장음표시 사용
331쪽
Ista celeritas erit in arbitrio iudicis,& perdit omnes meliora qtiones,secundum Abb.consi.lxxiii. i. uolu. Si tamen dominus ei tenebatur in maiori quantitat uel tanta,mon cadit, lecundum m. in .c. bona fides, te depo. in Dominus recipiens canonem ab emphiteota lapso, pro solatione praeteriti,postquam expulit,non sibi prantidicat,secundum m. in.d. c. n. si recipit etiam ante expulsionem,cum protestatione quod non intendit sibi praeiudicare,non praeiudicat. Si uero non facit protestationem, sed simpliciter recipit, sunt uariae opiniones,tamen de subtilitate iuris non praeiudicat,quia in dubio non uidetur quis uelle renunciare iuri isbo,ut in.c. super hoc,de renuncia. Ir Res emphiteotica reddita ecclesiae propter non sollitiori empensionis,potest iterum dari et,qui cecidit a iure suo,sine alioua solemtate,& causis requistis in alienatione rei ecclesiasticae,secundum Fed. consi.clxxxiii. & etiam eius haeredibus, per tex. d. s.& per consuetudinem,sed non alteri,nisi eccle-ua per aliquod tempus suisset in pacifica possessione, quod
communiter fit spacio unius anni supra,alienatio. . i. 33 Emphileota,in quinque casibus cadit. Primo,si domino negat pensionem petenti,& negat se eius emphiteolam, quia magis debet operari contumacia expressa,quam tacita. l.H ita expressum. Ude condi.& demon. Secundo,quando sine con-
sensu domini uendidit,& res emphiteotica tradita est secundum Canonistas, .c. potuit, te loca.dc si essent duo diat, de cum assensu unius tantum uedidit,pro altera parte cadit tmquia non plus debet puniri,quam deliquerit.l. latres. Ede his ui.ut indi Tento,qn res emphiteotica est data pro se, & fi- iis,& nepotibus haeredibus,si filius, uel nepos refutat haereditatem cadit,ut not. Bar. in . l. ut iuris iurandi s. si liber. T deope.liber. Secus si non ponitur hoc uerbum, & haeredibus. Quarto,qn emphiteola moritur sine legitimis. relictis tantunaturalibus: sed limita, secundum Bar. m. i. ex secto. . si quis rogatus. si ad tre. qii emphiteosis est data ab ecclesia .non si a priuato. Quinto,qn no soluit canone,ut supra dustu e. u.xV.
tam,non cadunt secundum glo.in. l.cs.si non totam seluerint, dunt ora. Soluant ergo totam , & post agant contrano soluentem. Idem diu quando unus solum partem soluit.
332쪽
cadit a toto,nisi ob paupertatem,uel errorem, hoc fiereti
to Laudemium est soluendum quando res emphiteotica transit ad alium emphiteolam, quod non debet excedere quinquagesimam partem precij emphiteoti .l.fi. C. de iure emisphi tamen de consuetudine est trigesima pars, quae secundum Host. debet seruari, nisi in quatuor casibus, in quibus non datur. Primo, quando haeres adi)t emphiteosim ratione haereditatis, si tamen non est extraneus secundum Pet. heliae in quodam trac.Debetur etiam laudemium ab eo,qui ex donatione rem emphiteoticam habuit, secundum eundem Petrum. Vide Specu. ti. de loca. Secundo ,si ex antiqua causa traditur,secus si ex noua, quia ex antiqua causa no uidetur noua traditio. Tertio,si emphiteola uendit,& re integra a uenditione retrocedit, non soluitur, quia dominiis no habet mittere nouum emphiteolam in possessionem,& hoc uerum de aequitate licet cie rigore iuris sit aliter, fecitndum eundem Petrum. Quarto,quando alienatio est necessaria,ut in dotatione filiae,sicut supradictum est. .x. Qiueinto, quan do habentes rem emphiteoticam diuidui eam inter se, quo facere possunt etiam clomino ii requisito,secundum Bar.in. Luoluntas.Qde fideicom. & haec opinio melior, nisi consuetudo in contrarium obstet.
Ex deterioratione secta in re emphiteotica ab emphiteora, si est notabilis,& perpetua deterioratio sunt, ut si uinea nci
Putatur,uel arbores inciduntur,einphiteora cadit,secundum i eundem Petrum,quia cessat causa. f melioratio, propter quadatur emphiteotelis. Dominus propria authoritate non poteth expellere emphiteorum,secundum n. m. d.c.fi. quia emphiteota habet ius in re,ut in.l.i.ffsi ager vecti. licet quidam
contrarium teneant,primum tamen melius est.2r Quando soluitur laudemium de terra pauci ualoris, in qua sunt aedificata magna palatia ab emphiteota, soluetur de palatiis,& non de ualore tantum soli,quia domus cedit solo.h.quod ait. T de supei scie. Si empniteola pro multis uult
soluere annis non tenetur dominus accipere,secundum Cydin.I. it. C. eo ius enim eius uideretur adimi. Bari tanae limitat, ut non procedat ultra tres annos,sed pro tribus aruus sui ris possit soluere: Per. L placuit.C. de sun. Pa.
333쪽
EMPTIO. EMPTIO. E Mptio nominat alienationem quandam ex uenditore in
se emptorem mutua Voluntate precio interueniente, & dominium,periculum,& fructus, stant apud emptorem, quia uenditio rite acta est: Pa.in .c. cum dilecti, de emp.& uen. in El.fi.& oportet quod precium soluatur, uel detur fides de GIutione. Aliquando tamen periculum remanet apud uenditorem,ut quando fit pactum, uel quando dicitur quod ponatur in scriptis,antequam fiat scriptura, uel quando uenditur cum condicione, quousque extat conditio, uel ex dolo, in quo suit uenditor, uel ex incertitudine , ut si uendatur unus seruus, uel equus ex multis, sed non hic determinate, uel quia indiget degustatione, uel ex mora, quia ueditor est
in mona tradendi rem ueditain, & precium rei in emptione, non attenditur secundum preciositatem naturale, qua una musca uitia preciosior est uitulo mortuo, sed attenditur preciositas rei,quo ad usum nostrum. Et hoc precium tripliciter consideratur,uel propter virtuositatem,quia una res quoad usum uirtutem maiorem habet, quam alia, ideo carior reputatur,uel propter raritatem, quia raru dicitur preciosum e Xcii. d. c. legimus, uel propter complacentiam, uel utilitatem uendentis,secundum Th. secunda sectindae. q. lxxVii.a. i.&.d.
Not. est, quod precium rei iustum sec dum doc. dicitur, quod est secundum communem appreciationem, & est tria plex. sminimum, medium, S maximum, quod rigidum appellant, utputa.xix. xx.&. xxi. & quodlibet horum dicitur iustum precium. Non enim precium rerum in indivisibili cosistet,sed habet latitudinem. 3 Emere rem minus iusto precio ex intentione emendi,seu soluendi minus iusto precio pro hic,& nunc, mortale est, quia Iaeditur proximus contra iustitiam . secundum Cale. ibi. Et not. secundum eundem, quod precium dicitur iustum, noulolum quod communiter currit in illa ciuitate, uel loco, sed etia illud quod nunc,& hic sub hoc modo uendendi, uel mendi, potest communiter inueniri. Num res quae uenditioni exponitur uoluntarie,uilescit, Dei aliquando emptores non inueniuntur, uel non adsimi pecuniae, uel quia pauci tunc indigent. Nec redditur precium iniustum ex eo quod
quis cogitur ex necessitate uendere, nisi alia conditio mala
334쪽
adsit. Fundamenta omnium horum, uide in Cale. secunda fecim lar. q. lxxiii v. i. cum his itaque regulis, infinitos casus solues,applicando eos occurrentibus. 4 Emens rem minori precio citra dimidium,licet in foro ciuili excusetur,non tamen diuino,& monaliter peccat,ίecundit Cate. ibi,nisi pro re minima. Iniustitiam enim committit, di proximum notabiliter laeditis Emere iura aliena litigiosi, quamuis liceat,tamen turpe uidetur,iusto nihilominus precio debent emi,quod erit,id quod
cona uniter inuenitur absque dolo,sicut in caeteris,res tan tum uale quantum uendi potest. Ex Cale. etia si paruo precto emantur,cum pauci emptores sint,iustum erit. 6 Emptio illicita redditur, quando non soluitur iustum precium ex haude,ut cum quis, a rustico emit gemmam tribus solidis,ualentem decem aureos,quia rusticus eam no cognoscit,si autem cessat fiatis,quia neuter eam cognoscit,sed quilibet se exponit fortunae,& est in bona fide, venditio est licita. Si etiam emptor illam cognoscit,& dicit uenditori dabo tibi ta tum,etiam quod ualeret mille aureos,& quod si plus MaIeret, non uult id plus habere cum mala consilentia, sed
ex dono titili habere, non uidetur iniuste emere, nec teneriaci restitutionem, ex quo dominus rei monitus cum prote. Matione, neglexit quaerere uerum ualorem rei,di emptor notenetur explicare ualorem rei siue, cum positi ab aliis inquis rere,ex Cale. ubi supra.
ν Emptio etiam redditur illicita ex fraude,in Qbstantia, quandrae,uel qualitato,ut si emit uerum lapidem preciosum pro lapide vitreo, uel equum bonum pro uitioso, uel rem ma mam pro pax , ut terram pro quatuor iugeribus, cum stiex,secundum Cale. ibi uide tamen diffuse fecimila secundae.
3 Redditur etiam illicita ex Daude, propter anticipatam soli tionem,ut cum quis uiliori precio emit,qui prius sciuit, hacndo respectinii ad anticipationem solutionis, non ad eriitunationem ualoris rei tempore assignationis , quia si conmtraetus esset licitus: de ui. c. nauiganti. Not. tamen quod emens uiliori precio,quia anticipat solutionem, dummodono emat minori precio, quam sit humile, iustitia no uiolat.
s Rra posea uendi carius, ct emi uilius, quam useat securita
335쪽
se,ut quando est multum utilis uendenti,& commoda, po- test eam plus uendereί quia uendit non solum rem, sed etiapropriam utilitatem,& emere potest quis uiliori precio,quia Tes parum sibi utilis est,nbn tamen quis potest carius uendere,quia est ualde utilis res ementi, neque uilius emere, quia res parum utilitatis affert uendenti,quia neque utilitas aliena potest uendi,neque aliena incommoditas coparari. Posi et tamen emens sponte aliquid plus dare ex honestate, pro- Pter utilitatem quam consequitur. & uendens minori precio dare,ex eo quod parum utilis res sibi est, non tamen tenemtur,per rationem dictam. o Quando uendens,& emes sciunt ualorem rei,& cessat fraus, - di non est talis necessitas,quae excludat uoluntarium,3c non
desit prudelia,ut solet fieri in lusoribus,uel suriosis,& quod
sit ab eo, ut potest alienare, talis contractus etiam in coniscentia est licitus,etiam si maiori precio uendatur, uel minotri ematur, quam sit iustum precium. Ex Pa. in. quia pleri- que,de immu.ec t. q. ix.post inno. Vendere rem suam,quam quis uenalem exposuit, secundum ueriorem opinionem potest cogi sub certo precio, de his, quae necessaria sunt uitae hominis, ut quod macellarii tantu
uendant carnes,& tabernarij tantum uinum,& panem ,& no Tlus,secundum m. in .c.i. de emp.& uen. Et quia domus, de uestes,necessariae sunt ad uitam humanam,etiam de his p test statui certum precium,ut quod pannus no plus pro bra- isto uendatur,&Qui inseri Bar. in. l.i.C. de epi.audien . Secus Aquando non exponit rem fiam uenalem, uel non siibest ne cessitas,ut in. l. iniunctum.C. de cotrahen. p.habet si adest necessitas,possunt exuberantes compelli ad uendendum iusto precio necessaria ad uitam hominis, quia tempore necessitatis omnia uictualia communia esse debent, & excusatur quis a stirto.c.si quis propter necessitatem,de sur. eo enim casu omnia fiunt communia,& necessitas legi non subest. Homines qui uere, & propriae sunt serui.i. qui non sunt siti iuris,sive uni serui iure,vel emptione, uel natiuitate, possutuendi,& emi,etiam quod paganus,uel iudarus seruus baptizaretur,quia secundum doc & praecipue Tho. baptisnus nodusere conditionem Quitutis.ii. .cl xliiii q. u. .iLM.ti. de
consilio tamen, deberent domini eos iacere Iiberos . secum
336쪽
dum Archi.sso.iii.par.ti.iu.c. vl. iii. Quomodo autem quis seruus essiciatur,& quot modis fiant serui,uide iusti. de iure perso. serui.Ede stat.homi.l. libertas,&.l.si qui. 3 Iudaeus, uel paganus seruus iudaei,uel pagani, non ad mesecimoniam sed ad seruiendum, si baptizatur, liberatur a serui εtute tali,nullo precio dato si uero est emptus ad mercimoniam,& non exponitur uenditioni infra tres metes,per baptista viri essicitur liber sine aliquo precto,sed si exponitur, &'
non inuenitur emptor infra dictum tempus,liberatur.xii. stalidis.Lducatis.c.i. de iudae.& pa.ibi gl.ii. Si autem infidelis meret christianum,liberatur sine precio. cigeneralis. di. iiiii. 4 Emi,& uendi possunt res spirituales,ut uasa sacra,paramen dira,sepulchrum,S huiusmocit,non ratione spiritualitatis, uel benedictionis,sed inquantum sunt quaedam res, ut pannus, aurum,lapis,fundus,& huiusta odi,dummodo non interueniat irreuerentia rei sacrae,& adsit necessitas, secundum Th. iiii.sen. d.xxv. q. iij.ar.ij.ql.iij.&.c. hoc ius porrectum.X. q.h.
Quaedam sunt in quibus principaliter consideratur iriquod cpi rituale est,ut oleum sanctit,aqua baptismalis, S hoc uendere non licet, quia uendi uideretur quod est spirituale, ut Communiter dicitur: tamen distinctio prius data, etiam in hoc tenere posse uidetur, si adsit intentio. Opera quae habent pro principio rem sacram, non possimi uendi: ut celebratio, Auditio consessionis, cuius principiri est sacer ordo, secundum Tho. iiii. supra, quae uero habent terminum spiritualem,& non principium, ut doctrina pos sunt uendi. Et quando datur aliquid pro primis operibus spiritualibus, ut pro missa debet applicari non ad spirituale, sed ad temporale, ut pro sustentatione, uel talibus,infia,Sis ,
to Vendens stienter unam rem pro alia ignoranti, ut uinum mixtum pro puro,uel aurum alchimicum, quod non habet ueram speciem auri, pro uero, peccat, & restitutioni tenetur tam de re ipsa ,quam de danno secuto,secundum Tho. se cunda secun he.q. lxxvij.ar.ii. & mortaliter peccat i des proximum contra iustitiam,secus quando ignorater hoc fit, uel uendit scienti,quia scienti,& consentienti,non fit iniuria: do N.tur.h.H. Ex hoc insero,quod uendes unam rem pro alia,
aeque bonam, ad finem ad quem emitur, ut medicinam, &
337쪽
non excedit iustum precium,non tenetur aliter ad restituti νnem,licet peccet non seruando fidem,non tamen damnum aliquod ementi insere. De fraude circa quantitatem, & qualitatem, lictum est supra. . vij. 27 Vendens rem uiciosam scienter,quando uitium est occultu ementi, lanosum,uel periculosum, tenetur exponere ementi tale uitium,aliter peccat, & tenetur de damno, secundum Tho secunda secundae,supra. Si uero uitium est manifestu, secundum Ar.so.emeti, ut quia est coecus,vel cum usus rei, di si non competat uenditori, potest tamen competere alijs, non tenetur tale uitium manifestare, dummodo diminuat de precio,quod iustiam est,propter tale uitium. Vnde uenditor potest sic suae indemnitati non manifestando consul re,ne res sua plus debito uilior reddatur. 13 Si quis uendat equum lunaticum, sed occultum est hoc uitium emptori, & dicat do tibi hunc equum pro coeco,clau 'do,tunatico,& cum omnibus desectibus, nec uolo in aliquo teneri,& tamen emens credit ipsum dicere in Cinnibus sabsum,quia uidet equum non esse coecum,neque claudia, non tamen aduertit quod sit lunaticus,ssicit Spec.in ii. te emp. deum. quod nihilominus tenetur, quia non specifice propalatiit desectum, & emptori duae actiones contra uenditorem
Si desectus est patens,tamen emptor non aduertit, uel quia est negligens .uel quia non est Dracticus, nihilominus tenebitur uenditor,secundum eunciem Pa.supra,quia est in do-ion non dixit uitium. Et quando morbus in breui apparet praesumitur suisse,& tenetur: dolus enim praeponderat, ut DrIn l.Item si obstetrix.ffad.l.acquiti. Et haec etiam ualent in
Si emptor emisset rem uitiosam, etiam si sciuisset uitiu, non tamen tanto pretio, tenetur ueditor desalcare de precio, pernctionem quantum minoruni,secundu Pa.ubi supra. Quod si nullo modo emisset,lenetur uenditor restituere precium, dc retro accipere rem, per actionem redibitoriam, per quam
receditur a contractu. Pa.supra.
at venditor non tenetur manifestare circunstantias de suturo, quae si adessent, sicerent rem minus ualere, ut dicere, quod ueniunt multae naues cum grano, quod si stirent ementes,
338쪽
EMPTIO. Ιω& O res uilesceret, secundum Tho. supin. hunismodi enim circunstantice nis sunt defectus rei uenden d ,ideo non est necesse est eas manifestare. xa Non est licitum mercatoribus inter se couenire,ut unus s uir quod non vendant mino ri precio , secundu
ti, di , --00 p rates, uel concedentes licen
tiam praedictis,ut possint praedicta facere, puniunturil. -
ulenter iaciunt in damnum reipu.secundum Inno. in.C. si
M.' 'Tyigne si hoc intestigendum est etiam de om
nibus allas artibus, & de procurantibus quocunque modo . annona carnis uendatur inputa impedientes mercatores Uirantes huiusnodi,di debent puniri,per.l. v. ffad.l. ivlia. anno. Idem de eo,qtu emit omnia blada, ornata, & huiusmodi,ut Carius uendantur supra, s. .viII. insta, Monopolium,pex totum. Hos omnes mortaliter peccare credo, quia manune ficiunt,& notabiliter proximum
1 n sic contra proxurialem charitatem. M literas , in quibus continetur, quod hoc anno rip Tμ eas proi cit ut inueniatur,Ticius milenit, ct credens esse uerum, omne oleum quod reperit
Petrus contra fiaternam charitate ens,ii intendebat decipere mercatorem illum, uel altem .
V π:ψ moriali possit excusari, non tamen
tenetur restituere damnu quia litius leuiter motus est,pro-
inueniat literas apertas,uel laceratas,mitas contimentas Dod in tali loco non sunt aromata,
. minere QS socrates his lectis,festinat eme Dico Socratem non peccare,nec ad ali
.. qmere ut statim uendatur cum lucro, non mia. ..T00ς 6 x pons, uel loci, sicut seciunt, qui rem u quam emant pro. x. Si tamen re Pta, accadat aliquem eam uelle statim, potest carius uendi. viam merit empta, quia iustum precium est diuisibile uel
339쪽
quando uariatur modus, ut quia emit in grosso ,
26 Non licet aliquid emere ut carius uendatur, quando Iucm , est ultimus finis negotiationis,fecundum Tho. supra.al .u . si autem hoc sat propter aliquem honestum finem, ut pira, sustentatione sui, i familiς,uel huiusmodi, licet. intra,Met
7 Non licet clericis negotiari,secundum Tho.supraδα IlI l .pra clericus.sac. xj. & secundum Pe. de pal. non excusantura mortali,quia debent excommunicari,ut in. Nemo episcopor una. xi.q. iii.& si se non correxerint, debent deponi, ut in .c. clericus. l.xca dc lucrum debent dare pauperibus, lecundum H in ci. ne cle.uel mo.& hoc secundum My.est de conlilio itantum non praeceptum. Caie.tamen ,non uult quod peccent mortaliter,supra,clericus. .xi. Intellige praedicta de ci ricis beneficiatis,uel existentibus in faciis, & de omnibus religiosis. Possunt tamen necessaria emere,& supernua uenuere, quia hoc non est negotiari. a Per alios autem uidetur quod possint exercere negotiatio nem, lando pecuniam mercatori,quia cessat ratio prohibitionis, lina non impediuntur hoc modo uacare ditums,cl
l modo lucrum ordinent ad honestum finem, & lme Oude,
quia sic nulli liceret. - . 29 Emere uel uendere negotiando in die festo non licet, in Putatur enim inter opera seruilia: c.i.&.fi.de seriis,nili fecundum Pe.de pa.in nundinis toleratis ab episcopo sciente, uel propter necessitatem, secundum Tho. secunda secundae'. . cxxii.ar.iiii. ad penul. Ea enim quae uictui quottidiano, necessaria mi,non prohibentur uendi,& emi. Neque in loco sacro,ut in ecclesia,licet negotiari,propter irreuerentia, quae committitur. Possunt tamen uendi candellae, non propter
auaritiam, sed pro satisfactione populi. Vide Ar.flo.ii. parte
340쪽
EMPTIO. 36 ipse Io .uendit pro. xii. tenetur illos duos restituere Petrobquia salarium pro labore datum, lebet sibi sussicere,fecundu
Ar. flo.& Rosin uer. emptio,nisi Petrus dixisset,uende pro. x. si plus potes habere,fit tuum,tunc non tenetur restituere. Si tamen excederet iustum precilian, teneretur ementi, quem contra iustitiam damnificauit. 33 Vendentes,uel ementes cum falso iuramento,etiam in re minima peccant mortaliter, ratione salsi iuramenti,& mentientes similitetis notabiliter laedunt proximum: est enim mendatium pernit iosum:infra,mendatium βJ. 32 Venditor tenetur emptori de euictione tecundu Pa.c.si uenditori, te empti.& uen. nisi quando emptor post litem contestatam, non denuntiauit uenditori, ut eum defenderet. l. emptor. C. de euic. licet uenditor sciret litem motam. Secundo,qii emptor citatus, contumaciter ab suit tempore scientiae,quia per contumaciam suam uidetur codemnatus,in. d. , Lemptor,tiel absente uenditore non appellauit. l. eremus.
de euict.Tertio,quando per iniuriam fuit lata sententia, co-tra emptorem, quia iniuria quae fit emptori, non contingit Menditori uel li per uiolentiam auferatur extraiudicialiter. si per imprudentiam. fi de euict. Quarto, si emptor compro- nussit,& contrariam sententiam reportauit. Quinto,qua loemptor potuit usis per & non unicepit. Sexto, qn scienter rem alienam emit,nisi specialiter sibi de euictione cauerit.Lsi sundum.C.de euict. Septimo,si aliquod casuale sibi contingat.c.ad nostram,de re. ec.non alte. Si autem fiat pactu,quodno teneretur de euictione, nihilominus re euicta tenetur ad precium,ut in.l. exempto,in sn. de M. p. & uen. st intellige
quado pactum fit in genere,secus si persona specificatur , uel
caula una,secundum Ludo. ro.msi Eutistio,per totum.
33 Emptum ex aliena pecunia est ementis,ii nomine sito emit, C. de rei uen l. si ex ea,nisi sit emptum ex pecuniis ecclesiae,ut in c.'. Xaj.q. u .uel de pecunia pupilli,uel minorisse tutore,uel Prociiratore. l. ij. T quando ex facto tuto. Idem de emptis ex pecunia militis. C. de rei uen.l. si ut propositis. Idem cle --ΠO a marito,uel uxore, te pecunia sibi ab altero eorum donata, te hoc vide. st de dona. inter uir.& uxo. & limita ut Sil. Her. emptio. .xxij. Si res duobus uenstitur,erit illius, cui prinio traditur res,non cui primo ueditur, di idem in donatio.