장음표시 사용
741쪽
Ds appVBLic A, LIB. IIII. 727 iudicio dignae videatur: imitantem praecepta Iethronis, qui Moysen Israelitarum principem, di licit ima cati a in ores prin-rum Omnium iudicatione pene Obtutu, ea ratione iit, gni' leuanciti putaui ,ut cleae . talarum arduis, Mab Ordia a V .deamur.
ria magistia tuum iurisdictione rem Otis,co in Osceret; C 'tera magistrati b. ac iudicit, . permitteret. Id quod etiam ab Romulo sectum legimus. is enim senatui ac magistratibus madata iuri dietione ordinaria, grauis limaS 'tan- a Diandis Hia tum causas sibi reseruandas elle putauit. Ο ἐλω. . . a.
Ac tametsi Imperatores Romani latius aliquanto sua iudicia manare vellent, nihilominus tamen certis busidam regionib. liniebat imperatoria cognitio: quas principum allentatores aut etiam principCSipsi Lepius egrediebantur; ut de Claudio Imperatore, quo nulluSin IV
dicando ineptior ille dicitur: de quo Tranquillus ita scribit; Alia=n negantem, rem cognitrons sed ordinarii iuris esse ubito caustin qu se agere coegit: sed hoc tam Inepte, ut quidam Graecis verbis, quae ab omni b. fere intelligebantur, ultum euem appellcire pro tribunali non dubitaret;
se ni γερων εἰ ἐμωρος AEUS foro abeuntem supplantauit, ac humi proitrauit; eoque tandem progressa est Imperatoris amentia, Vt dormientis Os ac vultum pueri domestici atramento deformarent ac foedarent. Atque eo delabi necesse est principem qui prud&ntia cxpers, dis sci- limas quasque res specto ante populo gerere, qui conrc-ptum ac talum Omnibus excitare pulcrum putet. quo nihil in monarchia pernitiolius fieri potest. Principe igiti H ,gfreques in iudicii, , in senatu, cora po- pulo esse volet, huc ego sapieria Salomoncm, prudentia Augustu, moderatione Aurelii e litare, aut rari ili me in publicia AEdue . rarius et in ius dicere volo eoq; in' si ad eum spectanduconueniant peregrini quiri minas laudanda videbuntur, non modo in animi, sed etiam In ipsa corporis deprauatione, aut non satis splendido cultu; quaeq; a subditis excusari ibi ent, turpia iudicabsit ac minima quaeq; apud exteros cum ampli lacatione vituperabunt. Rex Agesilaus iiii fama ac rerum gellarum s locia
742쪽
Orientem impleuerat: quem tamen rex AEgyptius cum humi fusum, ac vilissimo Graecorum pallio indutu, corporis etia statura pusillum&claudum intueretur, vehe-1Denter despexit. Quod etiam Ludovico XI. regi patrum iri emoria contigisse proditum est. Is n.ad sanes regendos ad lites disceptandas ct regi Castiliae cum rege Nauarra: Intercedebant,arbiter receptus risum contemtum
sui apud Hispanos excitauit , cum hi splendido cultu nomodo pueros, sed etiam equos aureis vessib ac phaleris instratos deduxissent: regem Francolum cultu vilissimo sordescere turpe ducebant. nulla in eo dignitas oris,nulla maiestas: sed hominem diuorum perc g inario nib. Ce- uotum diceres, cuius pileus imagunculi usque Qunque consutus vestis squalida, totiusque comitatus vit: silma species:ac ni regis exercitus in planitie apparuisi et, nostros homines Hispanorum seruos ei leputares. TandeLudovicus, repurans hominum opinione laudabiles aut vitupetatione dignos principes iudicari, cum intellexit Venetiaruna Legatos magnifico apparatu ad se vcnire, regias vestes indutus ex stibi inai de conspicuus regalem speciem illis ostentauit Inde laudatur Tarquinius Priscus, quod ex Hetruria a ces, trabeas, festas
gas pictas aureos currus ad triumphum,caeteraq;regalia ciecora aduexisset, quib. maiestas principis con Dicua mineret. Cavebit ergo princeps,cum ad principis collo-amu ipsius ci quium accesserit, quod quam rarissime fieri debet, ne liuid in cultu corporis ac multo minus in Oratione ac gcsta appareat,s, vituperatione dignum videatur: quoniam praesentia fere semper minuit eam quam quisque de seipso excitauit opinionem ac famam. Quae autem diximus maiestati iudicia non conuenire, multo magis in stitu populari quam in monarchia
locum habent: cum dissicili me populus cogi disti cilius etiam ratione ac prudentia regi possit,ac seditiosis saepe concionibus aut factionibus iudicia perturbari sat nccesse. tuam rationem publicorum iudiciorum, quod
743쪽
sepe bella ciuilia Romae excitauisset, Corncti' Sulla Di
talibus tam exitiosa suit, quam auctoritatem Senatus δίimperia magistratuum ad principem aut ad populum transscrre: Quia quo minus principi ac populo tribuas, Non est
1 Huouare matellatis,eOReipublica Πrmior Citacitabili tui aut magior futura: virecte Tlieopompus rex Lacedaeunoniorum strati v sua Iucii cauit, cum Ephoris Imperium daret, o, lenat auctoritatem foueret; uxori u renti cur suas opes a seips,imminui pateretur reposuit illud, ita quidem rationestabilioressuturo. Dis licile est .aedificia excelsa, nisi sustentaculis validissimis ac firmillimis fundamentis nitantur diuturna fore. haec autem in senatu ac lingistratuum os sciis posita sunt. In quo genere Veneti cum multa prudenter tum illud prudelis lanae, quod qui iura maiestatis habent,no modo iudicia nulla disceptant; sed nihil omnino corum attingunt, illa Vela magistratibus, vel a Senatu commode explicari possint. Concilium optimatum, in quo quidem Reipublicae tota maiestas consistit, cogitur e re nunquam, nisi magistratuum creandorum aut legum ferendarum causa: caetera per Senatum aut pha gistratus expediuntur. Quae si laudanda res est in optimatum potestate, quanto laudabilior futura in popularist. itu: cum in omni coetu ac multitudine hominum, qui consilii capiendi aut Reipublicae constituendae gratia coguntur , quo plures fucrint, eo magis temere ac imprudenter decernitur ac iudicatur. Neque v. mihi probari potestXenophontis clarissimi vita sententia, qui in eo libro, quem de Atheniensium Republica scribit popularem statum tum maxime contineri putauit; cum rerum omnium cognitio ad populum desertur 5 cum omnia brti ac iugo cedunt,id est,
'ri ντα κληρ μ ν ά quae me res popularia ina petias innitus euersit.Nam cum a Senatu Areopagitarum consilia ad populum autore Pericle translata strassent, ciuitas bulis arch. iis inops amente, inops a consilio,temere fecit, ac b paulo ς' - Z. post
744쪽
centos amplius annos domestica non minus similitari laude florens,legib. minime Omnium popularibus, ut ita dicam, conseruatur. nihil, .populo fere tribuitur,pr ter
magistratctum creationem caetera maiestatis iura modice,vel etiam intra modum cum plobe communicantur.
Nec v. status Romanorum ullis temporib a ciuilibus armis longius abfuit,aut magis claruit, quam cum a senatu magistratibus, salua maiestate populi omnia gererentur. Cum autem GracchuS Vterq; legibus maxime omni ium popularibus de senatus auctoritate deque magistratuum imperiis, quantum quidem potuit, detraxisset, ut populi opes ac libertatem augeret, secuta est Reipublicet miseranda conuer io nec de Iaceps ab armis ciuilib. auta seditiosis concionibus ciuitas conquieuit, quoad populi 1bertas unius dominatione oppressa fuisset. Deterius etiam Megarenses, quos Plato scribit ab intem aeranti libertate ac licetia populari, cum scilicet omnia omnibus licerent, in extremam seruitutem fuisse delapsos. Optimum v. Reipublicae genuSest, In quo senatus consi
lio,ac magistratuum imperiis salua maiestate id, semper excipie dum nobis est Omnia gubernantur.alioquin si princeps populusve senatus auctoritatem, magistratuum imperia,munera,iurisdictiones ad se traduxerint,verendum est, ut omnium ope deserti tandem sua ipsi a testate spolientur. Ac turpiter,meo iudicio, peccant, qui principum opes ac potentiam augere se posse confidunt, cum illis Q-mnia licere, Millorum nutu, Verbo, VOCe, Omnia iura, imperia, leges conuerti oportere iactant ne ii in Republicatam stabile sit ac firmum, quod eorum arbitratu non mutari possit: ut Caligulae in Q Atem venerat, qui etiam in Iurisconsultorum posselliones inuadere ausus
, est cum diceret, Faciam, ut nihil rogantibus re*ondeant,vi- . uvi. EcCUM 'ita ess,ecce eum. Haec autem Opinio ita prin
cipum animos sensim illapsa,incredibilem ingenerati rannidis affectandae cupiditatem. His explicatis defini
745쪽
endum etiam illud videtur, an princeps se ducem partium ferre debeat inseditione cinili. an princeps in bellis ciuili bita partitini dux se, an etiam nusciuis insere done alter' trifactionis cadit gere debeat, quaei itii:ultimi discordiar i congruens medicina. AΡ. VH. QVim At Mim vi principem erga suos se gerere
Oporteat, ex cauatenus tubditis, quibutaque de reb' ius dice te, tum etiam in quo genere ciuitatiS iudicia ma-ieitati mi)aime conuenitent: latis, opinor , superius explicatum est: sequitur vidi Ieramus etiam illud, An princeps in ciuilibus seditionibus lartium discemifferre, item bonuι ciuis siectam quam equatur optare debeat, necne Primum illud statuamus , ciuium secessiones ac discordias omni ciuitatum generi exitiosas, ac modis omnibus declinandas esse aut si quidem nullis conliliis prouideri, vel prouisae caueri non potuerint medicinam quaeri Oportere, quae filutem laboranti Reipublic ae pariant , vel certe morbum minuant. Ac tametsi ex civilibus seditionibus exiit in saepe salutares exitus , quibus mores ciuium ac leges conformantur , quae suae seditione non exstitissent non propterea tamen ciuium se cellio per scipsa silutaris est neque enim si aeger vacuatis humoribus, aut sectionibus velis fionibus curatur, propterea morbus corpori utilis este potest, Vt Favorinus ex quartana maxima commoda exsistere putabat: ita saepe fit, ut bellis ciuitibus improbi ciues c adant, aut exsilio pellantur, ac veluti putria membra Vrantur , Ut caeteri pace imac tranquillitatem colant saepe quoque leges optimas iuberi iniquas abrogari contingit, quod sine ciuili tumultu fieri non potu ulet. Quas utilitates qui bellis bullibus acceptas serunt,perinde faciunt ut qui adulteri , furta,c aedes,ac Rerum publicarum interitus salutares ex seipsis esse opinantur cum nulla sit impietas tanta, nullusn tam grauescelus,ex quo nihil utilitatis ad uniuersos
746쪽
31 P ANNI. Bon1N1 vel ad singulos,vel ad unum aliquem perueniat; quiis etiam illa ipsa facinor osorum hominum flagitia Deus pl.max. ad improborum ultionem de ad sibi gloriam trahere consueuit.Vt igitur morbi ac vulnera, illisque animi gritudines ac perturbationes, tum corporib.tum men-r b. noxiae sunt, ita quoq; bella ciuilia Rebiis; ublicis ac
ciuitatib pestifera sunt ac pernitiosi. Quod si quis putet
tyrannis utilia esse, nae ille fallitur. Etit n. tyi annis alitur mutuis ciuium inter ipsos accularion Ib ac maXime potentiorum casib.& proscriptionibus sustentatur cocordia v. ciuium&conspirantibus omnium animis labefactatur: non ex eo tamen ossicitur, armis ciuilib.tyrannidem confirmari. quoniam necesse est, ciues aut tyranum aut seipsos mutuis armis conficere: aut si tyrannus partem ciuium in reliquos armare Velit,verendum ei est, ut vel armis ciuilibus cadat,vel ab iis ipsis quos armauerit, tandem seri tur: sin demus,tyrannos ciuium quam maxima str.rge delectari,& ex arce quasi e specula otiose luctantes contemplari;illud tamen confitendum erit, nu- quam eos quo Mamauerint, obsequentes habituros mectyrannorum quemquam adeo furiosum amentem es se, qui no malit incolumi quam euersa ciuitate dominari. Quamobrem tyranni cum multa metuunt, tum illud maxime,ne ciues arma capiant; modis Omnibus, quasi feras bestias. quae non nisi detractis unguibus ac denti
bus quiescunt, exarmare conantur. Neq; .plureS tyrannorum casus accepimus quam ex
belli ciuilibus exstitisse. Ac tametsi exhausta ciuibus vr-he tyranni potentia videatur augeri, miliuitur tamen, quia victores armati primum de ciuibuSOuant, ut tandem de tyrannide pti facilius triumphare pollini. Acmeo iudicio nullam Florentini probabilem causam habuere,cur Pistoriensium, quos sub imperium subiunxerant,fietiones occulte fouerent quos enim mutuis armis alteri posse putabant, ut Florentinos rerum do minos facilius ferrent,non prospiciebat ferociores euadere,qui armorum usu ac liberta e fruuntur, quam qui pace
747쪽
DE R PUBLICA, LIB. I. 733 pace otio delectantur,qui vinae robur animi deliciisam uentibus amittunt. Cum autem omni ciuitatum generi metuenda sunt bella ciuilia tum vero popularib. d. optimatumina Derit .
perio discordi ae c1 uiles sedari possut cla dominas, im n xu perandi ac prohibendi maiestate subditos coercere possisit aut bonorum ac fortium ciuium, qui improbis obsistere valeant,partes tueri:at in Democratiavi Arist ocratia, nemo futui us est qui uniuersis imperare postit nisi
maXima pars ciuium a factione remota simulque coacta seditiosos ac rebellantes parere cogat. Factionem intelligo non aliquot ciuium,sed multorum, qui uniuei sit tem contui bare pollini Paucita Verone capiat incre-N'entum, principio coerceri debet. Quod futurum est sit' inceps arma ponere iubeat, E ab Integerrimis ac prudenti sinanis iudicibus cotrouersiam dirimi patiatur. Aut si tanta mali vis est, ut necleges interat morum frepita sex audiantur, de magistratuum imperi seditiosorum ci illum motu coticescant principem in monarchia, aut in populari latu Praetorem maximum cohortes praetorias. aut etiam turmas equitum ubique disponere acceditionis capita repente, ii heri potest opprimere oportet ut supplicium quidem ad paucos, metuS ad Omnes perueniat: ne dilatio duces partium supphcii metu in eam desperationem adducat, ut Reipublicae perniciem moliatur.Sunt enim ac semper fuerunt fortes ac boni ciues, e pro patriae salute mori non dubitent; plures sunt tamen qui patriam pro se perire velint. Tales igitur ciuitatunil estes oppi mere derepente necesse est ne s*pius in uno a Omine talus summa Rci Dubi periclitanda sit; etiamsi
ob priuatas mimicitias ciuiles dii cordiae exoriantur.
Quod si factio principem aut Rempublicam oppil-mere tentabit, minime dubitandum est, an princcps se aduersarit acho lese ire debeat seditici lori', qui septincipis ac Reipublicae aduersarios Omnium maximos profitentur:alioqui l cum de flatu ac fortunis Reipublicae,
748쪽
autetia de principis capite agitur, ipse otiosii spectat Elepbeat, no modo audacissimor, sed etiam ignauissimos iussu ad se opprimedum inuitabit. Si parua manus est coniuratorum, patietur magistiatus ipsos lege agete,ac supplicioru acerbitatem sita lenitate moderabitur eoq;
citui quo pauciores compte hensi fuerint, ut tum boni ciues ili Osticio contineantur, tu improbi ab incepto de terreantur; nec tamen nimi curiose δι anxie de coniuratis omnibus inquirens ibi merit, ne torme torum vi arcana Xtor laea , iae ignorari qtia sicli praelia biluis it. Expressa tamen rei Veritate, nec coniuratorum in caput
principis supplicia differre, necfacile cuiquam in eo genere ignoscere debemus. Cu enim nobilis quida Nor-
manus antidios fraterculo sodali confiteretur se Fran- cilcum rege occidere Oluille, nil ait tamen ausum esse,&flagitiolae voluntatis sponte poeni ere Iodalis ico confitenti ac scelus depi e canti, quan Um quidem poterat,ic nouit eunde tamen paulo post egem deliri it qui reum comprelae usum ad Curia Pariliorum mitti iustiti
Curia capitali supplici O, qu. lipea duellio inisco uictum,
damnauit. Prudentius tame, opinor, re ignouisici; quia coctitationis illius ac VolunsatiS,quam propter sceleri in atrocitatem leges coercet, hominem poenituisset,ac sui
ipsius proditor accusator prius eXssislsserquam accusaretur. At cum Q. Gallus Augustum occidere non modo proposuisset, verum etiam confidenti audacia con talium exsequi conaretur,a senatuRomano perduellionis
damnatus es . eundem Augustus supplicii metu libera tum ad rati e prouinciae Praesidemi ni sit; sed prius occi sus est quam eo perueniret quod quidem Augusti iussu factum interpretabantur:eadem consilii calliditate qua
C.Caesar Marcum Marcellum aduersarium omniumaximum,cui rogante senatu pepercerat, necari iussisse dicebatur. Verius est tamen nec Caesarem qui fere principes omnes natu Iae clementia quadam superarat; nec
Auctustum in tam si iblimi hono iam ac maiestatis sede collocatum suam dignitatem Occulta caede eoru quos
749쪽
DE RE NE LIAE A L DB. IIII. γδ uis illimis suppliciis assicere potuissent, foedare voluisse: c aeteri fael una aecus abant, ut tu e saluti consulerent,&clementiae .mam, quam de se ipsi excitarant,ista ratio
Atti coiuratorum in principe magna suerit multitudo, cauendu erat De supplicio adclicti rorqueantur in caput coniuratorum etias tyrannus Omnes solo nutu necare pollit quia multo plures coniuratorum amicos ac proxumos in sui Odiu excitabit, qui b. forsitan nec Opes, nec gratia, nec propinquitates, ac multo minus volutas deerit ad ultionem reposcendam quarum rerum si metus abest, nihilominus tamen principes crudelitatis opinionem omni ratione declinare oportet. In quo Venere elia Nerone grauiter peccatum', qui coruratione in Ilii se Traneuil.in exitium ac perniciem detectoa, cum quaestionibus ac tor φε. mentis omnes coniurationis conscios exquireret, effecit,Vt rei, quam de turanno non potuerant, de tyrani seci atorii, ultionem acci Derent, cu Neronis amicissimos ac Comesticos quali coniurationis participeSincusaret:
quos ille omnibus suppliciis affecit. Inde secuta est te Sionum ac prouin cLrium aperta defectio. Quamobrem Alexander sagnus posteaquam de Parmenione ac Phi
cipem morti addicebat, noua lege derogauit. Nulla re tame cola patio melius caueri potest j si prς- occupata diis mutetur: ut recte Tacitus, in timu, inquiuremediam insidiarum egyi non intelliga Itur. Cum n. Hanno ImperatorCarthaginentis senatores ac principeS Omnesciuitatis nupt1arum specie necare proposuisset, senatus re Intellecta decreuit, legem sum tuariam pro inuigari o
dermiebatur Hoc Senatusconsulto sine tumultu ac c
de cuiusquam oppresta coniuratio est. Sic Eteocles La cedaemoniorum imperator si cum insulam Chiu aduer sus Athenienses piaesidio militari tueretur, milire Oc carum. culta coniuratione decreuerant in insista dominatum caelis
750쪽
caesis incolis lauadere; coniti rationis vero te si erasuit rundo imperator re intelleci a amicorii corona stipatus, urbem obire coepit,ac militem sibi obuium arundinem de stantem occidit; tum repentes lixit, eo omnes occisurum qui arundinem gestarena ita Oiurati qui essent, sciri noluit; incolas tamen iusti militibus stipendia soluete, ut conspuandi Occassione sublata, conquiescerent. Ergo diligenti cuique imperatori ac magistratui danda est opera,vi non ta seditiones tollere qua prς occupare studeant. Nam seditio semel accensa quasi scintilla impetu populari repente agitatur, ac totam urbem prius inflammare solet, qua restirigui possit. Nec iussa sunt exspectanda principum, qui quae aduersus eos occultis inlidii parantur, minim Omnium intelligunt.Ac fere sit, ut exteri ac peregrini principes alior principii arcana, scripta, gesta sermones intelligant: dces domi geratur
penitusi norant. Pelopidae coniuratio de arce Cadmea recuperanda prius Athenis peruulgata fuerat quam ed gestum esset a coniuratis; ut euentus docuit.Nam paulo ante quam dux Arcitias na cum praesidio caesus esset,. ', Meh. iis adi Aonitus fuerat per literas ' Pontificis Atheniensi hi vi si icaueret: quas iteras ne inter coenandum legeret, c6- tritum prouerbium usurpauit, In crastin m negotia. Quis nescit Carolum V. Imperatorem omnium fele,quae s. quam gereretur ab aliis principibus, aut consortem aut conscium fuisse at eam coniurationem, quam Mauritius& Albertus Brande burgicus familiares ac domestici h aes aris si isceperant, quamque adeXitum perduxeruth, ne suspicatus quidem est. Quid externa persequor Am-a n iij. brosiana coniuratio, qua pene tota Gallia deflagi auit prius ab Italis, Germanis,ac finitimis populis intellecta Dest, quam ab illis ipsis, quos contra suscepta fuerat, sub- eodorata fuill et quibus tandem Cardinalis Granuella pliteras rem ipsam dicizur aperuisse Coniuratorum tames ex nasilia suisse plerique scripserunt. Ex quo perspicuum est coniurationes earum rerum, quas via armis mulcorun confici oportet, periculosos