장음표시 사용
71쪽
DE RE PUBLICA, LIB. I. FIpoene serui fiat.na ex eo serui diisti stat,quodseruaretur, cum occidi iurepotuissent: ut nulla de causa iurisco sulti agrammaticis imperitis coarguantur, P seruosajeruando dici putent.Est enim ερυ ω, inquit Eustathius, τὸ
ei λά Ciciuic apud Hesychiti εσα Ἀεν,ερυσῆν, ex cum sibilo sit ex fruo Seruo, Vt Ero Sero, ἐιρυοςsermo, leton a serie ut Varroni placuit nam Festus eritudInon interpretatvrstruitudine d ex Eolico digamma iit SERVos, ut
auum. Quod si cotra natura est,ahivm alios imperium vitae ac necis tribui, nulla sim timperia, nullum regnu, nulli principatus no contra naturam, quando regibus ipsis ac principibas cade est in ciues ac liberos homines vitae ac necis potestas, si capitale fraudem admittant,quae dominis in ervos. His a gunactis, Ut certe non tantum a babilia .sed ita quodam odo ad assentiendum e cellaria videntur, occurri non facile potest.
Servitutem tamen ego naturae contentaneam arbitror,si robustus homo ac diues, rerum gefendarum ignarus ac prudenti expers, inseruiat sapienti e egestate,inopia, corporisve imbecillitate, quo minus labores ferre pollit, impediatur: sed quid natura magis alienum. i stilliis seruire sapientes, virulonum scelerato; homules eraditos ignarist nisi quis iustum putet seruire stulto principi, s ipientem senatorem; insano ac luxu diffluenti domino, seruum sobitum ac tempera rem. At si bello iniusto, captiuos seruare humanitatis esse putant, consimiliter faciunt ut latrones ac piratae, qui se vitam iis dedille laetant, quibus no ademerunt. Nys episti me usu venit, ut bello iniusto,cuiusinodi fere sunt omnia, qtipa potentioribus in sentiatur,optimi quiq; viri sceleratis miserrime ac turpiter seruire cogantur.Quod si bellu a latronibus,qui se reges ferunt, i uiuste illatum est , cur victi non citduntur, cur capti ad merita supplicia no trahuntur , uod vero nihil diu turnum videatur, v natura sit alienum, Id quidem admitto in iis, quae natura, sponte,aut nutu diuino, non
72쪽
hominum arbitrio ac voluntate reguntur at homini Voluntatem Deus omni necessitate soluta indidit; sed hominesta pridem a recto naturae cursu deflexerunt: ac lata vis est opinionis deprauatae, ut legis habeat auctoritatcnd,ac natura potentius dominetur: nullam. fere tanta impietas est, nullum tantum scelus,l virtutis non, induat nomen. Vnu hoc sit argumentu, quod
nulla gens est, nulla ratio, civiumanis sacrificiis, quib' adhuc Peruant ac Basiliani utuntur, si istos hominum opinione deos olim placari non putarit. quidem summa religione maior nostrorum ad eiusmodi sacrificia cocursus fiebat. Eade pietates caritate paren tes olim senio fractos inThracii regione a libens occidi,&iis opitulari cosueuisse te' imus vir scilicet lague
i' Ti ' Neque maioribus nos ris solum humanas hostias, sacriIIcare moris erat, quod ab illis factum est sq: ad toto. o li. Iberi1 dommatum:Sed etiam Amorraeis Ammo-Tθ' b. 7 nitis filios adfare usitatum fuit neq; tantum Bar-
toxer tradit l,sed etiamGraecis;in quibiis non modo fuit, sed a quibus ad omnes populos humanitas peruasit: nam Achilles apud Homerum, Patroclo humana caede parentauit; Themistocles ipse, bello Persico tribus, rex Persarum eodem tenas ore duodecim hominis, idem
Plutas h. iis fecerrant , nec Iupiter Lucius aliter, cu humana caede Th ms placari potuisse dicitur ambiguitate veteri S Oraculi ac fila: , R., Verbi eως quo fine acccnt ut o nomo signa catur. ger 'πειν. Nam 1. Tulliusgmaiores nostros CXCcratur, qu adhu
mano sanguine litarent, scd id oratorie ut caulae inseruiret, cum M. Varro id omnib'Italia postilis ribuat: Atq; etiam vere sacro vovendi morem fuisse, ut quic-sid seu hominum, seu belli arta in eo anno natum esset, immolari consueui sie. Hebr is quoq: ipsis quodam-D. modo licUlli e pleriqParhIriantur, evipiatis Epiri laes ducis Hebraeorum voto solemni, qui itidem creetcm
73쪽
DE RE VELIAE A LIB. I. JAgamemnon Gr corum imperator Iphigeniam .Sed ' 'cocepta vota religiosissimi ducis verius ac meli' inter- pietatur eruditi de pudicitia virginis Deo cosecrata, a
de humana 'caede,st lex ipsa diuina eXecratur caeterii verbam N
populi humanis hostiis summa relictione fecerunt
nare non est, quo naturae leges echom num o ari,i:-m si pinione metiamur , ac propterea eruitutem naturae consentaneam si e putemus; aut benignitati libua- irruS, quod veteres seruarunt eos, quos Occidere iure
belli fas erat; cum potuis bestiarum in modum auari tiae ac libidini suae cogerent inseruire. Quis cnim hosti vitam seruari: t, si plus utilitatis ex illius caede qua ex salute speraret Exemplis abundam', sed unu demultis. Cum Vespasianus Hierololymam obsideret mi es Romanus autum m Iudei caeli visceribus effusis coli gerat;eodem momento caeli sunt captiuorti in viginti millia vi aurum,quod sorbet putabatur a militib'
inuestigaretur. O praeclarum caritati aduersus captiuos exemplii mi At nutriuntur, Inquies,vestiuntur,proseruilibus officiis educantur: sed quae tandem educatio Cato maior sapientia ac virtutis Romanae princepS, cum Omnia comoda, Omne vis litates ac fiuch'
qui a seruis praestari potetant,ad extremam usq; senectam 'pcepistet, ut nihil amplius extorquere posset, D Ararch. pluris licitantibus proscribebat, ut sanguinis extremi illud pretium, quantumcunque estet, Orraderet ne iam aetate defectos gratis alere aut occidere, aut liberos dimittere cogeretur. Beatior Atticus illePalladis naulus, qui senio confectus libere vagari sine capistro, sine labore consueuillet. Iam vero cum nihil connubio sanctius hominum generi ab immortali Deo tributum sit, seruis tamen nullum erat inter ipsos conubium,sed contubernium tantum , adeo ut si liber homo captiuus ab uxore litui suscepi flet, patre apud hostes mortuo, illegitimus censeretur. Quid execrados et Fq up -- LQncubitus, i litus asstriusq; exus libidines comine l. '' V-E 'I aQrem,quas seruid nunc perterre: antea pertulisse
74쪽
1 IOANNIS BODINI querulus Nacrudelitatis ac immanitatis in seruos exempla colligere si quis velit,infinitus sit.quaqua exigua sunt quae literis idita legimus, nec tame historias praeterqua humaniorum populori scriptis cosignatas habemus.Nam catenis'vinciti agros colebant,Vt nunc quoq; fit inAfrica:&in antris scalas mobiles demissi iacebant,ut scalis detrachis domini cum hostibus domesticis tutius dormirent; ne vel incendio domos,vel caede dominos pderet.Ia vero leuissima quaeq; pecca ta seruorum,nisi pretiosissimi essent, sic luebantur, ut crystallinum confregisse capitale fuerit Augusto quidem apud Vedium Pollionem coenante, viam e seruis crystallinu fregit: momento trahitur ad piscinam muraenarum,quae humana carne saginabantur: ille voci bnis...tib , ferari,&ad Augusti pedes confugere, non quidem ut G capitale' stippliciis, quo se dignit uidicabat, sed ut supplicii genus deprecaretur,ne aquis immersus ad Elysi-τ 'inii, o capOS nunquam puadcret: sic n.ferebatur,di a ple- in huniatus iisq; anima voragine demersa penitus interire credeque seudium batur. Vt Syneilus de sociis Alexandriam nauigantib' Eumenidum tradit,qui tempestate suborta sicas manibu exerue-' . . Ee' runt,ut animae alioqui moriturae, gladio viam aperi bibis rent. Augustus comiseratione duci us, inquit Seneca,
seruum stipplicii metu liberauit, de piscina crystallinis
y - simusςsccipior, negat Au ustum a Pollione clara bla- uis of Ah; diit pol ille, nec plicarium muraenaria, ibusns nil Ro-mμ δε-rsimae pretiolius erat, oppleri iussiste .id autem Ababilius THhisia . est, cum Seneca fateatur , Augustum suae iracundia id e ...,, fecisse,nec amico Pollioni proptereatiatum titille. Neque id nouum videri aebet , cum ipsius Catonis Censorii aetate Quintus Flaminius Senator Romanus seruum necari iusserit , non aliam ob causam, quam ut cynardo gratificaretur , cique morem gereret , qui hominem occidi speel aculi causa cupiebat.
Quod si dominum necari contigisset, feriri qui tu sub iisdem tectis fuissent,omnes ad unum occidebantur.
75쪽
D R VB VIAE A, UIAE. I. FTnam cum caeso Pedanio urbis Roma praefecto, seruo-riim magna multitudo ad supplicium posceretur; more,inqui Tacitus, 'amatorium accepto,plebs Romana, quae maximasiuiparte libertimgeneris hominibus constabat, vehementer commoueri visa est,cum bimus culpam quadringetlatorum hominum,ctamdem innocent iurn vita peteretur re tamen in Senatu disceptata, decretum est morem maioruservari oportere. Omitto certamina gladiatorum, quibus serui ut populo spectaculum ac mortis contem tu pr. E-berent, ic se mutuis vulneribus confodere, aut bestiarum dentibus lacerari cogebantur in arena. Ac tametsi Petronia lex mamerentes seruos bestiis obiici prohiberet, impune tamen ab omnibus perru-pebatur. Ceite Neronem iudices bdedille qui cruorti lib. 3. De M- querelas audirent, Adrianum quaestionem decier γς,h tia...isuisse legimus aduersus eos, qui suac causa servos Occi d ano. dissent: tametsi lege Cornelia itenebatur; nulla tamen .h 'carum legum, aut quaestionum vis crat. Extremum fuit,ut serui dominorum nactu iracundia premen re, ad statuas deorum aut principum contia gerent. Sed nec tatua, a facis rate Dianae Pcm Dilum, Q rex erui ea .lib. .us Romae sertiis asulum proposuerat nec Romul illa- tua,quam Olim senatus ad id quoque ccreuera : DC - .
Thelei sepulcrum Athenis; nec apud CVren OS statua ,sio. Ptolemaei; neci lanari te inplum apud Ephesios,ab ira g i' u ' ηt. . cominor una seruOS Ueri poterant. te aeqUIIem Ephesiortina ieruus qui ad Diane fanum line causa confugi siet,domino rei tuebatur, accepto priuS iureiurado ne suga eruo laudi esterti in iustam prugii causam h ἡ;iluis, haberet, domino ei plus Dianae ''seruiebat,praetersiae trus in ma- minas, qua illius tenipli aditu arcebantur. At Tiberi
tyrannus omnium callidissimus, suam statuam Pasy . posia io Liril proposuit, capitali poena propolita iis,qui seruum D v statua detraxillentiis asylum istud non tam ad salute qui ad sartias. seruorum, quam ad perniciem dominorum compara Ctum esset,ut domino quisq; inuidiam conflaret,aut a se
pud principem maiestatis reum,etia ex leuissima cau-
76쪽
si V di faceret.Nam Senator quidam, ut est apud Seneci', ob id veniam aTiberio petiit quod matellam contin gere putarat prius, quam annulum,qui expressam Tiberii imaginem prae se ferebat digito detraxisset. Inde quoq; seruorum, qui ad statuas confugerent, occuliqcqdeς,cum domum rediissent, quod periculum domi'
his creare voluisse putarentur. At letine diuina sapietillime cauebatur, ut domus cuiusque eruis asse tu ellet,neve seruu irato domino reddere liceret. Neq; n.omnibus iden Platonico tigit, ut quo sie Strabs eretur, a feruoru castigatione abstineret; cu Germani nunqua nisi irati seruos aeque ac liberos, non. ἰηι, hostile modii punirent V. Ex quo intelligitur domib, V Dorum aciei uorti vitam in maximis periculis semper
futile. Quis n. seruolii insidias effugere potuisset,Sulla dictatore, triginta sestertia liberis hominibus, libertate vero seruis dominos pdentib' mercedis nomine proposuerat in singula capita eo tu, quos ipse proscrip .sietὶ in eo metu clues fueriat, quoad caesis sexagintacituum millibus de quodammodo pacata Republica, seruus aliquis ad extremum domini caput adSylla detulit,' pactam libertatem dedit, sed manumissum de rupe Tarpeia piaecipite dari iussit. Cum autem aduersus Christianos quaestiones ac supplicia decerneretur, Chris ianis et uos metu supplici emancipare cogebatur. Sublato vero tyrannidis ac suppliciorii metu, domini ipsi in seruos tyrannidem exercebant. Itaq; Rei publicae ac familiarum status in perpetuo discrimine Versabatur Spter colurationes seruorubinde tot bella seruilia ab historiarum scriptoribus commemorantur. Ac ne Romanorine dem potentia bella seruilia sine
maxima ciuili clade coerceri potuerunt eodem n. te- ο si . ore in omnibus Italiae ciuitatibus praeterMessanam serui aduersus Res iblicas coniurauerunt. Post etiam Spartaco duce sexaginta circiter millia seruoru arma H h ceperunt,ac Romanoru tres exercitus i fregerunt. NaVDilieruorum numerus accie maloi Iuli, qualibem
77쪽
DE RE VBLIC A LIB. I. Scyrorum Et quide Athenis uno tempore caesa sunt pere grinorum decem millia ciuium viginti, seruorum putem C C C C millia. Itaque Callius in oratione qua Sc-natui persuasit Syllanianum Senatusconsilium; Habemis inclim, domiseruoru populos, moribus, in litatu, lingua O religione inter se plurimum discrepa Ies. Et certe M. Crastus quingetos seruos incensu retulit, pra ter COS, qui b.ad ministeria domestica utcbatur. Milo vero trecentos no die manu militi ne a caede Clodii Tribu ni plebis torquerentur. Et cum aliquando In fCnatu ma am.
Romano ageretur de comutandis critorum vestibus, ut alibet isti ominibus nota quadam secerni pollent, senator aliquis intercellit, ne ii seipios serui numerare coe pillent, exitium dominis intentarent: cui sane periculo subiaceret Alricad Hispaniae pars, si tanta est et, quanta fuit olim multitudo seruorum , propi Crini Pseruitutis itera in ore cirru Iq; leguntur; contraqUam veteres, qui non niti perditos dia robustiori improbitatis et uos in ore denotabant. Spter Cainqvratia: dicebatur, qui ne manum illi dum ulla libertate fruc-bantur in Lacedaemonii cum intelli ectent tertiori 1 in quos pii Holotra Vocabant. miratitudine domos, vi bes, agro Sabudate unam utiquitq; tertius plures tilio sus cepisset, eo facilius a domino libertatem sperare pote rat : exorcitum seruorum , qui bello stipiti ires ellent s cogere Imperarunt: demde conscripto trium millium ex eicitu, omne Vna nocte occidi iusseruntd: id a lata -
fuerant itaq; propter metum qui ciuitatib impendebat, feruis arma ti clare non licebat, stibiectas Cipitali is in ' i'se poena aut si hostius. Urgeret ut scruOS ad arena Ocarent,eo de simul ac sema seruitute vindicabant. na Scipio Asticanus maior post Cannensem cladem trecentos seruos bello gere clo idoneos hanu: lais ille fer P tur. Floru tam cito octo ty Illi a coni crapta suilJe tradit diis '-νυ
quod cibi in iactum leginius p belloso Tali At Cleo ii Ea- .
78쪽
menes, cum nec hostium multitudini , nec seruorum domesticorum caesiis ciuib' facile obsistere posset, seruis omnibus libertatem promisit, quibus argeti sestem. tium esset;vnde milites limul ad exercitum coscripsit, pecuniarum vim in aerarium coegit. At ne molles quide Asiatici seruis ad bellum gerendum utebantur. contra Parthi, quibus p leges manu mittere seruos no licebat; qui eadem pene, qua filios caritate coplectebantur:quo factu est, ut in infinitam multitudinem excrescerent.nam exercitus Parthorii, qui M. Antonii copias fugauit, quinquaginta seruoru millib. costabatmulli praeter quingentos ingenui'. At caeteri populi ne ad remigia quidem agendis nauibus prilus utcbantui seruis, quam eos manumisissent; id , L - uito ab Augusto bello Actiaco fastu legimus V. Ac ne quid
- in Rempublicam moliri possent, opificiis ac sellulariis
artibus11npediebantur,quas ciuibus tractare Lycurgi ac Numa Popilii institutis non licebat. Nec tamen ita caueri poterat, quin exsisteret aliquis, qui reb despe- ratis seruos ad pileutocaret,utViriatus pirata qui Lu-Li - ι, litaniae regnum Cinna L Spartacus Tacfarinas 4, Sy-ὰ in ne, Gersonis fidius principatu in suis quis' ciuitate , -- ' ' his artibus adepti dicuntur. Ingruente vero ciuili bello,serui ut in libertate seipsos 1ndicarent, hinc inde ad partium duces transfugiebat. Nam post ciuile bellum, Q adueritis Sextum Pompeium gestum est, triginta millia feruorum capta sunt, quo per omneSP fi mi in o uiucias stato die Augustus dominis restitui, reliquos quibus dominus dentisset suspendi mandauit.No aliavi Arabum potentia creuit. nam cum primum Homarus Muhameti legatus bellum in Arabia mouisset, se uis ad libertatem vocatis, tanta vis hominum locis omnibus erupis ut paucis annis uniuersum Orietis imperium cc Liparet quaelibertatis fama cum ab Asia in Europam petua: isset, serui primum in Hispania Blibertate arma ceperunt, anno mi L x xx I. deinde in
79쪽
D RE PUBLIC A DIE. I. 6s. leges de coniurationib'seruorum. Post etiam Lotha- .. tiusLudovici filius bis a fratribus victus ac prostratus, eruis omnibus,qui ad se venirent, libertate promissa, exercitum reparauit: unde secutum emeruile bellum valde anceps ac periculosum quippe seruoru exercitus, rerumpublicarum ac principum Germanorum statum adeo conturbarunt,ut Ludovicus rex Germanorum copias undecunq; conscribere cogeretiar ea a ,
ne labes illa seruilis latius serperet,principes Christiani paulatim seruitia manu miserunt, exceptis operis: iure succellorio li liberti sine liberis mortem obirent; quos quidena rnan in mortu; etiamnum appellamus.
Adhuc enim seruitutis vestigia plurima restant in orbe Christiano:plura etia in legibus Ripuariorum ac Logobardorum, quibus serui iusta libertate cosequi, aut bona alienaremo poterat, nisi post duplice manumissione: ac saepissime in actis legitimis manumissionum subiici 1blcbat, libertate huic vel illi tributa piklute patroni.Nihil, .antiquius habuerunt ii, si prima Reipublicae Christianae fundamenta iecerunt, qua Ut Christiani serui assidue manumitterctur: ac pleriq; libertatis spe proposita, Christiani fiebant. Quin etiam in Africa historiis proditum est Paulinum NoliPonti iace cum omniaquq in bonis haberet sub hasta vendidis let,ut ex pecunia coacta captiuos Christianos redimeret,ad extremumVadalis,l mirere,seipsum ven- udis te. Inde seruorum manumistiones apud episcopos in ecclesia fictς. Ex quo secuta est Costantini Magni principatu tanta tenuium ac egentium hominum multitudo, quib. nihil praeter libertate relictum erat, quiq; nullas artes didicerat, ut nulla re grauius ciuit tes premerentur. Inde Xenodochia, Brephotrophia. Geroloco mi Novocomia antea penit' ignota,Christianorum pontificum rogatione a principibus 'fiin i, is ,h-darivi costitui coeperunt. Inde Basilii conciones, con vi FUMO 63 querentis, voces ac suspiria laguentum in templis vita cum sacerdotum precibus ac votis cofundi ac misceri.
80쪽
exstrueda,ac publicis priuatisos opit, augenda cohortatur. Et quoniam tenues liberti, sali OS exponebat, ut Christianoru benignitate ac largitione educarentur, ει - Θβου de Gratianus lege sanxit, ut seruitute seruire iis, a quib'
educati filiisset. Nec ita multo post Vales edicto p mi
sit,ut si otiose vagari ac medicare cosueuerat, seruitutem aciparent: ideq; Vetuit, ne q s deserta loca peteret, Vt
vita in otio trafigeret, tr biecta capitali poena qua plurimos C c6tra leges in soliti Idinelii se receperat, alliciniadauit. 8 Postea veros idolorum culi ac sacrificia Christianoru auctis opib deleri coeperui, libertatis ia- ista sunt iundameta firmiora: ebus magnu accellit incrementum lege tubam edis imulgata .gsu religionis homines in libertate asseruit; cui ' excplo Christiani quoq; suos certatim a seruitute sic vindicarsit,ut seruitus omnis apud Indos, qui ad occasum spectant, illa ae at coclusa videretur, qua Christiani eruitutem a suis ceruicib' omnino repulerus, id est,anno MCCL. Adhuc n.seruos in Italia 1 uisse anno MCC. planti est:
tum ex legibus Guillelmi Siciliae regis ac Friderici II.
Caesaris,tum etiam ex decretis Pontificum Romanorum, Alexandri inquam III. Urbani IlI. Innocentii in L .cretal. DI. ubi agitur de coniugiis seruorum quae iurisconsulti contubernia vocant Alexander quidem creatus est
pontifex anno MCLVIII; Vrbanus MCLXXXV;Inta nocentius CLXXXVIII; ex quo planum sit seruitutem in Rebuspublicis Christianorum circiter ea, quae .. kis dixi, tempora desiisse. Nam Bariolus iqui floruit anni MCCC. scribit aetate sua nullos omnino seruos exstitist e,nec venalitios homines se haberi:id quidem de imperio Christianorum interpretor: q, cum a Bariolo didicisset Nicolaus Siculus, qui Abbas Panormi ape η pellatur,singulari nota dignum existimauit . Nam 'u' si 'mus Ludovicum regem eum nil, qui Hutinus V