Archaeologia graeca, sive, Veterum graecorum : praecipue vero Atheniensium, ritus civiles, religiosi, militares et domestici, fusius explicati

241쪽

ARCHAEOLOGIA GRAECA . Lib. II. Cap. IV. 211

consulto praetereo, quippe quod ad jam dicta quatuor capita reduci queunt. II. De sacrificioruna materia nobis agendum . A primis rerum primordiis nec viventia nec quidquam pretiosum ac splendidum in sacrificiis obtinebant; nec myrrha, nec thus, nec cassa adhibebantur, sed pro illis aromatibus herbae ac plantae cum radicibus Vulsi , integrae cum soliis fructu in honorem eorum adolebantur , secundum Coel Rhod. lib. Y11. cap. 1 quod gratissimum magnique apud eos pretii sacrificium existima batur . Simile niorem veteri Italiae familiarem describit Ovidius Fastor.

lib. I.

Ante , eos homini quod conciliare valeret, Far erat , o puri lucida mica salis. Nondum pertulerat lacomatas cortice Frrhas Acta per aequoreas hospita navis aquas: Thura nec Euphrates, nec miserae India costum: Nec fuerant rubri cognita fila croci. Ara dabat fumos herbis contenta Sabinis, Et non exiguo laurus adusa sono: Si quis erat, factis prati de fore coronisnui sis violas addere, dives erat. Eusebius in Chronico pag. 361 tradit Cecropem animalia obtulisse, pri mum boves mactasse, quod ad id tempus nefas habebatur: Ουτος inquit9

πρωτος βοῦν θυσεν, ψα α προσηγορευσε Θεον. Ille primus bovem macta est

oe Josem socavit Deum. Sed Pausanias diserte assirmat eum nulla anima lia sacrificasse in Arcadicis , ubi Cecropis & Lycaonis, qui coaevi fuisse di

nem tu Arcadia regnasse arbitror , prudentia tamen rerum dioinarum tibro dicaonem inferiorem fuisse censeo. Ille enim primus Doem cognomine Sm premum appellavit, o nibi vita praeditum immolandum duxit, sed liba tantum patri πελάνοι etiamnum Athenis dicuntur ut ad aram porricerentur sanxit. At secaon ad Jovis Lacae aram infante mactar humanum anguinem libaOit . Ex quibus patet eo tempore non penitus desii isse religiosam illam animantium curam, quae a primis saeculis manasse videtur quinet. iam multo post Athenienses abstinuerunt ab animalibus Idem liquet, praeter alia Antiquitatis monumenta , imprimis e Triptolemi legibus , quae Atheniensibus severe interdicunt usu animantium , juxta Porphyrium de Absin ab animal. Imo ad Draconis usque tempora sacrisci Athenis caesolis terrae donis saepe constabant, sed jam ante illius saeculum pluribus in locis ab illa prisca frugalitate ac simplicitate desciverant homines , ipsisque

242쪽

Athenis non diu post illius mortem cum enim antiquum cibum herba rum atque radicum deserere incepissent, earumque loco carne animantium vescerentur quod a Veteribus quid nefandum habebaturo sacrificia itidem immutata sunt quia ipsis solenne erat suis aeque a Deorum conviviis inuo nomine sacrificia vocabantur eosdem cibos adhibete. Recentioribus saecus sacrificia X tribus, scit. σπονδῆ, Θυμιά κατι, rus,Mω, constitisse sub indicat Hesiodus Oper. O lar fers m.

Pro visimantem sacra facito immorta Ibus Diis Cis se, puro, oplandidaque femora adurito,

Interdum certe libaminibus atque hostiis placa, Et quando tibitum veris, o quando lux sacra ener t. Sed hic non praetermittendum, quod licet solenniora sacrificia ex illis tribus partibus componerentur , attamen in aliis singulas seorsim adhibere permissum erat; idcirco non in solis sacrificiis, sed & ante iter terra marive susceptum , vel antequam lectum peterent, vel quando peregrinus apud eos diversaretur , aliaque simili occasione vina libari solita Eustathius ad Iliad. ecp . O2. Edit Basil scribit. Ut paucis dicam , in omnibus vitae humanae rebus minimi momenti thure adolendo vel vino libando Deorum favorem ac tutelam sibi conciliare studebant, dum solenniora sacrificia pro rebus magni momenti tantummodo usurpabantur , qui ain sumptuosa

onerosa erant. Harum consuetudinum ut causam eruamus , in sacrificioruna

originem , quam e vulgi opinione habebant , inquirendum est . Itaque ut supra fuit notatum sacrificia existimabantur esse convivia Deorum unde quae ad epulas instruendas necessaria sunt , in sacris onerebant . Et quidem sicuti hominum trahit sua quemque voluptas, ita Deorum palatis varias dapes placere putabant : hinc pro diversitate Deorum diversa fuit sacrificiorum in ateria quidam animalia varii generis, quidam terrae fruges, omnes fere salem' potum requirebant unde tam constans salis in omnibus sacris usus , sicut etiam libaminum , quae quidem sine victima saepius oblata fuere, cum victimae sine libamine mactari nunquam consueverint: quod homines non raro bibant, cum nihil comedunt: at nunquam cibo stomacho replent sine potu Ι. Σπενδων- λωβ ιν apud Graecos idem significare Hesychius ohavorinus jamdiu observarunt , simpliciterque sonant effundere , quod coinc: di cum Latino verbo libare , inquit Isidorus Orig. lib. I. cap. XIX. Quia autem ejusnodi vocabula in sacris libaminibus continuo usu venerunt lapsu temporis factum ut iis solis tribuerentur: quod intelligendum est de illorum conjugatis , σπονδῆ , λοιβῆ , ac libatione , quae sunt synonyma. In his σπ ονδας vinula Vulgo adhibebatur, quod duplex erat, i σπονδ ον&

243쪽

ARCHAEOLOGI GRAECA. Lib. II Cap. IV. 33

ὰ πονδεν prius sic vocabatur , quia libari fas erat posterius vero contra, cujusmodi vinum aqua mixtum; unde ακρατον , id est, purtim merum sinum, a Veteribus frequenter memoratur quam Vi autem vinum mixtum in sacrificiis adhibitum legatur , attamen C si Eustathio fides haben da 9 non ex vinoin aqua, sed ex variis vini generibus miscebatur Liba mina vini expressi ex uvis abscissis , aut praesectis , aut quae humi deciderant, aut pedibus sanguinein vulnere contaminatis in torculari conculca tis, vel a vite nunquam amputata, Vel de caelo tacta, vel cui aliquis sus pensus fuerat, productis nefanda fuisse asserit linius His Nat. lib. 1 v. cap. XI κ. Et lib. XIV. cap. XVIII addit uVae genus dictae aspendiae , cujus vinum libare minime licitum erat. Quamvis autem libamina utplurimunae vino fierent, saepius e aliis rebus componebantur, dicebanturque νηφα - λιοι Θυσίου, πο et νηνέων , hoc est, sobrietati sudere . Hujus generis libamina Eumenidibus offerebantur cujus rei Suidas c. mpαλιοι Θυσία hanc

reddit rationem , quia nempe divinam vindictam semper vigilare decet. Ibid apud eumdem additur, Athenis similia libamina in honorem Nympharum facta, Veneris Uraniae, nemosynes, Aurorae, Lunae, Solis peculiaris autem ratio asserri posset , cur illis singulis Numinibus dona hujusmodi oblata suerint. X. gr. mel, vinum nunquam, Soli libatui fuisse, quia qui omnia cingit ac sustentat, temperantiae studiosus esse debet imo tu

tarchus de Sanit refert illas νηφαλι in Θυσίας Baccho persolvi solitas , tantum ne homines mero ac generoso vino bibendo assilescerent. Apud Eleen se vinum nec Δεσποιν- , id est , Cereri ac Proserpinae , nec ad altare Diis omnibus sacrum unquam libatum fuisse asserit Pausanias . Plutoni olaum pro vino osserebatur , testibus Virgilio AEnrid. I. vers. 23 Homero Od s. κ. vers. 25. qui inducit lyssem his verbis Alcinoum com pellantem

-- ego nutem , gladio acuto extrarit a formore,

Scrobem fodi cubitalem quoquoversus: Circa eam autem libamina fundebamus omnibus Manibus, Primum mulso, postea vero dulci vino Tertiumque aqua in super autem farinam albam adspergebam. Sed de Deorum infernalium oblationibus alius erit dicendi locus. Aliis Numinibus in quibusdam locis vinum nullum libabatur pro exemplo sit Iupiter πατος seu Supremus , cujus altare apud Athenienses nec vino nec animantium sanguine unquam inadebat sed de his jam satis.

Interim non est omittendum, quod haec sobria libamina ratione materiae, qua utplurimum constabant , dividantur , in τα δροσπονδει, aque : ne

244쪽

oleo fiebant: qui liquores non modo puri, sed inter se aut cum vino saepe offerebantur. Porphyrius de Abstin lib. II existimavit primo aquam, dein mel, postea oleum, postremo vinum in libaminibus adhibitum sui

ρα γεγονοτα ινο σπονδα . Sacrorum libaminum maxima pars apud Vetestes s bria fuit : sobria autem vocantur , quae ex aqua constant : postea ex me te fiebant , quod ab apibus elaboratum , est in promtu huic oleum suo cessit oe post omnia vinum adhiberi solitum es . Et quidem licet hunc ora dinem exacte servatum fuisse assirmare nolim , hoc tamen certum esse videtur, quod cultus eorum quo vetustio , eo simplicior fuit e nec enim tot molesti & operosi ritus, tot ornamenta, tantaque profusio in sacra admissa suere, priusquam a simplici ratione vivendi degeneratum est: tum vitia communis vitae in Deorum cultum transiere. Postremo notandum est, quod poculis plenis libabant, idque bonae scaevae gratia, quia Diis nihil nisi plenum perfectum offerri debet : atque hoc apud Poetas imςεφω κραπρα , vina coronare , dicitur : unde pocula οινοιο εχυςεφεα, id est, vino plena . Athenaeus Deipnosoph. lib. I. cap. 1.

turque vino paterae, hoc es, ita implentur, ut , vino labra exsuperant , sti- perstare corona videatur , quod bonae scaevae causa fiebat . Idem Auctor hu

Apsoteles in Consisto scribit mutilum nihil Diis esse frendum, sed quod integrum ac perfectumst perfectum esse quod plenum o coronare plenitudinem Agnificare ut apud Homerum: Adolescentes potu pateras coronarunt Et a Sed formam Deus verbis coronat. II. In sacrificiis observandus est tissitus , Graecis dictus Θύος , quae VOX primitus non denotabat vi timam, sed τα ψαςα, hoc est fructus frondes, aut

245쪽

ARCHAEOLOGIA GRAECA. Lib. II. Cap. V. ras

glandes decerptas , que sola in sacrificiis adhibebant Veteres hinc apud Suidam mi υ explicantur Θυμιαματα , seu iustus. Similiter verbum ad ligniticanduna, ae occisionem nunquam usurpat Homerus in hac enim significatione utitur verbo έ ων - δρα sed interpretatur oblatio m ψα τῶν teste Athenaeo Deipnosopb. b. XIV. Huic Porphyrii testimonium adjiciam de Absinent. lib. D. Eic , , Θυαιάσεως των ποπις γῆς , Θυ

καλύντες Θυσιαν. Ex Sυμ ιασει seu sussitu stirpium terrae Θυρυατήρια acerras vocabant, oe Θυμιν rem divinam facere, o Θυσίας vi timasci quis sane erroris summum assequuta nos recte non audimus, cum rem divinam facere ex animalium sacrificio Θυσίαν dicit tir. Et postea οθεν φ Θυσί, δεῖ Θυκλα ,

primitiae ex odoriferis plantis fructibus Ο Θυηλπι arculae, in quibus illae primitiae asservabantur m Θυμέλπι arae , super quas primitiae adolebantur dicebantur ipsumque Θυων es a Θυμ ιαν , iussi re ut quod apud nos dicitur πιθυο ν sod enim dicimus nos nunc Θυ ιν , ἔρδειν dicebant. Porro ut utar verbis Aldrovandi endrolog. b. I. 9 nulla fuere Veterum sacri ia, in quibus arbores , rarumque partes , parsem haud exiguam sibi non vendicabant. Et quidem arbores odoratas praecipue in sacris usitatas tradit Porphyrius, idque in situm usque saeculum obtinuisse: δε Πάρ-

antiquitatem perspiciat quispiam , qui considerat multos etiam istic ligna quaedam odorata frustillatim concisa adolere . Sed tamen herbas virentes locum in sicris multo antiquiorem quam arbores odoratas habuisse, tum ex priscorum hominum simplicitate conjicere , tum ex eodem Porphyrio de Abstin lib. 11. discere licet e nam es iam Θυμ ιαααπων , inquit ille εθυον προτερον, o A. χλοης οὶον μοῦ τινα της γονιμ ου φυσεως χνου τος γρσὶν ρά- μενοι, primum noui tuum forum , sed virentis berbie , primitiis sacra faciebant : eam O luti quamdam nasurae fertilis lanugin m manibus decerpentes . Que significatio postea mutata Susti tuum materia plerumque thus, aut nonnulli grati odores sed multo serius thus in usum venit tempore enim Belli Trojani nullum usurpabatur , illius vero loco offerebatur lignum cedrinum ac citreum, ut ait Plinius Nat. His lib. XIII init cap. I. Iliacis temporibtis bure non stipplicabatur cedri tantum S citri suorum fruticum in sacris fumo conooltitum nidorem verius viam Horem noverant . Discimus quoque ex Graecorum Fabulis thus prima vice adhibitum, cum adolescens quidam religiosus nomine Libanus in illam arborem mutatus fuisset, a quo nomen mutuata . Sed dimisssis fabulis certum est usum thuris in posterioribus saeculis ubique invaluisse nec tamen penitus alios odores exclusit, qui licet non tam univertim , tamen naultis in altaribus adolebantur. Et quidem lignorum alia cum vino , alia cum aquae libamine comburebant: quidem vino sociae arbores fuere plerumque vitis, ficus,in myrtus caeterae cum aqua communiter offerebantur, atque eam ob causam dictae sunt νηφάλια

246쪽

οὶ νος σπενδε m . Et paulo post eorumdem meminit , quo loco tradit praeterea thymum primo adoleri consue Visse: Και ξυλα δε ην; αλια, τα φήν αρι-

τας εμ τυρους Θυσίας Haec de iussi tu, lignis dicta sunt . Huc etiam re- serri possunt λοχύm ι, λαι, seu molae falso, quae erant placentae ex hordeo cum sale mixto, sive κριθα με των ἁλῶν, ας ,εχεον τοῖς βουνιο ς προτῆς ρουργίας, hordea sale conspersa , quae ante sacrificis superaris stinibant initio ante molarum' molendi usum integrum .infractum offerebatur hordeum, unde dictae λαι, quasi ολαι juxta Eustathium in Iliad. ex pag. s. Edit Basit has molas offerre dicebant 1έλοθυm . Porro apud Homerum ubique fit hujusce consuetudinis mentio . His adde ποπανα , id est, rotunda, lata, tenuia liba, ut πελα i/ους, quorum Varia erant genera, praesertim haec tria , Θι ιοι , άνας απι - mpi φωντες , a Phavorino memorantur. Similiter σελ α placentae genus, a figura latain cornuta in speciem luna dimidiatae sic dictum. Alia quidem erant liba cornuta, quae a figura βοες dicebantur, quaeque Apollini, Dianae, Hecate ' Lunae sacra erant. In Lunae sacris post se σελ ας unum ex illis βουσί offerri solitum, quod idcirco βω ἱβδορμος vocabatur sacrificium se animantium saepius excepisse reser Suidas quam ob causam βους βδεμος , quia moles omni vita carens, proverbio trito pro homine stupido sumebatur. Alia exstant hujusmodi oblationum genera , certorum Numinum propria , Ut οβελιαφοροι Baccho, μελιττωται Trophonio, plura alia , quae, quia brevitati studeo, consulto praetermitto . Sed notandum est nullam oblationem Diis gratam existimari nisi sale conditam . Eaque consuetudo a prima antiquitate tradita suisse videtur, adeo gentes universas pervadit . Deus ipse salem a Iudaeis requirit Levit. II. II. Non cessare facies salem foederis Dei tit a munere tuo : tim omni oblatione tua offeres alam . Tantumdem de sacrificiis Gentilium e Plinio discimus Nat. His lib. XXXI. cap. ΙΙ. Maxime autem

in sacris intemgitur ejus istictoritas, quando nulla consciunto sine molas L sa. Eique fidem ubique faciunt Poetae in suis sacrificiorum descriptionibus.

Virgil. AEneid. lib. II. Prs. 32.

- mihi sacra parari, Et fruges falsae . Et apud homines primorum saeculorum sal cum proventu telluris erat laudatissimum sacrificium . Ovidius Pastor. lib. I. vers. 337. Ante Deos homini quod conciliare valeret, Par erat, o puri lucida mica salis. Plura exempla, quae cuivis in promptu esse pos uni, omitto . Porro saltanti existimabatur, quia pro amicitiae documento credebatur de quo plura deinceps quia reliqui cibi illo condiuntur, ut palato bene sapiant;

247쪽

ARCHAEOLOGIA GRAECA. Lib. II. Cap. IV. 37

nam ut saepius notatum eli sacrificia eadem e materia plerumque constabant, qua in hominum conviviis utebantur unde cum sine salenus piam apparetur humanum convivium , nec a Deorum cibis abesse debere credebatur . Hinc etiam perpetuus frumenti aut panis in omnibus sacris usus speciatim vero hordeum offerebatur in memoriam praeclari illius beneficii in genus humanum a Diis collati, qui hominibus auctores fuerant inventi usus frumenti loco glandium primitivi cibi ; unde κριθὴ quibusdam deducitur ex κρι is, id est , discerno , quia tum primum a brutis homines distingui coeperunt , cum illo cibi genere usi sunt , juxta Eustathium ad A. cum Homeri mox citatum primi enim homines longo tempore nullum a- Iiud frumenti genus habuere , ut patebit in Archio iis Mus lib. v. ubi de materia convivii agetur. Eamdem ob causam Romani eam seu farobtulere . Dionysiius Halicarnassensis lib. II pag. sis Edit Lipf. ,σπερ λ η-

admodum nos Graeci antiquet imam hordeaceam fugem rati, hordeo idit marinitiamus, molam falsam illud vocantes ita Romani quamvis hostiam igne adolendam respergunt farre, quippe qui hoc frugum genus antiquissimum existimantis honorati mum e manet enim is mos hodieque, nec quidquam est additum ad priscam frugalitatem . Et Athenienses in ejusdem beneficii memoriam non aliud hordeum adolere consueverunt, quam quod e Rhar hi agri Attici

Rharbium vocant, frugum primo acta semina doleo is ferunt in cujus res memoriam, hordeum ex eo ipso solo dem sum, in sacris ad molas oe liba aihibent . Atque haec de molis dicenda habui. III. Quod sacrificii praecipuum erat, dictum ρειον, seu victima primo

autem notandum est, illam integram membrisque omnibus perfectam absque arvo macula desideratam fuisse ; alias Diis , quos eae optimo gregis armenti coli consentaneum erat, minime accepta fore credebatur quape causa Solonis legibus populo Atheniensium expresse praeceptum est , ut ε'κκριπα ερῶα, id est , electas victimas , iis offerre studerent ; quapropter apud Veteres pro more obtinuit, ut ex grege quodvis eximium eligerent certisque notis a reliquo pecore discernerent . Illorum armenta in tres ordines divisa , quorum primi propagando gregi , secundi sacro usui , tertii vero terrae scindendae destinabantur , nos docet Virgilius Georg. lib. I I.

Post partum, cura in vitulos traduc;tur omnis Contintioque notas e nomina gentis inurunt Et quos aut pecori malint o bmittere habendo Aut aris servare sacros, aut scindere terram Idem subindicat Apollonius Rhodius lib. II. Argonant. Ters.

248쪽

sed quidquid curae in eligendis victimis adhiberetur , non impediebat quin illas Diis sterri illicitum haberetur , nisi prius a Sacerdotibus pluries exploratae fuissent de quo ritu deinceps dicam . Cum victima a Sacerdote

probabatur, τελει Θυσία dicebatur, unde apud Veteres frequenter memorantur ταυροι, - ες, βοε τελειοι, c. si reprobaretur, illico repudiata, alia examini subjiciebaturi, donec omni numero persecta reperiretur Homerus Iliadis vers. 66. - ἀρνου κνιασης , αἰγῶν, τελειω V. - noram nidoris, capraraimque perfectarum Ubi Scholia vetera Τελώων. κτοι δε λικιαν ὁλοκληρων ' λελωβημενον γαμ

tus minimo sumptu celebrari consuevit, eo fine ut nunquam a pauperibus intermitteretur , mutilas aliquando victimas oblatas fuisse legimus quod eis ab Atheniensibus objiciebatur, ut est apud Platonem Alcibiade II. pag. 438.

Θυων κατοτε. Adeo circa divinum cultum negligentes sunt, ut animalia mutilata pris magesen . Putabant enim eos non tam ad numerum caeremoniarum, aut sumptus, & X ternum cultum attendere , quam ad internam animi puritatem

Quoad anima Ita in sacrificiis adhibita, etsi singulas sere rerum: animalium species altaribus inferrent, quidquid sibii sui erat, id Diis quoque gratum fore X istimantes , tamen victima diversae diversis Diis osserebantur ratione habita eorum , qui illas donabant opilio ovem , bubulcus bovem caprarius caprum M piscator post egregiam capturam thynnum , inquit Athenaeus, Neptuno immolare solebat, sic de caeteris, pro ratione singulorum artis Pariter diversae victimae in diversorum Deorum sacris requirebantur, Inseris enim cacodaemonibus nigrae victimae, beneficis albae, sterilibus steriles, rugi seris frugi serae, masculis mares , sceminis semellae , utplUrimum sacrae Sc acceptae censebantur; utplurimum , inquam , quia illa generaliora praecepta non tam religiose observabantur, quin ab illis saepius recederent o Fere singulis Diis certum animantium genus sacrum erat, e quibUS victimae eligi solebant, ex gr. Hecate canem , Veneri columbam aut columbum , Soli equos, Dianae cervas mactabant. Denique in sacrificiis ratio habita est diversa Numinum indolis, in quorum honorem immolanda erant; Marti enim sola animalia furibunda bellicosa, ut taurus, placere credebantur eadem de causa caper , quia vinetis noxius , Baccho sacer em , Cereri sues mactabantur , tanquam segeti inimicae . Atque hae primae Causae fuisse dicuntur, ob quas animalia mactabant, cum antea id nefas haberetur. Ovidius Metamorpb. lib. X v. - Ο prima putatur

Hostia sus meruisse necem , quia semina pando

Eruerat rostro, spemque interc erat anni.

249쪽

ARCA EOLOGIA GRAECA . Lib. II. Cap. IV. 39

ine caper morsa Bacchi mactatus ad viras Duchur horis nocuit sua culpa duobus. De sue idem Auctor testatur iterum Fastor. lib. I, Athenaeus συν dictum tradit quasi Θυν, quia sacrificiis, Graece ΘυσHM , idoneus est , Dei noso b.

tradit Clemens Alexandrinus nisi quod Θυριν ad aetationem cibi potius quam sacrificii causa factam referat Stromat. lib. IX. pag. OI. Quinetiam ut in sacrificia, ita in victum primus e animalibus cessis e dicitur, ut osten detur ubi ad Convivii materiam perventum uerit : nam eadem an imalia Deorum sacrificiis, quae hominum victui , inserviebant . Porro quod suem primum immolabant, Varro luculenter probat de Re Rus lib. o. cap. 1 v. Sus dicisti Graece υς, olim Θυς, ita dictus ab illo verbo, quod dicisti Θυων ,

quod est immolareri a suillo enim pecoris genere immolandi initium sumptum sidetur. Cujus vestia sunt, quod initiis Cereris porci immolantur oe quod initiis pacis , foedus cum feritur , porcus occiditur is quod nuptiarum ,

nitio in Hetruria nova nupta, novus maritus primum porcum immolant prisci quoque Latini , o etiam Graeci , idem farilitasse videntur. Denique Porphyrius ut id quoque addam 9 lib. II de Abstinent suem concedit primam victimam fuisse , etsi id contigis assirmet ex Apollinis responso, quando Clymene ex iis animalibus quoddam per imprudentiam occidisset a quo tempore invaluit mos animalia mactandi, quod antea nefas erat . Atque hinc probabilis ratio reddi sorte poterit , cur hoc animal Iudaeis tantopere exosum fuerit: quorum instituta haud pauca ad eruendam ex animis Ethnicam superstitionem tradita fuisse videntur.

Praeter sues, taurus, bos, Vacca, OVis, agnus, caper, aper ex quadrupedibus , ex volatilibus vero gallus , gallina ' hujusmodi , in sacrificiis adhibebantur. Et certa aetate, habitu corporis Diis acceptiora habebantur. Exempli gr. vacca gratissima erat, unius anni, priusquam subiisset jugum , qualem Palladi vovet Diomedes Iliad. Gers. 192.

AO si του πο ζυγον ηγαγεν νήρ Tibi autem mactabo vaccam anniculam, lata fronte, Indomitam, quam nemo sub Iugum unquam duxit. Simile votum concipit Nestori Us... vers. 8a aliique apud alios Poetas. Quin etiam id in mandatis divinis erat eum. XIX. a. ut juvencam jugularent integram , quaeque jugum non subiisset . Nempe Deo indigna erat victima, quae humanis usibus inservierat . Athenaeus Deipno sopb. lib. II ex Agathataide refert Boeotos anguillas portentos magnitudinis , in Copaide suae regionis lacu captas, iisdem ritibus, qui in aliis sacrificiis obtinebant mactare solitos . Hujusce moris causam reddere subdifficile videtur Athenaeus enim sic cit tradit, inqui in , qui mox memoratis sacrificiis intererat , illorum originem inquirenti, B eotos nil aliud respondisse , nisi quod ad majorum instituta religiose servanda, non vero ad illorum causas cuivis

pereis

250쪽

peregrino reddendas tenerentur. Omnia sere animalia mactari fas erat, si excipias bovem aratro ac labori subjectum, cui Athenienses idcirco parcebant, quia illius opera in terra colenda utebantur ut ita dicam laboris cum homine consors erat, juxta Elianum Var. His lib. v. cap. 1 v. Nec a solis Atheniensibus , sed ab universiis ferme gentibus , gravissimum crimen censebatur, si quis illud animal in cibum aut sacrificium occidisset imo erat delictum capitale , prout Varro Re iis lib. I. scribit idemque de Phrygibus narrat Elianus de Animal. lib. XII. cap. XIV. Plinius Vat. His lib. 111. cap. XLv. cujusdam meminit , qui exilium pro ejusdem cri minis cena Romae luit sed recentioribus saeculis non tam severa fuit hominum religio I Plutarchus enim de es animal lib. I. asserit carnem bubulam conviviis appositam fuisse , unde non mirum si ipsos boves Diis mactarint , quod factum Lucianus Dial de Sacrisciis testatur imo hic mos adeo invaluit , ut boves essent omnium fere victimarum maxime frequentes hinc βουθυγῶν simpliciter est mactare in Aristophanis Plato Act.

Et nunc quidem herus intus maritat Suem, o hircum, marietem coronatus. Aratus imputat boum caedem aetati aeneae pag. 9. Edit Oxon.

Ubi Theon ejus Scholiastes Ulyssis socios perditos fuisse vult, quod OVesaratores occidissent adeoque Trojani belli tempore id illicitum fuisse sed primo ab Atheniensibus , deinde a caeteris quoque gentibus Graecorum tenta

διὰ πιυγν ις τοῖς τἀσιν ἐμμονον κατεργα .ομενοι . Alii speciatim Cecropi impia' tant , quod primus boVem mactarit, uti prius ex Eusebio annotatum fuit. Verum tanta superstitio & dementia hominum animos possedit, ut non modo animalia rationis expertia , sed etiam se invicem fictitiis Diis mactarent.

Qui mos apud barbaros plerosque invaluisse videtur de finitimis Iudaeorum ipsisque Iudaeis, quando in eorum vitia delapsi sunt, non uno in loco testatur S. Scriptura de Gallis Caesar, speciatimque de Massiliensibus Lucanus, de Germanis & Britannis Tacitus idem scribunt sanctique Patres id Ethnicis ubique sere in ipsorum pro Christiana Religione pologiis exprobrant. Apud Graecos aliamve bene moratam gentem humanae victimae raro ma

라틴어 텍스트