장음표시 사용
751쪽
DΕ REpVBLICA, LIB. IIII. 73 acdissiciles exitus semper habitisset; quia nec a patreis expediri, nec a multis taceri pollini ac Septissime a mulierculis coniuratorum arcana manant in vulgus.Na Philotas meretrici coniurationem aduersu AleXatadrum Ma 4 , , , --.gnum detexit, aqua cum sociis proditum ferunt'. Sic. Fulitia Catilinae coniuratos ad Ciceronem detulit. nostra aetate occuli consilia Prioris Campani, qui Gal- lorum trit emes agebat, quiq; Venetiarum ciuitatem di Otipere proposuerat, a meretrice proditas int. Dissicile est
tamen ,eum qui magno ac forti animo tyrannum occidere, ac mori simul proposuit, a suscepta sententia dc ab inferenda vi prohibere, ii propositi conscium quem metuere pollit, praeter seipsum habeat nemine. qualis Scaevola fuiste dicitur, qui primus ab euentu genti suae nomeindidit, quod dextram ardenti rogo sponte stippositis , n. -- α
set; quia regis Porsennae legatum pro rege Occiderat V. ear n ηρα M. Non minore audacia dicam an fortitudine Lagari Ser ilia regis domesticus, PaZetem Turcarum regem internaedias legiones occidit, ut domini necem es stupruin regunte illatum vindicaret. Ita quoque Philippum Ale-
xatadri Magni parentem Pausania toto exercitu spectate tr.ucidauit. Quinetiam Petrum Aloisium Placentiae tyrannum in sua ips rus arce Praetorianorum militu praesidio Lipatum coniurati necarunt,4 is qui Domitianiit Imperat.orem occidit, in latebris abditum eadem si aut de transtrati,qua dux Israelitarum Aodus Moab itarum regem. Ac nili Coimus Medices, is qui principatu Flo irent norum adeptus est, Vbique ferreo thorace armatus fuisset nec cohortes Praetoriae, nec arcesiliu seruare potitillen tuo horrcinum desperatorum manibus qui in abdita quaeq; localaepissime penetrarunt,ut illum interficerent, quocunqice tandem supplicio perituri futuent cum enim senatram haberct Praetoria cohorte circumstante,non defuit aut principem sica transderberare co- naretur, ignarus illum interiore tunica fuisse armatum;
eodem momento sicarium praecipitem dari iussit. Sed quib artib eas coululationes ac pericula princi- Aa pes
752쪽
733 IOANN1s soni Nipes declinare piastini, superius diximus. Nunc etiam illud disseratur, quae ratio principibus sit ineunda, si secessiones ciuium in Republica exstiterint, nec ulla in prin- cipe odia,nullae inimicitiae contractς fuerint, quid principi agendum sic iam saepe controuersiae exsistunt tim tercules eiusdem urbis, saepius inter oppida diuersa, n&nunquam etiam inter prouincias Princeps igitur omnia prospicere debet Deoque accuratius cauere,si praesides prouinciarum aut magistratus eiusdem urbis, secessio-
EX rebus te num principes fuerint. Nam uae in eo genere leuissimauissima bella duc , paulo momento grauilluma comperauntur Sput oriuntur maximae tempestates, quae calamitatem agris inferunt,
ab exhalationib. ac vaporibus leuissimis excitantur: ita ι quoque bella ciuilia, quae ciuitatibus exitium afferunt, sepe ex reb minimis eXOriuntur. Argumento sit illud, visistiniano Imperatore non modo ciues singuli,sedetis unia ersi ac oppida ipsa factionib. diuisa fuere, ut quem quisq; colorem adamaverat, pro eo quasi pro aris Sciacis propugnandum putaret, idq; potissmum ludis Cir centibus Hinc aemulationeS, odia contentiones,pUmci quide verborti, post etiam verberum ac tandem eo de lapsa res est,ut cum magistratus urbis Constantinopole os aliquot seditionis auctores duci iuberent,adtreri a fa-
chiolichorib.&magis fratibus vi depulsis supplicio add,
stos eripuerit ac caeteros carcerib effractis liberauerit. Nec tame plebs c6quieuit,sed eo de furore Sophi tetra-plii maximii incedit, ut impunitate, qua positi ricinis sperare non poterat, adipisceretur, Hyparitim factionis ducem, trepidante in latebris abdito uisti: sano,Im-' .... peraro na creavit': eoq; amentie processus, ut triginta d, bhil. . si circiter hominu millia no die caderent ac nisi dux ipsc Zρ' partiti demu nouus naverator caesii esset plebs Iustinianuam perIO spoliarat: qui tamon ex em mod1 factionib. oblectatione initio cepera c. ca quoq; Syracusis cuduo corti uales de amasio inter se certarent,cqteris trutio risiim ciebant:qtamen ii Ies uniuersisSarmauerut,a
tantis odiis Manimis pugnatum est, ut ferocissimis qui
753쪽
D. I ppva LIC A. LIB. IIII. 73'bus' i caesis, plebs armata pulsis Optimati R. imperium ar ripuerit Pritis igitur quam ex eiusnaod scintilla incediti conceptum ci per Cpossit,aut ii igida insuci,aut sui focatione restingui Opo iter. Nam cuin Alexander Magnus intelligeret, Hephaestionem dc Craterum tibi amiciti mos aemulatione mutua dii ldele,&adsili tutelam re, tissimos quosq; duces pertia hete, trosq; bladis sermonib. simul; de indu seorsit in seductos acerrii ne inclepuit,
iuratus se hostem ei Piltur uin ili primus alterum vorbo violaret qua Obiulgatione ac metu iniec OVtiumq; triq; conciliauit. Acce ite Ludovicus no ster, is qui pro sua religione erga Cum, pie sal Clia pro XImOS, caruate in singulos, iustitia in Omnes in diuorum numerum relatus dicitur, cum maxima sui nominis gloria illud etia
Hoc autem stim in Opeie principi cauendum erit, ne
inliniendis principum litibus gratia vel odio cuius sua
commoti ei videatur. Atque in eopria denter sibi cauit Archidamus rex Lacedaemoniorum; qui,cum duos sibi amicitia coniunctissmos contendere inter se videret, eos intemplum deduxit, de ab utroq; petiit ecque arbitrum reciperent: cum Archid tantina optasIgni, tui eiurado virumque adegit, e qu. iuberet faecturos data ade, sic orsus est: Vos, inquit, et hinc di cedere q&oa ma=nicitium bonas e redeata, Ata prudenter titq; utrunq; sine sui ostensione ac inuidia coniunxit,d ab utroq; gratiam retulit quo nihil principi carius aut antiquius esse debet: cum ni illa sint propug iacula principib. certiora, nullae arces validiores quam subditorii erga principe fides ac beneuoletia Hic no agitur de tyranis qui nu a re magis qua intestinis potenim odiis,ac mutuis caedib. delectantur Sepe sit tamen ut re compositis tyrannum inimicitias serentem ipsi adoriantui Vt quide Columnarum cVrsinorum factiones ad concordiam amicitiam re dierunt, cum intelligerent Alexandium L Pontificem
754쪽
etiam tyrannus quum potentiores in ciuitate,ppinquitatib. statia florere videt, nec pares aduersarios quib. obsistere possint habere tenuibus occulte fauet, eosque in locupletiores armare solet ac nefario scelere sibi obligare, quo minus ingratiam mutuam redire possint ut quidem Ioannes Bentivolius Bononiae tyrannus fecisse dicitur , cum Mari scholorum gentis principem ab aduersariis necari facile permisit ut eo scelere conciliari p- hiberet, mutuae amicitiae spem omnem a stirpe conuelleret. Quanquam nihil fraudes illi profuerunt,nec regis Francorum gratia, quominus de tyrannidis arce tandem deturbaretur. scelerum Capitalium autem scelerum obligationes ciuitae ib.
spe sublata desperati homines in omne scelus prorumpunt, nec ullis pro millis ab insania deduci possunt viiii legio Carthaginensitum bello confecto domu tetro caretur, milites stipendia sibi petierunt; quaecum denegaretur, oppida quaeq; munitissima occupant ac diripit mr. Et quoniani duci b. metuendu erat,neiuderentur milite quemq; fortissimam inaudita scelerum c utae, it He ae immanitate obligarunt Hasdrubalem impciatorem, ac legatos cum omnib Carthaginensib. qui in eorum potestatem venerant, crucib.affixerunt: ut necesse fuerit Carthaginensi bris nouos exercitus cum Veterani c. an-
scribere, ac dissicili diuturnaq; obsidione te belles, quiaris vinci non poterant, fame conficere, ac modis omnibus
enecare . In quo genere belli principem Oportet sep- duellium hostem acerrimum ostentare. 6 Sed si principib. secv ipsis sub eo de rege contentio est, quos quide Piure maiestatis, nec verbis, nec praemiorum spe placate ponit,arbitros summa integritate ac prudentia praestantes,&quales ipsi optauerint, dare Oporret, Vt rex ab omni inuidia&mala uolentia sitoria Scul summoueatur.
Nam si cotrouersias Pptincipib. inter ipses intercediit, odiorum principum aruitrio ac sententia terminari in quiana
755쪽
DE RE pvBLICA LIB. IIII. 7 rquum est; eoq; iure populi omnes utuntur: quanto id aequius est in eadem ciuitate,iudices eos dari qui ab omni odio gratia inuidia, rdib.puri sint i princeps enim pri
uato cogere potest ut arbitrium recipiant: idque potis- Iret
simum i iter propinquos ac potentes fierii portet, ne fulica, V -- ab aequNate ad vim&arma praecipites ferantur. μ ' ήs 'Sed hoc maxime omnii principi firgiendum erit, ne
alterum odio,alterii gratia prosequatur: ea res n. multis
fir incipi b. ac ciuitatib .exitiosa fuit. Nam Pausinias Phi-ippum Macedoniae regem occidit, quod Antipatro, a
quo fuerat contumeliosissime constupratus, non modo aperte faueret, sed etiam ius petenti' denegaret. Nec b rbuo. h.
aliam ob causam Henricus VI Anglorum rex diuturnuillud actiinestissmia bellia excitauit, quo annis triginta uniuersa Anglia desagrauit, octoginta circiter principes, ii Cominio credimus, hausit,qua quod rex Lancastita factionis ducem se ferre non dubitaret aduersiis Hinarchos; qui fusis ac pstratis aduersariis regem ipsum, quide in carcere cuna Spinquis omnib interemersit: Quod item Marchio Peiquerensis aduersus Carolum V.
Imperatore coniuravit,in causa positum erat, quod Carolu Proregis Neapolitani partes tueri eiq; nimis fauete videretur. Infinitum sit, Burgundionum dc Aureliorii nostrorum factiones, bella ciuilia,principii caedes,ac totius Galliae miserandum statum oratione perlequi quae
omnia ob id contigerunt,q, ii qui propinquos quo iuredi eadem amicitia ac fide tueri de ovissent, regiae maiestatis obliti , quasi Aduocatorum&Oratorum osticia susceperunt,ut viderentur partium duces: II cum alteri alteram factionem pr tulis lent aliorum quidem se locios, aliorum hostes quam reges esse maluerunt. Quod si quo biiciat principes eo saepe trahi, δί' de inuitos; cu pleriq; peruicii ci animo nulla se ratione aut iuris aequitate duci velint,ac ne ullis quidem amicorurre cib.exorari se p. tiantur: ego principi, que eo necessias adegit, facile allentiar, ut cum omnes iuris aditus ad co-ciliandos suoru animos frustra tentaverit illud tandemi Aa quoa
756쪽
quod aequitate non potuit,armis consequatur futurum enim non est, ut qui nec amicis velit nec rationi obtem- Derare,paucos habeat suae socios temeritatis. Principiramen modis omni b.enitendum,ne subditos scipso potentiores esse patiatur.
Sed incidunt Ope causi in quib. tantae sunt dissicultateS,tanta latet obscuritas, v nullius ait aut prudentia
explicari pollint.vis1 cui contumelia occulte illata sue rit, quam qui intulit in inciatur, I cc Ullis argu mentis pro terquam iis quae in coni chirra versantur, quid veri sit appareat:inter plebeios ede expeditares erit iudici Ruippe nisi peripicuis res i. ioniis damnare debeat nemine: 1ed ii qui arma tractant qui de generis nobilitate gloriatur,puisnt dignitalcm violari suam, ni satisfiat ei qui iurat' miuriam se accepit te atrii mar. Vitam quidem ac fortunas lubditorum in arbitrio ac pote sitate tyrannorum Μonoma CU . connientur; dii Initatem negant. His igitur in causis
ςhin JUῖς populi qui ad Aquilones positi sunt, singularia certami na decreuerunt.plena sunt leges Longobardorum, Saliorum, Ripuariorum, Anglorum, Burgundionum, Da
Norum, Alemanorum, Normanorum; quae nec legit, .diuinis, nec Ponti iacio iure, nec aliorum institutis proban- ca. - ma tur naisi adueisus legitimosio: Iesbcliti m di suum se rit idque ducis exercitus auctoritate S consensu. Interdum tiam duces ipsi, ut suorum fanguini parcerent, si gulati certamine de summa rerum decernebant ut Ro-mtilus, Cossus, Marcellus, hostium reges singulari pugnasi egerunt: ita Hundigus rex Saxonum Roem Danorum regenorion O machia vicit Carolus item rex Nea 3 olis Perrum Aragoniae regem singulas pugila, Vt de regno decernerCnt prouocatiir. neque id Cuum, cum Scip1 ne Africano Romanorurn impcrato e Orbis de Orsuade Drincipatu contendentes, negarun rie allu: Π deorum hominumve et ira Martem iudice ira habituros. Et quidem praeitat nobilium controuersias certamine legitimo,ac more maiorum qui monomachiam inperspicua minime i dubia causa non adnitierunt dirimere
757쪽
D RgΡVBLICA, LIB. IIII. 7 ueqnam ciuilib.armis cocurrere, si nersi, nae illustres tot ac imitia odiis exarserint , Ut placari nullo modo pollirit: duo b. n.propositis in comodis maius declinandii cile apientes rectillime praecipiunt moros ante inuetcratos ac multis laculi ribatos,non modo difficile, sed etia port-culosium elico uellere conari. Nacum Raoraris rex L 5 V 'gobardorum monomachia iustuli: let,eande non multo potiam portunis suoru rogationi b.rellituit testatus belluarum hunc morem sibi vehementer displicere. Nam uinlata monomacliaasccut ae sunt crudolillimae innoce- tuuia hominum&Occul P c. edes, TI Orsitan propolitis periculis infamia sempiterna non contagiisent. certe quidem D. Ludovicus nulli pietate secundus, monoma-c aiam prius omnium apud nos sustul1sse dicitur ' quam QR te- legem Philippus Milus Ludovici nepos iterum promul ta:lles par
par 1 iussic idem ramen biennio post omnium fere ordi- φη ζ no-
do coachus est cum occultis caedit, fortis limus quisque Viiς caderet. Philippus d. Burgundionum Dux non quidelm duellum sul ulit, sed non nisi testima cognitione magistratuit decerni voluit cum temere apud Patauos id cuique liceret; pernitios Danorum exemplo, apud quos
olim Fronto rex o ivlnia causarum ac litium genera singulari certamine delinire permitit Rut Cni Uero Uia esisae si am-gari non aliter quam si de cati a iudicanda non liqueret,
At Melphi tantis princeps nullum ad seditiones militum
coercendas, ad caedes occultas remedium tam filutares elle ducebat, quam monomachiam imperatoris auctoritate&concestu decerni; ea lege tamen vivi stus a victore necaretur, dein profluentem line sepultura mergeretur constituto ad certamina subeunda loco publico quem sumen undique clangebat. Hac igitur legem
militarem tulit, cum Insubria a rege Francorum praefeci us esset. Cum enim sit blata spe fugae de auxilii, v mcen dum aut cum infamia sempiterna moriendum esset; milites modeste deinceps ac temperanter societate Damicitiam in tet se coluerunt. Iairn vero cum nec Romanis Aa a menda
758쪽
a , .. . - . mendacium putaretur' inittriosum, nec maiores nostri -- - singulare certame ob illatum alteri mendacium decer-M I; . .. nerent,tandem nostra aetate contumeliosum hac prope iniuriis. D.is capitale esse coepit atque id potissmum contigit Fran-29..ue -- cilco I.rege Francorum,quum in principum corona vi- crinGI.denta rum bonum esse negaret, qui mendacium oblatum ase
I. '. mis non reiecisset:quod in Carolum V. Imperatorem,
σηρ notaus a quo quidem Verbo violatus contumelia mendaciori-: 'L. t tu solemni oblato reiecerat,dictum videbatur id tamen
v tu ,inl.F postea deinceps apud nos in legem abiit, vicia interno-- μη με, ' biles aut milites nemo, qui mendacium oblatum pati
rea Cardinalis enter pertul Ilr,VII bonus aut fortiycepleatur, ecligna- - μηδε , t trusAnde oraues controuersiae, vulnera, caedes, ad omnes
sinct. Et a triaineScullum permanaruns.tandem Henrictas It qui H ρ 'iμ' monomachiam decretam, magno illustrium viroru c6iamsi is cursu terminari non sine acerbi il1mo dolore viderat, le-ἀder t,tNmen oec perpetua in posterum controuersias armis dirimi ve
ινι-iis tuis. Ac ne labem Vllam infamia subiret is, cui mendaci-
ε- η is L ii in temere quisquam opposuisset Carolus IX. lege sanctius renouari iussit; cui etiam illud subrogauit,se dignitatis S existimationis periculum,eorum nomine mendacium oblatum via armis non ulciscantur recipere ac subire velle: nunquam tamen tanta sicariorum multitudo antea in Gallia fuisse videtur, quanta exstitit sublato duello.Quis en1m sine risu exciperetur, qui ob mendacium oblatum iudicem appellaret Iudicio tamen nobilitatis ac centurionum grauem infamia labem pati itius milesve contraxisse videatur, qui vi armis illam seu petulantiam, seu contumeliam non refellat: nec facile profecto tam stultae opinionis prauitas dicam an leuitas, ex hominum animis eximi poterit. Itaq; q, antea diximus duellii ad grauiora declinanda incomoda ferendum elle, non Spterea id lege sanciendii putamus, sed principis rescripto ac maiori magistr tum cognitione decernendum. Illud certe incommodum eauebitur, cui sine duello prouideri nequit, quod gentiles, vicini,amici,ac propinqui, ob unius acceptam iniuriam
759쪽
D EpvBLICA, LIB. IIII. 7 siniuriam ad arma concurrere quodammodo cogantur: etenim saepisti me improborum hominum vis ac furor in bonorum ac fortium ciuium capita redundant.Illud autem in causae cognitione potissimum versatur,ne duello controuersiam ullam, nisi quae capitalis fuerit, S: cuius perspicua probatio extorqueri non pollit dirimere sceat nilque legibus d conditionib',ut cui arma erepta silerint, idem vita eripiatur , ac infamiae sempiterna labos inuratur: qt E poenarum acerbitas,& infamiae et ' plerosq; tum a ducllo, tum etiam ab iniuriosa facinorosaq;
vita prohiberct. Nam Philippus Belliis duella sublata
non aliter nobilitati restituenda putauit, quam causa amaziltia lib. coenita ut vetere senatusconsulio cauetur. Idem enatus ni causa Fuxaei Comitis aduersus Arminiacum, negauit locum elle duello quoties Otrouersia iuris exsistit: ouod etiamnum Bearnensium ess munici . . pali continetur o metiam legibuS Neapoli aniSymo a iis sublata. e .
nomachia decernere non licuit, nisi de perduellione aut ' 'caede fortuitariti sereretur cum anica quocunque crimine oblato praeter furti caulam aduersarium prouocare certamine licerct sine causa maiorum nostrorum' set
moribus non video licuille. Nulla tamen legibuSHispa- . , har.vit. quanorum duelli iusta causa probatur θ' repo εὐ- Quid igitur,li cotentiones in terramIliaSaul Intercol c Petrus Aia2-- lema elui de ciuitatis ex iisde causis oriantur, trib. inter g t', priuatoS an armi experirietas est e monomachia certe locu non habet: na ipsa nominis μονομαχίας & duelli inter- pietatio repugnat. ac tametsi trium Horatiorum ac totidem Curiatiorum ei tamen Tullo Hostilio rege decretum fuerit: id tamcnbelli Albanos inter ac Romanos finiendi causa ferendum erat: nec interest quo numero aduersus hostes decernatum sed aliud statvcndum est ciuibus inter ipsos, quorum vitam famam ac fortunas tueri; aut si cui quis noceat, legitimo tui agere oportet. Et quoniana iura quaedam tam iliaria sunt,& lita collegiorum statura, iudicibus haeae accurate discutienda erunt; ac omni studio prospiciendum , ut si metus serua di-
760쪽
ras Io ANNI fBOD IN Iditionis ciuitatem inuaserit, magistrat cohortes armatas locis omnibus disponat. Id autem saepenumero accidit, cum de capite potentium vel gratiosorum ciuiu agitur;aut cum supplicia inus1 ratis legib. ac morib irroganda sunt. cum n. senatusconsulto Silaniano quadringentos seruos ad extremum suppliciti ob ni' culpam trahi
Oportet et , quia populus Romanus rei novitate ac indignitate rhQmenter containouebatur; Nero legionem omni b. urbis regioni b.dissio fuit,ut plebe coerceret. quod cum ab Imperatore tu finiano in consimili vere causap- termitJ im fuisset ingons illa seditio, quam sita perius diximus Vrbem Coni antinopolim uno velut incendio repente instarna't. Nec ita pride duae clarillim purbes, Lutetia inquit ex Antuerpia graui seditione Iactat fuerunt, cum relli gionis causa damnatos populus supplicio libe-xaret. lnde Belgarum rege defeetionis primordia coe- De unt. Neq; id nouum cit, sed in ipsius populi Romani luce contigille legimus: cum Volerone seditiosum ciue
fustibus caedi iusti siet Consul, plebs illum supplicio exemit ac Tribunum creauit, ut popularem aduersus optimates libertatem tueretur; quibuscum perpetuum erat
intestinumque bellum: q, aliter sedarino poterat, quam si hostis ciues urgeret.Quamobrem hoc praecipuum Pgili ratibus ac senatu illudium fuit, ut ciuibus hostes oppone erat aut si hostes defuissent, belli semina undique cono uirerent; alioquin a bellis ciuilibus nunqtuam conquieturi. Neque v. bella ciuilia magi exarserant, quam parta pace cum populi omnibus, belloq; aduersus Poe-itios primum confect o. tunc enim Ianum Consules eluserunt; quod contigerat antea nunquam. Ac nulli propius in eam rem intuenti, nihil videtur bellicosis nationi b. tam pernitioni in quam pax; nec militibus quicqua magis infestum quam otium. Iraq; C. Mari una imperatore quidem omnium Oprimum fuisse historiae prodiderunt; sed peliam una domi ciuem, qui pacem ac tranquillitate