장음표시 사용
761쪽
D RE PUBLICA, LIB. IIII. Tq7 Cum aute in citi una seces iones omni ciuitatum generi pericillosae', tum vero popularibus impcitis maxime omnitimis ruendae iunt, ac summa Ciligentia prae occupanda δε si tamen C dicio prius coorta ii reiic illam
pio spiceretur, sapientis limos ac iumma viriti te praestantes viros, itii populi motus Orationis lenitate ac psudentia rege te pollini, adhibete oportebit. Et quem ac imodum i clui a uiror aste chi .ileant , nec aliter curanturcipiam si lyricus aut citharilles inconditos scillatium motus imitata studeat, ut pati Laim grauiorib' modis furios 3 tum honianum saltationes cohibere possit; ita nagistratam, ncccile est, initio die ad populi furetis nil nos accommodare ac tempc stati obedite, ut laden a portum
feriat ana qui vim adlii bent, perinde faciunt ut ii qui torrente in praecipiti casu de rupibus altissimis labentem si itere lepolle confidunt. Qui autem armis subditos
publicam di immum distat men adducunt. neque enim plebs impotcntia animi vietoriam allecuta victas parcere consueuit. Quod ii princeps eam cluam de populo
sperarat, i Cmque almistangere tentarat, Victorii non reportari , magnum sui ipsius contemtum in animis nomodo ciuium sed etiam hostium ac peregrinorum H generabir.
Et ude cum alibi e penumerotia v. saepissime senatus Romanos una depreliendit, eos si vim ad sanandii plebis
furorem adhibuerunt, grauiter peccauille: qm . lenitate sermonis populi vo Natates sex erunt, ciuitate pene C. Z-
dente erexisse Appius Coni ut populo petenti nouas tabulas, quibus de Latores libet arentur, acerrime rei di tib atque iterumi plebem a patribus secedentem ace: DC tractari censiuit oportere , nec aliter ad osticium reuocari polle : sed prior actione Seruilius, altera Menenius A glippa iudicarunt, 'lebem non acerbitate sed potitis lenitate ac facit rare ad Oinicium elle reuocarad. a. iis da-ῖrippa re I s. icocuit, ac pereleganti corporis huinani a-Dula tenue citi Orentiorab .exemplos alutari coci ita uir,
762쪽
&arma virisque demani b. extorsit. Quae res illi summa omnium beneuolentiam,&iu Reipublicae silute gloria peperit immortalem. Quod si scrae bestiae nunquam fustium ictib. masuescunt, sed mansuetarii comitate ac facilitate; quis plebem ferarum omnium ferocissimam orationis asperitate tractabiliorem fore putet ZDandum est igitur aliquid plebi: ac liquidem seditio
ab inopia rei frumentaria proficiscatur,tenuib.frumentum de publico erogandum eri t. nec ratione utendum,
quia renter auras non habet, ut Cato dicere solebat licet etiam plura polliceri quam prestare postis. Nam in eo genere Platonis&Xenophotis sententia probabilis est: Magistrat ibi scilicet non aliterquam medicis aduersus pueros C aegrotos mentiri licere.Sic enim Pericles populum Allienientem comoediarum ac ludorum illecebris, tum etiafrumenti ac pecuniarum in tenues diuisione, permulc te solebat; cum seram illam populiarem oculis,aurib', ventre,modisque omnibus cepisset,edicta salutaria, qu per lamem aut fauorem exaudire non licuisset, promul
Quod aute diximus populo dandu aliquid esse, Mi
terdu exicum iniquitate coniuncta sunt permittenda, maxime v.in popularib.&optimatum impeditis: hoc ita urgente neceditate verti esse statuo; ad secessiones cohibendas; alioquipnitiosum est plebis impotentis libidinissem inseruire: led eam ita moderari necesse est,ut libertatis fraena nec constringi, nec omnino laxari videantur: ac tametsi praeceps S lubrica sit licentia popularis pernitiosius tamen est aperte populum oppugnare, quam illecebris flectere velle: ut Appius, Coriolanus, Metellias, Phocio, Hermodorus, qui cum omnia populo denegarent, seque plebis aduersarios omnium maximos profiterentur, seipsos Remque publicam aut perdiderunt,aut in summum discrimen adduxerunt. Ac tametsi nulla res principibus ac magistratibus dissicilior visa est, quam maiestati miscere ficilitatem: nibi tamen popularibus imperias, tam necessarium esse potest. Et quem
763쪽
admodum Sol cum caeteris syderibus ori citr& occidit
rapidissima coelorum omnium conuersione,idem tamepaulatim ab occasu cursum retroagit 3 quo sublimius a terra sursum euellitur,eo minor apparet. ita principem ciuitatis, populi voluntates ac studia quodammodo le- qui oportet, ut tacilius ea qua volet, in posterum consequatur.
Nec si possit princeps uniuersum populum arbitrio suo cogere, vim adhibere debet,sed moderatis imperiis
ac iustis utendum. Quis enim medicus tam imperitus, qui se stionibus Multionibus , si aliter morbos curare queat viedum putet Quis enim princeps aut magistratus in populata statu plebem, quam nutu potest aut oratione alutari in officio retinere , armis cogere velite Multa quidem earum rerum libi is omnibus exempla
proponuntur; nullum tamen illustrius est quamPacuuii Caluini Campani; qui cum popularem statum tueri ab optimatibus diis de re videretur, nihilominus tamen
cum intelligeret, plebem senatores urbis Capuae necare proposuisse, ac parricidium vehementer exsecraretur, simulauit ore ac vultu se populi voluntates&consilia*bare. Is igitur senatores eodem in loco coclusos admonuit, se populi concionem habiturum, proque eorum
salute propugnaturum; ac bono animo esse iussit. In c5cionem progressus, hilari vultu sic populum alloquitur Quod sepe, inquit, violis Campani, visuppliciisumendi νο-
bis ex improbo ac detestabilisenatu potestas est, eam nunc nouper tumidium expugnates domosingulorum,qua praesidiis clientium sieru9rumque tuentur , cumsumnio vestropeTiculo,sed rutam habebitis ac liberam Clausos omnes incuriam accipite: desingulorum capite vobis iussententia dicendaefaciam. Sed ante omnia ita vos ira insistere oportet, utpotiorem irasalutomatque utilitatem vestram habeatis. Namsenatum omnino non labere non vultis: qaippe aut rex,quod abominandum,aut quod
τnum Liberae ciuitatis consilium senatus habendus est.Itas duares agendae vob3ssunt, ut O veterem sinatum tollatis, Onousi cooptetis. Inde consedit, uomiuib.in urnam conieci is, citarii
764쪽
so IOANNI IBO DINI citari,quod primurn nomen ex urna excidit,ipsiamque et curia produci allit. Vbi auditum est nomen malum de improbum, ple quis'; clamare, illi lupi licio dignum, tum Pacuuius, idemquaesententia de hocsit data .eiicito pro malo 94ὸnprobo bonum MLitor is tu stim eligite Piimo silentium erat inopia potiores tibii cIendi cum tamen aliquis omissa ver 'cundia quempiam nominasset, mulio maioreX templo clamor oriebatur, cum alii negarot nos se, alii probra, hutnilitatem brdidamq; inopiam pu-,dendae artis aut quaeitus genus Obiicerent. Hoc multo magis in secundo Etertio senatore est factiim ut ipsius poenitere laomines appareret. Ita dilapsi hon)ines, notissmum quodque malum maxime tolerabile dicentcs esse, iubentes fenatum ex custodia dimitti .Ergo prudenti unius hominis conlilio non tantum ab interitu
seruata ciuitas et , verum etiam releuata atque recieata:
cum Tribunus ille plebis indomita furore in simulatione compescui Tetiac planum fecisset, non modo caedem senatorum in sempiterna posteritate crudelem visum iri; verum etiam caesis senatoribus ciuitatem sine consilio idesertam ciuilium discordiarum incendio propter ho-ncrum contentiones de flagraturam.
Quod si furor plebis ad arma proruperit,ac ciuili sanguine seipsam resperseri petat duum eit perque difficile
ad sanitatem reuocari Atque in eo genete no a nulli do mos suppositis facibus incenderunt, ne Respubl. II scor'. diarum incendio periret; cum scilicet ciues repente positis armis ad incendium restinguendum concurrerenti Quod si quis animi praestantia quadam ac virtute caeteris excellat, qui orationis Pavitate ciues ad pacem de concordiam adducere velit, hunc unum populi motus placaturum,aut video neminem quod eleganter Λ. ari
Ac veluti magno in popuIoci sepe coorta Seditio est,sauit .hammis ignobile ullis; Iamifacta oesaxa volant,furor arma ministrat: Tampietategramn ac meritissi eliram queni
765쪽
D RE PUBLICA, LIB. DII. FrConstexere iterit,arrectis' avram astant: Ille regit dicis animos, pectora muster. Tales fuisse diximus Periclem Atheniensem, blenenium Agrippam Romanum, Perium Loredanum e netum. Cum enim ii qui nauticam in portu tractabant,
caeteros ciue armis procul summouerent, nec magi stratuum imperiis, nec auo Oritate enatus colarceri posissent, Petrus Lo danus curis pliuatus clara voce ac manu elata ciues arma ponere iustit,ac ciuilem discordiarnmome ut sedauit. Ex quom relle istum est, virtutis lingulare decus ac maiestatem plus in Republica valere, quam leges, quam arma, quam edicta, quam magistratuum omnium ulla. Nam qui nulla vi, manu,copiis, lapi dibus ferro, falcib. coerceri Oluctat, viri u ciuiS auctoritate, nutu,arbitrio, voluntaζc ad anitate reuocati stat.
Est etiam inreligionis metu magna vis ad plebe coercondam. Cum enim Florentini tantociuilium armorum furore inter te exarsissent, ut ciuium strage ac sanguine urbs ipsa redii daret, nec ulla vis humana alios ab aliorum taede diuellere pollet, Friciscus odorinus PG-tifex ornanaenia Pontilicia indutus, ac sacer totum corona comitatus cruce praeeunte, intermedios ciuiu co-neos procCi t. epente citie religioni metu Arma posuerunt. Ita quoq; adus Pontis ex Hebraeorum Alexandro Magno ad vi bem Hiero Iolymorum Vna cum CXC citu venienti, sacris vestibus subornatus occurrit: cuius specie ac splendole exterritus Alexander ponti cena adorauit, ac tantum abfuit ut regionem aut lacram urbe diriperet, tot iam maximis beneficiis illam amplifica
ret '.Eadem hic Vrbanus pontifex max. Attilam abir bis Aquileiae obliaione dicitur auertisse. Sed inici duo tanta sunt ciuiuii in C ipse odia, ut sociorum ac finitimorum ope ad eo conciliandos opus sit. Etenim Lucenses X urbe effusi , Florentinorum grauissimis casibus, calamitare i Uam ex civi li discordia contraxerant, permoti, Florent: am ad pacis actiones compone das per opportunc Venerunz: IUa 3CS
766쪽
est,non tantum ciuitati petiturae, Verumetiam iis, qui concordiam ciuium tueri volunt. Fit enim saepenumero
i t ciues a discordia abhorreanti pacem cupiant; sed salua dignitate peti non posse putent: quo fit ut nullus ciuilium calamitatum exitus reperiatur, nisi quis medius intercedat: quod in popularibus& optimatum imperiis multo difficilius est quam in monarchia; in qua nius imperio ac potestate ciues secum ipsi de cum Republica facilius co iunguntur nisi princeps se partium ducem malit quam regem videri quae res exitium ei proculdubio est allatura, si de rebus aliis quam de maiestate quaeratu taut quae silperiΘribus annis coi trouersiae de religionibus exstiterunt, quibus adhuc uniuersa pene Europa confli statur. Imperia quidem Suecorum, Scotorum, Anglorum4 Danorum, Helvetiorum, Germanorum, religiones& ritus antiquos mutarunt, stante Rei cuiusque publicae forma: tametsi no sine grauistimis calamitatibus acerbii limoque bonorum ac fortium virorum occasu. At cum semel constituta&omnium consensu probata religio fuerit ne posthac in disputatione sdeducatui, cauendum est, ut omnes seditionum viae, o-i mnes aditus intercludanetur,& praesidia pacis muniatur. Quarum enina rerum disputationes in utramq; partem secuntur, earum omnium probabilis est ac dubia ratio.
Quid autem ab impietate propius abest quam leges di
uinas, quarum sempiternasi natura, quae omnium animis ac mentibus assensione certissima haerere debe
ant, probabilibus argumentis in dubium reuocare Nihil est enim tam firmum ac stabile nisi demonstratione clarissima millimeque dubia nitatur quod argumentorum vi subuerti non possit:at rerum diuinarii disciplina non in demonstrationibus aut perspicuis rationibus,sed in assensione sola versatur Et qui demonstrationibus a libris peruulgatis id consequi se posse putant,non modo illi cum ratione insaniunt,sed omnium religionuirriundamenta ubefactant.
767쪽
Ds spva LICA, LIB. IIII. 7y3 Exstat Lycurgi 'lex antiquissima, qtia implorentini, τώ γ' di putatores omnium a citi illi mi, in populari statu ius Iersit; Nest licet de legibsta et receptis ac,pbatis disserere liceret. Intellexit vir sapient illimus, leges disputatas in dubium
euocari; dubitationem vero iniustiti opinione afferre. ex quo legum ac magistra suum contemptum. Rei-
ublicae interitum sequi neces lecti. Quod si Philosoplai n. .l; ;oni.
ac Mathematici tuarum disciplinarum principia in di bus dii puram liuitationem reuocari non patiuntur, quae dementia est cita ' μ' de religionibus non modo priuatim ted etiam publice disputare velle Quanquam Anaxagora nivem esse a tia S Favorinas quartanam homini b. utile melle tuebantur Carneades vero cum iustitiam maximis laudib. xtulistet, perendie iniustitiam praestabiliorem esse ple- isq; persuasit. Sed Artitoteles eo Squi quaererent, nix al- a lit necne , egere sensu dicebat. Qui vero dubitarent,
Deus sit necne; poenis esse, non argumentis refellendos: ametsi De una sempiternum Mefle, nec plures uno exsilere polle necessaria demonstratione' confirmauit blib. Phf.
Quare prudenter Orientis , Anicae populi ipsique t hi Hispaniarum reges de religioni b. disserere sanctissime
3rohibuerunt. Et cu Moscho uiae populi, qui Giaece, rumitus probarunt, varie de religionib. sentirent, . caeditiolis concioni b. hi sectas distraherentur Ie Molcho ui crasti tin
tarum ne quis de religione disse ieret capitali poenasan
utq; de reb. diuinis persuasum esse vellet, cotinebatur, et e populo ad legendura ad intuendum ponerent, rapitis poena subiecta, siquid ulliu interpretatione additu detractumve esset. Certe quidem Moy escit omnia quae ab immortali Deo didicerate expresserat, accura- issime descii psillet, ac populo exposuisset, Uno capite egis, populo adhuc in deserta solitudine vaganti, nisi itSacerdotes ac Levitas lege diurnam clara voce ac diserte egere, idque asSidue, ut omni aetati ac sexui peripicua&cognita esset: alter capite legibus diuinis quicquam addi detrahive prohibuit. itaq; cum in monte Sionis septe
768쪽
diuina docebatui;&vt pigriq; seorsum praecepta de religioniblis raderent, Denuni tamen disputare fas erat, hab., Vt quidem Optatus Mileuitanus scribit' quippe iudicabat it, nil, i tam a rebus diuinis abhorrere quam dispurationes quae ad res probabiles ac dubias pertinent, non ad eas quarum assensio certissima cuiq; esse debet. Cum igitur de rebus diuinis di putationes non tantsi dubitationem ac religionum interitum, verum etia Rerum publicarui uersionem afferant, eas profecto sanctissisitatis legib. prohiberi oportet. Quod ab imperii Germanici ordinibus post diuturna bella ciuilia cautum est, Vt Romanam&Saxonicam rebglonem mutua concordia principes tuerentur: illud et iasiubrogatu, ne de religionib. capitali poena indicta , dis utaretur, quam poenam Germanorum magiitratus ac potissimum Augustae cum a non illis exegissent, uniuersa G mania conquieuit. Iam v cum legislatores omnes ac philosophi, atq; a- his. Dὸ mi deo Polyb ipse' a theos, religione rerum omniti publi- - carito, firmissimum fundamentia esse, ab eau subdito
in parentes, caritate in singit Os tultitia m in Omnexpen-d rie conlateantur, leucris, imis legib. cauedum est, ne res
omnium faciatissima puerilibus ac sophisticis concertatis it vis, ac potissimum iis, quae publice fium, vilescar, probabilibusq; argumentis in dubium reuocata, ex an se in I auditorum ac disputantium tandem eripiatur. Nec audiendi sunt qui subtilior ib. ratio inib. omnia se persuadere posse putant, quoniam1 iplina ratio est quapro religio-cl. μβ qui enefacit, ut elegater respodit Papinianus M. Quanquam re-
. t. d. stissime Aristo t. ivtrosq, inepti rescribit,& Oratores asi . demonstrare,&Geometras qui per uadere quae volunt, conantur: quoniam nec probabilia demonstiari possint, nec certa necessariaq; argian aetatis persuaderi debeant.
Hic non definio, quaenam in tanta populorum de religionibus inter se discrepantium varietate, optima
769쪽
D REpVBLICA, LIB. IIII. Isse non potes ;& ad religionem adipiscendam quaeve ra, quae ille praepotentis Dei Voce promulgata sit nodi- si,utationibus, sed alsiduis ad Deum aeternum deorum omnium parentem ac principem, rogation: bus tendit si tamen pruaceps aliquis certissimas de lege diuina, d que vera religione assensione animo comprehensas habeat subditos' opinionum varietate ac multitudine se harum diffractos in suam pertrahere volet, vim
amouere oportet: nam quo grauiora supplicia irrogabis, eo nainus proficies; cum ea sit in hominibus inlita vis ac natura . ut ad aliquid alientiendum, sponte duci velit. cogi nolit Haec mea fuit ad Eli Zabetham Anc lorum reginam &adoptimate ac senatores oratio, cum
de Carni aniori eluit deque Catholicis quaestiones capitales h .lberentur.
i ilicipem igitur oportet Vera religione tentem, noinani specie ac simulatione facta, sed ardentibus votis ac pocibus sempitcrnum Deum colere: qua quidem ratio-
ite abditorum mentes ac voluntates in sui unius admirationem 3 imitatione conuertet, ac sectarum omniuradices ac labras amputabit. Cuius rei cum multa sint argumenta, tum Vero nullum ad hanc rem accommodatius, quam de Theodotio maiore: qui ineunte imperis prouincias Omnes Arrianorum plenas Ieperit, quorum opes ita creuerant sub Imperatorii, Arrianis, ut no modo conlirmata esset eorum disciplina conciliis octo. tu varii; temporab Tyri, Sardis,Syrmii, Mediolani, Seleuci et Nicatae, Tarii, Arimini coacta fuerant ac potistimuSunodo Ariminenti, quae excentorum Ponti lacum cocordibus animis ac sententiis Arrianam sectam comprobarati Crum etiam poenarum ac proscriptionum acerbitates octas aduersariorum punirent: noluit Imperator Arrianos quos tamen capitaliter oderat, vilis stuppliciis coerceri: sed Vtriique, Arrianis inquam Callioli
770쪽
tamen irrita esse passitis est scipi ius ad Ambrosium literae demonstrant his verbis arile, in tuit, Arria iis Basilicam mei namqaesunt omnia turis: quod etiam Rotaris Rex
Longobardorum sua lege pernalit. Nihilominus tamen
cum ii ne simulatione decreta concilii Nicaeni tueretur, ac liberos propinquos eadem religione imbuendos curaret, Arrianorum sectam in Europa labefecit ac debilitauit plurimum, tametra Al allia Africae populi etiamnum Arrianorum placita Multam edis auctoritate
tueatur Turcarum quidem rex maXm Ius summa veneratione religionem a maioribus acceptam colit; neque tamen peregrinas aliorum religiones exsecratui, sed uoque inq; ritu viue se patituri, OSiliquam qui Romanam,
qui Graecam, qui ludaicalia, qui Ethiopicam, qui Persicam sectam sequuntur et Calogeronta Christianos summa caritate quotidianis' largetionibus fouet, non minore pietate quam olim Augcilius ad eos qui b. non modo suae benignitatis fontes diurnis 'leemosynis aperuit, verum etiam sacra iacia perpeti a Hierosolymis pro a Thil in se sua Reiq; publicae filute publicis expensis quotidie fieri Dis mandauit . Idem enim veteres populi quod Turcae ab Elliari doctrina persuasum habuerunt, omnes omnium religiones, quae a pura mente proficiscatur dris immo talibus gratas esse: quam sapienter, non disputo: si quisb quo tintili tamen propcia superstitione rogatus hiura flet, iusiuran-
' dum legibus probauerunt. Ac tametsi peregrinas religiones in Rempublicam non facile admitterent, ut bello Veienti datum Idilibus negotium est, ne qui nisi Romani dii, ne quo alio mores ampatrio colerentur: nihilominus tamen suo quemq; ritu, sua quemque religione priuatim intra urbem frui facile patiebantur: ac Romani ipsis acra Isidis Esculapii in urbem receperunt,ac Pantheon diis omnibus consecrari permiserunt. Soli ex omnibus populis Iudaei peregrinos ritus exsecrabantur; ex quo populorum Omnium in seipses odia excitauerunt. Nam cum Antiochus Nobilis Hierosolymam obside-