장음표시 사용
31쪽
O. id as easus Episcopo reservaIus sit cum censum. σι quis muλ- eibiliter lynorans sum re3ervationem, tum censuram, in illum essen ι 'R. Immunis ost a censura, quia descit requisita conlumacia ratione igDorantiae; sed remaneat reservatio, quae adhaeret peccato, quod commisit.
Q. Ignorantia invincibilis 3olitis irregularitatis ea cusa me ab irrectularitate
R. Minime, sive Irregularitas sit ex desectu, ut omnes fatentur; sive sit ex delicto, ut tenet communior sententia; quia irregularitas eum non sit poena medietnalis, sed lanium inhabilitas a jure statula ad indignos a sacris lanelionibus repellendos, non exigit sui cognitionem, et contumaciam, sed susseit, si habeatur desecius, vel det telum, cui irregularitas aduexa est.
R. Coneupiscentia squae hie non accipi lue pro propensione ad malum homini ingenita, quaeque solet dici etiam sensualitas, lames peccati, lex carnis, lex membrorum, sed aeeipitur pro actu appetitus sentientis defiuitur: a Appelitus sensitivi commotio objectum aliquod prosequentis.
se Quid esι appetitus sensitivus, et quOι ejus partes
R. Est Animae inclinatio in bonum aliquod particulare quae sensuum cognitionem sequitur, ita D. Tho m. r. par. qu. 59. art. I. in Corp. Partes, seu species appetitus sensitivi sunt trasei hilis, et Coneupiseibilis: Ita D. Thom. I. R. qu. 56. Bri. 4. tu eorp. et pr. p. q. 8 I. Brt. R. in Eorp. ibi: Ametitus sensitivus esι inclinatio consequens V rehensionem sensitivam; ideo necesse est, quod in parte aena viva ελι duae ameti in potentiae; una per quam Anima si liciter inclinaιur ad prosequendum ea, quae Eunt convenientia secundum sensum, et ad refugiendum noe ea; eι haec dicitur Concupiseibilis. Alia uero, per quam Anima resistui tanantibus, quas convenientia s unant. eι nocumenta inferunt, ethaeo nis noeatur hastabilis. Ita D. Τhom. Ubi tamen notandum, quod nomine concupiscentiae veniunt hie motus tum polentiae coaeupiscibilis
tum irascibilis. Q. Quotuplo esι eoneviscentia
n. Duplex: Anteeedens, et consequens. Prima est illa, quas vel ex dispositione corporis, vel ex eognitione, aut imaginationo sensibilis objecti Exurgens, omnem voluntatis determinationem praecedit: uti est desiderium aquae exurgens homini sitienti, cui insperato occurrit aquae sons. Secuu-da est quae voluntatis actionem consequitur quatenus voluntatis arbitrio excitatur, vel excitata fovetur; ut ad promptiorem operationem inserviat, uti est desiderium vini in eo, qui vivi colorem, saporem ele. cogitat, et medi- talidi, ut serventius ad bibendum seratur. Q. Concupiscentia tollime voluntarium ΤΗ. Nulla coneu piseenlia tollit voluntarium. Non eoncupiscentia an lece dens,regulariter loquendo; quia actionem ex tali coneu piscentia ponendam Pra edunt ea, quae ad rationem voluntarii requiruntur, nempe cognitioisiligod by Go le
32쪽
intelleelus, et voluntatis concursus. Ila D. Tliomas P. R. quaest. 8. Brt. 7. Dixi regulariser loquendo; quia si concupiscentia Bit tam vehemens ac re pentina, ut omnem rationis usum penitus absumat, uti accidit, quando motus est primo primus; tunc concupiscentia illa voluntarium tollit, et per consequens peceatum. Non item concupiscentia consequens tollit volunt rium, quia hujusmodi eoncupiscentia voluntatis motum Sequitur. O. Cone iacentia anteeedens minui ne, vel auget voluntarium 'il. Si loquamur do voluntario simplici, et naturali, quod denotat inelinationem, et propensionem voluntatis in Objectum, concupiscentia antecedens auget voluntarium; quia sicut intellectus a concupiscentia excitatus alientius apprehendit objectum delectabile; ita et voluntas servenitus sertur iaillud; ita D. Thomas I. 2. qu. 6. art. 7. Si autem loquamur de voluntario libero, quod indisserentiam audicii postulat, concupiscentia antecedens mi nuit voluntarium. Ista enim, ut impedit intellectum, ne elata cognoscat in actione singula, qtme cognosceuda sunt, ita alliciens voluntatem, minuit eius indisserentiam, et in suas partes sortius eam pAtrahit, quam in adversas. Quare hic nota, quod concupiscentia antecedens minuit malitiam peccati, sicut minuit indisserentiam voluntatis, nam quo minus libera est actio, eo
minus meritoria, vel demeritoria censetur. D. Thomas l. 2. qu. 77. art. 6.
V. Ouotvlisis generis sunt concupiscentiae antecedentis motus, et unιne Peccaminiosi R. Sunt triplicis generis: Alii dieuntur primo primi, et sunt illi qui omnem rationis advertensiam, et voluntatis consensum antecedunt. Et quoniam isti, invito homine insurgunt, et proinde involvularii, carent omni culpa. Neque sub praecepto: Non concupiseea cadunt, ut ex concilio Trido utino Sess. 5 cau. 5, et ex proposit. 75. a Pio V. proseripla: Motus pravi concupiscentiae sunt pro a Iam hominis vitiati prohibui praeeepto: non concupisces. Hoe enim praecepto, nit D.Τhoinas R. M.qu. 122. non primi concupiscentiae molus prohibentur,qui homini involuntarii sunt,sed volun latis BSSensus, qui est in opus, vel delectationem; voluntas namque his molibus resistere, eosque, quoad ejus fieri poterit, reprobare leuetur. Alii die untur secundo primi; et sunt ii, qui aliquam semiplenam adve tentiam, et semiplenum consensum sibi adsciscunt. Et isti, quia non ex plena, Sed ex aliqua advertentia, et eonsensu gemipleno prodeunt, veniali ta lum eulpae obnoxii sunt; etiam si de materia gravi agatur. Quod si his motibus plena postea tribuatur deliberatio, et consensio voluntatis, suppo sita re gravi, peceatum certo grave erit.
Alii denique di euntur plene deliberali, ei sunt illi, qui ponuntur cum
Plena Bdvertensia , et pleno consensu , atque isti a peccato gravi, si ci rea rem gravem versantur, im ni unes non sunt rin. . Con viseemia consequens minuisne, vel auget voluntarium Τ 1ὶ S. Ligorius nonnulla media proponit ad resistendum tentationibus. I. Cogia
latio de Passione I. c. vel de poenis Inferni, vel de morte, vel de crueiatu remur- .us, quem patitur anima post peccatum patratum. a. Oratio: castitas enim, ut etiam Solomon tes latur Sap. 8. gr. 3) nonnisi e Deo precibus oblinetur: et uι ocivi quoa liter non polam esse continens, nisi Deus det, adii Dominum, et leprecatua eum: 1. Fer ens amoria actus in Deum cum proposito mortem potius subeundi, quam peccandi. Homo apost. de act. hum. cap. n. 9 4ss.
33쪽
R. Augol voluntarium, quia ex tali concupiscentia voluntas majori intensiono sertur ad actum ponendum. Hinc ex tali concupiscentia augetur etiam peccati malitia, quia fit majori libidine, uti ait I . Thomas r. a. q. 77.ari. 6. Item peccatum ex consuetudine voluntarie comparata, vel retenta commissum, majoris est malitiae, utpolo quod provenit ex concupiscontia consequenti, a qua eonsuetudo fovetur; undo D. Thomas. I. R. q. 78. art. R. Manis tum e3ι, quod quieumque peccaι ea habitu , peceat eae certa malitia.
De moralitata actuum humanorum . Quid est moralitas acIus humani B. Moralitas, quae a more dicitur, et mos aliud non est, nisi repelitus operandi modus, ex D. Thoma definitur: quidam remectus, et ordo, quem habet aerus humanus; vel ejus objectum, ac circumstantia ad reclam rationem , ut ellus regulis conformitas actionis, vel di omitas decernatur. Juven. do a lib. humanis quaest. R. . Quaenam εunt regulae hujus moralitatis R. Primaria est Lex Dei aeterna, et dicitur remola. Secundaria, qua oot proxima dicitur, est mentis ratio, sive conscientia. D. Thomas. I. M. q. 7 I. art. 6. . Quotupleae moralitas Q aetu humano synoscitur 'R. Duplex, altera sundamentalis, seu objectiva; et altera actualis, sive formalis. Fundamentalis, seu objectiva est objecli appetendi, vel respuendi consormitas, vel dii rinitas, ad rectam rationem. Actualis, sive forma. Iis est conformitas, vel dissormitas, quam habet ac lus humanus ad regulas
. Moralitas actualis, sine formalia quotivisa est 'R. Duplex: Altera tantum materialis; altera materialis simul, et formainlis. Si actus congruat rectae rationi, vel ab hac discrepet, et ex aliqua caussa actus non imputatur agenti ad meritum, vel culpam; aelus tunc dicitur bonus, vel malus tantum m ierialiter, et proinde moralitas materialis. Si vero actus non solum regulis morum congruit, vel discrepat, sed etia in imputatur agenti ad praemium, vel poenam, tunc dicitur actus bonus, Vel malus non solum materialiter, sed et simul formaliter, et proinde moralitas materialis simul, et formalis. . Ouaenam sunt vectes moralitatis R. Si moralitas consideretur rotale ad opus, rius species sunt Bonitas, Malitia, et Indisserentia: opus enim ex genere suo est vel bonum, uti actus virtutis, et illud lex imperat; vel malum, uti actus vitiosus, et illud lex pro hibet; vel indisserens, uti pergere rus, et illud lex permittit. Ila D. Thο-mas I. u. qu. P. et qu. I 8. art. 8. Si autem moralitas consideretur relate ad operantem, rius species sunt bonitas, et malitia. Nam actus morales, qui ab agente eonsulto ponuntur, aut regulis morum conformes Sunt, et
ideo boni; aut dissorines, et ideo mali. Q. Ouom sta ne bonitas, vel malisia in aetu humano considerari Potest '
34쪽
R. Duplex: physica seu naturalis, et moralis : bonitas physida Psl eon.
Cursus eorum Oiunium, quae actui conveniunt juxta ejus naturam; si e lina. go dicitur Daturaliter, seu physice bona si ad eam concurrunt ea omnia requisita , quae ars pingendi in illa desiderat. Quod si omnia illa requisita deficiant, vel aliquod eorum; imago dicitur naturaliter, vel physice mala;
nam malitia naturalis, si vo physica est deficientia omnium, vel alicujus e rum, quae actioni debentur secundum ejus naturam. Bonitas moralis est concursus lotius roclitudinis actui humano debilais juxta regulas morum ; cum scilicet in nctione reperiuntur omnia, quae re ela agendorum ratio postulat ; nempe bonitas objecti, bonitas finis extrin-Εeci, et circumstantiarum rectitudo. Quod si actus humanus his omnibus Careat, vel aliquo istorum, actus dicitur moraliter malus; nam malilia moralis est privatio sive lotius, sive alicujus recutir diuis, quam homo in agendo servare debet juxta regulas morum.
. Quaenam sunι 'rincipia moralitatis R. Sunt lictionis objeelum, finis, et circumstantiae. o. Quid esι obsecιum actionis, et quotupleae R. obieetum est illud, circa quod actio versatur. Sic Deus est objectum
Charilatis; res aliena est o petum furti. Duplex est: materiale, et sormale. Materiale est ipsum objectum in suspeetatum, prout est materia actionis; si e vita hominis est objectum maleriale homicidii. Formale est ratio. seu molivum, sub quo actus tendit iuobjectum, quod et finis operis, et sinis intrinsecus dicitur; si e destructio vitae hominis, est objectum homi eidii sormalo. Anio ino in Dissertatione deaelibus humanis.
v. Finis est illud, cujus gratia aliquid fit. Dicitur illud, seilleot bonum,
Sive Verum, si v apparens, quia objectum voluntatis est bonum; dicitur CUM 9ratia, hoc est cujus amore; et fruendi desiderio agitur; hine finis distinguitur a medior medium enim Esi illud, quod ab agente eligitur in ordine ad aliquod aliud eonsequendum. Dieitur deniquμ , aliquid sit . ut iu-telligatur, suem Esso cujusque actionis humanae 'caussam. Habert de adii-hus humanis cap. 6. Finis duplex est: alter intrinseeus, qui et finis operis dieitur, alter ex trinsecus, qui et sinis operantis vocatur. Primus est ille, ad quem opus e sua institutione dirigitve , et proinde convenit cum objecto formali operis. Si e maceratio carnis est finis intrinsecus jojunii, quia propter illam jejunium Comparatur. Secundus est ille, quem agens ex suo arbitrio sibi proponii: sic si quis ad captandam vanam gloriam jejunaret, vana gloria diceretur mnis extrinsecus jejunantis. Besombes. Item snis alius est intermedius, et alius ultimns. Primus rei illo, ad quem operans intendit ad hoc, ut per eum ad alium finem perveniat. Se cundus est ille, quem ita intendit operans, ut in eo sistere, et quiescere 'e lii , nec eum ad alium reserat. Sic si quis doleat de peccatis, ut remissionem eorum a Deo consequatur, et vitam aeternam; remissio peceatorum est snis intermedius doloris, et vita aeterna finis ullimus. Denique sinis ultimus vel est respectivo ullimus, vel abso Iule ullimus Primus est, dum agens sistit, ct quiescit in eo, non quia debet, sed qi M. I. 3 od by Cooste
35쪽
vuli, uti est pecunia respectu avari. Secundus habetur, dum agens in pol deo sistit, et quiescit, quia in eo sistere, ei quiescere debet, qualis est solus Dolis. Ollel.
Q. Omnis ne iactus humanus ponitur propter Inem 'IR. Maxime; quia omnis ne lus humanus est actus voluntatis. Voluntas auis
lem semper habet pro objecto finem, scilicet aliquod bonum vel verum , vel sallona apparens, in quod tendit.
. Num homo vit semper propter ultimum snem βli. Propter ultimum finem respectivum, sive generi ce sumplum semperagit homo; tum quia omnis homo agit, quia vult osse beatus, et beatitudo non nisi in conseeutione ultimi sinis sita est; tum quia aliter daretur processus in infinitum in finibus ab homine agento intentis. Haberi. Concina. Propter ultimum sino in absolutum, et determinatum, qui Deus est, utinam et ageret spmper homo. Sed non ita sit: quot enim sunt homines, qui aguut, sed non propter Deum 3 Frui voluptatibus nobis summum bonum, et ultimus finis est, aiebant Epicurei: frui bona mente nobis summa , et ultima quies est, dico hant Stoici: et ad hape loto tendebant impetu. Imo S. Augustinus lib XIX. do Civit. numerat ox Varrono ducentas octoginta octo diversas hominum senion tias circa ultimum hominis sinem, ad quem quis- quo pro modo suo tendebat. Haberi de aelibus humanis cap. 6. An homo teneatur dirigere omnia opera sua ad Deum, tamquam ultimum
snem, videbitur in tractatu de Virtutibus Τheologicis, et quidem do cha
ll. Est quaedam particularis qualitas, quae actum humanum ita assicit ,
ut Sino ea actus humanus subsistere potest, verum ea aliquid aliud actui consert ad ejus morali latem. Iline inseras cum D. Thoma, quod circumstantia quae nullo modo influit in moralitatem actus, circumstantia moralis non est dicenda. . μοι numerantur communiter circumstantiae 3 II. Septem , hoc versiculo contentas:
Quis, quid, ubi, quibus auxiliis, cur, quomodo, quando. Puis, significat conditionem status; Et qualitatem ipsius agentis, V. g. an fuerit pauper, vel dives, qui fecit eleemosynam; 'an uxoratuS, vel solutus, qui culpam carnalem habuit. id, denotat non tantum o celum actionis, sed et objecti conditionem, qualitatem, quantitatem, v. g. si redemit a captivitate Insidelium adolescentem , vel senem; si occidit laicum, vel clericum ; si pauperibus distribuit necessaria sibi, vel superflua; si furatus sit decem, vel centum. Ubi, denotat locum, in quo si actio, qualitatem; v. g. , an surtum commissum sit in Ecclesia, vel in soro; an oratio, vel poenitentia facta sit in Ecclesia, vel in oeculio; an eleemosyna in propria Dioecesi distributa sit, vel in aliena; an blasphemia, vel lurpiloquium prolatum sit in pu lico, vol in oeculio loco. Quibus avriliis, significantur media , quibus completa est actio; V. g. ἰhomicidium an sueril commissum veneno, vel enso, vel veneficio; an virgo erepta suerit a perieulo peecandi, admonitione, pecunia , ope Judicis elo. Cur denotat extrinsecum finem operantis, v. g. , an dederit ole mosy-DRm ad capiandam gloriam: vol ad indueeudam virginem pauperem ad tur- Dissiliaco by Cooste
36쪽
pia vol ad eam oripiendam e manu impii; vel ad eam inducendam ad Sacram Θula recipienda.
Quomodo . denotat peculiarem agendi modum : v. g. , an egerit ex passione, ignorantia, vel malitia; an ex casu, vel consuetudine, vel Ba naturali inclinatione; an romisso, Vel intenSB. Quando, denotat conditionem temporis, quo aelio commissa est ἰ V. g.,
si omiserit jejunium voto promissum, vel ab Ecclesia praeceptum eo die, quo debebat jejunare; aut jejunavit eo die, quo duros labores sustinebat, vel aegrotabat: si sornicationem commisit in nocte Nativitatis Domini; die
Paschalis Eic. Item denotat durationem temporis, quo persistit in actione; v. g. , in odio proximi integro mense, anno etc. vel retiuuit rem alienam restituendam mense, Buno et .
n. Triplicis generis. Aliae enim sunt aggravantes, quae scilicet non immutant speciem actionis, sed solum ejus malitiam, vel bonitatem augent: hujusmodi est tempus longius in duratione peccati: major, et intensior a Dfectus in peccato committendo: major cordis pietas in Deo laudando; major quantitas in eleemosyna tradenda ete. Aliae sunt minuentes, quae scilicet bonitatem minuunt, vel malitiam actionis: talis est remissio, vel lepidi ias in agendo; ignorantia erassa, vel supina , ex qua peccatur; mora brevis, vel distractio mentis in operando. Aliae denique sunt mulantes speciem , quae se ilicet asserunt actui humano novam moralitatis speciem, ac diversam ab ea, quam habet ex objecto. Quod dupliciter accidit. Primo; si relicta in aetu bonitate, vel malitia ex objecto, adjungatur alia bonitas, vel malitia ex circumstantia; v. g., dat eleemosynam ob devotionem Passionis Christi, vel furatur in loco sacro. s. Si auferatur bonitas objecit, et inducatur malilia circumstantiae; uti si quis det eleemosynam puellae, ut eam ad turpia inducat: in quo casu destruitur bonitas eleemosrnae, et insertur malitia lurpitudinis. Hic tamen adverte; quod ubi ei reumflantia mutat speciem, non habet rationem circumstantiae proprie dictae relate ad actum tali nova specie a sectum, sed habet rationem objecit, et proinde sit essentialis actui. Ita D.
. Vuandonam circumstantia dicitur addere novam speciem bonitatis, vel malitiae ita ut ar ι eireumflantia mutans pn. Quando circumstantia addit actioni aliam rationem virtutis, vel vitii; diversam ab ea, quam actio habet ex objecto; sive quia actio, et circumstantia dependent a diversa virtute, vel diversae virtuti opponuntur, si v quia dependent ab eadem virtute, vel eidem virtuti opponuntur per divorsum modum, et respectum. Hinc si quis jejunal pro suffragio Animarum purgau-lium: hoc jriunium praeter bonitalem temperantiae, habet aliam bonitatem charitatis ex circumflautia finis. Item si quis volum, quod posset ubi libet persolvere vult in Ecclesia, et quidem coram Sanctissimo Eucharistia Sacramento, devotionis ergo, persolvere: haee actio, praeter voli ho Ditatem , habet bonitatem etiam devotionis ; quia , licet utraque a vir- vlo Religionis oriatur, per diversum tamen respectum, et modum. Ε cout rario. quis, ut aliquem occidat, veneficium committit; ejus peceatum habet diversam dissori nilat Em ; unam, quae opponitur Religioni ex obieeto; isti igod by Corale
37쪽
aliam quae opponitur justiliae Ox eireumflantia finis. Similiter, quis alium
occidit, ut eum expoliet; hoc suum peccatum hahel diversam disserentiam,sivo viatiliam, alteram homicidii, et niteram furti, quia licet utraque opponatur justitiae; opponitur tamen per diversum modum, et respectum. . in uam est repetenda bonitas, wel malitia moralis ac ιionis βω
R. Repetenda est primo ex o nolo. Nam, ut ait D. Thom. T. S. q. 18.art. R. e sicut res naturalis habet speciem ex sua forma; ita et actio habet speciem ex Suo objecto. a. Repetenda est ex sine extrinseco, qui inter ei reumstantias primum locum lenel; quia, etsi finis non sil de substantia actus, est tamen caussa notus principalissima, in quantum movet agentem ad agendum: unde et maxime actus moralis speciem habet a sine. D. Thomas ibid. qu. I 8. art. 4. 3. Repetenda est ex circumstantiis; nam ut ait D. Thomas ibid. qu. I 8. art. 3. sicuti tu rebus naturalibus non invenitur tota plenitudo persectionis . . . sed multum superadditur ex supervenientibus accidentibus; ita etiam in action o : nam plenitudo bonitatis ejus non lota consistit in sua specio, sed aliquid additur ex his, quae adveniunt, tamquam nec identia qua dam; et hujusmodi sunt circumstantiao debitae; undo si quis aliquid desit quod requiratur ad debilas circumstantias, erit actio mala. V. Daturne casus, in quo aetus humanus primariam sumat bonualem, vel malitiam moralem a sns, rei circumstantiis' R. Maxime: et primo accidit quando actus humanus est ex objecto indisinserens, nam lunc a siue bono, vel malo sumit primariam, et essentialem h nilatum; aut malitiam; sic, si alter studet ad munus suum explendum; et alia ter ad aliquod turpe sciendum; studium primi bonum erit ex sine; et studium feeundi erit ex sine malum. Accidit a. quando actus humanus ex ob jecio honus, comitante sino malo, vel alia mala circumstantia ponitur. Hi ne si quis mellet v. g. Rosarium B. Virginis ad captandam vanam gloriam, aut recitet ofellanter, et voluntarie distractus, evanescit honestas, quae haheretur ex objecto; et malitiam accipit illa recitatio ex sine, et modo. Q. Potestne in eodem actu rueriri dupleae bonisas, vel malitia moralis, una scilieet eae objecto, altera ea circumstantiis pR. Maxime; quia cum bonitas, et malitia moralis actionis humana o desu. matur a consor milate, vel dissormitale eum recta ratione; saeile fieri potest, ut unus, idemque actus diversis modis rectae rationi consormetur, vel repugnei. Sie D. Thomas ibid. qu. I 8. art. 4. et 6.
Q. Quid requiritur, ut aerus humanus bonitatem, vel malitiam mora
iam trahaι eae eircumstantiis pR. Ut trahat ex cireum stantiis bonitalem Belus humanus, requiritur, ut ei reum flantiae praevideantur aliquo modo, et intendantur ab agente, et si insuant in illum aelum. Ita D. Thomas ibid. qu. I9. art. 7. Hinc qui dat eleemosrnam Sacerdoti et non altendit ad eircumstantiam psersonae sacrae, non posit aclum Religionis, sed solum actum charitalis . Ut autem trahat malitiam, requiritur, ut circumstantia mala sit saltem interpretative voluntaria male agendi; si e peccat non solum contra justitiam, sed etiam contra Religionem qui perculit Saeerdotem, quem poterat, et debebat advertere, osse Sacerdotem, et eulpabiliter in percussione nou advertit ad circumflauintium personae saerae. Haberi de ac lib. huta an . cap. 5. Auto ine.
38쪽
o. id si obseetum, ac sinis, et circumflantiae actionis diservent inter se specie moralitatis, ita ut Objectum sit bonum, sed sinis, vel alia
circumgιantia mala sit R. Aelus est malus in genero moris, Dam bonum ex integra causSa, malum ex quocumque desectu . Sic si quis Sacramenta recipiat ad conciliandam sibi honam samam; actus iste malus erit; nam bonitas ex objecto inlueitur Ox sine vano.
O. Atim sinis, rei alia circumstantia leviter mala tollit totam actionis bonitatem, quam habet eae obffecto R. Minime; nam si ila esset, vix haberetur aliquis actus mora luer l, Mus , eliam in viris piis. Quis enim lieet mulus, et vigilans in Duo exemcendo in aliquam levem circumstantiam malam non labitur,sive distracti nis . sive impatientiae etc. Excipe tamen si finis, vel circumstantia leviter mala sit eaussa , propter quam opus bonum fiat, et in actionem insuat, quia tunc circumstantia licet leviter mala, totam viliat actionem. Collet de
Q. Aetus malus potestne eae Ins bono operantis eo donestari R. Minime, tum quia opus bonum debet esse integrum , scilicet bonum
ex objecto, ex sine, et ex circumflan, iis; tum quia non est faciendum m lum, ut eveniat bonum , ut ath Apostolus ad Rom. eap. 33. Hinc etiam ad aequirendam vitam aeternam mullus ducendus est vitulante mendacio, dicebat D. Augustinus contra mendae. Cap. 3I. O. Aema bonus ad malum Anem positus retinetne bonitatem p R. Minime, quia, ut dictum est bonum ex integra caussa. II in D. om. . R. q. I9. Art. 7. Bd a. Voluntas uou potest diei bona, s, s l. intentio m Ia caussa volendi. . Nota tamen ex eodem D. Thoma qu. 22. de mala art. 4. quod idem a- Elus potest esse successivo bonus , et malus, et e contrario. Sic bona erilleleemos3na, si fieri incipiat ad Dei gloriam, at mala set, si postea adjungatur inanis gloria. Et o contrario mala erit eleemosrna , si fieri incipiat ob inanem gloriam; at hona set rius continuatio , fit dans eleemosynam , inanem gloriam delesialus illam velit prosequi ad Dei gloeiam, Q. Aelus ealerior asserme actui interiori nonam malitiam, vel bon
talem, ian vero Rotum eam austet R. unando aetus Exterior est eum aetu interiore eo unctus, nnllam BD pt novam malitiam vel bonitatem; quia ui ait Divus I lIomas j. 2. q. II. ari. 4. imperium voluntatis, Et aetus imperatus su ne unus aclus humanus. Verum ejus malitia augetur indirecte, et occasionaliter, quatenus per exteriorem Exoeulionem actus interior diutius conlinuatur Paugetur magis , fitque in lentior. Ita D. Thomas. L. s. q. Io. art. 4.Ηine aetus malus externus est in Consessione explicandus, ut integrum peccatum Consessarius coguoscat, atque discernat, an contracta sit gensuris aliqua, vel reservat ire, vel restitutionis Obligatio, quas nonnisi ex actu externo incurruntur. Quare merito ab Alexandro VIlI. proscripta suit propositio 25. Qui habuiι essesam cum soluta, satisfacit confessionis Praece pso dicens: eommisi frave peccatum cum Glula contra ca3ιitatem, uoue sicando Vtilam.
Q. Quid est uetus indifferens, et quotvpkar
39쪽
R. Aeliis indisserens est illo, qui nec bonus est, nee malus moraliter. Duplex est: Alius in specie, et objectivo; alius in iudi viduo. Primus est illo, qui versatur circa objectum nee bonum, nee malum; uti ambulatio, lectio etc. ac proinde Spectatur seorsim a sino, et reliquis circumstantiis non est bonus, neque malus. Secundus dicitur ille, cujus objectum bonum non est, neque malum; et proinde, licet deliberate fiat, neque bonus tamen est, u
. Daturna aetus humanus indisserena Τst. Aelus humanus objective, seu in specie indisserens datur; sunt enim
multae acliones humanae, quae sua natura nec bonae Sunt, nec malais. Bine D. Hieronymus epist. 89. Bonum est continentia, malum est luxuria; inter utrumque indisse reus ambulare. Ita eliam D. Τhomas I. a. qu. I 8. Brt. 9.Actus humanus in individuo indisserens non datur; quia,quando agit homo deliberate, operationem suam ad finem honestum ordinare debet, qui in Dei gloriam cedat, juxta D. Pauli praeceptum e p. I. ad Corint. Io. a Ne ergo manducatis, live bibitis, sive aliud quid faeitis , Omnia in Deisloriam faciae. Quare qui actum in sua specie indisserentem consulte , et deliberato ponit, vel illum dirigit ad honestum suom , et aetus erit bonus ex sine; vel non dirigit: et actus erit malus ex desectu honesiae directionis, atque otiosus. Ita D. Thomas I. R. qu. I 8. art. 9. Non desunt tamen alii aliud sentientes. Q. Undenam actus indis erens accou bonisatem, vel malitiam γR. Ex circumstantiis, et praesertim ex sine; ita D. Τhomas loe . cit. art. f., et Io. quia istae induunt rationem objecli, et proinde bonitatem, vel malitiam tribuunt actioni. Q. Quinam sunt essectus moralitatis actuum humanorum 'st. Sunt Meritum, et culpa; nam actus humani, vel boni sunt, ei merentur laudem, et praemium; vel mali, et digni sunt, qui culpae adscribantur, ae puniantur. De merito loqui, hujus Institutionis non est. De culpa autem dicetur alibi.
Q. Suntne dirigendi actus humani, et quibus regulis R. Sunt dirigendi quidem, quia voluntas humana, ex qua aetus humani Iroeodiant, in malum declinare potest; hinc indiget aliquibus regulis, quius actione suas tuto dirigat ad ultimum finem suum, aeternam nempe healamque vitam consequendam. Hae autem regulae sunt Conscientia, et Lex; ut supra dictum est. Et haec de actibus humanis.
40쪽
DE CONSCIENTIA Quos IAM ex D. Thoma I. a. quaest. 71. Bel. 6. regula proxima huma-uorum actuum Conscientia est; nemo non videt necessitalem hic expotiondirius Daturam et quali lates; ut eluceScal, quomodo, et quando eidem uostras consor mare debeamus actiones. Unde sit.
De Naιura , el Distinetiona conscientiae . Ouid est conscientis
R. Est judicium actuale, et praeticum die lans ex principiis universalibus contentis in Syuderesi, quid in particulare agendum, veI Omittendum est, vel erat. Lar man, Haberi. Dicitur judicium actuale, ut ostendatur, quod eonscientia non est habilus, sicut prudentia, sed actus intellectus. Dicitur praeticum etc. : quia Conscientia ex principiis universalibus non solum cognose ii, sed etiam dirigit, non quidem generali modo, sed in particulari hic, et nune actiones humanas. Sit exemplum : omne malum peccati est detestandum seu principium uniuersale in synderesi contentum, , sed pessurium est malum peccati , quia
eum sit rectae rationi dissonum, a Deo prohibitum est: ergo en Iudicium iactuale, et praeticum, sive Conscientiain: ergo periurium, quod volo committere, malum peccati est, ac proinde detestandum; vel periurium, quod heri commisi, malum peccati suit, ac detestatione dignum. Q. Quid esι Synderesia r . . R. Est habitus naturalis intelleelus, qui per prima ei universalia principia agibilium nobis ingenita, praebet facilitatem cognoscendi,quid bonum, quid malum Sit in genere moris; alquo proinde nos inclinat ad bonum, et a malo retrabit. D. Thomas I. p. q. 79. art. 12. . Quaenam disserenιia inter Synderesim, et conscientiam pR. IIaec est, x: quia Synderesis est habilus e Conscientia est aelus. 2.S3nderesis dirigit mores generaliter , se ilicet prima principia bene vivendi generaliter proponendo ; v. g. quod tibi non vis , alterι ne feeerιε ς lonum est amplectendum, malum fugiendum; ele. Conscientia vero dirigit in particulari, scilicet applicando illa prima principia ad particulares actiones. 3. SIuderesis est regula insallibilis, quia versatur circa principia insallibilia; conscientia vero errare potest; quia fieri potest, ut malo appli' centur principia certa, vel ad legem non salis advertatur. O. Quoiuplex est Conscientia Z R. Multiplex; nam vel respieit lempus actionis; et alia est antecedens, et alia consequens. Prima est illa quae die lat quid pgstio , vel non agere dc