장음표시 사용
781쪽
ab iis poenarum ac praemiorum iura, legeS,arma, impe ria currationes, belli deniq; ac pacis summa pendere videatur. Tyrannis vero nihil tam ni cluendum quam eloquentia clari Oratoris, qui vel tyi annum odit,vel tyran
V AE ad uniuersam rerum omnitim publicarum diiciplinam pertinerent, quaeque singu larum propria essent, abundanter nobis stipe rioribus libris disseruisse videmur; conseques est, ut quae quibus populis leges congruant qui culque ciuitati status conuenia is quibusq; rationibus gentium
more ac naturae percipiantur explicemus; ne aut fornaam ciuitatis a populi moribus alienam instituamus; aut naturae leges hontinum arbitrio ac voluntati repugnante natura seruire cogamus: quod plexiq; accie conati, florentissima imperia funditus eucrte tam t. Id auteeo accuratius faciendum nobis est, quod omnium qui de Republica instituenda praecepta tradideruiit, qui hanc disputationem attigerit,videmus fullienem iCc m. Quemadmodum igitur m toto genete animan H mn m modo innumerabiles sunt figurae verum ti zm ea' ruria quae liguram candem habent, maxima varietas est:
782쪽
se hominum inter se admirabilis est ac pene incredibilis dissimilitudo, variaq; pro locorum diuersitate natN-ra,cum in eodem climate Oilentis occasus modica declinatio magnam ess ciat hominum inter ipsos diuersitatem, eorum item qui b.idem est circulus Meridianus
qui ad Aquilonem sedes habent, ab iis qui ad Austium
positi sunt, corporum di animorum habitu phirimum distant. Quinetiam inter eos, qui non selum sub eodem circuli Meridiano, verum etiam sub eodem tractu ab AEquatore aeque remoto, sub eodem coeli gradu, sub eodem fere punct o differunt accolae montis ab iis qui in eonvallibus domicilia quaesierunt. Et inter locorum naturas quantum intersit,Videmus alio esse salubres,alios pestilentes muliaq; sunt alia quae inter locum docum plurimum differant. Quo fit ut eiusdem urbis homines, non tantum pro dissimili temperatione, verum etiam
pro diuersitate locorum dissideant inter se plurimum, mirum videri non debeat, si seditionibus sepius iactatur urbes, inaequali situ potitae, quam quae aequabilem planitiem habent: ut Roma ipsi, cuius moenibus septena montes claudiuntur, idcirco editionibus praeter cς teras Opissinae agitata est quod locus inaequalis ad id magis opportunus est Videretur: Quam quidem ad rem cuna Plu archus minus aduerteret, pene ad stuporem mira tur tres Athenis de statu conuertendo factiones exstitis se.Nam qui Astu editiorem urbis locum accoluere, populari statu gaudebant: qui regionem urbis humiliore, o ligarchiam cupiebant: qui Piraeum, potiorem ducebaiat plebis: Optimatum temperationem Causas ipsi
naturae congruentes mox aperiemus . . Quod si Theo-a I si phrasto mirum videtur Graecorum nationem moribus
' . dic institutis usq; adeo sui esse dissimile, quis non miretur
ciues eiusdem ciuitatis eiusdem Vrbis tantopere inter siedis erre)Neq; vero tribuendum illud est gentium con Diioni, cum scoriberet Plutarchus de Solonis artate, qua generis Atheniensium puritas ac simplicitas tanta fuit, ut solo Attico procreati esse putarentur qua de re glo-
783쪽
DΕ RΕΡvBLICA, LIB. V. 76yriam Aristides in Panathenaeis, ubi Athenienses rinortalium omni vim nobilissimos appellar, quod γηγενει &
Sed ne longius aberrare videamur qui is nos itHehietios ab extremi Gothorti an b.Orludos moribus legibus, institutis religione, ita tu dinerre ac diltar plii ii naum iam qui Uiltesint et eo sacco int,vtRliarioruquoq; nati O, caeteris habental felociores ac bellicosio res; ita tu vero magis populari,&licenta maiore fruuntur caeteri trach. bili Ore sunt, ac Vitae cultu ali uanto splendidiores; alii ioci allam quoque magis pyboare ac licentiam indomitam agret tum hominum feritati congruentem arctioribus quibusdam lcgibus ac relig onuum culis coniti in aere solent. H. ecporro narur contentanea ratio specta ia in priariis est ei, Rc publicam fundare, ac ciuitate Opt1m in statuere volet. Cum n. Plore minorum temporis decursu naquilinorum, qui In cana ciuitatem coaluerat, audia mi illitudo millet, antiquioribusq; genti b. ac familiis, qbellis ciuilib. exstincta ierant, ciuitas exhauila videretur, status popularis cile desierat; quia ciuita pars multo maxima ab honorit, de ustramis arcebatur, nec iri agistratuu poterat imperio contineri. Itaq; en acu cogi placuit videliberaretur,popularem ne an optimati statura
habere praestabilius csset. Hic senator Vespucius aristo crati laudare, ac plebis impotentis licentia exsecrari:&cum multa in eam sententiam dixisset, Venetorti fatum forentissimu qui ex optimatib. constabat,velut exemplar suis ciuib. proposuit ad intuendum: ad imitandii. At Petrus oderinus populare imperium, si non aeque laudabile videretur ut optimatum, Florentinis tamen
commodius esse contendebar, δ, eorum ingeniis ac nature similius: legislatori vero necessarIum ellii Atum ci statu et ciuiuitatis ad populi cuiusq; more ac naturam accommo ' i': dare. Venetos quidem artito cratiam sui moribus con incidate se uenientem amplexari: at Florentinorum mentes adli PQ
bertatem popularem esse natas; nihil autem quod repu- Ccc nance
784쪽
gnante natura fieret, diuturnum aut stabile iturum. Pervicit Sodcrinus,&Senatusconsultu in suam sententiam faetum est. Quam vere terque,postea disteretur. Quod item Belgae ab Hispanorum imperio defecerunt, hanc potissim iam defectionis causam fuisse costat; uod Hispanorum mores suis dissimili mos ferreno possent. Abest autem coelum Hispanorum ab extremo Belgarum tractu duodecim fere partibus in latitudin s m, aqua moru dilis militudines praecipue oriuntur. Veteres etiam Ephesios, Milesios, Syracusanos , moribus non admodum Florentinis dissimiles fuisse legimus, nec optimatum modo imperia abhorruisse,sed ne ciuem quidem caeteris meliorem ferre potuisse quod si quis virtutib. animi praestantia caeteros superaret, hunc relegare consueuerant Athenienses tame 3c Ephesii, humaniores; Syracusani, Florentini, Carthaginenses,serociores:
cuius rei causa fuisse videtur, quod hi adoc castim, illi dorientem possiti sunt. Est autem Orientis natura mollior si occasus: populi quoq; Vrbani, a stabundi,loqua-
a Utituit s. ces.Sic enun legatus ' ille Rhodius in Senatu Romanorvira, Gentes,inquit,alis iracundae,alia audaces,quadam timidatim inuna,in Venerem proniores alias it: Athenien sium populii nifuma s celareni supra vires audacem ad conandum;
Iacedaemoniorum, cunctatorem . non negauerim totam Agiae regionem inaniora parere ingenia, ct nostrorum timidioremsermonem 4se. Qui b.verbis legatus suoru ciuium erroripa cendum ideo suadebat, quod ita nati essent.Plutarchus etiam Atheniensem populum ad iram e misericordiam procliuiore hiisIe scribit; SI qui adulationibus gauderet,&urbana dicteria non ingrato animo ferret. Carthaginenses vero ad crudelitatem&vltionem promptiorem quiq; subditis impotenter dominarentur, dominantib. humiliter seruirent castis item nec spero nec aduersos equis animis acciperent. At populus Romanus nee ostentionib. κcceptis demillior videbatur, nec parta victoria elatior sed moderatos ac domitos animi motus prae se serebat; adulatoruo vero ac levium Oratorum in
785쪽
DE RE PUBLICA, LIB. v. 7 Ines conciones auetiabatur; grauitate ac seueritate usq; c f.
adeo dele elatus, ut Catoni Curiam petenti,ac seuero ris. Censore ciuib. Opus elle iactanti, populus cum laonore, si omniuna maximia erat, trib Ucre mallet, qua nobilii imis quibusque blanditiari illccebris populia denuit ce-tibus Idem quoque populu ad Manlium Torquatum,
ciuem omnium imperio sillim iam nec petenta ac ne cogitante quidem, det illic Consulatum.Is igitulin cocione delatu honore re pucllauit, crina diceret, nec popul uni imperia Torquati, nec Torquatum populi vitia ferre polle, ac sapienter facturum si alium Consule faceret; nihilominus tamen populus Consule elleius iit. Sed exillis actionibus, quas Athenientcs ac Romani oratores posteritati reliquerunt, perspicue sane I melligitur, Romanos m.agistratus populi maiestate veneratione inulto maiore colui illa quam Athenienses, qui populi patientia sic aburebantur, Ut cum nescio quis magistratu Spopulum conuocalii utilitet,populus edicto paruit, diu tibsime ex spe nauit: ad extremum oratorioseis sertis &corollis redimitus in concionem processit, ac palam dixit, se amicos eo die couiuio excipere velle quo dicto abiit,
hic populus arriti t. Item Alcibiadi concione ad populuhabenti coturnix e sinu euolauit populuS conturnicem
conle qui S captam ad eum deferre. Hocti Carthagine
fecillet lapidaretur. Romani tantam oratorum leuita in tu afὶέω. te Impune certe non tulillent; cum enim Romano ciuiqui paulo altiusquam Romanae grauitatis decuSpOstu laret, cora Censore hi uerat, iura ciuitatis ademta fuit . Principem ergo ac legislatorem populi mores ac naturam regionis in qua ciuitas est, nosse prius oportet, quam legum aut ciuitatis conuersionem moliatur, cum de omnibus Rerumpublicarum arcanis nullum maius sit, quam ad vario gentium more ac naturas ciuitatis cuiusque leges ac formam congruCntem accomodare. Nam quod Baldus rationem negat locis ac regionibus terminari, hoc ita Verum est, nisi locorum ac regionum ratria quaedam singularis aliter atque CC aliter
786쪽
aliter statuere iubeat.Vt n.sapiens alchitectus aedificium diuturnum ac stabile futurum ad subieci am cuiusq; regionis materiam aptare debet: ita quoq; optimii principem ciuitatis ad populi regionisq; naturam leges acco inodare oportet quando non idem omni b.licet,*Bristri Astyptiorum regi, quem Isocrates ob id etiasti vehementer laudat, quod regionem ac getem omnium maxime ad regnum stabiliendum aptissimam coquisiisset. Principio igitur naturas eorum qui ad Aquilones&Austrum possiti sunt inquiramus deinde corum qui ad ortum occasum' post etiam singularem illorum qui montes, qui valles, qui palustria, qui arentia loca, qui maritimas regiones accolunt,temperatione na. Quibus explicatis quantum disciplina valeat ad immutanda hominum ingenia disseretur, nec tamen illudas sentiemur Polybio Galeno qui coeli ac soli naturam
necessaria quadam vi mores hominum immutare Contendunt. Vt enim ex naturalib. causis viii nasci cssint, exstirpari tamen omnino tolli, ut is ipse qui ad ea propensus fuerita tantis vitiis auocetur, non est id o lturnin naturalibus causis,sedis voluntate,studio, d ciplina: quae tolluntur omnia si necessitati locum demus. Quae ut planius percipiantur, trifariam regi Ines ab H luatore ad Polii utrumq; dividemus; ita et curet 'igioni partes coeli triginta dentur: tot enim ab AEquatote 4 Vtriaque Polum numerantur. Prima regio quaea, F. ir' re propius abest, ardoris intemperie calidissima est ' 1-citur, ut quaead Aquilonem pectat, frigiditate rigidisti-hia; inter utramq; calore ac frigore modice temperata interiacet. Rursus re iones singulas bifariam sib liuidemus iam regio quae partes coeli quindecim priores ab AEquatore capit, temperatior est, contra quam plerique magno errore putant, quam qua 'Tro picis utrisque subia est. Itein regio quae trigesima circuli Meridiani patre ad XL v. porrigitur multo mitior est quam quae a XLv.ad LX propter triusque Poli propinquitatem. Hinc ad xxxv.regiones quidem multo frigore rigent, coluntur
787쪽
DD RrpvBLICA, LIB. V. 77' tamen ,ac populorum multitudine abundant.postre inoregio quindecim partium coeli a L X X V. ad X etsi omnino deserta non videatur, illic tamen tanta est ligoris ac niuium intemperies, ut non latiS commode uiui,atiae viui quidem pollit: sed quicquid hominum restat, fe
re in antris ac latebris bestiarum more Vertatur, ' ut a be Gramis, iis
satur in sylvis. Itis sanit, . regionum descrip Lis, legenti- una morib .ac natura certius ac melius iudicari potest . Nec v. satis est intelligi, ad Aquilonem politos, robOre quidem, magnitudine, forma, colore praeliare Aulbalibus;ab his tamen ingenii praestantia superari. Nam qui ab utroq; Polo quindecim gradibus absunt, exigui sunt, debiles, macilenti, dea Digorib. perinde adusti,MtAu:lrales a calore,ut quidem Hippocrates ipse contate turb: qui '' cum Vitruvio aristotele conciliari potest, ea, qua diximus,regionum descriptione, quod item Hippocrates, di qui optima quaeque Hippocratis praecepta decerpsit Arist O teles,nusquam auctore laudato, eos qui sunt ad Aquilonem, tradunt esse tenui ac flauo capillo, id est,
Fluidit .ib extremo alios squalone Samos . Galenus capillo rubentes vocata est, φοινιμο τε ιχαζ qil la men plurimum inter se differunt Dani certe ac Sueci, quique ultra mare Suedicum regiones Gothica occupant,fere capillo Iubent: caeteri flavescunt.Itaque Angli eos qui crine rubent,a Norti egis i Suecivoriginem traxisse,ab iitque; perinde ut Galli, cauendum putant: eoq; magis i caetera priuatis adsunt argumenta; ut illaMartiaΓΔ Crine ruber, niger ore, breuis pede umine lusius, Rem magnam praestas,Zoila, bonis es. Atqui citra mare Suedicum ad gradu quadragesimu
quintum positi sunt, gre capillo flavescunt, ni .iliunde natio caeli aduenerint: migrationes enim populori magnam cor 'porum&animorum conuersionem ac deformitate pepererunt. Scythasi a Mities capillo rhi, S c lius oculorum
788쪽
storia Moscholaitarum, scripsit; Lituanos omnes ad unii caeruleos oculos doctauos habere crines: quod dubitanti mihi ac miranti Prui iis quinus Lituanus Polonorum in Galliam legatus, Molster Suecus, confirmaueruiit. Quamobrem Amtotus interpres Plutarchi verba ubi
de Cimbris agit, ορε των χαροπότητα castaneos &rusos oculos interpretatur, incaratios reddere debuisset.Sic enim Iuvenalis; Caerula quissupuit Germani lumina flavam Caesarisna, ct madido torqtrentem cornua carro Zquia capillos ac barbam in nodos ac cirros veterumGr
corum more torquebant: uti oratius, d. ecfera caerulea donasiis Germania pube.
Truces m Itur Tacitus o caerulla oculi,rutila ome. Qui propius a Polo absunt, hi non caeruleos oculos sed glaucos seu caesios habet, ut γλαύκες, qui magiS albescut: caerulaei vero meliores quia nigricant aliquantulit.
Omnium deterrimi lsunt albi, S quasi Nyctalopes, qui
noctu melius cicutius quam interdiu vident,ad lucem hebescunt. Caesius autem color oculorum est ab intima vi caloris,ut qui atros habent oculos, a calore vehementi deseruntur. Eade vis caloris facit ut Scytharum corpora sint maiora ac robustiora, quia frigus exterius calore ad intimos corpori aditus cogit actuetur: nisi tanta vis est frigoris,ut penitus calorem restinguat, ut qui a LXXV.
. . . Fadulatitudinis Versus utrum q; Polumiblitudines ha-Libbr. her qui arrigorib. ἔcVrgentur, Ut pler1q; Intereant': cuetiam totus maris Suedici tractus glacie saepe coci escat sistate vero tanta est interdii caloris vehementia, vino modo fruges, verumetiam arboreS,syluce,domu CX ar-1 .is.' 'clore solis flammam concipiant x',quod non solii in 11oscho uia, sed etiam in Polonia cotingere tradit Th. Cro merus,& in ipsa Anglia, ut quidem ex lite ius Naualli Legati ad lege Henricum II didicimus quibus astirmate solis ardoribus fiamma conceptam fruges ac sylvas in ea regione Angliae quae Gallia vocatur, consumsisse. Quod a Veteribus anxie quaesitu video cur inflammationes A. quilonem
789쪽
DEREpVBOCA, LIB. V. 77s iii lonem versius maiores sint, id ita esse quasi rem com
in locis palustribus, vel ad Austrum inclinantib. R conii alliu an fraehib.ardentius acte inflammari versiis Aqui- .lo 1es qua ad Austrum: Naimum Aquitani oppidum hi e his in
Monte corneum' in agro Laodunens, coelo sereno de- ις .fagrasse propter eam qua dixi causam; nisi quis ultione diuina id facthi putet .Sed naturam secuti balnearii thcrmas suppositis ignib.aqua respergunt: ut vapor elatus acciensior factus, calorem ardentius tueri possit Nacorpora quo solidiora, eo sunt ardentiora conceptis ignib', qui efficacius calefaciunt in inetallo quam in ligno.&in hoc quam in culmo: ita quoque Solis calor vela emetior est in lapidib. qua in terra S in aqua qua in'acce, ac rursus in aulae a vaporib. denso, qua subtili raritate extenuato. Quo fit, ut sub Tropicis tellus quide, aquae, lapides vrant vehementius qua versus Aquilones piopter recta radiorum traice tone ac reflexione sed quoniam regi nes quae ab aquis appellantur Aquiloniae, fontib.ac fluminit, .scatent, quib. fere vacant Aus frates tradhus, neces se est in iis aerem ab aquarum vaporibus fieri crassiore, δή calorem diutius tueri: vis autem imbrium ad Aquilones maxima, cum Australis plaga fluminibus 5 imbribus vacua sit: ac nisi altillima iuga Atlantis fontibus scatcrent, ac propter nivium copiam citeriores Africae oras ad Septemtriones conuersas ubertate fertiles ac populosissimas reddidisset, Africae magna pars hominibus vacua reliqueretur. Quod igitur hybernis temporibus
antra videmus ac puteos calere, item animantianimos calentes exspirare aest ate vero terrae cauerna supra mo
dum rigere idem iudiciu est de populis: ut qui sunt ad Aquilones, intus calcant, Australes trigeat atqui plus habent caloris,c bos facilius coquere possint: unde corpωrum ac virium incrementa maiora quam in Australibus, qui ab intimi caloris inopia debiliores sunt, S leui Orib. fouentur alimcntis .Quo fit ut exercitus quia Ahica in Europam, ab Austro versus Aquilone proficiscuntur, Cc Io
790쪽
Romanis victolias in Italia pepererunt. Item Arabes ac Mauri ex Africa procleuntes, maximas clades Asiaticis Hilpanis intulerunt. Nec ita pridem Vasconum legio in Sueciam prosecta , ac duae Hispanorum legiones in Saxoniam Carolo V. imperatore, bellicolisti mortui hominum vim fregerunt. At quoties ab Aquilone Austru versus expeditiones suscipiunt ,laguore ac mercia fati icunt milites; ut experientia vceptum est&connitum. Cum n. Cimbroruin nu-
tu, langueritia aerabiles copiae messalla pClgCrent, robur paulatim a- qui versus mittere ac sudori b. diffluere coeperunt; ut ede Plutarch'eiseuhiui ' scili it cum magnitudine corporum ac legion multitudine Romanos terrui sient, nihilominUS ramen in Cn-ti clade suoru ac duplici Romanori victoria fus1 sunt ac pstrati sepe Gallorii exercitus in Italia fracti cotra vo-1o Hispani ab Austro in Italia profecζ1 victorias illustres adepti sitiat. Id primum compertum est,inquit Polybius, in eo prςlio, quo Galli circa Florentiam victi sunt a Romanis. Quanquam nulla accepta offensione vix incolumitatem ac salutem sine maxima solicitudine tueri pos sunt,qui a Germania Gallia Romam aut Neapolim, quae pars Italiae maxime Australis est, pro iaciscuntur. Caenim quatuor Germanorum legiones superatis Alpibus Romam Carolo Burbonio duce cepissent, vix anno Ver-αGmerearin tente dimidia' legio superstes in Germaniam rediit ta- etsi nullam nisi a crapula, quae ad Austrum lethalis est. offensionem accepissent. Atque id etiamnum in gregib' armentis diuturna experientia compertum fuisse tradit Plinius, ut quae ad Austrum aguntur, lactis copiam amittant,ac paulatim macie tabescanE; contra quam accidit iis qui ad Aquilonem iter faciunt. Quin etiam flantibus Austris cruditates ac vertigines robustis limos quos que inuadui: quo sit ut cibi in appetantur, S saluta-
ristot. in res sint vomitiones x': quam aeris diuersitatem percipit in primi omne genus auium; quae Ilante Aquuone veget