Archaeologia graeca, sive, Veterum graecorum : praecipue vero Atheniensium, ritus civiles, religiosi, militares et domestici, fusius explicati

221쪽

ARCHAEOLOGIA I AECA. Lib. II. Cap. II. 11

suisse sere viginti duos pedes altam Porphyrius illas non distinguit ab aris Θεων χθονίων , sive Inferorum inuamVis vero per eamdem vocem explicentur, tamen paris altitudinis non fuisse identur Vitruvius enim b. vi. cap. III scribit aras Iovis omniumque Superorum valde excelsas , sed Vestae, Telluris ac Maris admodum depressas fuisse Heroibus litabant ad aras a terra paululum surgentes, a Graeci dicta εσχαρας, unoque tantum gradu alta , secundum Euripidis Scholiastem in Phoenissas . Diis subter raneis aut inseris , nuncupatis ποχθονίοις , pro aris erant scrobiculi sive fossae hunc in finem erutae aut proscissae, qua Graeci vocant λακra ς βο- ἐρωζ. His addit quintum Porphyrius , asserens Mundum , Nymphas , hujuscemodi Numina ararum vice habuisse εντρα seu spelunca ubi cultus religiosus ipsis persolvebatur , δια πιον ἀντροις κα λωβομενα et Ioere , ων αἱ Ναια ς προεατηκασι , quia in antris estillant aquae, quibus inades MNbae praesident. Omnia altaria orientem versus posita erant i inquit Vitruvius lib. 1 v. cap. III. ac in templis semper humiliora eorum simulachris . Exstruebantur fere ex terra congesta , aliquando e cineribus, cujusmodi illud o vis Olympii antea memoratum , quod teste Pausania Eliacis ho locautiorum cineribus compositum m illud apud Thebas Apollini dica tum, quem inde ποδιον vocabant , ut ab eodem uetore discimus . Denique , constabant alia quavis materia, Velut e cornibus, quale erat illud Apollinis Delii vel ex cocto latere , quale memorat Pausanias lib. I. sed praecipue e lapidibus.

Altarium figurae erant variae . Pausanias Eliacis meminit arae εχτιμι ηκους oblongae , arcis dicatae in Boeoticis arae quadratae in Cithaeronis vertice aliae denique arae rotundae fuere, uti ex nummis veteribus constat. Altaria Deorum a vetustissimis saeculis videntur cornibus instructa fuisse Hinc Nonnus Dionis c. lib. XLI v. 6. tradit Agaven e praescripto Cadmi sacrificium celebrantem, in Xcelsum montem adscendisse, λευκεράη πα-ρα βουμ ω, pulcre cornuto in altari, ovem obtulisse . Et in aris, quas a Romanis habemus, in aereis argenteisque nummis exsculptas, cornua semper animaliam cornuum imaginem referunt ut notavit Sanctius Commoni in Re . Quinetiam altaria lapidea, quae passim conspiciuntur inter parietinas urbis 'omae ruinas, religionis notam in cornibus ostendere docet Fortunatus Scacchus Myrothec. H r. cap. s. Denique ipse Deus Mosi praecepit, ut altari suo cornua quatuor faceret Exod XXVII. 2. Haec autem cornua , etsi variis usibus inserviebant, veluti cum ad ea ligabantur victimae, aut a supplicibus , qui ad altare confugiebant, prehendebantur tamen haud possum dicere hos in sine primo erecta , cum potius e veteri morem opinione instituta fuisse Videantur, qua cornua singularem quamdam potentiamin dignitatem significabant . Quo factum , ut priscorum hominum Dii , eroes , fluviorum imagines, arbores etiam sacrae, cornibus exornari consueverint . Hinc Serapidis , Isidis , Ammonis , Bacchi , aliorumque essigies in vetustioribus numismatis cornibus conspicuae sunt . Quinetiam Regum Persicorum , lexandri etiam ' successorum ejus , nummi capita eorum cornibus Ornata exhibent quippe quae omnibu&tum rebus , tum personis assigebantur

222쪽

- quibus aliquid divinum aut suspiciendum inesse credebatur adeo ut ais, vis etiam gestata tanquam honoris insignia dicantur . Nam ite mens in Prorreptis tradit AleXandrum Magnum cornu, aliquam ortus divini indicium , requenter usum fuisse. Et Phoenicum Theologi de Astarte sua, Regina prisca produnt, eam tauri Caput, tanquam βασιλεια παρασ11μον , sesiae messistis insigne , capiti suo imposuisse , ut narrat Eusebius Praeparat. Evangel. lib. I. cap. vlt. Altaribus inscribi solebant Deorum nomina, quibus sacra suere, aut eorum insignia, aliaeve notae , quibus dignosci posset , cujus in honorem recta suerint . Hinc illa inscriptio , quam S. Paulus Athenis in ara quadam vidisse se amrmiat, quae consecrata fuerat Arma ut in Acti, Apostolorum docemur . Nonnunquam addebant causam , ob quam erecta suissent sicut illi apud Romam, cui haec inscriptio erat:

C IULIUS NICETUS SOLI DIVINO SUSC*PTO VOTO ANIMO LUBENS D. D.

riores sic dicti, quod sacra in iis igne comburi solerent . Priores nullum Pnem, aut sanguinem patiebantur. Altaris α ρου, quod juXta altare corneum in Delo stabat , meminit Laertius in 'tha oris , traditque eum Philosophum ibi veneratum fuisse, quia nefas esse ducebat, animalium sanguinem

n κλων πολιτεύα . Denique Deli solam poliinis Genitoris ram eneratus esse fertur , quae pone corneam est quod in ea frumentum , hordeum, es placentulis solae bsque igne , usia notem viritima apponeretur , quemadmodum ait Aristoteles in Deliorum republica orpheus de Lapidibtis:

Primum igitur properantes incruenta ad altaria. Jovis etros altare exstat apud Pausaniam in Arcadicis p . 56. 37. E P. Hano v in quo nihil vita praeditum immolabatur , idque ccropis Athenarum Regis jussu, sed placentas quasdam in Attica usitatas , πελάνω di-

offerebant . Denique Paphiae Veneris ara , memoratur a Tacito haud procul ab initio Lib. I. Histor ea quidem ἀναίμακ τος, at non πυρος nam

animalia illic offerre inefas , oh preciitis S igne puro adolebant. Antequam templa usu venirent, altaria quandoque in nemoribus , Intem dum aliis in locis constituebantur; mustathius ad Iliad. pag. 17 I. Eit Boii docet illa viis publicis in viatorum commoditatem saepius exstitisse . Inseri in depressis locis altaria habebant , Superi vero in montium cacuminibus colebantur, unde quivi imon Iovi sacer credebatur, ur disci

223쪽

ARCHAEOLOGIA GRAECA. Lib. II. Cap. II. rig

inti, ex Melanthe b. de Sacris.' Sophoclis Schol in Trach. Subinde, ob desectum templorum, sub dio altaria aedificabant, ita ob penuriam altarium antiquitus humi quandoque super cespitibus gramineis sacrificabant quo aliqui reserre videntur vivum cespitem oratii Carm. lib. 111. odi111 qui tamen aram e virenti gramine structam significat, uti ex ejus Carm. lib. 1. d. XIX. manifestum est . Caeterum haec sacrificia , quae sine altaribus offerebantur, dicta sunt Θυσίου ἀποβωμοι, ut Hesychius , atque qui eum transcribit Phavorinus , nos docent Voc. ποβωμος. Modus altarium ac simulachrorum consecrandorum idem erat , sicque describitur ab Aristophanis Scholiaste in luto Aes. v. Scen. 111. Mulier veste versicolore induta gestabat super capite ollam elixorum eguminum, qualia fabae, pisa, aut similia, quae iis grate offerebantur, in memoriam antiqui eorum cibi . Porro Aristophanis locus Pluto A i. v. Men. 111. sic se habet: ΚΑ. Τα χύτρας , αις - Θεον

-- A. Ollas istas, quibus Deum Collocabimus, accipe , capiti impone, ac defer Decenter: ipsa autem ades cum vesibus versicoloribus

Sed iste mos potissimum servastatur in dicandis Epy α ς, ii Mercuri; -- lachris quidem solummodo a proletariis , prout Comicus innuit in Pace pag. 66o. Edit. A eLE.

CH. am quid nobis deinde faciendtim TR. Guid autem aliud, quam illam ollis sicare decet λ

224쪽

CH. Ollii ne , tanquam contemnendas parva fatuas Mercurii λ

Ubi Seholiastes observat, quod aliquando in eorum consecrationibus maiores fiebant sumptus , quippe quae peragerentur oblationibus ac ceremoniis amplioribus. Res ita se habet Prisci pro simplici ac frugali ratione vivendi exiguos sumtus impendebant , adeo ut Iovem summosque Deos iis e. remoniis erigerent, quae postea vix vilissimis statuis sussiciebant quando a

tenuissimae fortunae hominibus consecrabantur: nam quod Iovis simulacra modo jam descripto consecrari consueverint , ex versibus illis , quos lauda vi e Danaidum Fabula paulo ante citatus Scholiastes , abunde constare videtur . Haec autem , ut & alia a Deorum cultum spectantia , diversa erant pro cultorum conditione Numinumque indole en tibi exemplum Athenaeus Deipnosopb. lib. I X scribit Iovis Ctesilae simulachrum dicatum fuisse hoc modo Sumebant vas novum duabus ansis, quibus singulis corollam ex lana alba aliam ex flava parti illius anteriori alligabant vasque cooperiebant deinde ante simulacrum effundebant libamen dictum ambrosam , quae erat miXtura aquae , mellis , ac omnigenorum fructuum Verum dedicatio plerumque perficiebatur , hujusmodi coronam imponendo , oleo inungendo , preces undendo , ac sacrificia faciendo , interdum diris devovendo omnes , qui illa polluere , iisque inscribere Numinis nomen ac eorum consecrationis rationem audebant. Ad instar Spartanae virgines apud Theocritum I l xv III vers. 3. in Helenae honorem arborem sacrare spondent arbores enim aut plantas eodem modo , quo altariam simulachra, dicare moris erat.

Prima tibi coronam ex toto humi nascente Nectentes , in umbrosa suspendemus platano: Primaeque argentea ex Dxide liquidum unguentum Accipientes , stillabimus tib umbrosam platanum. Litterae ero in cortice scribenίur ut quis praeteriens Legato Dorice, Venerare me inelem arbor suur. Similiter vidius Metamorph. Lb. 111 canit ea vittis exornanda esse: Stabat in his ingens annoso robore quercus, Una nemus vittae mediam, memoresque tabellae, Sertaque cingebant, voti argumenta potentis. Caeterun mos offerendi victimas ' se conviviis exhilarandi , cum iis

simul

225쪽

ARCHAEOLOGI GRAECA. Lib. II. Cap. IL 1s

siim illacra aut templa consecrabant, ab antiquissimis taculis manavit Natri cum vitulum Aaronis dicabant , universus Iudaeorum populus adoleo sttin holocautomata , salutares victimas admoverunt dein sederunt ad Zonsisandum , o ad ludendum surrexerunt Exod XXXII. Tabernaculum Altare Mossis oblatione ab omnibus Israelitarum principibus facta dicantur Num. II. Et Templum Solomonis sacrificiis, precibus,' conviviis conasecratum fuisse, tradit Historiae Sacrae Auctor Neque aliter AEgyptii suum Apidem divinis honoribus destinabant, ut nos docuit Suidas: οργη inaquit μεγαλην ηγον , ψ ερεις τινε περὶ δε χθε,7α ες ιερωνα, παρατιθεν- τες πανδα ισιαν , ευωχῶνπς αυτοῖς sum magnum celebrabant is sis cestiates quidam circa bovem illum natum sacra faciebant , omne genus epu- Iarum apponentes, tanquam iis Apidibus convivantes. Sed ipsa consecrandi actio potissimum in unctione confitebat , nam oleo res ad divinos usus separari credebantur . Unde Ethnaci , ut eis Yprobrat Clemens Alexandrinus Strom. lib. VII pag. TZ παντα λίθον , το δηλήγομενον , λιπαρον προσκυνου , omnem lapidem, ut dici sodet, pinguem adorabant. Et Arnobius lib. I. contra Gentes: Si quando conspexeram lubrica.

tum lapidem , ct ex olivi unguine sordidatum, tanquam inesset vis praesens adulabar fabar minciose , cum ab se isset erigere Tabernacultim , id tinxit , confecravitque , ct omnia ejus supellentisa Astare etiam , omniaque

eius Ua unxit o confecravit Numer. D. I, quod expresso Dei mandato factum fuisse constat ab Exod. XL. . o. ubi Sacerdotes etiam ungendo consecrari jubentur, qui mos in Regibus inaugurandis perpetuus erat. Unde non modo res inanimas, verum etiam personas hoc ritu Deo dicatas fuisse ertissim uni est . Quem morem a vetustissima antiquitate traditum

fuisti ostendit Iacobi Patriarchae exemplum , qui post visum in somno Deum, cepit lapidem, quem sibi cervical posuerat , eumque erectum flatuit is oleum fastigio affudit Genes xxv III. 18. Et iterum: Ibidem lapidem erexit Jacobus , ubi secum locutus erat Deus , o super eum libamen oleumque fudit

Genes. xxv. Existimant nonnulli, ut scribit Ioannes Clericus , imitatos hac in re Phoenicas Iacobum , unde is alias gentes pervenit haec consuetudo. Sed credibilius est, Iacobum morem antea ussitatum secutum suisse Moses enim hanc rem non ita narrat , quasi eam instituerit Iacobus sed uti veteris moris observationem describere potuisset . Similem ritum inter Christianos describit Theodoretus Quis LXXXI v. Οις χι τον

quae habuit tinimum Dominum vicism donavit re num enim lapidem quem capiti subjecerat, oleo perfudit . Hoc videmus adhuc fieri a multis mulieribus, quae Domino crediderunt: solent enim in disinis septis oleo perfundere Φtorum cancellos , sanctorum Marorum thecas Atque aliis usibus applicari solebat oleum a primaevae religionis antistitibus, quos describere tametsi sorte non inutile aut candido Lectori ingratum , tamen instituto operi minus congruum esset.

226쪽

De singulis arboribus, quas iis consecrabant, paulo ante dictum nunc aliquid de lucis dieendum restat: nam apud Poetas caeterosque rerum priscarum descriptores nullius rei frequentius quam lucorum occurrit mentio, in quibus ut plurimum arae, aut sacella Deorum visebantur e atque adeo perpetuus fuisse dicitur hic imos, ut αλσεος nomen , quod proprie lucrana significat, omnibus sacrariis tribuatur sic enim nos docuit Strabo Geor. g. Poetae, inquit, propter constarum arborum juxta templa perpetuam

consuetudinem , αλση καλουσι α ρα παντα , omnia loca sacra lucos appellant, et amsi careant arboribus . Et quando lucum habere non poterant, sub arabore sata altare erigebant, ut ramis undique pendentibuS contegeretur quomodo Virgilius Hercei Iovi ara in in aedibus Priami descripsit Enri f. lib.

AEdibus in mediis, tidoque sub aetheris axe

Ingens ara fuit,luxtaque veterrima laurus Incumbens arae, atque umbra complexa Penates.

Hinc inter aetera Iudaeorum instituta, quibus a Gentium idolis deditaruna imitatione prohibebantur , illud et ut , ne pliantiarent lucum , aut ullam arborem ad altare Dei Deuteron. xv I. I. Item : Funditus perdetis omnes locos, quibus Gentes , quas pessistis , seroierint iis suis, super montes ex-oelsos, o super colles, o sub omni arbore viridi Deuteron. XII. 2. Cadmus morem consecrandi lucos secum in Graeciam ex Oriente transulisse dicitur in Heinsius conjicit , eum nomen imposuisse Ascrae Boeotia vico, in quo altis Hesii odus, a luco querno ibi conseorato nam lucus in . Scripturis I ἰοῦ vocatur , Ἀσκρα ab Hesychio X p. δρυς καρπος. Et sane lucorum religio apud omnes sere gentes, tam Orienti quam Europae, invaluisse videreir, idque ob has praecipue causas , ut existimant rerum veterum studiosi.1. Lucorum amcenitas ad alliciendos vulgi animos imprimis idonea erat, praecipue in calidioribus regionibus, ubi arbores altae, densae, virentesque suavissimam umbram praebent: nam luci sacri non tam ex arboribus frugiferis, quam e procerisin pulcris consiti erant. Hinc Herodotus Dianae templum describit in Euterpe cap. XXXVIII. ς δ' ἔσωθεν αλσος δενδρέων με -

lubrum ingens, procerissimarum arborum manu consitarum luco ambiente , in qno delubro statua est. Paulo post tradit viam, quae ad Mercurii ducit utrinque consita habere hoc εα ρανομ εα arbores ad coelum pertingentes Adhuc clarius est Cyrilli testimonium Homil. v. in erem. λο- άλσω-

Aliud gnum luci idoneum, aliud frugsertim luci enim consti non sunt arboribus frugiferis, quales sunt ficus, aut vitis , sed potius infrugiferis, quae dela-Lyationem pariunt. Quibus fidem faciunt Poeticae lucorum descriptiones. 1. Lucorum solitudo vulgi in animis opinionem pariebat Deos illic habitare,& religiosum quemdam horrorem intrantibus incussit Ovidius Fasi.M. I II.

227쪽

AR AEOLOGIA GRAECA. Lib. u. Cap. II. 17

Lucus Aventino subera n ger imis umbra, suo possis viso dicere Numen ines. Seneca lib. v. pl. 1v. Si tibi occurrit vetustis arboribus is solitam ah tu dinem egressis, frequens lucus, illa proceritas Alvae, o secretum loci, ' imiratio umbrae fidem Numinis facit . Addam alterum testimonium e Plinii Nat. Hu. lib. X11. cap. I. ubi de silvis loquitur mae fuere Numinum templa, priscoque ritu sim cia rura etiam nunc Deo praecellentem arborem dicant. Nec magis auro fulgentia atque ebore simulacra, quam lucos, ct in iis silentia ipsa adoramus. r. Lucorum usum tam late invaluisse sentiunt aliqui, quod primi homines in lucis dumisque habitarint . Nam observat dignum est , plerasque

veteres Deorum caeremonias e usu quotidiano istorum saeculorum petitas fuisse sicuti hominibus domos, ita Diis templa sicut hominibus mensas, ita Diis altaria erigebant . Sacrificia Deorum dapes habebantur is quae humano victui inserviebant, in Deorum quoque sacris adhibita fuisse legimus, quod in sequentibus manifestum fiet. Atque haec erat Cluveri sententia, quam his verbis explicat, ubi de Germanorum Moribus agit': Lucorum consecratio ex vetustissimo more, atque adeo ab ipso Adam profluxit De Fennis , Germaniae gente , Tacitus in libro de Germianiae Non aliud infantibus ferarum imbriumque suffugium , quam ut in aliquo ramorum ne-X contegantur huc redeunt juvenes , hoc senum receptaculum . Eodem

vel smili ritu primum mortalium Adannum cum uxorei liberis habitasse haud dubium et quum itaque sacrificia iisdem in locis Deo faceret, in quibus ipse habitabat , id es, in luco , seu nemore I Urri quoque Ius eumdem morem ad multa saecula observarunt, non modo Celtae nostri, sed omnes pariter gentes . Medus etiam noster Di Fert de Sanctit. Relat de lucis quercetis agens , eorum religionem e Paradiso deducit , ut jampridem observavit Ioannes Spencerus libro de Legibus Hebraeorum, ubi plura in hoc argumentum congessit diversis Auci oribus porro Medi verba haec sunt: --jusmodi loca Patriarchi sacris obliga is putandi sunt , non tantum necessitate vitae rusticae Sisasoritiae , sed etiam ex ritu, more prisco e quale enim in principio Deus fecit hominibus habitaculum , taliam illi fecerunt Deo

hominem in Paradiso collocavit Deus, omines Deo plantarum sacra Paradisio , id es , lucos . Haec nimirum era lucorum origo , in quibus principio Patriarchae Deum verum , postea multae gentes multos quoque Deos , sunt

venerati.

Postea exolevit paulatim haec consuetudo, cum frequentes habitari urbes,& populus splendidis aedificiis, urbanaque magnificentia potius, quam rustico cultu, delectari coeperunt honor tamen lucis constabat, si qua manerent tam venerandae antiquitatis monumenta, ex iis arbores caedere piaculum habebatur . Hinc Lucanus lib. 1 respiciens sorte ad Lycurgi fabulam , qui cum sacras Bacchi vites exscindere tentaret, propria crura abscidit, de Caesaris servis sic loquitur: Sed fortes tremuere manus , motique verenda

228쪽

Majestate loci , si robora sacra ferirent,

In stia credebant redituras membra secures. Nam lucum sacrum exscindere summum nefas semper habebatur, uti constat ex risicthonis supplicio, quod ei inflixit Ceres, cum lucum ejus caedere parabat , qua de re prolixa est narratio apud Callimachum 'mno

inter rem.

Hujusmodi templa, simulachra, altaria, arboresque tam sacra habebantur. ut ad complura illorum sontes tuto confugere possent itaque , si aliquis reus ad ea perfugisset, indeque vi raperetur, sacrilegium censebatur, ejusque caedem iis, qui illud tentassent, imputatam iri existimabant , ita ut qui trucidarunt insequentes Cylonem , qui Minervae templum diripuerat , quia illos, dum altaribus adstabant , nec dederunt , ab usque illo tempore vocati sunt , αλιτηριοι profani ac impii nebuAnes . Vid. Plutarchus Solone , Pausanias Atticis S Achaicis . Et cum Laodamia , quae in aram Diianae confugisset , concursu populi interfecta ei at, id facinus Dii immortales ossi Enis cladibus gentis, o prope interitu totius poptili Etolorum vindicaverunt: nam sterilitatem famemque passi, intestina discordia vexati , externis ad postremum bellis pene consumpti sunt Miloque Laodamiae percusor in furorem versus, nunc ferro , nunc saxo , in stimmi, dentibus laceratis visceribus, duodecimo die interiit . ut tradit Iustinus ust. Bb. XX v III cap. III. in ut queritur Tacitus Annal. Bb. m. cap. LX. Gracias per Drbes licentia atque impunitas Ola statuendi complebantur templa pessimis servitiornm eodem sub

dio obaerati Aersus creditores, suspe lique capitalitim criminum receptabantur nec tillum satis validum imperium erat coercendis seisitionibus populi fugitia hominum , t caeremonias Detim, protegentis. Et quod vetus uerit haec querela , docet nos apud Euripidem Ion cognominis Famae vers. III 2. D.

ioN Proh mirum certe est, quod hominibus non recte leges Pofuerit Deus, neque sapienti consilio: Impios enim ad ram sedere non conveniebat, Sed depelli indes neque enim honestum est attrectara Deos manu impii sed probosis Gescra loca sedere oportebat, quicumque iniuria viscerentur: Non autem in eumdem hunc locum venientes par beneficium

impetrare

A iis, o bonum, o improbum virum

229쪽

ARCHAEOLOGIA GRAECA . Lib. II. Cap. II. 19

Quanto sapientius apud Hebraeos jus asyli constitutum' apud quos hoc tan tum praestitit homicidae, ne indicta causa periret, ut e Mosaicis Libris di seimus Et quidem inter Graecos Lacedaemonii asylorum privilegium ingeniose eluserunt , cum Pausaniam , qui post inita cum Persis adversus patriam consilia ad Minervam αλκιομον coniugerat , fame necabant . Sed quam insolens uerit istiusmodi ultio , declarat in Laconisis pag. 194. Edit.

nos Pausanias, cum tradit μονον αυπν κετευσα ντων δε αλκιοικον ἐμαραιν

άδε αο, soli eum ex omnibus , qui ad Minervam Chalciorcam suppΓces con fugissent , poenas non evasiss . Tamen dicitur etiam moris fuisse , ut gra vium criminum convictos fame occiderent atque in eum finem templi res ob truere,in interdum tectum ipsum demoliri , quo citius aeris inju ria miseri interirent. Aliquando ignem admovebant aris. Hinc in Euripidis Andromacha vers. 256. Hermione ignem minatur Andromachae juxta Thetidis signum sedentis:

HERM. Ignem tibi admovebo, nec tui rationem habebo. Ubi Scholiastes EΘος- τοῖς βωμιον απιφευγουσι Στυρ προσφέρειν . Atque in Hyrctile urente vers. 24o Lycus consanguineos Herculis ab aris igne

terrere minatur: Aγ', ο μ ἐν λικῶν , οι δε Παρνασοῦ π rυχας Τέανο ν ἄνωχθ' λΘοντας λουργὰς δρυος

Agite ista quidem in Heliconem , alii sero in Parnvis assis Lignatores prosectos ubete secare quercuum

Truncos postquam vero in urbem importati fuerint, Circtim aram cumulantes utrinque constructa ligna, Incendite, ct cremate corpora ipsorum. Quem locum imitatus Seneca, ut Lyci crudelitatem & iram supra modum augeret , jubet totum templum incendio absumeres, cum revera igne tantum supplices terrebant verba ejus sic se habent in Herc. Fur vers. cf.

Congerit Bisas templa supplicibus suis

InjeZia flagrent conjugem, totum gregem Consumat unus igne subjecto rogus. In Mostellaria H. v. Scen. i. Plauti Theuropides ignem minatur, cum Tranio servus ad Deos confugisset: Jam jubebo ignem e sarmenta, carnifex, circumdari. Ee Ejus

230쪽

Ejusdem in Rudente Act. 111 Scen. I. Labrax leno ancillas suas , quae ad Veneris aram se receperant flammis absterriturum dicit: LAE. Volcanum adducam , is Veneris es aduersarius Ratio huius consuetudinis haec suisse videtur, ut non ab hominum manu per vimin injuriam amoveri ab asylo viderentur , qui in id perfugerant : sed incendii metu inde fugere cogerentur proinde quasi non ab hominibus id oblatum , sed velut sortuito , vel potius Diis procurantibus , supplicum

tutelam recusantibus, natum Oret. Itaque raro utebantur hoc commento,

idque vix me impietatis sacrilegii imputatione quod si hominum con sensu receptumin probatum semel suisset , asylorum omnium religionem penitus sustulisset. Unde Andromache Hermionae ignem minitanti respondet apud Euripidem in Androm vers. 37. ANA. Σῖ δ' si κάmιθε ' Θεο γαρ ἀσονα ταδε.

Accende igitur tu Dii enim haec videbunt. Ex tam requenti mentione supplicum ubique ad eos confugientium videri possit omnes arasin templa jus asyli habuisse , secundum Euripideum illud in Stin vers. 267. - - χει γαρ απιφυγήν, Θηρ 'ν πέτραν Habet en m confugium, fera quidem petram,

Sero vero altaria Deorum.

Sed certum est in Servii verbis utar in Eneid. II. non Disse θIum in omnibus te B , nisi quibus consecrationis lege conce sum est. Unde Diodorus Siculus, agens de aede, quam Athenienses Theseo dicarunt, τεμενος

templo Athenis ab Ous nomine appellato isti priOilegium tribuerunt. Neque enim, si omnia templa eo jure gauderent , ulla fuisset istius rei specialis mentio . Nonnulla eorum erant publica asyla , omnibusque patebant alia peculiaria certis quibusdam hominibus aut flagitiis sic Dianae Ephesi- arae templum erat asylum debitoribus aere alieno oppressis tumulo aut templo Thesei perfugio uti poterant servi caeterique abjectae conditionis homines, qui severam ac iniquam tractationem dominorum atque potentiOrum effugere vellent propterea quod Theseus ad incitas redactos uvasset ac tutatus fuisset, nec unquam miseros supplices a se repulisset , qui ad se Veniebant opem imploraturi , quemadmodum Plutarchus in ejus Vita narrat. Hujusmodi honos non solum Diis, sed etiam simulachris aut sepulchris Principum aliorumque illustrium virorum tribuebatur, juxta Strabonem lib. III. Sic Achillis sepulchrum in Sigaeo littore posterioribus saeculis asylum consti-

라틴어 텍스트