장음표시 사용
831쪽
ad immittandas gentium naturas plurim tim valet, quo scilicet ciuitatis genere via nil I . Nam qui tyrannide ac seruitute premuntur , animi vina plane demittunt; qui vero status populares habent& libertate fruuntur,audaciores sacri necessc est, ad bella gelenda meliores. Nihil est cur exempla coronae morem, cum undita pro tu,&infinitum sit ea persequi. Ex quib intelligitur non modo coeli naturam acre giones uniuersas, sed etiam singularia regionis cuiusq; propria intueri oportere quid ib aquis quid ab acie, da montibus, quid a vallibus , quida Ven Orum natura,
quida eligionibus quid ab inititutis. quida disciplina quid denique abi pio statu Reipublicae in animis cuius que ingenerari polliit. Nam qui ex eodem coeli tractumores eosdem iudicare volet, saepe labi necesset est. Argumento sit quod in eodem ab AEquatoi Interuallo disterentia quadruplex hominum d quidem signis animaduertitur,ccianam oris pnus hab: tu& colore. In din.qui ad Occidentem plane lutei sunt,ut m laco tonea diu cocta Eadem apolo distantia Hi:palenses candidi, Iisdem ab AEquato iem teruallis qui promontorium Bone spei occupant, nigerrimi, qui vero eadem latitudineat enteum flumen accolun , caltaneum colorem imitantur,ut quidem ab Hispanis proditum est.atrum illum colorem omnino solis ardoribus tribuendum putarem si tantum tu Capricorno nigri fierent. Sol enim terris propior est in Capricorni iidere tota eccentrici latitudine, qfere millia DCCC. miliarioru capit. sed ad flumen nigrum citra AEquatorem omnes aeq; nigri fiunt. Facit etiam coloniarum migratio magnam hominia
diuersitatemn sed paulatim naturam coeli sequuntur. Nam coloniae quas Carolus Magnus ex Belgi in Saxoniam deduxit, cum sedibus paulatim moreS mutauerut accessit etiam Belgis mollior vocis Aspiratio, vocalibus
inter consonas, quo lenius fluerent,interfusis. Quem enim Saxones equum sp9rdi Belgae perdi enuntiant navi plus habet caloris, eo vehementius Maiperius voce
832쪽
8i 'Io AN Nis Bo D INL reddit quae ratio facit ut Scythae ac Germani verba sine vocalibus collidentium inter se consonarum aspirationum multitudinem afferant, qua Australes foemina rum in modum leniter, vocalibus inter se eleganter in teri eddis, pronuntiant.Hoc profect oin una Israelitarum tribui scilicet Ephrataeorum,perspicuum euasit nam a icolae montis Galadi, non modo robustiores ac audaci ,- aes erant caeteris eiusdem tribus, qui planitiem occupa rant; veru metiam consonas inspirationes quas caeterino poterant facile pronuntiabat: Cum montani con- tridule parta victoria fugassent, quoniam nec moribus nec armi S nec corporis cultu, nec sermone hostes a sociis dignosci poterant,unius vocis pronuntiatione depre-
hesi sunt,&quadraginta milliac si magna ex parte:quu ..h. Iordanis Vada traiicerent Si ibolet pronuntiare iubebah nim. g. tura montanis, ipsi leniter Sibolet efferebant δ; hoc enimos hicum illud vero atque alueu1n appellabant: tametsi viri-v.f. usque acceptio saepe conti Inditur Q.
Naturam vero locorum linguas ipsas immutare,non
modo in Aquiloniis Hustralibus planum est; sedetii in montaniset in iis qui loca patullita colunt neq; in iis
tantum, verum etiain ab aquiS linguae vitia saepe derivatur: ut in agro Labdacensitum prouinciae Narbonensis, omnes Labdacismo laborant Orientalpum item prolatio mollior est; ut Poloni qua Germani mollius loquuntur: sunt etiam Vrbaniores cultu elegantiores nullis tamen montibus dirimuntur. At etiam in breui Genuensium ac Venetorum interuallo loquendi ratio diuebsa est. Hi enim capram abre enuntiant GenuenseSac Narbonenses Cirabe, aliquanto leuius: cuius vocis indicio Genuenses aliquansto vicit, cum Venetis confii ne cladem euaderent, deprehensi sunt, ad unum caesaeon simili clade affecti sunt Galli, Celtae ac Belgae in urbe Monspeliensi,cum Carolo V. rege ciuiras seditione maexima iactaretur, nec iaci lectuosa peregrinis interno iccirentur, fabae peregrinis ostentabantur: ipsit eues enuntiabant, quas incolae Haues appellant: Sabinorum mor:
833쪽
qui Fircum cladum pro hirci haedo enuntiant,ut Varro cribit. Atq; haecdem Osibu SN natura populorum.
CVM multa sint quae ciuitatibus S imperiis nonino Jot in m.
docouersionem sed euertionem asscrutar, tu in nul uersionum lacausa certiores , quam nimiae vaticorum opes de mul- uς si no
titu cimis inopia non terenda. leni iunt an tutu Ira um lius olim ep.
libri, quibus intelligitur eos qhii de scatu Reipubl. que Iebantur, Oblatam occalionem spoliati dotaim locuple
nostris quam veterum cculis contigerunt propter innumerabilem sieruorum nultitudinena; quae tanta fuit ut in pleii que ciuitatibias quadraginta serui pro unius liberili ominis capite censerentur, ut superluSQ lximus. Diuturna vero seruitutis merces amplillima filii libertas; quam plerique pecunia Vel Operarum conuentione, ut nunc au ita rara, pacisci cogebantur. Cum VCro P te abundarent, ut iere solent qui Lugaliter ac temperater vivunt cum inopia prendereri rur,fhenore vitam trahere, ac liberos vendere necelle habebant, quoniam Uiura, quam appotite =Horsiam Hebrgi, hoc eli a draappellant, non modo debitorum pes exhaurire, sed etiam ossa penitus arrodere, ac med fallas ex ipsis ostibus ex si1-gdre conlaeuit. Quam inopiam eii amplius feci e tenues no pollent, auecta multitudine locupletioru qui paucilii inierant, opes diti pere, aut nouas tabulas, aut bonoruni aequatione fierere non dubitabant. Hoc ubiq; vlitatistimum. Quamobre Plato duas Reruna pub. antiquissimas pestes appellauit, opes D inopia 'grauior tamen est nopia, a On tantum propter in edi. lna ac famem, qua nihil acerbius; sed propter insitu nicuiq; egellatis pudorem; qui picritque paupertate ipsa durior est . quam qua ianui istum lana te lave aut opificiis quaerere non tam metuendum est, quam pernicies ac pellis illa quae ab illo pudore profecta , Dinitias ac ciuitates funditus uertici,
834쪽
Quibus morbis ut occurri posset quaesita saepius est: quatio bonorum quam plerique pacis&concordiae parentem appellant: inaequalem vero bonorum diuisione, inimicitiarum ac discordiarum nuciicem. a quo quisque alios opibus superat, honoribus etiam,voluptatib. ac delitiis superior esse, de virtute nihil aut parum admodum blicitus tenues vero sibi inseruire, seque reuereri cupit hinc egentium erga potentiores inuidia; hinc inimicitiae cum qui Virtute superiores simi, non modo ab honoribus arcentur; verum etiam insemma egestate
Haec opinor, causa veteres legumlatores impulit ad eam qua dixi facultatum aut certe agrorum aequabilem diuisionem Lycurgia inquam, Platonem, ac nostra aetate Thomam aurum, in ea ciuitate quae,quod nusqua esset, topia est appellata Vbi non modo aequationem bonorum , sed etiam conuictum perpetuum inani cogitatione sibi finxerunt. Sed rerum ipsitrum pondus,p-cul abest ab dearum simulatione inani figmeto. Clienim Theban1 3 Phocenses colonia deduxistent,a Platone per legatos petierunt ut ciuitatem optimis legibus informaret:ille suscepto negotio, re infecta discellit, cuscilicet illam bonorum aequationem coloni ferre non possent. Lycurgus quidem id perfecit in agrorum diuisione,auri argenti usu sublato; non tamen sine capitis ac vitae dissicimine Secutus est Solon; cui ad bonorum
aequationem nec animus defuit nec voluntas bd conficiendae rei desperatio. Id tamen quod proXimum erat, scilicet nouas tabulas, qta σεισαχ'ειαν appellabat inue- τω aiah i, Xit' idem rex Agis fecisse dicitur, cum tabulas omnes dolone debitorum in publici allatas una eadem si amma co-buri iussit, quo incendio nullum umquam s e clarius vi
disse testatus est: cum tamen agro omnes ex aequo distribuere conaretur,ab Ephoris in carcere necatus est.
Post aliquato Nabis tyrannus cum Agros expugnasset, duas leges promulgauit alteram nouaru tabularu quadebitores aere alisino liberauit; alteram agroru ex aequo diuiden-
835쪽
DE REPVBLICA, LIB. V. 82IJuidendorti duasfaces,inquit Liums,1rouantibus res adplebe in optimates accendendam. Acta metit RΘmani caeteris in. eo genere iustiorestitisse videntiu , lepe tamen nouas tabulas tumultuanti plebi concellertit vidcbitores ter ', h. a. tia quartaue debiti parte aut in totum leuarent; ne illis i- elis civili.Tr
dem accideret quid optimatibus Thitriorum; qui cum 'Omnes agros sibi coemissent, ac tenues debitorii onere Vruerent, ab iisdem bonis ac ciuitate expulsi fuerunt i st i
triae tamen In peciem praeclara Iudicantur cum re
vera nillil magis pestiferum ac perniti Osium aequatione illa bonorum ac spe nouarum tabularum cogitari possisit, idq; maxime ad euertendas ciuitates, quae fundametum firmius aut sitabilius nulls m habent quam iustitia: iustitia vero esse nulla potest, nisi conuentionum fuerit ac promissorum certa fides, ac nece staria solutio rerum croditarum. quis enim dubitet sublata fide ruptis tabulis, aequatio ni bonorum inuecta, Rempublicam breui in erituram ZQuamquam nou tabulae sepius egentium facultates exhauriunt i eorum potissimum qui nihil praeter nomina in bonis habent; callidi vero foeneratores,ex audito nouarum tabularum rumore, aes alienum
undique graui foenore contrahunt: ut quidem Solonis Agidis μισαχθεια plerosq; foeneratores ista ratione locupletavit tenuium facultates euertit. Quamdiu vero h m. prodigi nouas tabulas prolpiciunt aciperant, tua largi tionibus profundere non dubitant: deinde cum illos: pecunia iudes defecit, ad rapinas conuertuntur;alienisque bonis manus asterre coguntur;aut de speratoium
ac improborum hominum Cocietates conquiru' ζ,Vt rerum novandarum occasionem arripiant, Remq. lepublicam omnino subuertant. At creditorum fraudauidorum spe sublata, soluendi necessitas de frugalitcrviueri di ratio consequetur. ' Quod si iniquu est creditore sua perdere ac debit tres aliena lucrari quato et ni qtuus agrariis legib. Veteres pollelsores suis sedit'. pelle te,d, ex alio uni GIrepeio nib. lios locupletarcina qui creditarum pecu aiarrim i
836쪽
tii IOANNIS Bo D IN Iberationem quaerunt, iniuriam foenoris specie velafir ω pecuniariam sterilem naturam,sed qui praediorum,quae 'legitimo iure aut iustis conuentionibus utq; obuenerunt,diuisionem aequalitatis specie postulant, no modo Rerum publicarum, sed totius humanae societatis, quae stare nulla potest, nisi sua teneatur fundamen ta labes
ctant. Absurdius etiam qui bonorum aequ. . sionem concordia parentem appellant cum nullae capitaliores sint inimicitia ouam oriari libus omnia sunt aequalia.At cuegentes .c tenues locupletio1ibus inseruiunt,nsi modo
ab in o. ia sed etiam ab iniuriis potentiorum vindicantur. Quores, Opinor, Hippodamum Miletiorum legislsetorem uripulit, ut in lege quam de maritandis ordinibus
tulerat locuplete cum egentibus, potenteS cum tenuibus connubi copularet Solon vero de agrorumpos a Trutares, i scssione deturbauit neminem; sed ordines quatuor ciui- um ex censiti descripsit -: eorum scilicet qui tritici oleive aut vini quingentos modios annui reditus possiderent; deinde qui trecentos, tum qui ducentos; ordine postre' moec te ros collocauit, quos ab honorum petitione repulit. Qitin etiam Plato quem aequationis istius auel O
rem ciere non dubitant,in secunda Republica,que ipsius est,altera Socratis propria alios aliis locupletiores fecit, ex eo ciuiti numero, scilicet quinque millium c quadraginta, singulos ex singulis familiis totam haereditatCm cerner , caeteros ne delibare quidem permisit. Ex
quo sum ima inaequalitas paulo momento secuta fuisser. Atque in eo ipso Lycurgus in conuertendo suae ciuitatis statu grauiter lapsus videtur, cum agrorum aequabilem partitionem inuexit, ut ciues omnes omnibus aequales iaceret iam paulo post, quidem se vitio ac spirante viginti haeredes eiusdem agri, ab inopia libcrorum vigilati haereditates ad vinum peruenturas videre potuit. PlaLiq; ciuitim numeris augeri prohibuerunt: ut Hippodan is qui plures decem millib. in ciuitatem admitti noluit. Quam sententiam Aristoteles quoq; probauit a ac ne plure, nascerentur, abortus iter, Platoni Sc Aria
837쪽
poni iubet uterque Quod sine exsecratione dici nolo Piarao s. Dotest ut diu in una hoc animal, quo nullum ab immortali
Deo pr stantius conditum est, pollea quam ortum est, rii capias --Viuere non modo non permittatur,vcrum etiam ab oriri si iubeatur quam tamen sententia arripuit.Thomas Maurus, qui nec pauciores decem, nec plures sedecim liberos unam quamq; familiam habere voluit, quasi pr. . potenti naturae imperaturus esset. Ac tametsi 'hido legislator Corinthioru prudentius cauisse videtur, cum Hlcra quidem urbis aedilicia sarciri, ac lapsa restituit mi'. sit: nouac si strui prohibuit: id quod Lutetiae Senatusco-sulto faectum memini' l ciuium tamen multitudine Co b his in alonias deduci,aut iniuria exsulare necesse essi Sed grauiter, meo iudicio,peccant, qui ex liberoruina ciuiu multitudine futuram metuunt inopiam; cum nulla ciuitates locupletiores sint aut artium ac disciplinarum omnium varietate clariores, quam quae citatum
multitudine magis abundant. Quod quia perspiculana
est, exemplis non utemur. Illud etiam flustra metuunt, ne scilicet ex tanta ciuili multitudine se celliones exsistant; cii nulla re ciuitates a seditione tutiores si lar quam hominum copia ac varietate: quia potetes inter ac debiles,locupletes ac tenues, pro b Osdc improbos, sapiendes Maetne, barac desipientes, opifices ac nobiles, magnam mediocriti ' RV p
in omni genere Ultitudinem Interie cram est Oportet, ditionib .
1 extrema dissidentia mediis ordinibus coniungat, contra quam iit in angustis ciuitatibus, quae S momento in duas factiones diuisa secedunt, nec facile conciliantur. Omilla igitur agrori exaequatione in Rep. iac6stituta;&eoru i aliena rapiunt taliis largiantur, repudiata sentetia: quiq; liberis procreandis moduponere se posse condunt agrorum quid aequabile in ostituenda Republica aut in deducendis coloniis diuisionem admittam US , ea tamen ratione, Ut primogenito praerogatiua
quaedam tribuatur. Et quoniam Dei pientillimi in Re
838쪽
habemus , non video quamobrem meliora, aut diuinis legibus neglectis,inanium hominu errore,sequi,quan 'tum quidem fieri poterit,debeamus.Nam ex tredecim tribubus unam abi sacrauit cui quod sacrificiorum ac iurisdictionis curam clidisset, praedia praeterquam Vrbana pollidere non permisit, ted frugium Omnium.&pecudum decimam a singulis accipere; ut decimas duo- s . i. Edecina quasi iure quodam primogeniturae duodecim diurna tribubus haberet in qua tribu familiam Aaronis,ad qua Pontificatum maximum detulerat, honore primogeniturae frui voluit: ita ut decimam a caeteris Levitis decerperet ac pleraque iura sacrinciorum. In omnibus item omnium tribuum familiis iura quaedam primogeniorum, id est,n ad constituit ut scil1cet primogenitus duas, i ,-.,' Vncia ha Ieditati caperi. foeminas a possessione praediorum depulit nec aliter parentum haereditatem cc nere voluit,quam si mares in familia nulli exstitissent ac proximo cuiq; eiusdem tribus nubere ivllit. est enim ciuitatibus valde utilis e gratiosa foeminarum a praediis
bBal n l. r. non modo fratrum 'λ,sed etiam parentum exclutio,qua-ι 'i f. 'diui nares euisdem famili exstabunt cui legi Deus ipse ρημ.a rationem subiecit, ne praedia gentilia distrahantur. Ex quibus planum fit aequationem lege diuina fuisse repudiatam emotis ab haereditate sceminis, conces iure primigenioru ,non quidem semisse aut triente, sed portione ad caeteros dupla: ne pauciorii nimiae opes, aut egestas multorii, Reipubl.perti libationem esset allatura. Vt autem agrorum diuisio semel facta diutius consistere possit, praediorum distrachio no omnino prohibenda est, modo ea lege distrahantur,ut vel anno trigesimo, vel ad summum quinquagesimo ad pioximos gentiles redeant, ut lege diuina cauetur. Nam isto modo fructuuerat, non praediorum venditio , aestimatione annui reditus facta : sed annus ille quo praediorum ac personarum libertas dabatur terminus erat omnium comuniS. Ita fiebat ut si trienniu anno lubilς deesset, tri annoru fructus aestimarentur. Ita nec locupletes tenuium prae
839쪽
sionibus auorum cauere cogebantur &promissorum fidem exsolvere licebat. Nov. arum auicin tabularum csi cessio, pernitiosa est; non tam propter iniurias quiae inferuntur creditoribus, qui fere tenuium facultates Cenoribus exhalniunt inquam quod violanda fidei e ciuitatis perturbanda occallo desperatis hominibus praebetur, quam lm nouas tabulas S meminerunt&sperant: nili fortast id fiat ad usuras Millicita foenora minuenda: vis epe enctiis factum est ut lili antea centes uuas usuras diutissime acceperant, demi iratio Oenore trien res tantum exigerent. Lege diuina non quidem aufertur , sed annos prin)Οa Italic eminque semita vocant,aeris alieni dissolutio differtur. Nulla est autem te tutium subleuandorum via compendiosior, . quam omne gelaus toenoris e lege R diuina prohibere 2 om. ai. inter ciues. Noluit legislato tanterii ercorinos: ne ciuium M- Opes peregrinorum iraudibus, qui DUS HUperata non potest, exhauriantur. Neque tantum diuina lex iuras omnino vetuir, verum etiam sapientissima quique legislatores ac piratos Ophi Solon' inquam Lycurgus i Plato Aristoteles ' Decemuiria legum ferendarum. Atque diae min υ- hi quidem ut locupletes ad subleuandam tenuium in- S
opiana multarent, Unciariam suram pCI IN I serunt: qua G1ibti .
non nisi lotam stima hominis vita, id esto, anno cetesimo i '' ρM .
1ortem aequaret. Ut grauiorem Vsura pactu este,qua Asia, lib. ις. druplum ex lege duodecim rescitvere cogebatur: sapie-ter illi quidem, uti oeneratorem grauita si uuam furem lis , t lib.I.
qui tunc per te, es I i. dupli tantum Cena tenebatur. eisp. i. Eadem lex Duilia rogatione reuocata est anno ab V.C, CCC x CVI. a decimo post anno foenus unciarum adsemunciariti ny cogi placuit sutio nisi anno ducentesimo i Liuim si nsortem exaequare r. atque id etiam anno sequente penitus sublatum est Genucia rogationei' propter continuas litauivi lib. . tenuium seditiones. Nam ut minimum far erasi Dcile' ues liceat, sciatim ad summum prouehit irr. iii Conces .su legum semel quotanis moechata fas cfiet, celusi istud
840쪽
lege comprobatum continua licentia Rempublicam semueriam foedaret. Qui autem quicunces vluras in Republica ferendas est pacant, ut Heluetit,hac specie viticeat creditorem ea conditione foenerati, si plus utilit iis ad debitorem ex mutuo quam ad creditorem peruenturum iit; n illi abutuntur legibiis diurnis, quibus
ετ ασπ i jam diserte omnia foenorum y genera prohibentur,Vte
Mnemo in dubium reuocare debeat, nisi aperte inanib. argutiis oracula diuina fallere te posse putet. Vt enim aliquis cenor leuistimo ad commoda debitorum uti ve-1it,innumerabiles tamen abutuntur. Tutius est igitur usuramini non modo radices, sed etia fibras omne amputare: neque id Reipublicae, nec corporib. vllis aut collegiis vlla utilitatis aut pietatis specie permittere: quod cum iure Pontificio factum esset,pri- .uati quoq; idem sibi licere putarunt quis enim o publice utile ac honestum videatur, priuatim turpe este putet)Nulla autem violandae legis Occasio maior est, quanis eum qui legem tulerit, eade in sua lenitate perrumpere. Sed cum inutilis sit lex quae quid vetat nisi iupolita poena;&minae inanes niti poenarum exsecutio sequatur:ita quoque poenis sublatis Genucia lex contempta iacuit.
Prudenter Angli qui lege lata poenaque lege subiecta,
magistratum curatoremve ad poenas reposcendas creare consueuerunt. Nam Genucia lege antiquata tandem eo prorupit auaritia foenclatorum, ut ducentesimas sti-ras N iortem; culibuisset,adebitoribus repeterent: quo- usq; Gabinia lex maximas stiras definiit in nautico foenore propter periculi pretium quinquagesimo mense;
struae veteribus fuerunt, non annuae usurae. Haec ira qui dem in Vrbe: sed in Prouinciis eῖ licentia Uandem pro- ,σe.i ου cessit, Vt quadringentClimas stipularenturh: quia vel ab ' infinita prodigorum hominum largitione ac luxu; ς ab extrema foeneratorum auaritia iurarias leges, sive minimum foenerari liceat, pessum ire necesse est Grauis erat aduersus foeneratores pinna Crctensium