장음표시 사용
121쪽
In Lib. I. de generatione,ὐ Corru'
sequela ostenditur in sequenti textu, pu
Videmus enim idem corpus. X. 8o. . ., es L pς ientia probatur, quia idem eor
e,perien plis continuum manens aliquando hu tia eos naidum, aliquando aridum .siccumq; contollere .l spicitur. in quo constat, nullam diuisiore atio' nem esse iactana contra Platonem. imo nullam atomorum transmutatione . nec versiqnem cotra Democritum .cum sub eadem maneat figura. No ergo alteratio
fit in illo modo. nec necessaria est diuisio: Vel si illo modo fit .sequitur. illum durunon esse ait cratum: quod est fallum. Coguntur ergo isti alterationem auferre. negantes alterationem hanc: quae tamen posita destruit ipsorum sententias, ut notum est. xesi ei tui Noe potest dicere Democritus , quod Ob.ectio apparent atomi durae de occultantur hupro Pe' midς. nam totum profecto erat ante hu-
- midum ut patet in aqua. de totu postea durum v congelationem. Attende, iste particulae uocant in diuisibilia molibu, di quatitatib. i. quantitates indivisibiles.
Amplius autem neque augment tioncm. Tex. 8 I.
. Probae Allierum argumentum est, quod ista,Eii Σὸ sententia etiam auscrt augmentatione. Mi ou diminutionem. Probat, hoc enim est velum in augmentatione, quod totum augetur,& quslibet pals ipsius, si igi ut non aliter fit , quam appositis quibus la
patribus, ut iiii dicunt pro lecto totu nomutatum erit,iacc auctum.
Explicat autem non solum anserti augmentationein, quae fit aliquo extrinseco accedente,& imposito, quod fit in viventibus sed cum augetur aliquid , quia secundum se mutatur, ut cum fit ex aqua aer, ut dicit Philop.l potius cum aliquid
fit maius per refactionem, non accedente extrinseco.
Egi Ioetus Tandem epilogat. ductum esse . quid
agere, bc pati,di secundum ueram opinionein,& secundum alios, qui aliter dic bat sed non contingebat ita esse dita eratro isibilis talis osinio QUAESTIO XVI.
An indivisibile pMyt alterari .
Diis cultas haec insurgit ex tex. 64.
libue,ta alterari non polle. Attede intellie
autem, quod non est sermo de indivisibi liu qλlibus immaterialibusq; substantiis. has enim alterari non polle, certum cst, loquendo de hac sensibili alteratione Sed disputatio est de indivisibilibus habentibus politionem, qualia simi lineae, puncta ,superficies. Videntur autem huiusmodi indiuisi. 3. Argum. bilia posse alterari. Primo, illud potest alterari, quod est per se susceptiuum qualitatum sensibili uiri, at huiusmodi, puta put ficies sunt susceptiuae per se qualitatu sensibilium sunt ergo alterabiles. nsequentia est nota cum maiori, minor probatur. Calores sunt qualitates sensibiles at hi in corporum superficie solum sunt. quod patet ex Aristot. S. Moa.ca. I. ubi dicit super Reiem, secundum se esse albam; corpus enim album est per superficiem.& libr. de sensu. cap. 3. dicit, col rem csse in cxircinitate,id est,superscie. Sunt igitur su perficies alterabiles secun-dnm calorcni: quod si secundum colorem etiam erunt secundum primas qualitates: no enim fit alteratio in secundis,
Secundo. Actio de pallio secundum αAlist. non sunt per penui rationem ascritis in palla , nec per partium agentis ingressu in in meatus p ais; sed solum seci dum tactvrergo ibi primo erit achio, ubi est tactus Sed tactus duoru corporu noest nisi in superficie: ergo in ea sola erit actio,& pallio,sicque alterabitidi uisibile. Tertio. Agens prius ac magis asit in id, quod sibi est propinquius, quam re motius : sed supcificies passi est sibi propinquillima omnium partium passi: e go in eam prius: ac ni agis agit, ct cons quenter ipsa patitur. Quarto. Ex communi dicto perspectivorum,quod radii incidentes in aliquod punctum, ab codem pucto se te flectunt: ergoalli radii puta luminis. lxaloris I. auterius ii initis qualitatis in puncto recipia
latur, rSo punctum tale alteratur.
122쪽
Vtimo puncta, linea superficies, m uentur localiter saltem per accidens ad corporis motum ergo pari ratione alterabuntur salieni per accides, recipientq; qualitates in se. Ig: tur si separata essent. polIent per se alterari,quia partes quantitatiuae ob id separat et alterantur pe se: quia in composito per accidens alterabatur, recipiebantq; qualitates, quod si hoc etiam inerat indivisibilibus,utique separata possent alterari per se. Hςc sunt argumenta circa quaestionem. Vnu in tamen est argumentum aliud contra Arist quia videtur, quod non cocludat contra Dcna ocri tum. Hic enim n5
posuit atomos indivisibiles, ut plicta. sed
tanquam minima corpora naturalia. constat autem, quod huiusmodi indivisibi. lia nihil prohibet alterari. In hae dissicultate duplex est opinio Philosophorum. Altera est Pauli Uen. in summa cap. 24 qui docet, huiusmodi indivisibilia hab ntia positioncm non possemper se alterari: quia per se, & separata
non sunt capacia qualitatum,at per accidens , ut sunt in ipsb continuo corpore, possunt quidem alterari.& de facto alte
Altera est opinio Alberti Saxo.q. 7. &Marsilii. q. 2o.qui nullo modo indivisibilia poste alterari assicinant, praesertim uti ia. Rationes huius extra modii proinxea biplis traduntur: sed breuiter, ac dilucide sunt istae. Prima est; sequeretur, inquiunt, quod aliqua qualitas posset esse iiiiii a , de infinita timui: quod est tin- possibile Hoc deducitur, uno supposito: quod si piactum aliquo modo calefit .debet aliquem in se recipere calorem. Tucdetur talis calor. I est infiniih rentissus.l. non . sed finitam habens remi ilionem . Non pol dici, quod sit infinit E rentissus. quia sicut nulla est quantitas infinite parua, nullaque substalia infinite i inperfecta, ita cita nec ulla qualitas infinite remissa: quod si aliquam finitam habet remissioncm, ergo tanta, quanta ipsa est poterit esse in aliquo diuisibili subiecto , ut notum v idetur esse: sed si hoc ita esset, sequeretur quod esset infinita. Quod probo, supposito uno certissimo principio .Puta.dato aliquo calido uni scirnu i calor etrus medietatis superponeretur alteri, tunc talis pars esset in duplα calidior δε intensior. U. g. sit pedale uniformites calidum ut quatuor, si totu calorem unius medietatis superponeres alteri resultaret haec calida, ut octoin si superponeres tertiae parti esset triplo caudior, scilicet, ut duodecim di si quartae in quadruplom sic consequenter, unde fit. quod si in puncto poneretur, esset infinitus calor, quia uinceret quamcuque proportionem partium , quae proportionaliter procedendo sunt infinitae Ex hoc sumitur argumentum . Calor iste positus in hoc ex teso subiecto est im vis printus congregatus in puncto ergo in pun-- cto infinitus: est etgo finitusin infinitus ' 'limul calor. quod est impollibile: Nullo modo igit calor est in puncto, nec in indivisibili aliquo: ob id nec alterati po- tcst. Idem,quod de calore dico,dicitur de aliis alternatiuis qualitatibus Secundum argumentum est. Quod nul Liatio, lo modo potest agere. non potest aliqui
in se recipere qualitatem alter. at tua: at punctus non potest agere.etiam si haberet calorem intentistituum: non ergo potcst illam recipere, nec secundum illum alterari. Probatur minor: si ageret, aut esset in mediatum passum, aut in imm diatum: non in hoc, quia punctum non potest tangere primum. Quod ut iam non pollit in mediatum, sic ostenditur, supposito. quod quantum autertur de agentis extentione,tato minus remoth agit ut si tripedale agit per stadium. si aut erat pedale, in minus aget δε si magis aufertur adhuc tu minus cu igitur sit Oinnis oblatio facta in ipso
pucio. no poterit agere i distas ullo mo Attende hic unum, quod docet Alber nempe extensionem agetis esse causam, ut agat in distantiam quo extensum ina' gis. l. minus cst. eo magis in distas magis eausam, i. nainus ui remotum agi Dat intesione eur in divise causalia, ut intensius agat in distans ita, ut si sit pedale calidum agens per stadium si diminuat cxtensione. ita, ut qua- in s ad tum aufertur cxlcnsionis addatur in in- e. nde di tensione pam,quae restat.tunc talis aget in minus. S minus spatium , semper tamen intensius. quam ante agebat . Hoc
reputat probabile Marsilius, quan uis nomultum Probet. I citium
123쪽
In Lib. I. de Generatione,ct cormp.
Ratio. Tertium argumentum est, quia non contingit caleneri .stigin cri, aut alterari absque rarefactione condetasatione aliqua;hae autem indivisibilibus repugnat, non igitur alterabilia sunt. Quartum argumentum est.Si in pun-
cto salte per accidens inest calor aliquis, cum in quolibet continuo sint infinita puncta,crii prosecto in corpore infinito calor infinitus: quod est impossibile. Hee
x Coelu. Quid autem mihi in hac parte probasio, lineae bilius appareat,ostendam. Sit prima conti uita, clusio: Puncta ineae. superficies, si perses . Erit essent, alterari non possent. Hanc conclunon pos- sionem mihi persuadeo, non propter rast. alte tiones saetas. quae solui possitiit, sed ob alias rationes, quarum prima est ex natura qualitatum sensibilium : Hae enim per se insunt corpori, sicut simitas naso, quemadmodum igitur simitas non potest alteri inesse, quam naso. ita nec hae, nisi corpori. non ergo punctis, lineis, aut superficiebus abli radi is pol sunt competere.
Nota. Unde nota, quod sicut iste qualitates Qualitas non possunt consistere absq; aliquo grasic ee dii intensonis. ita nec absque aliquo grasne .li du corpulcntiae,& magnitudinis, quem quo gla nisi corpora habere non possunt. Sunt ou imε- enim qualitates diuisibiles, S materialesti ερ' ' multo magis ex sua natura pendentes a .liqu,'' corpore, quam forma a materia . Voco gradu tot corpus trinam dimenso neni. l. substan-Pulctiae, tiarn trina praeditam dimensione.
ς 'ς secundo: nihil potest altera ii, nis si in '' potentia passiua qualitatem recipi edi. secundum qua cst ait ratio,sed huriis M. iindiuisibilia non habent talem potontia, cum ista sit materiae.' coipolis, ergo alterari non possunt per se. ' Tertio est sententia Aristo. expressa. 6. Physc.tex. 87. ubi dicit .in diuisibilia hec non solum non motui locali, sed nec secundum formam id est, alteratione illo ueti possiem in hoc li. i. Gen. tex. 79. dicit. Si non omniquaque est corpus diuisibile,non omniauaque est pallibile, quia qua parte indivisibile est, pati non potest. Quarto. Si linea,punctu , disii perficies possent alterari, cu es teratio disponat ad formam substantiale, utique forma sub
statiae posset esse in tali indivisibili , q1 est impossibile non enim nisi in tr In adi
mcnsone consistit forma sic etiam qualitas,quae ipsius est comes,& dispositio. Nota hic, quod de corpore, dctrina dimensione aliud est dicendum , tali; p - enim alterari potest, imo de facto cxperimur in sanctis limo altaris Sacramento, ubi est quantitas sine panis substatia,
quae alteiatur dum instigi datur, di calefit, quod non csset, si repugnaret naturae
Secunda conclusio Talia indiuisibilia , conciperaccidedcias, ut in corpore sunt,allera- sio.
ri possunt in hoc mihi placet Paulus Vm Talia innetus Debes c nim recolere , quod diximus Phys c. 6. huiusmodi indivisibilia
non ei te realiter distincta a continuo: na tia alteia a parte rei unicum est corpus continuu tur.
puncti, lineis, supcisci iis, S partibus coiti possimn δε continuatum: Intellectus cst, qui diuidit ea, quae tamen actu Nota dein re unum lunt, sicut igitur in coit ore indux MIntellectus diuidit ista in corpore quali. quia albo l. calido. l. alii cras secto rotcst istiugua
diuiderein tunc consurgent indivisibilia tui aciis qualia , ct cum qualitate , totum ergo tinuo alteratur, dein toto continuo recipitur qualitas. Quod patet . ut enim cum totum m O-o Ratio. uetur, omnia ipsius rho uentur per acci- ita ctiam cum aheratur, quia par uidetur utriusque ratio. Praeterca sequeretur, quod non esset a. Ratio.
quale continuum. Quod probo: quia sipunctam huiuimodi indivisibilia non estent. non esset continuum quantum, ergo nisi ista essciat qualia, non cssci cominis una quale . Nec arzumenta opposita quicquam concludunt cotia hoc: si quid probant, potius probam primam nostra conclusionem . tam n ad ipsa respondetur , qua ex parte sunt contra istam sen
Ad pi imum oportet negare maxime ipsorum fundanae tum,quod falsum est,cio id argumentum nec primam concluso nein nostram probat . Fundamentum erat,quod calor.l. qualitas alicuius intens Onis, qiis erat in puncto. l. in aliquo indivisibili ponatur in aliquo subiecto exint enim quanto hoc autem cst salsum,ta impossibile: Sicut enim punctum .l. indivisibile non potest fieri diuisibile, ita nec qualitas
124쪽
intentio, de eaten sto ad aἀctionem G tra Albeitiam.
qualitas ipsius quantumcunque intensa poterit esse illa eadem extensa quia caret
Unde considera tu, qualitatis intensionem esse sicut lineae longitudinem:ut igitur linea quantumcunque longa non potest superponi corpori lato, di pro undo, nec minimae parti ad aequa te: ita etiam de illa qualitate existente . &correspondente indivisibili ipsi . Et hoc nota : consistit enim in hoc deceptio in
argumento: non cnim gradus intcn
sonis purae possunt adaptari extensioni : di per hoc soluitur argumentum primum Secundum argumentum procedit ex principio falso.Existimat enim Albertus, quod extensio est causa, ut agens agat in distans,intcnsio ucro ut agat intesius Hoc autem prosecto expcitcntia ipsa refellit sit enim pedale calidu, ut quatuor aget usque ad certam distantiam: si fiat
ut octo, mancnte eadem extensione abG que dubio in remotius aget. Praeterea est argnmentum. Sit pedale calidum, ut quatuor uniforme agens us.
que ad punctu D: addatur aliud pedale simile t. c aget ultra D.iuxta ipsus opinionem:& hoc, quia plura aselia sunt in D. Sed sic est,quod calor additus in exiesio ne,si addatur eidein pedali in intensione, est inclius applicatus ipsit D. ergo prose'cto aget ultra ipsum. Quod autem sit melius applicatus patet . quia distat per lineas brcurores,sicut medium propinquius est Obiecto puncto
Praeterea quia non secundum tota extensionem agit agens in obiectum , nisi secundum illas partes , quae intra sphaeram suam habent obiccium tale,cum autem non taliter se habent,nec in obicitupollunt agere,& quantumcunque addatur,non agent ulti a illud. Vnde nota, quod agete in remotius
dupliciter potest intestigi.Uno iisodo se- . cundum cadem lineam ut si A.agit in C. per lineam D.& postea agat in F. per eandem lineam: quod est agere secundum
longitudinem maiorem. l. minorem , Ichoc in tota sphera undequa M. Alicro ni odo .agere ron. t: us secundum lineas di. uersas icndent: s In uaria oblucta, quod
exemplo explicatur. Sit calidum unum calcfaciens per stadium obiectum distas: sit aliud in rectum per duo stadia idem calcfaciens,lunc hoc in remotius agit primo modo. iAt sit aliud calidum agens in A. obiectum sibi: sit aliud etiam agens in A. de
in B ad latera distans, hoc remotius aget de ut clarius dicant,quo maior fit extenso .eo actio in remotius procedit uersus illas partes spatii, uersus quas procedit extensio tame uersus punctum compositu idem non semper,imo quo intensius, &activius est, hoc modo in remotius agit ob meliorem applicationem. Non tame negare oportet, quod si perimpossibile salieni daretur calor in pun- si petimcto, ille ageret, quia uirtus intensiva sor- pollibiletis in aliquam extensionem ainere potest φρsicut uirtus incorpora poteti agere in
Tertium argumentum facile soluitur, illud enim inest his, quae alterantur per Ad. I. dc se. Similiter cliam . N. quartum: non enim sunt puncta actu a continuo distincta, sed potentia. Ut isitur in parti bus continui secudum ipsum Albertum, sunt gradus caloris, non tamen ob id actu est infinitus calor, quan uis infinitae sint partes : ita etiam de indivisibilibus
dicere oportet, quan uis non codem modo sie calor in parte, de in indivisibili in
hoc enim non cst secundum extensi nem, seu profunditatem in parte u rosic. obiecta
Dices, Si in indivis bili existens ealor
in punctoda in ea non habet profundita-.tem ergo potest dari calor non in prosunditat C. Respondeo,& nota, quod non ualet Responconsequentia quia sicut in minimo natu si rati carnis potest lignari minor, demi nor particula, non tamen quae pollit per se subsistere, ita etia potest in superficie.
Lindiuisibili corporis qualis signari. N esse qualitas indivisibilis secundu prosun-d uiri.sed non actu .sed potentia est enim actualiter cotinuata cum reliqua albed, ne.l. qualitate,sicut indivisibile ipsum cuipia quantitate. Ex his igitur patet responso ad quaestione in non entiri indivisibilia per se-aliciantur,nec si sceatata et se:rt,possent
125쪽
In Lib. I. M Generationeis Corro.
Ad L. esterari per accidens tamen in corpore alterantur ad ipsus alterat lonem. Ad r. in Ad primum igitur argumetum respohon,q detur. quod colores non sunt in sola superficie vltima, sed semper in corpore. l. aliqua corporis parte: unde albedo faciei est in partibus corporeis, & non in sola supcincte, ut apparet:nam ctiam si sit dealbatio tenui illima, silc uiter radatur,particulae sunt albar.
Ad Aristotelem dico. quod loquitur de coloribus, non ut sunt in sit biecto,sed i sunt visibiles, se enim in sola sunt lv perficie quia in supcificie apparet in corporibus densis δε opacis. Ad secundia dico, quod licet tactus stin superficie.actio tamen. N pallio est in
Nota su- corpore: quia tactus, non est ipsa pallio, Pei fi tu nee actio. sed conditio necessaria.
hi olivi Aduerte autem , quod illa superficies
delati. dupliciter consideratur. Vno modo tantum, ut superficies st: altero modo, ut terminus est corporis.Tactus igitur, qui inducit pallionein: cst superficiei. ut est terminus corporis . ob id in corpore est pallio: qnia superficies non sunt, quae setan unt, sed corpora secundum sit perficies.
Ad 3. Ad tertium dico, quod agens agit magis in sibi propinquius dum tamen sit susceptiuum palsionis: sola autem supers.cies non est passionis susceptiua . sed corpus.l corporis pars: ob id supcrficies non
Ad Ad quartum attede, qnod naturaliter rido' 'e. Mucitiam procedit lumens, i. qitalitas alia clat lume ab agete per radios,qui sint ut lineae:sed
di aliae agens v .g. illuminat corpus A. illii minanquali mediunt. A .illuminatum it crum a-
'h liud corpus, puta B, illuminat: iumen hoc extensum cst in medio, de in A, 1 postea in B. Nota de At Perspectivi more Mathematico nopeopecti sumunt totam latitudinum,sed solum li-u- α neam tectam indivisibilem in latitudineatis luminosis.&lumen illius , quod tantum intensio. nem habet absque cxtensione, A istud imaginantur cadere supra punctum Α, ec ab ipso resilirc: quia vere aliud lumen producitur ab A. in B. Unde vere isti radii sunt, sed non sunt ita separati actu: de sic concedo recipi in
est. de lumen etiam continuum est, & partes habens actu extensas. Hoc argumen tum concludit contra Albet tum, dc Marsilium. Ad quintum nego consequentiam ultimam: quan uis enim indivisibilia recipiant qualitatem in continuo, non tamecolligitur. quod per se reciperet, si essent separ ara No enim est limite de partibus. nam in partibus recipitur cu extensione,
sus est necessaria omni qualitati sensibili at in indivisibilibus non habet exlesoneni; ob id in illis per se esse non potest.
rusi in continuo existentibus, imo in aliqua particula recipitur, dum est in cotinuo, In qua non rcciperetur, si esset per se, ut si duci minor minima: dantur enim minima in accidentibus, ut alibi ostensii ni cst.
Ad sextum dico. quod ibi Aristo. non dicit .indiuisibile illud non posse moueri, quia est indivisibile: sed quia non habet
potuin , qui secundum illos I hisopho Orat neces Iarius ad pallioncm : argumentum ergo est ex suppositione opinionis Antiquorum. At intextu 79. uidetur dicere, quod non sit absolute pallibile.nee faciat continuum: quod de pure indivisibili uidetur intelligendum. Dico. quod loquitur cotra Platonem , qui postat superficies: quod si uelis . ut etiam sit contra Democritum tunc dicas quod Democritus. quan uis potuerit corpus minimum, tame quia dixit usse prorsus indivisibile, de limplex, teneretur lateri uise sicut punctum. de sic ellet in alterabile. Non dubium tamen est. quod si uir et minimum. quale nos aicimus naturale. esse utique alterab:le. A pat sibile, ut dictum est iam lib. i. Phytac A sic patet solutio argianae morum.
At circa solutioncm tertii argumenti cxplicanda cii propositio communis , de uulgata in pliijoso plua, nempe natui aleagens agit per sphaeram, a siritim O gradu vique ad non gradum uniformiter dissornuter. Philosophi cnim experi entcs, unuquodq;ages pro sua uirtute per spacium aliquod circunstas age re. suaque diffundere uirtutem,oc quo uirtuosi us in aresco magis se diffundere,ac in amplius spatium Ads a L
126쪽
tium suam actione extendere, semper tamen finite.& cum limite; attribuer ut uariis agentibus pro activitatum varietate Quare varia spatia, maiora .l .minora, intra quae set in V possunt agere,non autem extra:taliaque i, 'si '' seatia uocaucrut sphaeras activitatu age lixti tium, quia agentia non impedita undiq;
Experientes rursus, quod in toto hoe spatio no sque sortiter agens agit,sed in partes di stantiores debilius , in propin-Quale sit quiores fortius; dixerunt.quod per tota deior is sphaeram difformiter agit, quia non reperitur aequalis gradus in omnibus partis, . bus spatum sphaerae. Quate Rursus considerantes rationem δε spe mi, mi culantes quantum diminuantur partus aQ3 sphaerae in uirtute recepta ab ageter, dixerui, quod in qua proportione pars distat
ab aetente, ita eadem minuitur uirtus.Vt v.g. ut Α,agens. calidum ut octo, agens
per stadiuinuetunc in prima parte sit.verbi gratia, lor ut sex,in secunda esse ut sex, ablata quarta parte,& in tertia, quod super si, ablata etiam illius quarta: dc sieconsequenter quia in eadem decrescit proportione dixerunt, quod agit uniformiter difformiter: uniformiter propter similem proportionem in decremento: difformit cr propter graduum inaequali
QEo inci Rursus considerantes,quod in medio L na est actio, nunquam est tantus ca- iiii 'tis' ' lor, quantus in ipso agent , protulerunt,pliata. quod actio incipit a lumino gradu intrinsechm i iste gradus dicitur summus eoru , qui in medio sunt solumque cst in agen
o ter Uersus finem tame terminatur extin.. - Α i Rut detur terminus,ad quem non at nem.' tingat,quod uocant minimum quod noquia si intrinsece terminaretur per marimum quod sic, csset veru dicere: Hic est calor,& ultra non est. Hoc autem est falsuria, quia calor quicunque est diuisibilis, di difformiter uniformiter agens & sic ultra est aer minus ergo sumendus est ab ex Irinseco,ut diximus. i. rhysic.in quaestione de maximo , di minimo. Sic igitur est
intelligeda , propositio ista receptissima. Et haec sint satis circa praesentem disticultatem.
CAPUT DEClMUM. Reliquum autem est considerare.
passione dixit nune de mixtione tractat: haec .n. tria proposuit superius
tex. 3.tractanda ante elemetorum gene - '.
rationem. Eade uia autem se de mixtione tractaturum dicit, qua de actione egit similes enim quaestiones discutit. De mixtione amem quin q, proponit, usaque qui determinari oportet. Primum est,an tum tra- mixtio sit:alterum,quid mixtio sit tertiu ct da d. quid sit miscibile: quartum, quae miscean M. tur quintum quomodo mixtio sit.Ab ipsa aute prima incipit, quam ultimo loco posuit, ut commodius absq; repetitione ab ipsa inciperet disputare, ut notum est.
Impogibile enim est alterum alteri
Ptobat, mirione no esse, argumento, pii in quo aliqui nitebantur ipsam auferre, ut probat exsolutione ipsam esse copertu euadat. non eiurArgumentum est Quae enim miscem tura . exilium,sicu i ante,quando no erat mixta: di tunc no uidetur esse mixtio,cunon sint mixta , sed eodem modo se habentia: Uel unum est corruptum,& est tum non & tunc adhuc non est mixtio ι quia quae miscentur,debet eadem se modo habere unum, sicut alterum. Vel utraque est corruptum di tunc etiam non est mixtio, quia quae non sunt, non sunt mista no igitur relinquitur modus,quo mi . tio esse dicatur.Apparet ergo,quod mistio non sit, nec esse possit.
ΑRI s T. soluere nitetis argumentu di differen est .m cius solutio pedet ex determinatio ne huius puta, i quo disterat mixtio a ge tenera nerationem miscibile a gcnerabita: nam tione, argumentu uidet reducere mixtionem
127쪽
ter ilia. Recidentia in eolo em non miae tu
xta generatῖone no differat: ac si mixtio est. re vera dcbet a generatione ipsa dinfere. Hae igitur disserentia declarata;dubitatio proposita soluetur.
At uero nec materiam igni mixtam esse dicimus.
Mixtionem ab omnibus secernit aliis mutationibus ,& primum a generatione ει corruptione. Dicitq; eum lignum in ignem conuertitur,& ardet, non dicitur misceri cum igne,nec ignis culigno; sedig nis dicitur generari,iignum corrumpi. Nee similiter totum cum suis partibus dicitui misceri non igitur generatio, aut corruptio mixtio est. Huius postea reddit
Subdit statim, quod qua causa mixtio generatio.l.corruptio non est,eadem nec est nutritio uec augmcntatio quia nutritio quaedam cst generatio, similiter augmentatio.ubi autem corruptio fit. Postea eam ab alteratione secernit, taab impropria,ut eum aliquid recipit figuram; quam a propria ut cum aliquid calefit a dea ibatur. Non enim accidens, Scpallio cum subiecto misceri dicitur:quia quae ivit centur, debent aliter se habere , di mutari, nec eodem se modo habere,sicut erat ante mixtionem at non sic se habent subiectum,di accidens, utruqicnim integrum manet.
ostendit etiam. quod cum duo accidEtia uni copulantur subiecto non diciatur misceri,ut albedo cum disciplina. seu flauum cum dulii. l. calor cum nigredinc, cuius ratione subdit quia quae miscetur. debet per se posse separata existere at nullum accidens pol cst esse per se ipsorum ergo non est mixtio nisi substantiatum, dc ratione har uiri fit in accidentibus . Ex quo reprehendit Anaxagoram,qui dixit, omnia suisse mixta in chao , tam substanti M.quam accidentia. Hoc autem falsum est id enim tantum miscibile. qcrper se potest esse hoc autem solius est substatui C.
Quoniam autem fiunt entium illa quidem. Tex. 8 q.
NuN C quaestionem determinat, distinctione supposita. Distinctio est entium alium est actu, aliud potentia. Misi ibilia
autem sunt aliquo modo in mixtione aliquo modo non . Non sunt quidem actu; quia ea multis miscibilibus unum aliud actu Existens resultat se sic non sunt actu quae erant sed tamen sunt potetia unum ruodq; id quod erant, nec omnino sunt eperdita Et sie differt mixtio a generatione in hac enim quod erat . non manet. Differt etiam miscibile a corruptibili,& generabili corruptibile enim no manet g erabile non erat at miscibile, aliquo modo manet, scilic cr,potentia .erat autem actu. Et sic soluitur argumentu I, quia supe rest hoc quartu membr. 1, nempe aliquomodo esse alli quo modo non.
Dices. Quid intellig. t per esse in pote-tia.& essta actu Dico, quod in hoc c5sistit grauissima
disseultas de modo . quo clemcnta maneant in mixto,Quisq; enim pro sua sentetia exponit sunt tu opiniones potissimae alicta est Philop. qua medici sequuntur ut i esse actu, in t clligat ur res existes in sualetinctione , dc in tuo uigore toto per esse in potetia . intelligat elle imperfectum, S temperatum iuxta hoc elemeta extra mixtum sunt in sua perfecta substantia.& integro robore at in mixto sutdiminuta, de temperata formaliter tamedi secundum suas formas substantiales. Altera est expositio multorii Latinorum per est e actu, intelligi esse secundus olmam suam substat talem Fc se no manent elemeta in mixto per esse ucro potentia esse secudum suas uirtutes,& qualitates Fc sie esse in ipso mixto. Quid e men ex hoc sit Eligendum determinabitur postea in quaestionibus.
Videntur enim ea, qt misceatur prius ex separatis.
Explicat Arist quo actu suisse miscibilia dicantur, quomodo uero potentia. πDicit , se actu fuerunt,eo Ψ per separata bilia MPerant
128쪽
Eo snt erant.&μr se existentia: dietatur autem ttogat, an potius neutro. yost . Fo pQxς xi , quia rursus postquam conue
xentia. nerunt, arari pollunt.
x Exposia SVlicat Philop. quod possunt separaritio. miscibilia,quae aliquando separaturn redeunt ad pristinum gradum,ut cum arte extrahitur aqua vino infuso; aut si nunquam extrahantur quatum e Rex se poDiunt a mixto secerni: quod si non secedinuntur, non ipsorurn, sed secernentis de
At uero qui dicunt non manere elementa nisi secundum uirtutes, dicut posse separari quia ex mixto rursus elemen ta generari possunt, quae in virtute continebantur in mixto. Concludit. quo modo actu non maneant .sed uirtutem potetia: dc hic textus fauet huie secunde expositioni. Postea addit Arist. quod haec relinquantur. id est,his relictis S determinatis, ad aliam transeamus quaestionem, quam sequenti textu determinare incipit.
Ponit discrimen inter modum yriorε, Diserim εdicens, quod si omne corpus est diuisibi r uxi, te quantuncunque paruum; tunc no λ- rlum erit mixtio secundum partes sensu inuisibiles , sed etiam secundum minores o secundum omnes partes δε iste est
Nota, P exemplum de ordeo est AE mo Nota. do eriore, quan uis sit coniunctum O posteriore, ut bene aduertit Philoponus.
Annexam autem his dubitationem. Tex. 8 . Cum mixtionem esse ab aliis muta-mio seu tionibus distincta determinauerit. atqueo uomo. ideo can esse: nunc determinanda dicit. . qualiter sit. & quomodo. Dubium autean sit ian proponit, an mixtio sit ad sensum tantu, tu ad sen idcii, soluti quantum ad sensum appare- sum quid tiam: uel non solum quatum ad sensum. que sit ex Tueautein dicetur quoad sensum si diuisensum. dantur miscibilia in tam minimas particulas, ut uisu sint impei ceptibiles. ec postea simul coniungantur: tunc enim erit mixtio ad solum sensum, quia sensus nodi iudicabit particulam ullam, sed totum smul coniunctum. Quod explicat exemplo: ut si particulaeordes iumenti simul iungantur, ita ut quaelibet unius sit iuxta quamlibet ait rius: tunc talis dicetur mixtio ad sensum. Tnnc autem dicetur imixtio nosolum ad sensum. si iniscibilia non solum in mi
nimas particulas uisui imperceptibiles dividantur; sed etiam absolute secundum quamlibet sui partemo quodque sit iuxta quodq; , secundum omnes sui parte Quaeritur igitur, utro horum modo mix
auoniam autem non est in minima Ludum esse. Tex. 86.
Modum priorem mixtionis impugnat quadruplica ter, ut arbitror. Primo: quia non contingit in minimas partes diuisionem fieri .ac si dicat, non semper in mixtione fit diuisio in minima. Secundo. Dato quod esset diuiso in minima, tunc illa non esset mixtio. sed coinpositio . quae longe alia est a mixtione.
non enim composita di tur mixta, nec temperatae.
TCrtio: Quia tune mixtum non esset similarem homogencum: non enim pars quaelibet mixti esset mixta eum illa minima mixta non sint, at mixtum similare esse debet, ut sicut quaelibet pals aquae est aqua ita & quaelibet sit mixta. Quarto: Quia nihil esset simplicitermixtum . sed respectu unius sie, respectu alterius non :esset enim mixtum illi, qui ob debilitatem uisus non post discernere singula minima at potenti discernere habenti bonum uisu in , ut I yncei, non esset mixtum .hoc autem maxime absurdum est: non ergo mixtio se fit Posteriore modum etiam reiicit, quia impostibile est .continuum diuisum esset in quamlibet sui pariem : dc sic non potsecundum quamlibet partem unum alteri applicari. Cli igit neutro horti modorii cotingat mixtio , quaerendus alius est modus praeter hoc, cum nil xtio uere sit.
Sunt itaq:, ut dicebamus, entium haec quidem. Tex. 8 7.
Nunc quid mixtio sit secundum propriam exponit sententiam, plicat tame
129쪽
In Lib. I. de Generation es Corru
prius, quae sint miscibilia inter se . Dicit primo, quod quaedam sunt activa . quaedam passiua, ut notu est. Hqc autem non Omnia sunt miscibilia, sed quae mutuo sunt activa,& palsua, qualia ea, quae materiam habet eiusdem rationis: que enim materiam diuersam soliuntur,agiit quidem δε patiuntur, sed non mutuo, ut superius diximus: haec autem talia no sunt miscibilia. Vt v.g. sanitas , & medicativa ars non miscentur in corpore, non enim sanitas agit in medicinam. ideo nec sanitatem medicina facit miscendo se cum illa: nec similitet ipsa sanitas medicinam . Ide dicitur de substantiis non in materia conis
uenientibus, nec mutuo agentibus.
niseibi. Est ergo primum dogma, miscibilia es.
Ira debet se mutuo activa.atq, passu a,qualia sunt comum Huae in materia coin municant,forma uedifferte I
D mi , dc Actiuorum autem , O passivorum . Tex. 88.
iti bi ''; Alterum dogma ponit circa miscibi
hent esse ta,puta,non quaecunque materia habet Deile di- eiusde rationis. di mutuo agiit esse misi.
bilia: sed quae iacile diuisibilia sunt, scilicet humiditatem habent. No enim lapis ferro miscetur,nec quae dura sunt, nisi ad
mollem tranantur prius naturam.
Tertium dogma ponit sim uri adhue i a no de enim facile diuisibilia non omnia,miscinx m y bilia, nee pollunt ita mixtione sacere. ca
nim Ita cotinguntur, ut unum multum
cedat alterum, quia plures, ac maiores partes unius copulantur ca paucioribus de minoribus partibus alterius, tunc non est mixtio sed potius corruptio minoris, dc maioris augmentum quoddam. Vt si gutta vini iniundatar dolio , a quae tune non dicitur misceri: quia uinum prorsus corrumpitur.& sit aqua: aqua aut ciri crescit, e dominatur. No sic aute in debet se habere miscibilia,cuin maneant utraque potentia, ut dictum eth.
scibilia esse. mixtioncmq; fieri, eum se re aequa & paria sunt potentii de uirtutibus: tunc enim unumquodq, cadit a sua natura,& robore, Fc conuertitur in unu dominans: non enim unum in alterum mutatur sed in unum tertium commune medium. Unde concludit, miscibilia esse quae contraria sunt , mutuo enim actiua , & palliua sunt,suntque facile diuisibilia. Nota. quod dicit, quodammodo aequa- Nou.ri: quia qua uis sit excessus aliquis unius, nihil reseri,dum non fit tantus , ut ad se trahat prorsus alterum, immo forsan est necessarius excessus in aliquo, ut postea disputabitur in libro secundo.
posita. Quid miscibile sit.explicauit: nune quid
iacilius miscibile si t,oliendit. Dicit aut α Quae in minores particulas diuiduntur, letoli sacilius miscibilia sunt, quam quae in maiore .nain paruum citius, di facilius maratus,qua in magnu . Ex quo inseri, quod quae facile terminabilia sunt i maxime inter alia sunt miscibilia. quia facilior diuidi possunt. Hoc enim est esse, & ratio facile terminabilis entis , ut si diuisibile facile ac ob id melius miscibile. Hoc autem facile terminabile dicit esse huini-du n: humidum enim facile ducitur ad figuram alterius, sataeque diuisibile est, ob id bene miscibile. Sed non quodcunque humidum, nain viscosum, Sc u rictu ol urn, quale est oleu, M pinguedo. 5c si m: lia, dissicile miscentum,
potius aliis iniectis es euantur ac in maiorem videntur se attollere molem: ut p3 tet,cum aqua oleo infunditui : de hoc dicemus p Ois .
Dubitat hie Philop. nam eade est pro' is portio magni ad magnum quς est parui
ad paruuinio ergo facilius mutatur paruuin a parvo,quam magnum a magno ut Aristo. uidetur dicere. Respon. Philop.dc bene,quod parua sa- solus cilior agunt, de patiuntur in parua acti ne tendente in mixtionem, sed no acti ne tendente ad corruptionem. dc conuersionem altenua ad sciti sic aequa est pia
130쪽
portio de operatione, qua unum alterii esse,&quid propter quodque mixtio sit, corrumpit,sed non de actione mixtionis: & quae entia sint miscibilia : sunt enim, quia cum partes etiam misceri debeant, facilior fit mixtio, quo plures,eo sunt minores,'c paruae.
Quando autem alterum solum passivum erit.
ofi dim Explicat oppositum puta quando di edia, fili ficilius mixtio sit:dicitq;. Cum unum mi mixtio . scibile est passivum tantum . aut saltem dissieuiu, mulxum palsuum s alterum autem parumiseean. passivum,dc minimainque habes resiste- M. tiam , tunc autem non consurgit mixtum utroque,aut si consurgit,debile est,&parum,habens minimum mixti eo qubdiere totum est unum extremit miscibile, ut aes δε stannum:aes enim multum resistit,stannum autem parum. facileq; resolubile est: ob id non sit persecta mixtio, sed resultat quoddam inperfectu mixtu, quod magis est es: quod sit in campanis in quibus stannum in sustina eri no multum miscetur, ob facilem resolutioncm: est enim aereum. quae inuicem pastibilia de activa,facileq; divisibilia sunt. Dictu enim est , quomodo fiat mixtio monenim unum in alteru, aut utrumque corrumpitur, nee est adsensum mixtio , sed potentia mixta m nent,non actu , 5c simpliciter: Similiter dictum est, quid sit miscibile, est enim quod facile diuisibile est, mutuoque actiuum,dc passuum. & alteri simili, miscibile est. Est enim miscibile ad equi uocuid est. ad aequales: utriusque enim par ra
Cum autem definitionem mixtionis non posuisset distincte, nune ipsam ultimo ponit,puta mixtio est miseibiliu in alteratorum unio. Uocat miscibilia alteraista,quia non manent actu, sicut ante mixtionem erant, nec prorsus sunt corrupta, cu maneant in potentia.&in uirtute.Α que haec docet Aristo t.de mixtione, quae Oportet,ut magis discutiat ut
cem. Tex. 9 P. Qualiter ista mixta se habeant, docet, dicit enim,esse balbutientia, de ambiguae
QI AE S T I O XVII. An elementa maneant formaliter in mixto. Dissicilis est admodum materia hec
de mixtione ob uatietate opinionum. dc ipsarum probabilitat cm. naturae. ut enim balbus dictionem pro- Ut autem ordine procedamus, primum serens,quasdam literas exprimit, quasda quaeritur de miscibilibus. quo modo in quae diis leuiter xcutit,ita. ut dictio se te ambigua mixto moneant. cilius mi sit, nec sit plene ea. quae esset iit periecte Attende autem,quod sensus quaestio proseretur, ita de his entibus. nis est comunis, S generalis: postea enim OVlterius comparat. dicitq3, quod Vnu in particulati adhuc discutiendus est: sen stionis. videtur habere locum materiae, ut aes, al- sus igitur est: cum miscibilia sint substans centar. terum formae, ut stannum quia no uidetur misceri cum aere, sed sol uni colorem quendam imprimere, quod sit ex mixtione impersecta , secundum quam parum substantiae relinquit in aere, resi quum in
uaporatur. tiae. ompositae habetes lorinam .dc materia: queritur, cum miscentur . in mixtoq; lHat .an reseruent totam substantia nempe materiam,dc formam: an non. sed materia in tantum ita , ut nihil in miscibilis substantia sit. nili materia Dicere cnim, quod illorum soring maneant, etiam est
Manifestum est igitur ex his dicta sunt.
- Licere,quod formaliter maneant. Aristoteles autem non uidetur hoc cla-
,do 'tia Spilogum eorum, quae dicta sunt, se-
te determinat se: nam hoc libro t t. 74. quit ut dedi 3. Hoex 32. dicit, quod actu non ma a uo