장음표시 사용
81쪽
. APPELLATIO. 4 Appellatio interposita post cen suram excommuniciaticiis, suspensionis;& interdicti,uel ab ingressu ecclesiae,non tollit ipsius est tinn. tex.in. is cui, te sen. ex. in. V . intellige, quando tales sententiae absolutae sunt inflictae tunc enim secum trahunt executionem.c. pastoralis,de ap.aliter si conditionaliter essent emanate,ut dicendo excommunico te, uel interdico, nisi infra mensem seceris sic,&c. m.c. praeterea,el.h. de ap.
s Si quis dicat excommunico te,si appellaueris, appellatio secundum Inno. in. d.c. praeterea,suspendit enectum. Si uero dicat,excommunico te si disposueris ad appellandum , tunc si praelatus non potest prohibere appellationem,non erit excomunicatus: secus si potest insta interdictum. 4. 6 Excommunicatus post legitimam appellationem, no est euitandus,ut not. in. c. licet, de sen. ex. lib. Q.&.ci pastoralis, de appet tamen si excommunicatus nominatim,& expresse, & specialiter,infra tempus a iure, uel a iudice determinatum non fuerit prosecutus appellationem,ut debuit, eo elapso poterita denuntiari excommunicatus, ct tunc erit uitandus tam in ita dicio,quam extra:& ab actis legitimis remouendus: in. d.c. li cet.& post talem denunciationem, lebet reputari pro excommuni to,donec per sententiam fuerit declaratum, appellationem ante sententiam fuisse interpositam. Aliqui tamen dicunt, quod illa excommunicatio fuit nulla, propter appellationem,primum tamen uidetur uerius.
τ Celebrans post praedictam denunciationem, & desertionem appellationis,& se diuinis ingerens,non efficitur irregularis,
secundum Arch. m. d.cilicet, quem sequitur Ge. quia per appellationem legitimam ante excommunicationem positam, excommunicatio fuit suspense. Et licet postmodum denun-
cietur excommunicatus, non tamen excommunicatur, nec uere est excommunicatus.
8 Appellare e x considentia iustae causae, in conscientia licitum est,secundum Tho. secunda secundae.q.trix. .ii,supra,Acria
s Allato gravamine per iudicem, potest hoc expresso incontineti appellari,nec est opus ut petatur reuocatio gramminis, sed illo illato de praesenti, potest statim appellari propter timorem futuri grauaminis,cie quo uerisimiliter timetu non tamen licet appellare a futuro, nisi exprimat gravamen do
82쪽
io Quauis a poena legis non possit fieri appellatio. l. si qua
na. si . de uerbo signi. tamen a declaratore Poenae legis,potest
quis appellare. glo.est singularis in.c.cupientes. s. quod si perri de elec. lib. vj. ει Non appellatur a mero executore, nisi modum excedat, uel arctius exequatur: de appel. . novit.
a Non appellatur a legato,cui Papa causam commissit appellatione postposita, te ossicio dele. c. super quaestionum,quo casu,sola friuola inter dicitur appellatio :de appel. c. s uper eo, lsecundo.a uero gravamine appellatur tunc, non cotia rescriptum,sed contra iudicis malitiam, ut not. h. q.V.c uiduum:
non enim potest tollere princeps, quod est de iure naturali, ut dictum est supra .ij.
3 Non appellatur a citatione.c.cum parati,eo.ti. nisi appelletura breuitate,terinini,aut nisi citatio fiat contra formam canonis: in&r,citatio. .j. 4 A denunciatione, uel declaratione excommuni tionis, uel alterius censurς,potest quis appellare.secundum m. in.c. peruenit, te appel. quia haec non est sententia iuris, a qua non li at appellare. c. quia, te appel. sed iudicis declarantis,& homi nis,niri sit excessus notorius,quia notorius criminosus appellans,non auditur. Facit quodnot. Inno. in.c. ex parte,el.j. de uerb. sig. licit enim ibi,quod in notorijs non requiritur sententia proprie,sed fit imis excutio: limita tame, si excessus est ita notorius,quisii nulla tergiueissione celari possit.
3ς Appellare potest tantum ille cuius interest, & per alium sa- .cta appellatio non tenet.c.ex tenore, te his quae fi. a ma. par.
m. nisi quado procuraret pro eo,qui ducitur ad supplici rut in. l. non tanti: .si de appel. 5 Religiosus non potest aprellare a correctione suorum prς- latorum,si fiat secundum statuta ordinis,& regulae.c. ad nostram,&.c.repraehensibilis,de appel.supra,accusatio β Ixxj. 37 Appellatio fieri debet a iudice pronunciante,& ubi ius reddi consueuit,& coram iudice, qui sententiam tulit,si eiu sit copia,quia si non sit copia tempora appellationis non currunt, ct iudex nolens recipere appellationem punitur. l. quoniam, C. te appel. Et cum eius uiolentia timetur,tunc pro appellante rerutatur,dummodo publice protestetur.l. cum quidam
83쪽
Kde appel.uel curam aliqua persona honesta appellet. 3 inppellare :ib arbitris,qui non sunt iudices ordinarij, no licet .
secundum Tho. lecunda secundae. 9.lxiX.ar.ih. ad secundum. quia non habent authoritatem,nili ex consensu litigantium,
di adeo ex quo semel approb.uutit , non licet subterfugere,
39 Appellari potest a subdelegato cum iurisditione, non autem me iurisdition nisi modum excedat, & tuc recusari potest, im i iit datus de pariun consensu: de ofdele.c. 1upra quaestio
ao Appellatio semper ad superiorem, & gradatim est ficienda,
si de appel.l .imperatores. Modum autem hic pertranseo,quia ad contaibrem parum pertinet. ar Appellare ad iudicem infidelem, catholico non licet, secundum Tho. ibi ad primum. quia ubi non est uera fides, non praesumitur esse rectitudo: & debet excommunicari talis.c. tholicus. it. q.vj.nisi a iudice insideli,ad alium superiorem infidelem, ut Paulus secit appellando Caelarem, Ac .XXV.nec contra hoc docuit it ibi Caie.testatur.
ar Appellatio si fiat incontinenti, sussicit uiua uoce sine scriptis feci. C. de appella. l.litigatoribus,rdias debet porrigere libelluappellatorium infra. X. lies. C. de appel. auc. hodie. Qualiter autem practicatur uide Sil.& Tabibi.Appellatio. .XV.&.XVJ, Multi alii casus ponuntur a summissis,quos pertraseo, quontum .ia Clusidicos magis & ad procuratores spectant,quam ad consessores . 23 Appellare,causa afferendae morae, ne contra reum iusta sentelia prosenatu non licet,quia hoc est inluniose se tueri,quod non licet.Tho. ubi supra,ad tertium.
a Postasia nominat temerarium recessum a statu fidei, obebidientiae,& religionis,secundum Host. & secudum Glo. inc pruno. de apost.& est triplex,uidelicet silei,obedientiae, dc religionis. Tho. secunda secundae. q. Xu.ar.j. Apostatae a fide, quamprimum denunciantur excommunicati, perdunt ipso facto iurisditione: ita,quod eius subditi sunt iberi a dominio eorum,& iuramento fidelitatis,quo tenet, tur,ex decreto Gre.haec ex S.Tho .ubi supra,ar. u. 3 Apostatae a fide,sunt excommunicati, quia sunt omnes haereticu
84쪽
haeretici.cii.de apost.Et quia omnes haeretici sunt excommuDIcati,de haereti. .exconmaunicamus. i.&.ij. Ideo & ipsi sunt excommunicati,& consequenter eorum bona sunt conficata.C.cum secundum, te haere.lib.vj.NO possunt testari,& breuiter dic ic de aliis excommunicatas. infra excommunicatio
4 An licitum sit Christiano habitum infidelium pro aliquo casu asi timere,uel eorum fidem uerbis,& signis profiteri, uidein Da infidelitas. β.xiij. FideS. .is.s Apostata ab obedientia est,qui superiori obedire renuit , Puta papae,& hocinet quia non credit ipsum potestatem habere condendi canones, & talis est haereticus: & ut haereticus Punitur n.c.nulli ses,disiuxta. uel non uult obedire ex conte tu,& tunc mortaliter agit, quia contemptus ubique damnailis. Agit enim contra iustitiam,& grauiter punitur,quia deponitur, dis .iiij. BG & si legibus,&.Qgenerati,in T. de elecia si est incorrigibilis,traditur curiae seculari,& poterit ex
municari.in.c.cum non ab homine. te iudi. Si aute non uult obedire ex quadam concupiscentia, tunc mitius est agedum in menis, te quibus,in.c.nam concupiscentia,&.c.j.de const.
ο Alia est apostasia a religione,primo, deponendo habitum religionis temerari cum assumptione uitet secularis' talis est
tamen debet iudicari apoliatasiae fugitivus, & si diu ad longinqua Magetur,nisi postquani sic uiuit, quod animum non
redendi se nabere ostendit.Ede re mil.l.desertor: quod si redierit,recipietur in monasterium, secundum quod in regula continetur.Hoc dico si monasterium regulariter uiuit. Quid autem de rebus illius fiat,vide.QSi qua monachorum. Vij. q.j.&.c. si quis rapuerit.Wj.q. Q. Cuius debeant esse bona acquisita in apostasia,uide. c.j.de insua.& lan.&.c.sn.lx vij. dist.&.c.abbates.xviij.q. h. τ Monachus apostatas non uult redire, uel habitum resum x debet capi,& sub graui custodia incarceratac a nobis ede o.' uomodo fugitiuus sit requirendus, supra abbas. .xij. di insta religio. s. xvi.& quomodo sunt tales excommunicata
a Clerici constituti in sacris relinquentes habitum, dicuntur prosiau.ctua de apost.& Pa.ibi. Si autem est in ordinibuλ
85쪽
minoribus,& tenet beneficium ecclesiasticum, dimittedo habitum clericalem,& tonsuram dicitur apostatare, quia ratione beneficij tenetur habitum ,& tonsuram portare. 6. O. l. Secus si non tenet beneficium, quia tunc potest habitum cli- mittere sine apostasia,& etiam peccato mortali, ut etiam dicit Cate. ibi,uer.apostasia,& Inno.cum Pa.in.d. tuae. Unde huiusmodi clerici,ex depositione habitus non punitatur, Cle quoniam, te uita & ho.cle.diunmodo deserat tonsuram. nil perdunt. Si tamen moneatur primo,secundo,& tertio,ab epi. scopo ut deserant habitum,& nolint reassumere,perdunt priuilegium clerical secundum m. & .c.in audientia,de sent excom.& bonum est talem monitionem facere,ut multa mala uitentur eorum, qui clerici: esse uolunt , & non uiuere
clericaliter .s Rerigiosi,&clerici in sacris,& in minoribus existentes beneficim cogi possunt ad reassumendum habitum, in.d.c. tuae,
ct in.c.s.clis .so. Secus si non habent beneficium existentes in minoribus,uel si uolunt renunciare beneficio. o Religiosi,& clerici in sacris, non possunt renunciare priuilegio ciericali,ut in.c.si diIigenti,de .comp.In minoribus uero de clerici non possunt renunciare uerbo,ut in.d.c.si diligeti,sed facto renunciare possunt exercendo actum omnino contrarium clericatui,'uel in alijs casibus expressis.s Religiosus professiis recedens sine licentia praelati sui,& non
sublIciens se alterius obedientia proprie est apostata, quantumcunque hahitum & tonsuram retineat, secundum Inno. in.c.fi.de renu.& Pa.in.c.fi. de apo in s. Oportet enim ut ingrediatur monasterium,si uult uitare apostasiam. Secus autesi intret monasterium latius, quia non erit proprie apostata, secundum Glo.in.Cf.de apo.& in.Cex parte, de temp.OLuide infra religio. AH. a Monachus in apostasia ordinatus, non poterit exercere actu illius ordinis: Pa.m.c.fi. de apo. & in ordine sacro solus papa dispensabit,in minoribus,epistopus:& non poterit ad superiores ordines promoueri. Sed hodie quia tales sunt excommunicathrecipiunt ordinem in excommunicatione, & dicendum est,ut habetur in.c.cum illorum,de senten .mcom.
33 Episcopus potest dispensare cum clerico,qui existes in sacris, de iacto duxit uxorem, ut utatur ordine prius rite susceptri
86쪽
θ ascendat ad superiores,si sit bene contritus Sicque ad clericatum redeat Cum eo uero, de cuius poenitentia dubitatur, non potest dispensare is ut utatur minoribus , non autem in maioribus,nisi religione ingrediatur. j.&.il. Icle. uel uo. 4 Religiosi eiecti,& fugitivi, reuerti uolentes, ut dicit Anto. labiat. sunt admittendi, mimo praelatus ad hoc compellitur.
ne religiosi , extra de reg.& hoc nisi regula contradicat, qua contradicente non sunt habendi pro dereli to, sed sunt alimentandi in locis competentibus, si sine graui scandalo fieri Potest,alioquin in alus donubiis religionis id fat. Loca in quibus poni debent,sunt seruientium,secundum dominum Anto. & graue scandalum est, quando alij dicunt, se potius exituroS,quam cum eis moraturos. In hoc tamen standum credo esse arbitrio boni hominis. as Cuius sint bona acquisita per religiosum apostatam, uide Sil. uer. Apostata.β.M.& Tab. .xv.inti a religio. .XVII. De apostasia infamatus se purgare copellitur. Ab m. LCtua', S ibi an ad habitus resunaptionem compelli debeat,& ordini clericali renunciare possit,& an affigi quaeat, ut habitum
3 AQua benedicta,uel sancta, quaedam per solum episcopia,
cum uino &'cinere fit,ad reconciliationem ecclesiae poliatae,sanguanis,uel seminis effusione: ut in .c.aqua. de coarie.e uel al.atia quae est ad aspergendum homines, domos,ad expellendos daemones, &.c.a sacerdotibtis benedicitur cum sa-Ie:de con.dis .iu.c.aqua,quam diaconus benedicere non potest: .in dicto.c.aqua,S.c.perlectis. xxV. L .ad presbyterum:
di omni die dominico debet benedici ex consuetudine. x Aquam hanc non dicimus esse sacramentum, quia non Ordinatur directe ad causandum gratiam, sed ad remouendum prohibes cilicet contra daemonum nequitias' omne quod iacramentorum effectum impedire potest, sed est quoddam
sacramentale,secundum Tho.uissen.dis .Q.q. . .iJ. ad septimum. Et datur contra impugnationem exteriorem daemo nur exorcismus autem contra interiorem. Thiniit .sen. dast. xvij.ar.il. ad tertiunt.&. iiij. sen. dist.vj. q.η. deletque uenialia, inquantum excitat seruorem deuotionis. Et si addatur aqua
non benedicta benedictet tota erit benedicta.Tho.ul tentati
87쪽
. distin .lxxvij.anviij.ad.iij.si tamen minor sit quae additur, ex
Tho. iiij. sen .dist.xij. q. i.ar.ii.ql. vi.in cor. Quidam uero inclistinctae dicunt,sive maior,siue minor sit,quia hςc transinutatio naturali uirtute non fit,sed ex ordinatione ecclesiae, uel approbation secundum Pe. de pa. Vide.ci quod in dubiis,de conse. eccle.& al. Idem de oleo consecrato cucas, quado non conlecratiun apponitur, secudum m. in .d.c. quod in dubiis: non autem sic de uino addito sanguini Christi, quia non fit sanguis:Tho .iii. len. dist. lxxvii.ar. ViiLaiuli. Nam aqua,uel alius liquor additus sanguini in calice, non conuertitur in sanguinem, nec econtra: siue fuerit in parua, siue in magna quantitate. Poterit tamen conueni in uinum uirtute specierum uini ibi existentium,habentium modum agendi substatiae. Si autem tantus liquor poneretur, quod non remaneret
accidetia illa prima eaciem numero,desineret ibi esse sanguis Christi,non per corruptionem sansumis, qui incorruptibilis est,sed accidentium.Non ideo est simile,ticut in aliis. Naaqua benedicta remanet aqua, & oleum consecratum rema net oleum,sed uinum consecratum,non remanet uinu. Haec ex S.Tho.in sententia.
3 Si excommunicatus aquam benediceret,uel suspensus, esset irregularis,quia benedictio aquae est certi ordinis,secundum Inno. .i.de excesprqla .non autem sic de benedictione inest Aqua benedicta non ordinatur directe ad pretestandum re
ARBITER. 1 ARbiter, di arbitrator, inter se disserunt,nam arbiter,ut di
Qt Inn. in. c. quinta ilis,de iure iur. est ille, qui ut iudex eligitur,ut seruato iuris ordine in substantialibus,procedat. si de arbit. l. i. Arbitrator autem eligitur, ut Inno . ibidem dicit, ut aliquid existimet,uel quod sibi uidetur de aliqua re dicat, & sine ordine iudiciario ea arbitretur. Instit de emp.
a Tales possunt eligi, secundu Tho.secunda secundae. q. lou. a. i.ad. a. quamuis non sint superiores alijs,quia homines propria sponte possunt se aliorum iudicio subucere, cum com- romittunt in aliquos arbitros. Et inde est,quod necesse est
88쪽
ARBITER. 3ς arbitrium aliqua poena uallari, quia cum ipsi non sint superiores, non habent potestatem cohercendi. 3 Arbiter, ab arbitratore dignoscitur,ex modo compromittendi,quia uel compromittunt ut arbitretur seruato ordine ii
ris in substantia,& sic est arbiter,uel ut dicat quid sibi uidetur, sine alio iuris ordine, & tunc est arbitrator, inta, I
4 Anto. de binis. Jc.quintauallis , distinguit de his arbitris,&in summa quinque colliguntur, quoniam quidam sunt uidices ordinarij, quidam ordinarij, & arbitrarii simul, quidam arbitratores,quidam arbitri iuris, quidam arbitri .s A sententia arbitri iuris, potest fieri appellatio,non a sententia arbitri compromissaris, ij. q. iij.c.a iudicibus, & rationem affert Tho. secunda secundae,q.trix. λiij. ad. ij. quia leuis uidetur,ut quis non permaneat in eo, quod semel approbauit, ideo rationabiliter denegatur subsidium appellationis a iudicibus arbitrarus,qui non habent authoritatem,nisi ex consensu Iitigantium. Non sic autem a sententia arbitri iuris, cuius potestas ex consensu eligentium non est,sed principis authoritate: ideo contra huius gravamen lex appellationis stibsidium tribuit, supca, Appei latio F.xviij.6 iniae sit differentia inter arbitrii, & arbitratorem, quoniam in multis disserunt,uide Pa. in d.c. quinta ilis, & Sil. ibi. .ij. τ si appareat euidenter dictum arbitri iniquitatem peccati co-tinere,fecundhun Hosae ordinarius ex officio suo hoc emendari faciet, de arbi. c. h.& hoc si infra dece dies pars laesa potierit : in d c.secundo. a Iurans stare sententiae arbitrorum, in conscientia potest reduci ad arbitrium boni uiri,secundum Pa. i. d. quintauallis. Si arbitramentum est iniquima,ita ut deceptio interuenerit ex proposito, & hoc respectu cuiustunque laesionis potest peti reductio non obstante quocunque pacto, quia dolus futurus, non potest nec expresse , nec sub generalitate uerborum tacito renunciari. T ae pac.l. Si unus. 6. illud nulla' hoc sequutur communiter doci& dicitur dolus ex proposito , quando scienter per staudem gratiam, seu odium grauat partem alteram. Si autem laesio interuenit sine dolo. uel laesio est modica,vel nons modica,non potest: peti re
ductio.ff. de astu. Si de meis. .aecepisse,etiam si renunciatici
89쪽
non interuenit,ut in.c. nisi essent,de praebere Vbi secundum quod not. n. Arbitrator solum pro bono pacis potest tollere de iure unius,& dare alteri,licet clarissime ex eius pronunciatione hoc appareat, & hoc potest non soluna in casu dubio,sed etiam certo,ex quo pro bono pacis ficit. Si uero laesio non est modica,tunc uel est magna, uel maxima,et enormis,si primo modo,potest i educi,nisi intemen erit renunciatio, ut scilicet possit dare uni,& tollere alteri, renunciatio e- nim haec aliquid operatur,ut in .c.si papa, te priui.l. H. si autem sit maxima,& enormis,in hoc casu poterit reduci, quia in dubio, uidetur excepta. ar. Ede his quae in frau. cre. I. Def.3. Lucius.Et ratio est,quia non fecit, sicut bonus uir G- 'cere debuisset,ideo ex quo maxima laesio non fuit expressa, non debet trahi ultra intentionem agentis, ut sentit Bal. in' l. pe. C. te arbi & Anto. in d. c. quinta uallis,& magna quantistas dicitur respectu personarum,& causarum. Si in commiklione suisset dictum,quod possit secere althbasse, in totum, Mel in partem,de iure unius dare alteri, tunc dicerem quod non possi dolo non interuenient nisi praedictae comi nisi
Doni additum suisset hoc uerbum restri stiuum,uidelicet,ste,& basse,prout sibi uidebitur,& placuerit, quia hax uerba important arbitrium boni uiri. ff. de fideicom. l.thays 6. si s Arbiter sententiam in ecclesia serre non potest, sicut nec iu-
dex, ct lata non tenet,de imanu. ecc. decet,in.H.Secus est in
o Arbiter esse non potest,qui est excommunicatus, sicut nec lucrex, in. . ad probandum,de re tu. similiter nec arbitrator secundum ueriorem opinionem,quam sequitur Io. an. in regula, lolo : de re.iu. in.vi.& m. quia non potest dici bonus uir, ex quo in excommunicatione perseuerat. I Arbiter non potest esse monachus,sine utilitate monasterii,& Abbate imperante: ar.in. c.ii. de postu. sed arbitrator potest esse ex sola abbatis licentia, quod placet m. a Arbiter, & arbitrator non potest esse Iaicus solus, secundum. in c.contingit, te arbi.in rebus spiritualibns, quia tex. dicit, quod laici non debent tractare negotia ecclesiastica, de loquitur generaliter,& nullus praeter ripam potest comit
tere causam spuitualem laico , ex so.ia.d. contingit.
90쪽
r3 Compromitti potest in causa spirituali,authoritate superi
ris, in clericum, & laicunt.c.per tuas, de arbi. S prohibetur Iaico arbitrari in causa spirituali propter honestatem,secundum m.in.d. c. per tuas , non tamen per episcopum causa spiritualis potest delegari clerico & laico,quia ut issicit Ioaman.in. i. per tuas , arbitrium de re spirituali non est actus spirituali ideo in clericum, & laicum compromitti potest. iudicare uero in causa spirituali,est quid spirituale, ut in c. quanto, te iudic.cuius iuris spiritualis laicus non est capax, elimia cuin clerico associatus , ut in .c.masiana, de elec. 4 In rebus temporalibus compromittere possitnt clerici in laicos,secundum I nno.in .d.αὰontingit & facit ad hoc.c. dilecti .de arbi.
ες Laicus etiam potest esse asses r iudicis ecclesiastici, ut
16 Ruamuis iudex, uel arbiter cum bona conscientia no posisint tollere uni,& dare alteri,quia tenentur reddere unicuique quod suum est,hoc tamen possunt arbitratores, qui eliguntur ad componendum inter partes, tanquam boni uiri, dummodo enormiter non laedant,fecundum Pa.in. d.c. quintauallis , ut supra dictum est .viri. 7 Arbiter permittens pertransire tempus, tenetur partibus. Facit quod not.l.fi.C.de contrahen. emp. intellige si ex dolo , uel lata culpa hoc facit,alias non,nisi se obtulisset, quia tunc etiam de leui tenetur. Et multo magis tenetur ad restitutionem,si ex dolo, uel lata culpa,iniustam sententiam protulit, & etiam ex leui, si se obtulit, egit enim scienter contra iustitiam proximum damnificans. ia Si duo arbitri non concordant, compelluntur per iiudicem eligere tertium.c.speciali, de arbi.non autem sic de arbitratoribus, ut consuluerunt quidam sapientes, quos refert Baut Pa.in. d. quintuallis recitat.
9 Arbiter ex quo semel pronunciauit super toto,seruado
mana compromissi,non potest mutare sententiam suam,s cundum m.ubi supra,sive bene,sue male pronunciauerit. Functus est enim ossicio suo.l. diem. si de arbi. Idem uidem tur doc. concludere de arbitratore , licet sint opiniones ci ca hoc.