장음표시 사용
771쪽
DE RE PUBLICA, LIB. IIII. FIsideret aud si pacti sint octo dicium inducias, ut sic stum
euasionis imortali Deo sacrii colerent libenter assentit Antioch',ut est apud Plutarcia. nec eo contentus taurOS
arietes ad victima summa cum laetitia usque ad portas urbis deduxit. Post inducias vile expugnauit eamq; Vt Polybius Strabo, Timagenes, Apollodorus scripserunt)diripuit. Cum v. sacrificili ritu Graecorum pararer, Pontifices ac Levitae cum exsecratione templun iubes ruertat. Hic Antiochus quasi deorum contemptor Sad Graecorum ritus vaccilicia compulit: porcos etiam in templo mactari,iisq; Iudaeos vescitulist: recusantes omni suppliciorum geneLO cruciauit. Ca res ciuitati religionis ac Reipublicae conuersionem peperit. At Ptolomaeus Lagus,ut
1ctabit Agatharchides, deinde Pompeius, Hiei ololymis vicit apud Vegetium post obsidionem diuturnam ceperunt, eodem cite quo Iudaei sub Antiocho pael: erant inducias sed a sacrilegio manus habuere continentes: Cralsus non item Pnec Flaccus, quem Cicero negat aurum templo sancitum expilaste, qua in oratione ut caus inferuuet,dixit, ludaeorum deos a seruitute Romano rum suos cultores eripuisse. Cum igitur Iudaei caeterarum gentium numina exsecrarentur, maximum sui odiunt de contemptum apud omnes excitauerunt Cum enim Quadrato Iudaeae
praeside gregarius miles si crificantibus Iudaeis pudenda in ipso templo reuelat Iet, tanta seditio secuta est, ut viginti millia Iudaeorum caesa sint; quo tempore Iudari ex Senatusconsulto Roma exacto sunt Qui solum ver
tere noluerunt , religio laena mutare aut letali re coegit
Tiberius; sed hoc Romae tantum: idem enim Tiberius Pilatum, utri clypeos sanciariat in templo Iudaeoruna collocare, di quicquMn de eorum religione detrahere prohibuit lexander vero Seuerus maperator, in s cris familiaribus Abr iliam im Oipheum, Herculcia dc Christum ubi propc lut ad colendum Cum autem Chrilliani aeque a Iudaei triginta illa deorum millia, quae Pindarus uaria: r aetate veneraba iis, exsecrari
772쪽
ccepissent,& in hominum mentibus deorum contem tu ingenerarent,principes ac magistratus illos acerbissinis suppliciis insectari coeperunt nisi Clarissum eiurarent. ac Iudaei ipsi Christianorum accusatores ac debitores crant, ne eadem impietate obligari viderentur, sua religionis antiquitate freti. Atq; hinc religionum Innumerabilis multitudo, aliis aliorum ritus exsecrantibus .hinc rerum publicaru varia quoq; conuersiones exstite1unt. Ac tametsi crudelitates incredibiles tyranni in suos antea exercuissent,nunquam tamen hominum mentibus ante regem Antiochum,quem modo diximus, imperandums1bi fas esse putauerunt. Quae ratio facit, ut Theodoric Imperator religionis causa cruciari pateretur neminem. ne vel impietatis specie aliena bona diripere vel liberas hominum voluntates, inullis imperiis possunt, constringere velle videretur. Sic enim ad senatu'm Romanum scribens; Religionem,inqUit, perare nonpostumus, quia nemo cogitur ut credat inuitus. Quae quidem ratio Cassi 11odori omnium efficacissima mihi visa est, ad supplicia, quae religionis specie irrogantur, tollenda. Impiosside ac peregrinos ritus quos maxima pars ci- Uisi potentioru exsecratur, arceri a ciuitate utile esse duco,ad tuendam ciuium inter ipsos amicitiam, que prςcipue rerum diuinarum conspirationes consensu alitur ac sustentaturi si tamen eadem religio populorum sanitimorum ac multorum ciuium opinione probatur, non
modo suppliciis vindicari non debet, sed etiam prouidendum,quoad eius fieri poterit, ut si publice citra seditionem non liceat, acra tamen priuata facere nemo prohibeatur: alioqui futurum est, ut qui alienis sacrificiis interesse nefas esse ducunt, suis carere coguntur, Omnem omnino religionis opinionem exuant; ac sublato diuini numinis metu, nec legibus humanis ullum nec virtuti locum relinquant, sed omnia in omnes sibilieere putent. Quanquam quid vetat sanci isI1morum, αὐλι. ProphetarUm consiliis insistere quorum 'alter quidem
suis popularibus in seruitutem Chaldaeorum abduc his
773쪽
DL Rr sv BL cA, LIB. IIII. 7i' perseasit, ut cum ante idola procumbere conerentur,
Deum tamen sempiternu mente colerent,aucr Naami
Syriae regis domestici pura religione initiati excussi trone accepit; ii quidem regi sacrificanti peregrino deo adesset quippe mentem puram ab impietate seruat et . Fallunt n. qui humanis imperiis ac legibus Respublicas, non vlti O-nis diluinae metu contineri arbitrantur. Et qtiemadmodum ex omni ciuitatum onere nullum doleta est a narchia,in qua nemo paret, nemo maperat, d in summa scelerum omnium impunitate ac licentia vivitur: lic etian ulla pestis ciuitatibus grauior accidere potest numinis
Nam iuperitatio quantacunq; fuerit, nomine tamen inposita Dei nalagum ac magistratuum metu &in mutuis ustae ossicii op na 'i'
cQntinetum pietas autem aduersus numina, Omnem ex
animo peccandi metum penitus euellit. Duobus igitur propontis incommodis superstitione inquam S atticis mo, mai' decimare oportet quando vero religione quae in unius sempiterni Dei vero cultu vel satur, publice utino licet,ac ne publice religionis contemptu ad impietate ciues,aut adseditionc incitare videamur, publicissi crificiis adesse praestat, dum tamen in unius sempiternii Dei cultu mens acquiescat. Quod V plςriq; mirantur, quamobre in ipsis ecclesie Chri litanae primordiis,tata sectaru ac numinu lata religionum ultitudo,quata Tertullian' Si piphani' fuisse memorae, id est,centu circiter ac viginti, ii ne bellis ciui- lib.cotineri potuerit, 'in causa fuit ipsa disci epantiu inter se opinionum arietas. nihil n. periculo lius est qua in il duas sententias scindi ciuitate, siue de legibus, siue de re cui aluiε; li ionibus, siue de reb. aliis ciues inter se dissideant quia sectae Rel)u
. virum λιι per erit m naturam contrarirem quid in P poteyt tinent,due v.
plura ni corrarias ossi tron posunt Itaq; cum plures inter se sta una uia discrepant, medios quosdam interiectos esse necesse est inter extrema contraria Ac propterea Solon lege cauit,
774쪽
so IOANNIs BoDINI ut in ciuium secessionibus , una quis' factionem sequi necesse haberet. φ periniquum plerisq; visum est; cu qui factionibus absim et ut placitus d quietus pacem colat, boni ac moderati ciuis laude cumulandus videatur: illud
etiam iniqui ur, i quam opinionem cum scelere colunctam puteS eandem tueri cogere ac pro iis quos contra
sentias propugnare; ii quidem ex omni b. ciuium sententiis nulla tibi probabilis videatur, Postremo si quam ex omni b. probaueri opinionem, sequivi armis defendere necesse habeas, etiam aduersus parenteS,Vxores, liberos, pro pilaquosa ima capere, eosque quos tueri debeas , si contrariam se cham sequantur, necare licebit. In sum- aDὸM.D. ma,diuina ' lex multitudinis opinionem ab eo quod verum&honestum sit aberrantem,sequi vetat. Ahis s.1ό Nihilominus lex illa ciuitatibus utilis videri potest,acris de factio potissimum populatibus intimatum imperiis , Quae
destituuntur. Nam callidissimus quiset juis in populari statu se quam longis me citest ita uili muni mi e 1ubducit,nisi victoriam certissimam se la Hum ire confidat; nec se vitam questim ammotauius p riculis , nisi
summa necessitate coactus opponat . ac saepenumero fit
ut seditiosissimus quisque discordiarum semina conquirat, nec ulla de magis quam ciuili sanguine delectetur;
vi caesorum bona diripiat, ac honoribus alienis fruatur; Salios Martis Sacerdotes imitatus, quos antiqui πυροφο- ρους appellabant: propterea quod exsecrationibus rite faciis inter aciem utramque faces coniiciebant, ac praelia miscebant,eodem momento sese belli periculis subducentes Rupd si legi Solonis locus erit, seditiosi ciuiles discordias ciere metuent, cum eadem sibi quae aliis pericula imminere putabunt. Boni vero dc quieti ciues, qui otium ac tranquillitatem rerum omnium pulcerrimam
ducunt,si factiosos sequi necesse habe it, modis omni b. dissidia ciuium prospicere eaq; prohibere aut si prospici non potuerint, placare tamen modis omnibus conabuntur.Nam bonocum ciuium 'irtuSac summa auctoritas
775쪽
D E RE pvBLIC Α, LIB. IIII. 76 tritas valet plurimum ad in senosa praecipites in ossicio cotinendos, qui b. intestinum sempiternumque bellu tu futurum est nisi sapientum consillis ad sanam mentem deducantur. Quibus argumentis ac rationibus ex Solonia ciuitatibus utilis esse videatur. Quantii in foederib .ac societatib. principu inter ipsos utile est, unumquemq; plus c teris omni b. posse,aut certe cu potenti Orib. coniungi, quato id verius ac tilius est: in bellis ciuilib', in qui b. qui neuter est,sque ab omni b. deseritur 'da fit omnium comunis ZNam cum Theramenes discordiarii inter ciues otiosus speetator utilet, miserandii praebuit omni, spectaculu sua calamitatis. Quisquis igitur in bellis tum ciuilib.tum externis neutra partium sequi volet, hunc saltem oportet utrosq; inter se conciliare; aut ii putat alienas discordias sibi bonisque ciuib.utiles fore; quoniam salus bonorum in exitio improborum consistit; enitendum tamen erit sapienti ciui, ut concordiam tueri videatur. Fit n. saepenumero, Vt qui aperte concordiam simulant, occulta dissidia serant: quonihil est immortali Deo detestabilius': nisi hoc agatur ut a P b.
sceleratis ac tragulo lis interlplOSDellum iit tempiternu que odia De-Vt n. rarissimas via tutes, quae mutuam inter se concordia 'λ' -
tuentur, plurima ter se duSidentia circumstant : ita natur anima quoque bonorum raritatem obsidet iam roborum ma Hi T. Fos qui
xima multitudo, qui bonos momento perderent , nisi uni inter
mutuis bellis pestemin exitium sibiipsis inferrent. Qia a si ob rem Deus saepissime gloriatur, se hostium suorum Ope suos hostes acerrime viturum. Ad ea quae diximus sedandarum inter ciues discordiarum praecepta pertinet illud etiam, ut commotis ciuibus notae ac tintinnabula prohibeantur; quod factum legimus in Mon spelienti ac Burdegalensi seditione; quas tarde restitutio sine magna mercede, placuit: quam sapienter, non disputo. Certe Turcarum IeX ac caeteri principes Orientis, inuentum illud N 'latiorum Campaniae cum a suis ciuitatibus quam longissime ret- pestilent, maxima bellorum ciuilium occasionem a stiis Bb, cer
776쪽
ceruicib.depulerunt.Clangorn.cum mentes hominu L
quiete deturbat, tum v. nitus notarum eo qu ad incendia concepta modo quatiuntur,etiam sapientes a fa nitate in furorem praecipites agere consiueuit.
Arma quoque seditiosis eripi si posJunt , non modo tuendae ciuium salutis amuletum singulare est , sed etiabellorum ciuilium curandorum necessaria medicina. Quanquam italiae ac muliti magis etiam Orientis principes arma ferre,aut longioris,.gladiis subditos, praete quam eos,quoa adhibent ad corporis custodiam,accingino patiuntur: neq; nouum est illud institutum, sed ab
ultima antiquitate repetitum. Nam Aristoteles barbaros is sit in ipsis ciuitatib. ferro accinctos fuisse miratur'. At nostris,aeque ac Germanorum anglorum morib.id non modo licet,verum etiam Helvetiorum legibus necessarium est: unde caedes ac seditiones Caepe derivanxur nan qui armatum se contuetur, arrogantior fit &ad inserendam tenuibus iniuriam audacior, leuissimaque iniuria aliaetus ad caedem ferocior. Qui vero cXarmatu erit, nec quenquam iniuria violabit, nec violatus occidet, nec ignominiam contrahet eorum qui ferro aςcincti iniuriam illatam armis repellere, ac vitae discrimen subire recusant. At Turcarum legibus etiam militiae exarmatuesse oportet, si hostes longius absunt arma vero carris ac iumentis fere circumferuntur; omnes tamen populos
bellicis laudib.ac victoriarum gloria superarunt. Si hoc militiae fit ab iis quos barbarissura os est e putamuS, quanto aequius est, domi ciues exarmatos esses Lutetiae quide Pariliorum ne breuissimos quidem gladios baiulis ferre licet; quod antea in contentionibus , quibus saepistime
implicantur,ad caede mirati prorumperent. Eaclem lex in omnes si valeret, plures caedibus ac seditione vacuas ciuitates haberemus. Neque enim prudentis legislatoris est,parricidia taem acerbe ulcisci,quam ne fiant prospicere ac modis omni b cauere dc ut medicus quisque peririssimus iudicatur, non tam qui morbos curare, qua qu
777쪽
morbi vis inopinato partem ullam coiporis in Ualcrit, ae grotum primo conquiescere iubeat, deinde dolo is acerbitatem modis omnibus leniat, dum interim morbicatriis omnes ac symptomata putate, salutarCmqUC .e dicinam conquirere licebit: ita principem optim Um si 'uitatis secessione aut faectionum incetqdia ai: teucri Cre, aut cocepta repete exilinguore deinde seditio nucati .as omnes scrutarivi contueri diligenter po tet, ut quam
optimis legibus in posterum declinari postuat.
Causis autem Ecessionum eas la reperiem', quasci Ut talib. conuersiones Scinteritus afferre luperius Ciximus: poenarum inquam ac prςmiorum iniquam diuisionem, in utrias tenuib. illatas; nimias paucorum opes summam multitudinis inopia, nan punitatem deniq; sceleratorum. at Qua oc posti emum maxime omnii ciuitatib. eae ilicsum r V . . esse antea saepe diximus,ac dicendusaepius est:propterea ous cx-
quod pleri fit, tum principes tum magusirius, dum leni i ' si talis gloriam affect ant, improborum poenas lubire se noputant. Addo illud',Salomon totios acta sepe cauendupraecipit, ne ii de iubeam': no quia mutuam incer nos ca-litatem illibere velit, sed ut omnes intelliganr eos qui sceleratorum praedes fuerunt, eosq; meritis iuppliciis e ripueriit, alieni sceleris obligationem luituros. Sic n. V 2 tes ille ora laceratus reui Achab cortillimum exitiu:II
praenuntiauit,quod liena labum regem Syriae, captiuuvadatus esset. Quo lini regi dictum est latillime patet ad omnes principes ac magist ratus, qui pes cm sibi ac ciuitatib. capitaliorem inuehere nullam possunt, qua flagiti*rum impunitatem, quam pleriq sordidi magistra
ac iudices prouocaiarib .proponunt, Vt caeterOS surpIlli
mi quaestus causa ad sese pelliciant. Quamobrem sapienter prouisum est legib. Imperi libus, ut cum in priuatis iudiciis Curia impetialem prouocare cuique integrum sit, ni odo summa aureo quinquaginta excedat, in publicis tamen non liceat. At ne in Scotia quidem a Praetoribus publicarum quaestio inum: quae occultissimis rationibus iniri blent maiores
778쪽
iudices prouocare fas est. Et quibusdam inferioris Ger
maniae prouinciis scelera, quae certissimis testimoniis no possint, coniecturis vindicantur; qua ratio iudiciorum iam inde a Carolo Magno ad haec usque tempora continuata, utilissima comperta est, ut atrocillima quaeq; scelera,quae clam p petrari solent, ii a ratione vindicetur,ac facinorosos deterreat ab iniuriosa vita. Ex quo manavit illud veterib. incognitu, ut, modo probationum poena decernatur: qui mos iampridem apud nos inueterauit. Ad seditiones etiam coercendas in posterum,poenam
seditiosis irrogare necesse eis: quod qua ratione fieri debeat superius diximus, cum de corporum collegioru in poenis exigendis disputaremus. 5ed quae de collegiis &corporibus poenς sumuntur, ad maiorem populi partem accommodari non possunt.Non enim si membri unius, puta pedis aut nanus , stio vel sectio corpori salutaris est, propterea caput aegrum secabit medicus; sed magni
Hippocratis praecepta sequutu. , desteratis morbis medicinam adhibere callebit.
Praeter eas quas dixi in secessionum causas, potissimapcipuaq; est inora torulicentia, qui hominum mentes ac voluntates quo volunt facile ducunt,ec unde volunt deducunt:vino immerito maiores nostri Hercule Celticum no inuenili robustoq; corporis habitud claua insignem,sed caluum&senecta venerabile effingeret, cu- L-ὸia, Ius ab Ore catenarum maxima vis ad aures multitudinisi a finite perueniret, quidicentem sequeretur': ut omnibus perspicuum esset , nullas principum opes ac legiones plus valere, quam admirabilem illam dicendi vim ac facultatem eius, qui populorum animos danguentes erigere, Mad bellum inflammare. ad vim paratos
exarmare,&ardenter ad virtutem cohortari , a vitiis acriter reuocare, S ad mores hominum rationem moderari mox beneuolentia ad odium,mox ab odio ad beneuolentiam deducere posset. Qua quidem incredibili dicendi vi ac potestate paucissimi ad laudem, pleri-
hie d Reruimpublicarum euersionem abutuntur, atq;
779쪽
DERPp VBLICA, LIB. IIII. 7ssii potissimum, qui sic loquuntur ut vitio; sic vivunt vivi titi bellum indixiste videantiu Cum enim ars illa
praecepta contin at, quibuSLili, i, VeriSobtrudere,reriam faciem commutare, ac modis omnii, audietium
animos hillere ac decipere pollis; mirum lcbet videri siclitis est qui artibus tam pernitio si recte Viatur. cum M. Tullius Oratorum sui temporis facile princeps, hoc primum oratori propositum csse scripterit,ut nihil contra quam peribadere velit, id dicendum putet; vel ut Aristoteli videtur tam fallaci fuco rerum naturam Velare que at ut fraus detegi nolo iiit; id es prima Oratoris o utimit emesi e,ut omnia mendacio ac:imulatione tegat. Itaque ab iis qui Oratorum latissimorum laude nil ab omni aeuo adepti dicuntur, populorum motus, legum abrogationes, mutata one I eligionum rerum denique publica ruin conueissiones δή Interitus coepisse, S eo idem calamitosos exitus habuisse videmus. Neque .n. Graecorum de Romanorum tantum exemplis abundamus , Verum etiam corum qui AfricaeS Occidentis omni. 1 peria religionis specie contui barunt, acia si nulli ceptra rogibus extorserunt: id quod accidit Marochi regibus quia Ioseph genus ducebaiar, quos seditiosus
quidam concio nator cle regali blio prae cipites dedit actam et si ques Asinariit vulgo diceretur, nihilominus duodecim lesiones in reaena armauit'. Consimili frau- αε υx. deis qui prinui intc Persarum reges Sophus est appellatus, si uncassani regis sciatiles de imperio deturbauit. Nec ita pridem Leidanus sellii larius Opi sex arrepta religionis Anabaluistarum occasione, regem se ferens, in Munsferam Vestphalia metros olim inuasit; unde non niti ab imi 'ciali exercitu de obsidione diuturriai depelli potuit. Item Hieronymus Savona rota,Ordinis pri 'dicatorum Soderint coniis statum Flolentinorum ab Optimatibus ad populum transtulit non alit cratque Ephialtes Orator Periclis suasu summam imi erit ac publici conlilii potestatem Areopagitarum en tui adempta, seditiosis concionibus plebi attribtiit. Deniq;
780쪽
Germania plebem unitiersam in patritios armatierunt Oratorcs bello rustico, quo itidet in centum circiter ho- a Sisio M in inuin milliacae a feruntur δ. Quam Iaepe exaudita vox est concio natorum qui principes ac populos ad vim,ad caedem, ad arma ciuilia modis omnibus inflammarentivis tondam Nestorius, qui coram lmperatore dc in clarillima Constantinopoli luce ausus est dicere, Da mihi Caesar,da, inauit, terram haeretitas Pa Iam, o tibi coelum: exscinde mecum haereticos, ego te Pictoriam detersitu'ondeo relatura. Hunc propterea πυροzορον appellaru t. Nam si princeps hominis impudentillimi ac seditiosissimi consilia
sequeretur, imperium ciuib. Vacuum reliquisset,ac Nestorium haereticorum principem mox interficii ullisset. Est oitur ab eloquentia improborum ciuium multo magis metuendum quam a peste, quam a gladio iurentis; ea tamen nihil laudabilius aut admirabilius est, si quis vir bonus ad laudem viatur,ut δί sceleratis exitio, S innocentibus praestidio desim probis terrori, probis ornamento sit; eamq; eXserat in sanandis populis,in suadendis te ibus, in moribus conformandis, in castigandis erroribus, atq; omnino in bonorum ac malorum Π-nibus, oratione elegati ac numerosa de lignandis ii, uidem oratio non oblectandarum aurium causa nobis esta natura, sed ad veram decus tributa.Et ut serpentes cr-
botum quibusdam illecebris capiuntur; sic hominum
ferocissimorum barbaries ac feritas eloquetiae dulcedine ac suauitate, ut est apud Platonem,incredibilem in modum mitescit. Nec ulla res est, quae vel seditiosos coercere, vel plebis furentis impetus retinere, vel insanos ad fanam mentem reuocare, dolia quamlibet partem arbitratu suo Jectere audentium animos, eosq; pulcritudinis suae plendore obstupefactos facilius possit quam eloquentia regere; eoq; magis in populari statu quam in caeteris quia In eo plebs imperita dominatur, nec aliter potest quam diserti oratoris facultate retineri. Qui ea sfacit, ut Quo quisque plus eloquentia potest in populari ciuitate , eo maiores opesin honores adipiscatur; una