nihil ex frigido calidum,& ex duro molle fieret, quod cst contra sensum. Prima sequela probat ur. quia nihil patitur nili per uacuum : aromi in se non habent vacuum: sed solidae sunt, ut ipsi fatemur: ergo non possunt pati. Proba tur sequela secunda: quia si non possunt pati hae .nec illae possunt agere,cuin desit id , in quod possunt agere: ex quo tertia sequela nota est. Secundum hane cxpositionem illud uerbiim,Neq; cnim durum: tenetur illative,puta, Quare neque durum possibile est esse. Altera ex Haec expositio bona est, sed forsan est alia melior, es textui magis conueniens,' ' pula,quod inserat duo inconuenientia illata ex duobus dictis Leucippi Alterum in conueniens est. quod essent atomi impassibiles: alterum quod nihil esset essectivum, nec esset actio.
Prius probat ex uno ipsius dicto. qnod passio fit per uacunm; dc atomi non habent in se uacuum: posterius probat ex altero ipsius dicto. Noli ta attende,quod Leucippus. ut in se opi Leu- queti textu apparet, posuit quulitates in
Ophis. atomis quibuldam, ita tamen ut non poneret contrarius qualitates in aliis . lederedo,quod existinis bat,illas esse harum piluationem. l. distantiam. posuit enim calorem sed non frigiditatem positivam posuit duritiem,sed no mollitiem potuit glauitatem , sed non leuitatem, sed haererant illae aliae secundum quod minus.l.
- - - aliter inter se habent atomi.
u.ιν ' Ex hoc igit arguit Aristotel.* non dig. f. actio, c atomua efficiu quia deest con
trarium,Sc enarrat duo,id est, non est stigidum, nee durum, secundum ipsam rat act. o inter contraria est.
Aduertedum autem, quod durum positum est pro exemplo : nam non nega uit durum esse Leucippus, sed molle. Et nota expositionem nostram,cui textus se Nata.
Qua uis hoc incoueuiens sit. Tex. 6 s.
tia hoc secudum dictum Leucippi, quod
proximo textu exponebamus.tale est: nib' 'unum contrarium in natura no est absq; P . . o. altero existente:si ergo figurae quaedam, motu cis scilicet rotundae atomi calidae sunt, portet prosecto in aliis figuris,& atomis frigiditatem inesse,& simul sunt, di oportet alia coplere cotraria,puta, cum grauitate leuitate ponere, dc cum duritie mollitie. Et nota sensum . Dicit enim, quod, si quia ponitur calor,oportet frigiditatem ponerm etiam cum ponatur durities, &grauitas, oportebit haru cotrarias qualitates scilicet mollitie, de leuitatem dare.
sed tamen grauius fecundum excessum. Tex. 96.
T s a x x v M argumentum facit con ' , Ate retra tertium dictu in Democri. Dicebat actionea hic atomos alias grauiores esse aliis. Ex tomoruboc arguit, dc redncit ad contradictio. 'nia, in nem Si datur excessus in uno contrario, puta in grauitate, dabitur etiam in alio. puta in caliditate eritq; una calidior altera. Ulterius ergo una agit in alteram nec crit impali bilis, quia impollibile, cst. quin magis calidum non agat in minuet calidum intensum enim dc sortius agit iii debilius eiusdem rationis.
EivsDEM rationis est hoc argumenis tum ob id non tanquam nouum comput Etur. Dicit ergo, quod si durum est,simili ratione molle erit quod si mollis est atomus, prosecto pallibilis erit . Hoc e nim est molle ipsum, quod facile patituriataeque cedit agenu, diuidenti.
117쪽
In Lib. I. is Generariene, es Corradi. Sed tamen inconueniens est , s nihil
QvARTuM argumentum facit, quod latius extendit Philop. plures partes ad-
pallisi d i dens argumento. nos tamen, quae Atast. uisione, dicit, exponemus.
seu enu- Argumentum igitur est : Istis atomis ς - Q l insunt qualitates praeter ipsarum figit
rasa non Si non: inco ueniens uidciui esse.Cuius rationem dat Philop. quia tunc nec composita cx ii sis haberent qualia tes: quod in contia sensum : nam quod non i st qualu, non facit quale. Si ucio insum qualitatcs: tunc. l. singulis singula, id est . uni atomo non inest nisi una quatrias, ut frigiditas, alteri altera, ut durities , ct sic de aliis: uel uon ita Dd uni plui cs,ita, ut una insit, di possint aliae in esic, ut sic sit calida ut possit altera incise si non, nisi una, tune essent singulae naturae diu duae, cum una non sit in potentia ad alici ius qualitatem: N sie non solum figura. sed etiam natura dii serret, nullaque ciliat actio.
Quod ii plures instat uni,sequitur,noetit atomus indivisibilis . quia oportet dare partem , in qua una sit qualitas, Npartzm, In qua recipiatur altera : vi si ex calida fit frigida , aliquid erit secundum uod sit calida , aliquid secundum quod i frigida sutura: sic etiam de aliis accideu tibus: his autem notandu quod no oporea' seri, a tet hoc in tolligere de parte integrante: Aristotel nam notum cit, quod secundum ide qScrat calidum, potest post ea cilc frigidia: sed loquitur de principio: ut sit sensus, Debet habere aliquid secudum quod ei actu,& aliquid siccnndum quod cit pote-tia,puta materiam, di formam l. acium , di potentiam:& iam atomus erit coinposita,nec erit principium.
Tamen mihi magis placet, quod intelligat de pat te integranici, ut sit sensus, lex calido fit frigidum, debet esse diuisibile, ct plures habere parto , ut secundum unani sit sub termino a quo , siccundum aliam sub termino ad quem alitei non esset motus. N Ita loquitur lib. o. physic. text. 9 nam loquitur de calefactione, de alterat Ione nota, quae cit secundum extensioncm nam quae fit iucundum intensionem non est ita nota. ut declarauimus in expositione illius textus libri sexti.
Dupti l ci TER ponit hoc locum idε inco-rhilop. niihi tamen magis placet exposi- uenies intio Averrois,ut reducat ad idem in cou mens Platonem, qui potuit superficies in quod diuisibiles esse principia . S Democritii, fuit illa- qui posuit corpora S atomos. in eo nu Dicit igitur, quod eodem modo sequi uς MDtur, non habere qualitates illas superficies,nec tae quales,scut dicebat in praecedenti textu de atomis. Et hoc ostendit: quia talo non possunt fieri ratae l. dens et habere alia qualitatem in se, nisi ponatur vacuit intra casa.intra atomos: quod tamen negabat uterque.
Vel si magis placui, i ista uerba Neq; Nota ei in
enim rariora Se j respodeant Vltimis an ea expositecedentis textus, in quibus conclusit,no tic nemulo tum no habere illas qualitates, quas di ς. xerat,de passiones puta infrigidare. A calefieri: sed nee alias: S has modo exprimit,& hoc mihi contor inius uidetur.
in tu Tu M argumentum sacit contra 1 Algu. dictum Democritum. Diceba' cnim ista contradicol pustula esse parua, dc propter parui- GV tatem esse indivisibilia Contra hoc facit ingeniosum argumentum,in quo Oitcn Gypi. dii deceptioncm Democliti Magnum.& quix, M'paritum eiusdem sunt gcneris, S utruque qualitatem sequitur: ergo si paruis meliesse omnino idiuisibile, etiam in erit magnis. Diuidi enim, dc non diuidi, quant, talis sunt,
ut ostedat autem fallaciam distin Duit oubii iis
indivisibile duplex. Alicru, quod dissici' iei siciis cile diuidi potest:alierlim, quod nullat iur in L nus potest. Dicit igitur, quod rationa- uisibi:
biliter dicitur , parua esse indivisibilia, quia dissicilius diuidi possunt: magna
aut citi facile diuiduntur, cum multis os-scndant,id est .ex multis consimi, di mul
118쪽
At dicere parua esse omnino indiuisibilia hoc est praeter rationes errauit ergo Democritus ex dissicultate collisens impossibilitatem sic enim non esset ratio, quare parua potius quam magna essent
indiuitii bilia. amplius autem utrum una omnium. Tex. TI. Amplius autem differentia natura. Tex. 72.
vel de sεpTiMvu facit argumentum , quod
d actio si non est argumentum principale, scd de ς' ducens ad aliud in conueniens.Si tales naς ψ turae essent diuersae, sequeretur, quod si se tangerent, inuicemque approximataecissent, mutuo agerent, S paterentur qa est cotra Dcmocritum. Et hoc patet. quia cssent iam aliquo modo similes puta genere, specie uero dillimilcs inter talia autem acti O C st.
Olmplius autem quid en quod mouet I ex. Ti.
Si a se ergo oportet distinguere partem
motam,ti partem mouente,tuncq; erutdiuisibiles singuli uel si nodistinguatur
tales partes.eidem S secudum idem inerui cotrarias,scilicet, moueri, dc mouere. Nola Nota quod hoc non solum procedere potest de parte ingregante. sed etiam de materia,N forma na Democritus Litruq, negabat, quia atomos ponebat Ieru prima principia... Arru. sFWvΜ facit argumentum. Illae ato- ea natu- mi d. differunt tu natura,& essentialiter, xomo siem apud nos ignis. N aqua uel no disse runt. nisi numero suntq; eiusdem species, sicut diuersae partes aquae.Si des hoc post crius . tunc oportet dare causam, quae diuisit & secuit has atomos, cum ex sua natura sint unum qua causam no assignat Democritus. Ulterius sequeretur, quod cum iteruconueniunt,& cogrcgatur fierent unum sicut ex multis particulis aquε,una fieret aqua; quod tamen negabat Democritus. Si uero des prius nunc sequitur, quod sint inaequales i.disserant,& singulae par ticulae & atomi habeant suas naturas prqter figuras iam ergo secundum talcs naturas erunt principia, non autem secundum figuras, cum absq; his disserentiam habeant Argumentum est optimum.
Verba lixe continuanda sunt eum prς obiectio' cedentibus, Posset enim quis dicere. qir contra ricontraria possunt eidem inesse, & moue R LR ri, di mouere, sed uni quidem subiecto, sed potentia no uni sed secundum aliussidi aliud ut animali inest motus a se. Ad hoe respondet, quod argumentu solutio. cocludit, quod uni contraria inerunt,no solum uni. quia est una materia & subiectum : sed quia potentia , di principium idem: nam secundum Democritum, est atomus est corpus simpliciter indivisibile, & simplex non ex alio constans principio,nec in aliud principium resolubile uni ergo secundum idem prorsus subi cium di rationem contraria inerunt , si se movet. Hoc discus limus supra in qua
y. Plinei Septimum principale argumentum pale ex facit. Cum congregantur atomi l. a se ita usi mo
' ab alio mouet ut Si ab alto,iam sunt passibiles secundum se, cbtra ULMOciatu.
Mihi placet expositio Philop in hoc lo
co.Dicit enim, quod Arita acit a gumen fedoete. tum contra Empedoclem. Hic enim dixit s. inoidi
passionem cis e per susceptione intra eo ne tep IOs posuit tamen poros non uacuos.sed ἔ '
Dicit erro Aristo quod illis pon ut passones geri per susceptione intra po ros, qui tamen pleni sunt. supcissuum est
tales poros poncrc quia Etiam illis rumotis.& toto cxistente continuo adhuc posset pallio fieri. Nain siicut cxpcllit coi pus inclusum in poro. posset expellere parte rei, ει continui, praesertim cum continuuest etiam facile cedens. Et hoc pol cst esse Octauum argumentum principale.
119쪽
In Lab. I. e Generarione , se Corru
Amplius autem quomodo conti it.
Tex. 76. Prosequitur impugnare Empedocle,
de sacit nonum argumentum , quo Pro bat, non posse nos uidere dc prospicere illo modo quem assignabat ipse: de est argumentum. S uisio fit illo modo. tunc. stadii ut suales transeunt per tactus. I perna catus, dc Poros: uocat tactus paries solidas. Non per tactus . ut notum est: quia
superflui citcnt pori. No etiam per meatus quia hi secundum Empedoclem sunt pleni corpore'.quod si per tale corpus posiunt pcnci rare, possunt in tam per totum soliduin penctrare. S sic supelitui ellent poti . Nec Poicit dici, id cessit corpus inclusum quia cadem ratione posset cedererais solida. Excludit duas rcsponsiones. Altera est Dici posset, quod porus est uacuum, non tamen separatum, sed habens corpus ex neces litatu Δ per hoc transit radius. Contra hoc arguit quia pono, quod repleatur corpore,ut re vera cst repletus acre,tunc non pollet esse uitio,quia se penetraret cit illo radius , S sic pollet eaderatione eine abs i poro uisio nec potest negat i, quin uitio fiat per acrem semper
At tela est, quod illi pori sint vacui ta
parui, ut non capiant aliud corpus, nisi radium. Hoc excludit: quia absq; ratione dicitur esse tam paritum uacuum, ut nocapiat corpus . Primo quia qua ratione datur parulim,dabitur magnus: quia magnum, di paruum non mutant naturam uacili. Praeterea secundo:quia re uera non est aliud uacuum,quam spatium,di prosundum corporis internum .v. g. acuum inter latera ita sis non est.aliua . quam ipsa profunditas a tu .e cxistentis in uace.Si ergo oporteret vacui a ponere, illud corpori aequale oportebat ponere: nullo igitur modo pol si e uitio neri. si perfluitq; est mea ius A poros pro uisione collocare
Omnino aYtem meatus facere superst m.
Vltima . de ingeniosa ratione has in uniuersum confutat sentcntias, qua pro bat, quod per tactum tum fiat actio. Argumentum est . Agens t. agit tactu l. non . Si sie ergo frustra sunt pori, S ineatus.Si non ergo quan uis per poros iugrediatur, non ago: quia ingredi no est agere.sed applicari, ut agat Necessario igitur fatendum cst secundum tactum agere esse. Ic pati poros ergo ponere ad hoc, aut salsum est, aut uanuiri.& inutile. Dices. Non posset agens agere, nisi se coniungo ct cum partibus palli di ad hoc sunt necessarii pori. Excluditur lio e quia sat est. iod passum sit undiq; diuili bile . ut possit tangi
non sunt ergo pori necessbrii. Haec sunt,que Alistotcles contra Antiquos dicit quae quia par una nunc t inporis utillia sunt.brcuiter inposuimus. contenti cu in ipsa clara, ct facili textus opositione.
CAPUT NONUM. Quo autem modo insit generare. Tex. 77.RFiecta Antiquorum sententia suu
nunc modum proponit modus autem in hoc consistit. Primo enim id agit. quod est actu. seeud una id. quod actu est id uero patititur, quod est potentia tale
secundum quod est potentia modus aut est per tactum .l. immediatum ipsius aeteris, dc patientis. l. mediatum, ut dcclarabitur
Proponit igitur distinctione. aliud esse ens actu, aliud potetia. Quae diuisio est intelligenda secundit in eandem formam nempe aliud est calidum actu. aliud calidum potentia .aliud actu frigidum,aliud potentia frigidum. Proponit etiam . quod est potetia tale natum esse pati id est. est subicctu in pascsioni aptum. Explicat aute, quomodo sit aptum pati. puta, cundum te totum, ac si dicat. Quod est tale potentia secudum se totum aptum est pati, de non ut Antiqui volebant secundum una in parte pati secundum aliam non. Qua uis uerit in sit. quod quo magi sa. minus est in pozentia, eo magi su minus
120쪽
tale pati si aptum . & ex hac parte uidebitur
Plu - l mi esse meatus, si quis uocet meatus partes pili. magis pallibil , quales sunt uenae protesta intra terram .ex quibus fiunt metalla, tam e he no sunt proprie dicedae meatus. No ta eit Attende autem, quod ista uerba sunt iaetae legenda cum suspencone, ut vult Philo. Ax ' ς est enim consequentia conditionalis, ex nem. qua insertur in textu sequenti, continusinon pati a se,ut exponetur.
At quan uis ista expositio bona sit ta- Alia ex men subtilius, & sotlan accommodatius poteli aliter exponi, ut uelit Ari s . primo , ' constituere hoc, quod paslso non fit eo. quod aliquid secundum unum patiatur, puta secundum poros, secundum alterum non patiatur, puta secundum solidas partes. sed secundum se totum patiatur aliquid,Hoc aute probat, quia sicut aliquid est actu totum . ut agat, ita est aliquid totum .ut patiatur, scilicet, quod est tale potentia.dc quo magis potentia,co magis erit pastilium . Sccundum hac expositionem illud Autem 1 non continuatiue, sed illative intelligi debet. Subdit statim cum dixit Iet aliquid ma-: Mois pati. quo magis eii potentia, quod
cilia a te in LX hac parte meatus minus uidetur esse,
dictio im id est, meatus no sunt ad actione, seu pas' in .d sionem necessarii, sed ad sacilitatcm pasie poneri sioni, Quod exemplo comprobat, cumcli eiu n'. enim fodiuntur metalla, apparent protesta venae continuae. uix, quibus facilior extitit pallio circa illas terrae partes.
Nihil . x x Duo alia circa passuum asserta adiunii riuum git. Alterum cst,quod continuum, quod
di omni vocat connatum ad excludendum contino simi- guum; non patitur a se,idest, nihil agitiς' in sibi coiinuum. hoc autem de cotinuo non solum in quantitare intelligi debet. sed etiam in qualitate, ob id dixit Connatum,na una potest pars cor inua in quatitate alterare alteram , ut notum est; sed ubi non non,si eiusdem sit rationis utraque. est tactus Alterum est: Vbi non est tactus activi,
uxu , α & passui, non est actio . passo: est igitur
tibi Ea' necessarius tactu Limnacdiatus, ut ignis actio. tangat lignum.l. mediatus, ut tangat, id
quod tangit i gnum:est igitur tactus, sine quo pallio non est.& per quem passio
est, cum ponitur activum, de passivum ;illud est actu,hoc uero potcntia.
Vimare autem tum pati, tum au tem non. Tex. 79.
Cum dixisset. passum non sic esse, ut Ex sentει partim pata, partam non pati pollit; sed ita alio- sicut totum cst in potentia. se totum p a xv viti posuit, nunc cum hoc dictu sit e licat, i in cuius opinionis sit illud dictum asserere, non pati docetque,quod omno, qui cx'nragnitu- poste. dinibus indivisibilibus corpus coroniit, illud sat sta tenentur,ut corpus tum pali, tum non pati pollit, quia secundum partes illas indiuili biles pati non poterit, ut dictum est.
Imo nec erit tale corpus continuum.
non enim indivisibile additum indiuisibili continuum facit, cum nec maius faciat nec ci postit copulari.
Siatini addit, quod si ista opinio falsa Ea mnxi est .dc omne corpus ac maῆnitudo cst di- ζ i ta Ei
uisibili suunc proiecto nihil refert,nec est bat mitin eccistarium ad actione in diceic,quod ta oporteretes partes divisae sint δε se lagant per fo- P049 . Iros. l.dicere non esse actu diuisas,sed diuisibiles, ut iam dictum est. pustula Ut enim ipsi coponentes ex tactibus, id poneae. est, indivisibilibus continuum, dicunt,licet no sit actu diuisum, posse tame actu diuisum esse: ita ctiam nos dicemus, qui ex diuisibilibus componimus continua. No enim opus est actu partes diuisas esse ad actionem sat est;est ut continuu diuidi possitn postea actu diuidatur in pospoisibili enim non sequitur impostibile.
Omnino autem hoc generari modo. Impugnat ultimo hanc sententiam du- ἶ 'plici argumcnto. Sententia est, quod pa tuam tiatur res per poros, in quibus agCn1 in- si irin ingrediens u clut scinditur Minditq; ipsum qpastum. Argumetum primum Lit,quod Tio heri . ex hac sentcntia sequitur, quod non sit neeem
alteratio, nihilq; alterctur. rios costi
Et istud est contra Platonem,qui dicebat corpus continuum csse ex indivisi' ii bilibus, tamen per passioncm diuidi. Nota.