장음표시 사용
281쪽
r I DISPENSATIO. q.j.Nota quod uota perpetua,quae papae reseruatur, sent tatum continentiae,& religionis. Alia autem uota,non adiecto tempore, non sunt perpetua. Si autem adiungatur tempus, ut semper ieiunare in sabbato,dc si sint perpetua,non tamen
9 Episcopus potest dispensare in gradibus prohibitis in matria o monio,quando impedimentum est occultum, dc ad rapam non potest haberi recursus , dc separatio sine magno scadalo seri non potest,ut saepe euenit in mulieribus cognitis a consanguineis uiri,antequam matrimonium contrahatur,secundum Sil. uer. dis satio. ax. dc idem putat in eo, qui post uotiun simplex matrimonium consumauit, quia non est uerisimile, quod papa uelit animas in huiusmodi laquaris manere, in no possint Roma ire,uel mittere pro tali negotio. ai Quando aliquis facit uotum determinatae personae, uel mulegio, aut ecclesiae tali, lare decem,uel sacere calicem, uel huiusmod1,si tali personae,uel ecclesiet sit acquisitum ius, uel per instrumentum,uel testamentum,uel donationem , vel Pr missione secta coram testibus, dc ipse cui acquiritur ius scit, ct acceptat, dc habet actionem contra promittentem per uotum,uel aliter,non potest dispensari in hoc,nisi consentiente eo,cui ius est acquisitum, quia nemo potest alienum donare. Si tamen dispensans esset superior illi ecclesiae, uel collexio,aut personς,qui posset de eorum bonis disponere,& tolrere uni dando alteri,posset dispensare,secundum Arch. florihq arte,tLM.Cj.Pis in uer. uotum. F.vj. Secus uero, si non est acquisitum ius modo praedicto, licet promissio sit facta, uel uotum ad specialem locum, uel per nam,de re speciali. 22 Casus. xlvii.in quibus solus papa est petendus, dc aliis prohibitum est ne se intromittant.cinuic sedi, distin. xvii uidelicet de quaestione fidei,de transatione episcopi, de depositione episcoporum,de acceptione renunciationis episcoporum,de exemptione episcoporum, de restitutione aepositorum ab ordine, te interpraetatione priuilegiorum suorum,de mutatione sedis episcopalis, de constitutione sedis episcopalis de novo, te submissione unius episcopatus alteri, de commutatine uotorum Ierusalem, S.Iacobi, dici uoti continenti uesapra,quod quis ueniat contra iuramentum licitum, dedi.
spensatione irregularitatum multarum, de betamia , de de
282쪽
rico non ordinato ministrante, de clerico uiciato tali uitio. 'uod impediat ordinis executionem,de homicidio,vel mutilatione membri, te excommunicato maiori recipiente ordine de excommunicato suspenso, SQ ministrante in ordine racro, te illegitimς natis,quoad susceptionem ordinum,&cide pluritate beneficiorum cum cura, de etate episcopi,de state ordinandorum, de celebratione concili; generalis,de priuatione personae ecclesiasticae, te excommunicato a se nominat m,& a suo legato, de causis appellatione remota, de eo quem papa ordinauit in subdiaconum , de usu patu semper,di ubique, de dispensatione cum eo, qui non est in secris,de confirmatione electi Imperatoris, de ab lutione sententiarum,quas Isibi rese uat,de pronunciatione electionis nundii facts de canoniratione sanctorum,de secere ualere,quod noes Me abstractione monaci de monasterio, de eius sentetia, quae facit ius,eadem die ordinat quo consacrat, de dispensatione in gradibus prohibitis, se ablatie legis , quo ad utruque forum,de concessione indulgentiam plenariam, de legitimatione quarumque personarum, quo ad spiritualia ubi- aue,de solutione obligationis, qua homo homini tenetur, ,Ius papa de nullo crimine potest accuseri, nisi de haeresi. selus potest committere simplici secerdoti,ut confirmet, serat Oidines minores,consecret ecclesias , dc uirgines, de dispensatione contra concilium generale. Hos casus uide diffii se in Tab. dispensitio. .riai. cum suis iuribus allegatis, quae
breuitatis gratia praetermissi. Vide aliquid insta,papa,quasi
Episcopus ab omni peccato potest absoluere, secundum D.
in.c. Deus qui,de m .dc re.& Arch.fo.iij.parte.ti.xvij. cap.ih. Et etiam ab omni excommuniciatione iuris, quae non refer. uatur papae expresse.c.nuper, te sen. ex m.
a4 Potin etiam episcopus dispensare in omnibus his criminibus Insi ascriptis,uidelicet, in clerico uenatore,uel ludente ad alias,uel ebrioso,uel faciente strepitum in sinodo,in adult Tio,surto,secrilegio,periurio,fraude cum dolo, incaestumiaco sodomitico, quae uocantur peccata grauia, dc grauiora, maxime ultima.c. clerici, de exces praela. dc siillia maiora Uul terio. micatio etiam simplex ubi admonitus nolet segondere,ci talia,quando sunt notona , impediunt promo
283쪽
Mendum,& promotum deiiciunt: secus quando sunt occulista. In his potest episcopus dispensare,msi expresse a iure prohibeatur. de me. list. vj.cii in fin. Et haec opinio est communior , quomodo autem possit dispensare scintra canonem, inde Pamin.ciat si clerici .de adulteriis, de iudici Alia ueroenorinia, de quibus supra, 'apae reseruantur. Episcopus etiam potest dispensare in gradibus prohibitis in matrimonio, ut supra dictum est. .xix. & hoc rationabiliter ut supra. Dispensat etiam in proprio statuto, nisi iuras.set seruare,secundum Ioan. an. Quomodo autem dispensatin matrimonio, inde inta, Impedimentum. . lv. ct supra .
26 In quibus parochiani,& seatres mendicantes possint absoluere,uide supra,ver.absolutio. β.xxiiii.xo.xxvi. & de casibus reseruatis episcopo , supra, casus. .V. usque ad. xl. Princeps sciens impedimentum alicuius, & eum ad aliquod ossicium assumens, eo ipso dispensare intelligitur. Panorim.c. in cumctis , de Hest DIVINATIO.
DIuinatio prout importat futurorum, uel praeteriorum, uel praesentium cognitionem,est mortalis ex sito genere,pro qManto daemonis auxilio inititur, tacite, uel expresse, quod conuinci potest, quando quis ad hoc inititur aliqua re,uel uerbo,cuasi habentibus uirtutem ad talem eflectum, ad quem constatmec naturalem, nec diuinam habere uirtutem,ratione autem actus imperfecti erit ueniale, ut quando non est inuocatio daemonis tacita, nec expressa, uel si est, nescit,nec credit, neque dubitat faciens, quod si crederet nosaceret.Tunc enim est quaedam uanitas, ut qui in libro sortunae,uel rota Pithagore, uolunt scire aliqua, uel in apertione librorum,& huiusmodi.Idem iudica ae sortibus, secundum Caieta. ibi, inta superstitio. .EL Sors. .ii. incantatio,
Iuortium est legitima uiri ab uxore, uel econtra separa. mio. Et dicitur legitima,ut non fiat sine lege, uel ratione , aliter non debet fieri,quia quos Deus coniunxit,homo non ιeparadix Lq.Lcisi qua ibijcitur, & fit aliquando in totu , secundum MLita ut uterque coniugum possit contrahere,
284쪽
sicutini lincatis,aliquaricio Mero alter tartum,ut in frigiis dis, interdum dirimitur in Parte, quantum ad mutuam seruitutem debiti coniugalis& cohabitationis , ita tamen quod eorum neuter contrahere Possit, ut quando separantur propter adulterium,uel causa veligionis post copulam carnale . In his, uir & uxor ad paria iudicantur, quia sicut licet uiro uxorem dimittere,ita & econtra. c. si quis uxorem.xxxii. q. j. a Matrimonium firmatum per uerba de praesenti, ante carn lem copulam soluitur, uel morte naurati, ues ciuili.i. proseGsione tacita, uel expressa religionis approbatae, ita quod romanens in seculo libere potest contranere, nisi aliunde impediatur, ut ex uoto. Si autem sit consumatum, non potest ullo modo solui,ut in. gaudemus,de diuor . nisi esset inter infideles,ut dicemus insia: matrimonium. . xxxviij. uidec. ex publico , de conuersio. coniv. quia neque etiam auis thoritate papae potest solui. Sed Caie. Matthaei.v.&. xla: exisponens illud, Quod deus coniunxit, &c. & quicunque dis miserit uxorem suam, nisi ob fornicationem, dic. dicit haec uerba. Intelligo ex hac domini nostri Iesu Christi Iege, licitum esse Chestiano dimittere uxorem ob sornicatione carisnalem ipsius uxoris,& aliam uxore posse ducere,fatua. semorer ecclesiae dissinition quae hactenus non apparet, na d
cretales pontificiς de hac materia,non sunt diffinitive fidei, mi iudiciales facti, in quibus iudicus matrimonialibus, errasse romanos potifices profitentri uti quanto, de diuor. S.cdicet,de sponsduo: non tamen ex hoc intelligas eodemodo,uxorem uirum posse dimittere,quia nec etiam in ueteri lege, uxor uirum poterat repudiar sicut uir uxorem.
Adiungitque quod diuus Ambrosius. i. Cor.vit. dicit hoc. Tamen ibi Cale. dicit quod non audet se opponere contra
torrentem tot doctorum,& iudiciorum ecclesiae. Oppositu autem tenet S. Tho. i. Cor.vij.exponens illud uxorem a uiro non1bscedere, quam si discesserit manere innuptam, & uir uxorem non dimittat,&ci dicit. Si uxor discesseritis propter musam semicationis, praecipio inquam manere innupta, inuente marito,quia si soluitur matrimonium quo ad t-- Tum,non tamen Quo ad uinculum , & similiter uir uxorem non dimittat, nisi ob causam fornicationis. Similis forma
in uiro, di in vitaereseruatur. Ideo supplendinat est, quod
285쪽
de iuore praemissit. s quod si diri userit non ducat aliam. Ad dictum Ambro. quod allegat Cale. dicit Magister sen. quod a falsa ijs fuit appositum. ideo nullo modo tenendum, licet ergo opinio Caie.sit subtilis,& uideatur quadrare literae,i men debet exponi non de totali dimissione,sed quo ad thorum,ut infra,matrimonium. .lxxij. supra, Adulterium. .iii. Eodem modo uidetur Theophilactus exponere, dc. xii. q. vii. per totum. 3 Ex quatuor causis potest matrimonium firmatum, dc eonsumatum dirimi, quoad conuersationem coniugalem. Prim propter adulterium.xxiii. q. i.c. dixit dominus. Secun do,propter periculum, tum alter alterum ad peccatum mortale tranere nititur,secundum Inno. in.c. maritus, de aduL 'Intellige quando aliter compesci non potest. Tertio, propter heresim,ut infra. .vii l. Quarto, propter religionis ingressum,uel uotum: quia ambo de comuni consensu posi. sunt uouere. .carisisimus, de conuer. conivg. Quod autem ob periculum animae liceat conλrtem thori relinquere,probat λ.de palu.in iiii.sen.d. xxxv. quia si corporis periculum imminet, non tenetur cohabitare cum coniuge, a sortiori
propter periculum anim ideo selsa est glos. de diuor. et ij. dicens uxorem non esse dimittendam , si uitae uiri fit
rit insidiata. 4 Casus sunt vii. secundum Tho. LCor.vij. in quibus ob causam semicationis uxorem uir non potest dimittere,uide insa, Μatrimonium. Ixxiii.latius.s Si alter coniugum ingreditur religionem, alter remanes in
seculo,tenetur expectare professionem,quia ante non luitur uinculum,in. c. uirum,de conueri coniu. intellige de religione approbata, quia si fieret mantellatus, non lueretur matrimonium,secundum nanc ex parte, es. ii de conuenconivg. Professionis autem tempus non potest breuiaria Cundum Tho. in .sen.d.xxvii.q. LarisiLq.iii. Expectabit ergo
6 Si sponsus sponsam ante duos menses cognoscat camaliter& uiolenter abitute,& ipsa ingrediatur religionem,& profiteatur seluitur matrimonium, quia non uidetur ad huc corpus situm illi communicasse, cum uiolenter fuerit cognira,secundum Pa.imst uerum , di Monat. Secus si non fuit .
286쪽
GIolute uiolenta, uel post duos menses. ν Quando adulterium ita est inanisestum,qudd iustificationi
non est locus, potest innocens reo non cohabitare propris autholitate.ci significasti, de diuor. & multo fortius negare debitum. Intellige quando moratur cum adultero uel adultera, non tenetur tunc cohabitare, secundum limitationem uero delictum non est notorium separatio fieri nopotest quo ad cohabitationem, sine authoritate, & iudicio ecclenae secundum Host. quod uerum est, secundum Ric. quando matrimonium est publicum in facie ecclesia uel co rem testibus . Si uero clandestinum est,potest propria authoritate. Quo autem ad thorum, quando constat alteri coniugum de adulterio alterius,non tenetur reddere debutum propria authoritate, supra, debitum coniugale. . iiij. Aliter authoritate ecclesiae fienda est separatio. 1 Propter spiritualem somicationem.i heresim potest fieri s paratio,secundum Prum. quaesiui de diuor. & si sit notoria, maritus potest intrare religionem inuita uxore, & eco tra secundum Pa.in.c. f. de conuer. coniti. & hoc introduinctiam est in Duorem fidei. Intellige quod potest intrare. ciue,qui est innocens, nocens uero non, ante latam sententiam diuorti; , neque post latam sententiam sine licentia innocentis, secundum ueriorem opinionem. cim literis,de diuori cum licentia uero Potest,uel quando innoces intrauit, di est profestus, uel quado mulier detruditur ad faciendum perpetuam enitentiam pro adulterio, &α inde Pacin. d.
gaudemus, ct in. l. c.f. de conueri conitins Si ille qui spiritualiter fornicatus est, uelit ad fidem redire,
net recompensatio cum altero, qui corporaliter fornicatua est,secundum Pa.in.Cfi.de conuerimniu.non autem quando nolit redire sed contra eum procedetur, & ipse contra aiterum non audietur,cum haereticus accusare no possit con iugem de aliquo delicto. Facit. za nobis,de excep. to Alter coniugum uotiens castitatem ante consiimationem ,
ingredi religionem, uel reddere debitum, quod si
reddi prima uice mortaliter peccat, secundum Pet. se pes potuit enim inuenire remedium.f.religionem intrando. Popost copulam uouere,sed non in praeiudicium alterius,quia tenebitur reddere exactus,non autem Petere, ni
287쪽
' DIVORTIUM. si ex non petendo alteri fieret onerosus,tunc enim petendo non peccaret mortaliter, nisi de licentia alterius uouisset. et Facit.c. quidam intrauit; de conuel coniu. Si uero uir consentiat uxori,ut uoueat, nihilominus debitum petere poterit, secundum Pa.c. i. de conuer. coniv. non autem Uouens , licet reddere teneatur. Idem dic de uxore consentiete uiro. In omni casu quo post consummatum matrimonium licet religionem intrare,licet etiam ad ordines accedere,fecunduPe.cle pes.si uero non licet religionem ingredi,multominus ordines recipere,quia talis ab Ordinis executione esset suspesus. Si uero quis uult episcopari, oportet uxorem sita prius in religione esse prosessetura,secundum Pa. .i. de conuer. On-iu.secus quando uult ad ordines promoueri, sufficit uxoris consensus cu promissione continentiae: ex.c.significauit,de conuer.coniu.nisi dans licentia esset de incontinentia sit specta: in. c.cum sis α.α.tunc.ii. requiriturreligionis ingressiis. Ia ordinatus consentiente uxore fragili, & ad eam reuocatus, ipse mortua tenetur clericaliter uiuere, uel si erat pro sessus, ad monasterium reuerti, quia ex quo uxor consenserat,vere est religiosiis. Facit. c.ex parte,de conuer. contin 3 Ordinatus contradicente uxore,uel ignorante, potest reuo-- cari.in. l. quidam, di tenetur reddere debitum, sed exigere non potest, nisi propter hoc onerosus fieret uxori, ut dictu, est supra. Quando autem uxor sciuit, nec contradixit nec licentiam dedit sed dissimulauit,etiam idem dicas. per not. in i c.consuluit, te conuen coniv. Idem si iusto timore consensit,ut in.zaccedens,eo.ti uel P dolii cosensit.c.uenies, eΟ.ti.
34 De diuortio ex impedimento frigiditatis, & alijs, infra, --
rs Si in diuortio ecclesia stat decepta per sellos testes, uel ali
ter,poterit uiruxorem reuocare,& econtra,non obstante ori dine,uel prosessione alterius,secundum Rai. quando continentia eis non potest persuaderi, & tenebitur reddere dei, tum,non autem exigere, propter ordinem uel professione .
r6 Si fiat diuortium, & uterque coniugum credens iuste factu. diuortium ingrediatur religionem, & post amborum pro- sessionem reperiatur quod causa diuortii suit Blsa, secundu
iteriorem opinionem alter coniugum alterum reuocare no
Poterit ecundum ver L quia sella causa, non impedit um
288쪽
tum monachatus. ar. in.c.magne, de uolo. in hoc conueniti Piclicet contra arguat Pa. sed Munit unum selsum. s quod ingressus ex salia causa, non teneat. Reliqua uid infra, MM Atrimonium. .lxxv. usque in sinem.
DOCTOR 'Octorem fieri,uel facere insufficientem, quando ex hoc
alii notabiliter laeduntur,peccatum mortale est,ut in do- oratu medicinae, de theologiae, quia ex hoc imminet sine dubio periculum corporis, & animae, & constituentes me datium pernitiosum committunt . In aliis autem doctombus, tale periculum non est,ideo non sic uniuersaliter pe cant mortaliter. Tamen no uidentur excusari a mortali im titituentes huiusinodi doctores in iure indoctos, quia etiam ex hoc periculum graue clientulis imminet,ex Caie.ibi. ta Doctores in consilio decisivo, non debent facere allegatio. nes,secundum Pa. in.c.uestra, se colla. te.& min sicut nec in sententia,ut m. caicut nobis,in glo. te .dc re.iu. secus in Giuio postulato a parte,quia in primo est approbata fides c sulioris, non autem in secundo. 3 Doctor in theologia debet praecedere canonistam,oc canoniua,ciuilem,& ciuilis artistam , secundum Pa. in.Q clerici, de
iussi. An debeat appeti iipr Cathedra,ibi Vide aliquid uer. Magister.i. quomodo peccant. Quae requirantur in doctorando ne reprobetur,& quis,& quomoao positi doctorari.
Dolus siue machinatio in facto, siue in uerbo,ad decipiendum Ordinata,peccatum est, prudentiae utituti opposita, di iuxta subiectam materiam potest esse mortale, & ueniale quando intentio decipiendi est pernitiosa notabiliter, erit mortalis,si iocosa,vel ossiciosa, uel de te modica,ecit uenthiis, secundum Caici ibi, quia paruum, uel nullum affert
.l 2 Ignorantia iuris non excusint a lata culpa , excusat tamen adola, di consequenter a poena, quam dolus requirit, secum et dum Cy. in regula gnoratia i. H. ex quo insertur, quod ubi ius, uel statutum requirit dolum uerum, ignorans quam eumcunque sit culpabilis, non incurrit poenam ipsius, secus ubi non requiritur dolus uerus,sed praesumptus,quaa igno
289쪽
rans crasse,& supine,non excusatur,ut patet in censuris ecclesiasticis,quae cum requirant dolum praesumptu,taliter igno Tans non euitat: in.c.ut animarum,de consti.li.H. Causa etiam instituta excusata a dolo,ut no. Bal.la.d. m. inanimarum, ut si turbans aliquem in possession credens λbi licere,cum tamen causam iustam non habeat, excutitur a ipoena statuti requirentis dolum,ex no.per Ioan. an. titu. de
arbi in addi. ad Specu. 4 Poena corporalis, Infamiae, status,sine dolo inferri non debet,secundum Bart. in. Un actionibus.E de in litem iuran. di in his lata culpa dolo non aequiparatur. v Non potest quis facere pactum ut non teneatur de dolo. E. depΟ.l.L .conueniat, quia est contra bonam fidem, di bo
a Dolus non annullat contractum spiritualem, ut cum quis dolo inductus est ad religionem,secundum Pa.in.Cchun disiecti, te emp.& uen. ideo tenet contractus, sed contractum temporalem,qui est bonae fides,annullat,ut quado quis dolo inductus est ad uendendum aliquod, quod tamen non erat uenditurus, secundum Pa. in.d.c. cum dilecti. In contractibus autem stricti iuris tenet, sed agens ex eo eliditur opeaexceptionis. T de uer. obli. I.si quis cum aliter , inde tamen
3 Domicilium alicuius ibi est,ubi Qitunae suae maiore partem constituit, uel bonorum suorum partem magnam, uel si ibi familiam habet. l. si ciues.C. de inco. & censi. Et si ibi nihil haberet,assidue tamen ibi conuersaretur. l.u.Qubis a. la domus non constituit domicilium. K. ad muni. l. libertus. Vide Inno.in. Q ex parte, te .competen.ubi etiam V dicit,quod quis in pluribus locis domicilium habere potest. Habet etiam quis domicilium, ubisibi eligit, & clericus habet ubi est eius beneficium requirens residentiam: tex.in. c. Muthis de tempo.ordi. in. Q. a Praelati & religiosi habent domicilium ubi sunt assignati,&ibi debent citari. Vide Pan.in. c. nullus,deparo. Q SOmOd aliqui plura domicilia habent, quia uno tempore habitant in uno locoAlio tempore in alio. Vide Arch. Bo. in sua par
290쪽
. I mini a dies inter praecipuas sestruitates cotinctur,proar er honorem dominicae resurrectionis.c.labbato,de m. iii. in qua die uacandam est tantumicanticis spiritualistius .c.ieiunia, te conse. l. iiii. Solo in hoc die consecrari potest episcopus. Qquod die dominico.d lxxv.& S.Tho. secunda secundae. bcxii.M.tui. succedit loco sabbati ex constit tione ecclesiae, & consuetudine populi christiani,no ex p-cepto legis,& in sabbato,piricipue laborandum est,ne popuIus uideatur iudeirare, sicut prohibetur cessatio. ab opere iti
a Die dominico debet quisque se, & sua referre in Deu actualiter,saltem semel quia hoc est principale facrificium , quod
de iure naturae Deo offerendum est. Ex hoc sequitur, quod existens in peccato moriali,tenetur in die sesto saltem semia conteri in genere, si occurrat ei peccasse mortaliter quia alis ter non posset se,& sua in Deum reserre sicut debet, Hoc tamen, ut dicit Sit uer.Dominica non est ex in praecepti de, obseruatione sesti,sed ex ui praecepti, sub quo cadit coicitio, a quod obligat pro omni statu,in quo peccatum memoriς oc currit pratice sub ratione dolendi, ut supradictum est. contritio. s.lu.inta sesturn.β.xu.Nam secundum Caie.in veri cois tritio, die sesto non tenetur quis sub praecepto conteri de mortali, semper tamen tenetur, ut non placeat peccatu sibi. DOMINI V N. a. . t
e D Ominiu a quo dominus dicitur, nominat ius habendi, a
possidendi,fruendi,uteda,ac disponendi de aliqua re pro Iibito uoluntatis,uel secundum aliquem determinatum modum,secundum quod communiter dissiniunt canonissae. a Dominium quatuor modis acquiritur, Primo, authoritate tegis naturalis,ut cum ea quς nullius sunt,fiunt occupantis: ii initi.de re dissingulorum. Secundo, principis authoritate, uel habentium potestatem a principe,qui potest ex iusta causi rem alicuius ab eo auserre,& alteri clare,ut not. communiter doc.m. Qquae in ecclesiarum, de consti. Tertio, per con sum illius cuius est,ut perdonationem, permutationem, venditionem,&c. Quarto,iine ciuili. s. ut caption praescii- Ptisne,adoption deportatione,cesiatione,& huiuimodi.ssi ne iacva.Te. domina. l.Lm ψO.deserentia tamen est inter Ub