장음표시 사용
261쪽
Quae autem in caetersi nouem libris male verterit Zambenus excutienda non putam, ne crescat libeltas in immensium. Et haec in admonitionem satis erunt studiosis, nine falsis interpretationitas ῬLrra decipi patiantur. Sed fontibus Graecis Uuescant. Quisiquis vexo deinceps Elementorum interis pretationem aggredietur certo sciat opus se non vulgare moliri. Quod autem ad demonstrationes Euclidis pasi sim inrepserantur ab interpretibus antecedentium numeri citando,nulla mihi ratione probatur. Nusquam enim hoc,aut quam rari me, ab antiquis faelum inueni. Ipse enim Euclides demonstrando theorematum praecedentium verba recitat, Idque
nonpasim ,sed ubi ad faciliorem intelligentiam
res exrgit. At interpretes noritri proposerionum, sententiarum, ortionisque numeros locis etiam
non oportunis in rciunt, quod est ridiculum Omnino, i a etiam , quaepiatulata dicuntur, passam inculcant, Cur in unum pro multis exemplum subjciam. Ducatur inquiunt linea isecta BC, per primum pontulatum, per secundum potitulatum producatur , que ad F, σ super linea B C constituatur triangulum aequilaterum, per primam primi, reo B describatur ciν Κου B C D, per tertium positulat m , atque per secundum posulatum,
262쪽
INTERPRETVM. agrducantur lineae rectae ex centro B in ipsius circuli circunferentiam, quae quidem, per decimam quintam definitionem primi, erunt aequales inter se, ex quibus si auferantur aequales residua eruuinuicem aequalia, per tertiam communem sententiam. In his autem sic inepte congerendis alios mrontim diligentia verauit. Quae quidem ad intelligentiam rei nihil omnino conferunt, sicuri falsυ cpedituγ a multu. Sed e contrario tanquam Nanis,
atquesuperfluis, legentium se sim offenditur. Si
quid autem reconditivi videatur, quam Tt a quibuslibet,praesertim nouitist, erui ρυnt, notatione, vescholioseparatim declarandum. Caere seper inta,Zambertus in demo trationibus propositiones interdum perperam citauri.
Quod ne Nidear affingere , quosdam locos huiusmodi falsitatum breuiter indicabo. In trigesima prima propositione libri primi non re fle, inficienter adducitur propositio decima quarta primi,eum nihil ad propositum, probationemque faciat. Et in quinta secundisimiliter 3 s primi. Et in sexta securi iterum 3 s primi.Et in odiaua sequemti, primum seiusdem libri, deinde 3 primi. Et in duodecima quae sequitur 47 primi. Item in septima tertij 8 primi. Et in Oectaua terti, 23 priami , haec iterum in decima sequenti, in via gesimo sexta quae sequitur, a 4 eiu em tertij.
263쪽
262 ERROR EsRursim in decimaseptima quinti, II eiusdem bis. Et in Ῥltima quinti, I 3 primi. Praeterea in prima sexti ii quinti,qua sepius abutitur. Et in decima quaesequitur, a quinti. Item in decima sexta se quente, I S eiusdem sexti, in trigesima sequen-ri, primi. Huiu odi autem vitis caret Oron-rius,quod tamen alia peculiari praurtate compemst. Cum enim aptem demon ibandi νasim inuem repit ps perturbatione rerum Cogitur Communesistra principiorum sententia3 converse,corruptόque modo producere,qui verum sepius non habet. Sicut ad theorema quartum libri primi , cuius δε- monstrationem fecit Euclides ex ilia communi sententia. Quae sibi inuicem congruunt, inter se sunt aequalia. Hanc GP in hoc loco bis, in Nige sima quarta propositione terri, ita conuertit. Qtiae fiunt inquit adinvicem aequalia, sibi metipsis comveniunt, per Conversam octatiae communis senten-ttie. Sed Nerum non es hoc uniuerse. Dabitur enim tritonum,Nel trapea um aequale quadrato, et congruent. Et item orthogoni aequidem inter se, non congruentia tamen. R rsim in propossione vigesima terti'. Quae aurem inquit )simi aequalia eiu em duplicia seunt, per conuersiovemsextae communis stententiae. Atqui nones hoc; iuersile ,sed contingens. V ore ue
264쪽
IN T E R P R E T V M. 2 73 aequales inter se, nequaquam tamen ad bipedalem .
duplices erunt. Hoc etiam aliter protulit in tertia
quinti. eqvalia porrὸ nquit eiusde uni aeque
multiplicia, per sextae dissinitionis primi libri conia uersione. Hac aute antifurdissinitionis voce pro mumi I tetra. Et in quinta rursim etinde. --
qualia inquit ensem seunt aqv submultiplicta,
per ipsius ste timae communis Iementiae conuersionem. Neqse filum conuersionibus ictis frequenter abutitu ed ipsas etiam sententias 2 sa veritate maniferita diribahit. Quale est iliud in decima tertia primi. nguli porro inquit qui e se fiunt aequales angulis adinvicem quoq; sunt aequales, perprimam commΗnem sementitam. crurin
m gesima os laus sequenti. Qui autem imquit essem,Ῥtpote binu recbμ sunt aequales anguit , er adinvicem sunt aequales, ster primam commune ententiam. At hoc Gudenter es fa um, etiam ex eo cuius demon reationem isti ut theoremate primi. In quo proponitur linea reecta quomodocunques9per lineam re fam conseituta, a gulos fecerit, aut duos re Pos, aut duobus recbis aequales siciet. Cum igituγ talis conssaturio lineariis duo ecerit angulos non redios, hoc est,unum maiorem,cor alterum minorem refctoanti nouertiti irem aequales,quasus ei em duobus reclis sine aequales angulis. Falsitatem ictam selim numeγi
265쪽
mutatisfacit ex sententia communiisi ilicet: Quaereidem aequalia, inuicem sunt aequalia.Non a tem quae eisdem, tponit OrontuM,qui magnin esierror. Ex hu itaque patet quam mali Geometrica tractantur a nostris. Si ῬIderit Peletarivi praeter verum icta notari,suam i par est, sententiam ruponse tutabitur. Es enim literaria concertatio, cum ad excitandum ingenti, vigore stimulus acer, tum m ad intelligentiam rerum non inutilis. Sed quid de quodam alio temeratore dicendum ' qui cum facultatem aliam nouanai non haberet totas demo tratisies,atque gurae, quas Nocat aliorum
cummenta Iu tulit ab Euclide. Et sic Elementorumstarentis impreso libro, suo eritatores eciso Hrtatu,atque compendi' ludificares, i adem
nihilscire docuit. Neque enim in demon trabit, bin aliter quam per demonstrationem, tritot te teste sicientia conuat. Quod nultibi melius, quam in Geometricis apparet. Quorum demon strationes cum sint propossitionibus captu dissiciali es ab his quos leuioribus ingenist, corruproque
iudicio natura compossit, contemni)olent, atque pejoi. Refert enim Proclus in tertIo commotariorum super Elementis, demon trationem iliam theorematis,quod es: Omnis trianguli duo latera reliquo maiora sunt, ab Epicureis deridepi solere.
Hoc enim inquiunt ruel amo constat, quem siquis
266쪽
INTERPRE T V M. 26squis adsieptum trigoni forma, in angulo coctituat, in opposito pabulum Niderit, ad id petendum
refcta latus unum, non duo perambulabit.Etsic breuius iter laturali captu, eligens animal ontendit aperte,duo trigoni latera reliquo esse maiora.
Hoc igitur nutaprosus figuratione opus habet. Nec minus est imperiri,ea quaesiunt manifesta δε- monstratione di ari,quam bis quaesunt incerta, indeprehensa indidem ex ipsis fidem habere. Qui enim ista confundunt aperte declarant, se id quod indemonstrabile es irasorare. d haec autem res ondet do tisime Procliu: Mavifestum quidem est inquit adsensium theorema, nondum
Multa enim sunt in rerum natura. quibus hoc a cidit idem. Veluti calefacit quidem ignis, boo sensit maniferite. Sed quomodo calefaciat sit tiae proprium es opin assequi. Vtrum incorporei vi, an corporea sectione, Sphaeris ne particuli ann midalibu ' Rufum,quod moveamur apem te quidem sit adsensum. Quomodo autem moueamur rationem ontendere dissicile. Vtrum κaelae αμως ti nosset διαςκμα. Sit Igitur in trigono, duo latera reliquo esse maiorasensit manse Ium.Sed quomodo fiat hoc,sicientiae facultatis es aperire. Talia μoclus in Epicureos. At Epicureus non eri tesimiolus, accessu temporisDectus inolentior,
267쪽
a ERRORES ps aliquot annos ab Elementorum deprauatione priori libellum aedidit. Lo cuius praefatione Ferbosa nimirum, insolentiae plena,nihil aliud quam
criminationes falsas nebulo ventosius latrauit in Euclidem, atque Theonem. Heler ian, tau- DAPan, titerogenian, non perfecitam,' amet dicam intititutionem, ac si quid deterius inlis impudenter exagerans, ignaui imo cuique si i-ptori nulli que bono gu asignanda. Ninuque
magis praeter caetera conatur eleuare, quam ordia
nationem ipsam τοι iamrεως. Ex qua potissime, cumsit omnium quae fuerunt isqua, telesse possunt exquisiti ima,laudem praecipuam, atque nobilitatem Euclides ab omni posseritate reportanis. Hanc inter ahos admiratus praecipue Martianus Capella tir ing ij dote, re enc clopedia claris mus, ad Philologiae nuptiarum celebγitatem, In concessu Deorum Euclidi conritituto, ab omnibus philosephis aritatibus acclamari festiue, applaudi facit, ipsamque Geometriam laudi bus se perste citantu gratulabundam libros Elemenia
rerum ab authore copreptos, Iovi, ac Senatui caeliatum, in omnis acti uectionu Geometricae documentum ablatos istimasse. Eos inquam libros, publica remporum omnium laude Oratos, furalis iste nugator , moris omnibus lacerare, incessere non dubitauit, ex intotelicu in titutionibus teritia monia
268쪽
INTERPRETVM. 267 monia detorquens imperitissime. In qua3 etiam aliquando criptis aeditis Icophanta leuissimus indoctam suam mordacitatem exercuit. Et quem ab initio μνοtulit te te,paulo pos reprobat Quid huic versipelli faeia,' Sed nimirum in authorem I9um recidit omnino calumnia. Nullum enim Nitii genios in Euclide falso notauit in quod, praeter alia Aiis se ipsi seripo rei sera non impingat. Vt
m nusso magis, quam hecum pugnare Ῥrdeatur. Sed iam me te et cum delirante Momo contendere. Hinc igitur aliorum operum Euclidis interpretationem no-Vam, qualis sit , discutiemus.
269쪽
cidit nuper, ut Euclidis Cat trica imul et optica Graece primum vid rem , opera quidem D. Penae, quise Mathemat
lc - λη regium profitetur, hoc anno i pis excussa Lutetiae. Ad quorum interpretationem nouam incitarum se ipse teritatur, quod aliam veterem Zamberti Veneti in multis peruersam, atque mutilam esse Nideret Ex quibus nonnulla quidem ipse mutauit in melius, multa etiam in deterius, 'ut dubiumfaciat boni ne plus,
270쪽
ΙΟ. P E N ME. 2s 5 an mala versione sua contulerit. Cum videam im-rup Euclidis labores malis intemperationibus huc inque ruexari. Visium essecut prius in Elementis, ita nunc aliquot in intis errores, ne legentibus imponant, adnotando retegere. toptricorum principium, quod Graece es ἀνα ευθῶαν υπικἄχθω sist
2ῆ, D. Pena vertit in hunc modum. Ponamus radium esse recisam lineam, curus media omnia extremis ossciunt. Evt. Cum sit ο 44; Latine visius, aut Niseo,unde rei sius persticue, indubitate redditur, non admodum probo radium pro Nise poni,cumsit aequivocum,nec adiectionem habet Ῥnde discernatuγ. Quamuis enIm ursio radiis procedat, qui Graece dicuntur ακτόναι, qu bin Euclides in opticis utitur, nequaquam tamen haec ,surpatio radi, legitima videtis in hoc loco, authori tamen adeo placet, t vocem Ῥιμο r fugerit opere toro. Verbum insevper ossiciunt, quod nil aliud es, quam nocent, aut impediunt, sic es alienum aret Nepitare, ut nihil dici poseir abser-dius. Nam cum ponatur Nise s esse linea recita,
sit linea Aetitudo sine latitudine, quid inter medium habere potes unde visius ossentatur' Praetereas ruerum esset media omnia lineae rectae e
