장음표시 사용
241쪽
Contritionis dolor tantus debet esse,ut peccatum nobis displiceat supra omne odibile, cum propolito uitandi lupi a omne uitabile,secundia Cale. ibi, ita quod maximus eiis de bet,neque nimius esse potest,& debet peccator ita esse opositus, ut paratus sit potius quodcunque malum pati uelle, umortaliter peccare. Non tamen debet ad poenas particulares destendere, quia hoc esset parare sibi laqueum tentatio.
nis, secu aduin Tho. supra: & qui sic se habet, est certus desu/ contritione humana,non autem formata gratia diuina, secundum Cale. ibi. Quam primum occurrit memoriae, peccatum proprium x- tale commissum prassice stib ratione detestabilis, uel dei ctabilis,lenetur homo de eo dolere,fecundum Pe.de Pal in Ah.Cai.autem dicit, quod semper tenetur peccator ad litae, ut nunquam placeat sibi peccatum, quia praeceptum negativum obligat ad seniper,sed quod actu conteratur no Ο-I-gatur, nisi in casu,& periculo mortis,in susteptione, uel au- ministratione sacramentorum,& in quolibet actu quia equirit hominem sine peccato, & semel in anno ex praecepto e
oesiae, non autem quandocunque occurrit memoriae ten
tur conteri,sicut nec cofiteri, nisi in proposito, nec die teito si non conteritur,pecciit mortaliter contra praeceptud: --ctificatione festi,nec hoc est contra id quod dictum ell,li Occurrat practice,ex Caie.ibi,in summa.
montumax qui contra iudicis obedientiam tendit, nona ter peccat, cuius signum, quia propter contumac Iam PO test excommunicari, ecundum Caie.ibi. . . t Contumacia triplex est,prima, non ueniendo ad Qex literis, dedol.& con. & haec tribus modis committitur.
Primo, quando perempto ite citatus uenire conten nit. Necundo,quando malitiose se occultat. Tertio,quando latitat, uel impedit ne citatio ad evin perueniat,ut in.c. quonLaaIe quenter,ut lit non conte. Secun&a, est, quando citatus ad iudicium uenit quidem,sed non uult iuri parere,ue ante '
tam causis examinationem contumaciter recedit.e. Lertum.
M. q. iij. Tertia,quado manifesta of se existente, ad misi nem iudicis,non uult se emendare.c. ex parte, de uer bo. iiDMultis etiam alus modis coma ruttitu r contumacin uera, u
242쪽
praesumpta,de quibus,Mide Tab.aba,in principio. Exconianumcatus oti Contumaciam non debet absolui am , tequam latraeiciat de expensis,& caueat de sistendo in vidis eis. Secus ouando non est uere contumax, sed praesumpti-
ue,& petit absolui. in Ca.Menerabilis, de sen.ex. Praesens de 'respondere nolens dicitur contumax ,setundiuia Feli. in cconsultationibus de os dele.col. h.
3 C tui liascivi liuo Tho. secunda secundae.q. luit. M. i. Videtur importare de honoratione alicuius, siue ρος uerba que per facta,siue per quicquid habet uim significandi. Di Iert autem a conuitio, uia per conuuium representatur per uerba contumeliosa desectus poenae,siue culpet gene 'raliter ed per contumeliam,tantum desectus culpae, ut cum dicitur alicui, laeno,uel meretrix, ct huiusmodi. Cum uero representatur desectus minorationis , uel indigentia . quod Hiam deroget eius honori,dicitur improperium: ut di do,
ego te de ramae eripui,Sc. Et possunt haec fieri in facie eius Personaliter audientis, uel uidentis, S literis, seu libello, ut ad ipsum deueniant, possunt etiam fieri in abistia, uerbis, Mel signis, ut ad eius notitiam deueniant,sicut esset deturpa re hostium, punget e cornua, di huiusinodi, ut illius hono
a Contumelia,& conuitium, sumpta formaliter, sunt peccata morialia,quia quantum in se est, laedunt bonum honoris Proxuni, & hoc est,quando ex intentione dehonoradi fili, nisi ex unpersectione actus, uel in primo motu, uel pro minim qiua ia ueniale peccatum esset. Si uero no adsit imientio dehonorandi,tunc non est mortale, quia non est formaliter contumelia sed materialiter, si quando ex hoc, notabilis dehonoratio prinimi sequeretur, Debuit enim proserens contumesiarii quid posset ex hoc prouenire aduerter
s QEμ socii commetiam,vel conuitium ineri,secundu Nico. de ly tenetur per si uel interpositam per nam, dicere iniuriato culpam suam,uel saltem quipollentia signa ostendere, nisi constet iniuriarum remisisse ei, nis sit praelatus, uel Sra extanilias, qui in corrigendo excesserint moda , ut dicit. Auan iusiu , si xa en hoc secerunt correctionis gratia, ci
243쪽
non liuore uindictae. Et secundum Vmb. debet cito satisfisri,scut in restitutione. Hoc tamen intellige quando contumelia est publica,secus quado esset secreta,quo ad iniuriatii. Sustinere contumelias quo ad praeparationem animi, semper bonum est,& ad hoc tenemur,secundum Tho.supra,n6 tamen quando cedunt in malum aniniae irrogantis,quia ob hoc sit audatio uel quando ex sufferentia, pro sectus alioruimpeditur, secundum Gre. mel. ix.supertae infra, uindicatio per totum. Corrigentes in dicencio contumelias debet esse distreti,quia ex 1ndistretione,possent mortaliter peccare.
3 Orrectio qua subditi a suis superioribus debent corrigi, siue per punitionem in secto , siue per correctionem in
verbo,si omittatur ab ipsis superioribus,sive praelatis ecclesiasticis,quando sicut,& ubi oportet,proculdubio mortale reccatum est,nisi propter impersemonem actus,quia praeceptum de hac correctione, est de actu iustitiae necessariae ad Donum, praecipue publicum. In casibus autem singularibus Non facile potest regula Usignari, quia quandoque propter aliquod bonum reipu.praetermittitur,& propter aliquam a-riam causanr rationabilem incidentem,ideo in administran- te huiusnodi iustitiam, S cori stionem, necessaria est magna prudentia, ct bona constientia, quam spiritussanctus dirigit.
t correctionis fraternae praeceptum,cum sit assii maiiuu,non ad semper obligat,sed quando est articulus necessitatis,sicut dare elemosinam: ideo quado aliquis est in mortali,& credis te ei posse prodesse probabiliter ipsum corrigendo, de
non uis corrigere, monaliter peccas,sicut si moriente famae, solens non pascis. Si autem ex sola negligentia, uel quia noperas correctionem,uel quia times ne peior fiat, hoc omit- tis,non peccas mortaliter,nisi tanta esset negligentia,& proximi necessitas,quod ratione notabilis damni proximalis,&' magnae negligentiae, esset mortale,ac si ex intelone fecisses. Contra enim proximi charitatem esset. ν Si quis dimittat correctionem fraternam de pecCato mortali,quando tenetur secere, uel propter timorem damni tem- ralis ,uel in semiae, uel poenae corporalis, peccat morialiter,
quia salutem animae,postponit his,quod est conpra charita
244쪽
tatemfecumlum Tho.ubi supra,S. Rac. in.iiij.sen dist diis. autem differt correctionem, quia evectat tempus magis co. gruum,prudenter Acit,quia omnia tempus habent. Si auterraetermittit correctionem de ueniali propter humanum re- ipectum, non peccat mortaliter , alui illud esset periculosam Malde ad mortale.Item quado timore retrahitur a correctio-rie de molles non tamen est tantias timor, quod si omnino. crederet peccatorem a peccato retrahere, quod propter talem timorem cessaret a correctione, tunc tantum uenialiter pec-gat.Intellige etiam praedicta quando occurrunt nobis corri- senili Non enim debemus 'uaerere corrigendos,ex S. Tho. limiti).semsupra,& secunda secundae. q. xiij.ar.h.& ex Ric.&Pet.de pM.m.iiij.Et hoc praeceptum etiam extenditur ad inseriores respectu supellorum,quos tenentur corrigere cum reuerentia tamen ic humilitat secundum Tho. ibi, & semper. intellige teneri, quando speratur correctio , alias non. Et omnes ad hanc tenentur , quia unicuique Deus mandauit He proximo suo. 4 Tenentui etiam seruare ordinem datum a Christo Matth. xviij.secundum Thom. secunda secunda supra,ataviij.Dicit enim Christus, si peccauerit scilicet de praeterito. Igitur de reccato suturo non debet fieri secreta monitio , sed statim Potest denuntiari, ut impediatur, quando aliter non potest Obulari In to dest contra te,& te solo sciente. Alias quando est publicum,potest denuntiari, quia non solum lest coicientiam tuam,sed etiam aliorum. Et hoc etiam si sperare- tur emendatio delinquentis,quia oportet satisfacere sonita- . Si tamen aeque, & bene posset satisferi non denuntiando,non esset denuntiandus. Item quando peccatum vergit in malum corporis,uel animae aliorum,non requiritur secreta monitio , quia non tantum est te,sed in alios, ut esset icrimen haeresis, &c. alias, secreta monitio debet praecedere denuntiationem publicam. F Secundo, quando secreta monitio non prodest , & speratur correctio, dicatur praelato ut singulari personae, s cundum Arch.foren.& secundum Augu.in regula, quod si hoc non prodest inducantur testes, si speratur correctio. Q uallo, si
non audit eos, licatur ecclesiae, cusetur praelato, spsunt tesses.Et semper seruanda est haec regula, quod quando potes
245쪽
seruare consolentiam, & famam proximi, teneris, s non Utrimque, relicta fama serua conscientiam : ex Thora. supra,&. q. de ueri. εώ Faciens contra praedictum ordinem, ut denuntiando praelato ante correctionem se emam,ut Pater confundatur,uel malitiose,ut deprimatur, & mortaliter peccat. quia contra charitatem,& praeceptum. Secus quando hoc ex simplicitate
siceret,credens melius sic poste corrigi,similiter si eii in cautεIa dicat,dummodo infamia non sequatur,ex. S. Tho. supralquae summopere cauenda est, ne pro posse ledaturi Si pi latus praecipiat aliquod huiusnodi sibi reuelandum, debet intelligi secundum ordinem fraternae correctionis, contra quem si praecipiat,non est ei obediendum, secundu Tho.secunda secundae,supra:nisi praecessierit infamia, uel se-nuplena probatio,ut quia est unus testis, tunc tenetur quili- bet sit bdittas deponere quicquid scit , licet non praecesserit
monitio,vel non rossit probare,quia tunc uenit, no ut de-nutiet,sed ut testincetur Fecit.Qj. de testi. cog. cu ibi notatis. a Si factum sit publicum, Speccator occultus, ut quando hΟ- 'mo mortuus reperitur, iubente praelato ante correctionesnsratemalem reuelatione,non est ei obediendum,quia secun dum Pet. te pal. i. iii 3.1en. dist.xis. q. iii . peccatum dicitur publicum,quando publicum est, quis illud commiserit, non autem si effectus si publicus,sed bene praelatus potest percipere super ueritate dicenda,& ad inquisitionem procedere saluo tamen semper dicto ordine,& in generali praecipere,sii pra, Accusatio. .xxiiij.s Episcopo piaecipiente reuelationem alicuius sit b poena excomunicationis,supra, Accusatio. sinis.ari, dc quomodo, sit ei obtemperandum quando probatio deficit. ivo Existens in pectatio mortali,siue sit iudex ecclesiasticus, siue secularis,secundum quod determinat, S Tho.secunda secim dae. q. lx.a.iij.& Cale. ibi,secunda secundae,& Tab. uer. correctio. .iiij. utens ossicio suo in his, quae non sunt ordinis, sed iurisditionis,quamuis sit in mortali etiam publico, non peccat mortaliter per se loquendo,dum punit,& corrigit delinquentem , sed per accidens ratione scandali , potest peccare mortaliter,ideo cum humilitate potest arguere, corrigere,dcvunire nec sequendus est,s.Thom.in.lui .sen.sed in sςinuda
246쪽
secundae,supra. Qui uero est in mortali, prius deberet secorrigere,& inde alios, ct dum sistit in mortali, debet corrigere Potius rogando,quam increpando, dc maxime quando peccatum suum est publicum. Sic enim non nascitur scandasii. Nihil ergo eicit in hac materia pectatum mortale, sed scandalum. luod semper quantum possibile est debet uitari, ne ob malum exemplum iij infirmi in praeceps trahantur. ιι Multi stini casus in quibus correctio potest dissimulari, dc etiam punitio,ut quando mali, a bonis iam possitiat discerni,quarido propter talem punitionem timeretur scisma, uel scandalum , quando speratur emendatio sine alia correctione,& breuiter quando esset aliquis bonus respectus, ex quo
maius bonum pmbabiliter sparetur,tuc cessatio a correctione non esset contra charitatem, & consequenter non esset mortalis. Facit.c.commessationes,distin. xxiiii.&c. ipsa pietas, xxiii;. q.n .c.culii quis,ibi. Et quando mali prosunt ecclesia bonos excitandoδε correctio non speratur, dimita potest.
Corpora sanctorum non possunt transferri de loco ad lo- cum postquam tradita stini sepulturae perpetuae,sin e licetia episcopi,in.c.corpora, de conte. distin 1.uide insta , Reli
CORPO R' A L I A. 3 Corpotalia debent esse de puro panno lineoalbo, & benedicto ab eo, qui potest benedicer non de panno tincto, e
r Diaconi debent corporalia lauare, pro quibus debet pelvim nouam habere,& prunam lotionem in sacrario proiicere: ind. nemo,post primam ablutionem possitnt lauari per m niales,& repetiari,secundum Pet. de pes. qui excusat moniales in hoc,quod tamen uerum puto ubi est consuetudo,qua pinionem sequitur. te. in uer.mulie in summa. Corporalia possunt consecrari per abbatem supra Abbas. . Vii generalem,ac prouincialem mendicantium ex priuilegio: supra,consecratio. . xiJ.6 Corporalia post ablutionem non indigent re cbsecratione, licet amitus recessem, neque si aliqualiter repetientur, non
247쪽
enim perdunt formam,etiam quod alius amitus ponatur. s Corporalia debent teneri munda,ut praecipitur de cust.eum. Crelinqui,&.c.statiumus,& negligentes in hoc puniri debet, di peccant mortaliter, quando ita relinquunt immunda, ut res rustic'rum videantur,ut etiam. d. Sil. In ueri sa.be purificatoriis eadem uidetur ratio,quamuis subdiaconi ea tangant,& abluant, in ipsis enun aliquando imbibuntur stillae sanguinis Christi.
3 Corpore uitiatus,in ordine ut ordines sacros respectu no. ui testamenti secundum Men.& canonistas,est mutilatus,idest qui caret membro, & habens membriim debit ut oculum coecum , uel manum aridam, uel aliud membrum inessicax,si eo careat,mutilatus dicitur. 2 Corpore uitiati supradiisti,non sunt promouendi ad ordines sacros duplici ex causa, secundum Canones. Primo propter inhabilitatem ad ossicium exequendum. Secundo propter de rinitatem ad scandalum tollendum,tinde generaliter tenendum est, quod uitium corporis quomodocunque prouenerit,si reddit inhabilem ad frangendum, uel contractandum hostiam, uel calicem, impedit promouendum , dc Promotum ministrare prohibet. Similiter omne uitium notabile in quocunque membro, scandalum generans, impeditini dicemus. 3 Item tene, quod uitiatus corpore ex sua culpa repellitur, noautem sine culpa,secundum Ray. nisi ex deformitate, scandalum,uel inhabilitas proueniant, dc in dubio episcopus iudicabit,secundum Inno.in.cij. de cox. uitia. cum archidiaconi consilio, .ibi. Qi .iuncta glo.eo.in religiosis exemptis eoru praelatus ordinarius.
4 Quando tale uitium no reddit inhabilem, nec multum deformem.est tunc distinguendum,quia uel euenit sponte, &sine causa iusta,& tunc in quocunque membro fiat, repellis rurm promotus delicitur:in Q poenitentes, lis .lv.Host. tamedicit in apparatu, quod si tale membrum est occultum, episscopus potest dispensare,nisi in castrato,& cum religioso potest dispensari,ut pede ligneo celebret. Si uero uitium appare non nisi papa dispensat, quia uitiatus fuit in culpa.c.l. lecOU.tu.Vel non euenit uitium sponte, sed casu, & no gen
248쪽
tat nimiam deserinitatem timc potest promoueri,ut in.c. esbyterum,de cle. aegro. Si tamen quando sitit uitiatus a casu, labat operam rei illicita sic non potest promoueri, secus si rei licito& uitium est in membris minimis, siue occultis,tunc ncm repellitur: m. qui parte, iis .lv.non autem si in magnis,uel manifestis,ut in oculo,uel manu.c.si euangelica, dist. lv. Similiter si modicum tantum generat standalum, ut in. s.c.praesbyterum. Si autem sponte, sed ex iusta causa , ut propter sanitatem sit priuatus aliquo membro,sue occulto, siue manifesto,si propter hoc redditur inhabilis , uel inultude vinis repellitur,ut supra. Si uero,non fit propter hoc inhabilis,nec multum de rinis,non repellitur, nec promotus reiicitur,nec est necesse,quod inebrum abstisum secum por te ut quidam absque ratione dicunt. ς Amittens ungulam policis dando operam rei illicit ,sne dispen satione celebrare non potest,quod trahitur per contrarium sensum,ex.c.fi.iuncta glo. de corp.ui s Habens membra superflua,etia si ea absiderit,non propterea repellitur,nisi ex hoc proueniret inhabilitas,uel nimia de rmitas,ut supra,secuncium glo.in.c. panem, sistin.lv. & Host. quia talis non est propriae mutilatus,vel colobon. γ Claudii a natiuitate,uel sine culpa sua, qui ad altare sine baculo accedere potest, consuetudo non repellit saluis praedictis :ar. in .c. nullus, te conse dist.j.8 Coecus a natiuitat etiam uno tantum 6culo,repellitur, secudum Arch.quod probat per. d.c.si euangelica, te habete maculam in oculis,& de gibbo ,lepro , iudica secundum regulam generalem superius datam. Furiosus autem,lunaticus caducus,& daemoniacus,non debet promoueri,etiam postquam fuerint liberati, secundum glo. in.c. communite dist. xxxiij.&.c. maritum. Promoti ueros sent omnino liberi,expectato tempore ad arbitrium boni uiri, poterunt exequi,si autem non sint omnino liberi,iudica secundum regulam surrius datam,quet ad quam plures casus ualet.Hermostodita quomodocunque,non admittitur, dc ordinatus repellitur,licet magis ad ma limian uergat,& characterem habeat,secudum Gul. Quomodo autem in his dispensatur supradictis
249쪽
pelluntur,ne addatur afflictio assii .vij.q.j.c. percussiosed dabitur adiutor si per se non potest. De eo qui nullo modo potest bibere uinum, licitur quod ordinari no debet, neque
Ordinatus celebrare,quia non posset perficere sacramentum sumedo sanguinem.Neque scemina promoueri potest, quia Ordinis huius Capax non est,secundum Gul.
3 CRedere in Deum ita est necessarium omnibus habentiis bus usum liberi arbitri3,quod qui non credit,est in mortali, uia sine fide est impossibile placere Deo. Hebre. vj. a Credere articulos silet explicite,maxime illos, qui solemni-Zantur in ecclesia,Omnes Christiani sub praecepto tenentur, tit inisterium trinitatis,incarnationis,passionis,& huiusmodi,alia autem implicite,sed inagis,& minus, secunditan persis narum qualitatem,secundu Tso. secunda secildae q.ij.ar.vij.
3 Quilibet habens officium docendi fidem,ut praelati,prophetae sacerdotes,doctores,praedicatores,tenentur credere explicite totalem distinctionem alticulorum,secundhun substantiam,non autem alij,secundum Tho.uerLq.xiiij.ar. xj. Nullus potest excusari si non credit, infra fides.s .i3. Credere autem est cum a sensu cogitare,secundum quod a uoluntate determinatur ad unum,ex Tho.ubi supra. Crapula, in uer.gula. . Chri sima,supra confirmatio.
C R V DELITAS.CRudelitas qua quis modum puniendi excedit notabiliis
ter,mortale peccatum est: quia contra bonum proximi.&contra ordinem iustitiae,quae modum in delictorum punitione statuit,& secundum Tho. secunda secundatiqGlix.ar.j. opponitur directe uirtuti clementiae.
CVRIOSITAS.r CVriositas cum importet inordinatum appetitum cogiro Nicendi,siue per intellectum siue per sensum ,peccatum est, quia plusquam ratio dictet,appetitum protrahit. Non est autem peccatum mortale ex se,sed ex adiuncto, secudum Cale. iiii & hoc multis modis. Primo si ordinetur ad sinem qui sit mortale peccatum, ut qui uult scire quomodo fiant usuraepinatς,ut eas faciat. Secundo,quando uult scire a quibus nolicet,ut a daemonibus , a quibus probibetur stum v,q. I.
250쪽
illud.Tertio,ouando uult si re qlia: non licet,ut dicta in co- seisione,uel alia secreti,&CS ea,quae prohibentur adisici, &doceri,ut artes pragicae,& huiusinodi, quia eadem culpa est
adi scere , quae,& doceresen. l.culpa. C. te male.& ma. nisi aliquis bonus finis excuset,ut ad impugna lum. Facit.c. Nec mi-Tulia. XXV. q. U. Quarto,uelle Uidere ea, ues cognoscere, quorucognitio, est alicui periculosa cadendi in mortale, ut uidere coeuntes bestias, uel holiun es,uel scire modos secretos agedi turpia,uel liniusmodi, tunc cuiuositas in tali esset peccata mortes inua exponere se mortali probabiliter,in peccatum mortale, lectis quando non esset tale periculum. Idoo quod uni potest esse moriale , alteri potest esse ueniale,uel nullii. Quinto,si propter curiositatem omittat ea , ad quae tenetur sub praecepto,ut missam,consessionem, uel studere ea, quae tenetur , &c. sicut multi clerici propter curiositates poetarum,Sc. Don Vacant scripturis,se canonibus, quos tenentur scire. Facit ca . nonne, list. XXXVIJ.bexto, quando facit prohibitta,uel patitur, ut experiatur aliquid sicut mulier ut experi,ini delectationem cum uiro, uel ex curiositate facit incantationes,&c Septimo, propter scand. ilum,ut quando quis uult fici re quid dixit talis de eo,& est curiosus ualde in hoc , pecca quia exponit se scandalo secuturo, quia dum sciet talem maledixisse de eo ,mouebitur ad odiunt, uel persecutionem contra euna. Ex his regulis,poterit quia facile uidere, qua loest cui iositas mortalis, uel uenialis. iVHle uidere aliquod, qnod ex se moriale est , quando non placet sibi illud,nec est periculturi probabile, quod quis ruat
in peccatum propter hoc, nec, quod actus ille quantum ad sormitatem placeat sibi,sed ex nouitate rei cupit uidere,ut quando aliquis irruit super aliquem ut interfici at illum,ialis curiositas non est mortalis, nisi quando esset prohibitum talia uidere,via non uult hoc malum fieri ut uideat,sed dii.
ni uult quis uillare,tantum ex cui state.Concor. Arch.flo. il parte.ti. iij.cVij. 6.xi. Secus quando ex tali inspectione, daretur animus malefactori, uel quasi approbaretur factum ζuel Eraue malum immeret corporis,uel animae. Et Tho .secunda secundae. q.clxvis .ar. ij. ad.ij.consentit. Curiositas non uidetur
addere peccato differentiam talem, quae sit necessaria ad confitend u ed lassicit peccatum moriale exprimere. L