장음표시 사용
491쪽
hominum per um, cum miseriam faciant mala, quibus homo aRigitur θ -et. 3 39. parti a. Em. , Deum sibi reqraesentat tanquam voluptatem percipientem ex malis, quibus homo amigitur. Quodsi ergo ipse homines amet, quoniam ex eorum Iaedio
tardium ipse percipit l. 64 a. Nach. empla quod Deum miseria hominum per se delictet, utique displicet l. 34 a. V ch. empir.J. Quoniam itaque odium oritur, si quid in altero observamus, quod nobis displicet g. 677. Psyb.
empir.); error, quasi Deum miseria hominum per se delectet, odium erga Deum concitabit.' Enimvero si quis parum curat miseriam alienam, modo ipsemet eadem sit vacuus; non tamen ex eo voluptatem percipiet, quod Deum miseria hominum per se delectet, deficiente nimirum ratione iussiciente voluptatis β. s a r . PDcb. empir. , con sequenter id ipsum placere nequit g. 3 42. Psych. empiri . Quamobrem cum amor oriatur, si quid in altero observamus, quod nobis placet g. 64s. PDch. empir. , deficiem te ratione lassiciente, cur Deum amemus, id utique obstabit, quo minus eum amemus, &, si stet maxime ali rum consideratione amor Dei concitetur, ubi tamen animus attenditur ad hoc, quod Deum miseria hominum per se delectet, amor languescet. Patet itaque, errorem, quasi Deum miseria hominum per se delectet, aut odium erga Deum concitare, aut saltem amori erga ipsum
ossicere. Tyrannus est, quem miseria subditorum per se delictar, de qui propterea erudelitatem in eos adhibet. Odio ha
bent tyrannum non modo subditi, verum etiam alii, qu aliena tangit miseria, non autem reperies quenquam, qui tyrannum amet, nisi eundem cum ipso habuerit animum,
ut malitia per se usum delectet. Uidemur quoque, lata.
492쪽
num ae hostium in ' bello erudelitatem abominari omnes 'bonos, nee ubi adsit fingularis quaedam ratio laltem occulti cujusdam erga miseros odii, aut eur erudelitas excuse tur, eandem ab ullo probari. Quods ergo Deum tibi ra. praesentes tanquam tyrannum, aut instar latronis, quem ma litia sua per se delectat; nemo non ultro fatebitur, opinionem hanc esse apram ad concitandum Ddium erga D um, aut saltem ossicere amori. Ecquis sibi persuadebit. Deum esse maxime amabilem, ha ut detur ens nullum, quod
magis amabile sit . quam Deus, si opiniones istiusmodi ho-nitati divinar adversas de Deo fovet' Falluntur omnino qui sbi persuadent, eonsideratione absoluti dominii, vi euoius Deus de hominibus disponere possit pro lubitu , Opi
nioni tam adversae bonitati divinae vim detrahi, ne odium generare, vel amori erga Deum ossieere possit. Etenim si vel maxime quis opinetur, domino competere jus abs lutum in servum. aut hosti in eaptivum; non tamen ideo erudelitatem approbabit, quae rationem aliam non agnoscit, quam quia erudelem miseria servi, aut captivi per se delectat, nisi ipsemet in crudelitatem pronus sit, quamvis nechoe semeiat ad eoncitandum amorem ejus, qui crudeli a tem in alios adhibet. Si quis in istiusmodi rebus ad exempla provoeare voluerit, multa cautione opus est, cum ma gna vis si latebrarum & recessuum in animis hominum, qui si non agnoscantur, exempla probare videntur, quod minus Probant.
s. 3 t 6. Quoniam error, quasi Deus miseria hominis per se Remedium delectetur, aut odium erga Deum concitat, aut laltem illati odii. amori erga ipsum officit β. 3is.), consequenter ne hoc fiat, error iste ex animo errantis evellendus g. 43 a. να. a. Erb.as error, quast Deus miseria hominis per se delectetar, odium erga
493쪽
Deum eonestet, aut saltem amori erga ipsum sciat, ostendetiri est, Deam velle hominum felicitatem ἔ. 7 6. pari. I. Theol. nat. nec seri posse, ut velit infelicitatem cI. et o T. pari. I. Theoti nat. , consequeater rihil alsurdius de Deo cogitari posse, quam quod miseria hominum ipsum per se delectet, Ut urgenda sunt, qua de bo nitate Dei demoastrata Dat g. 698. N seqq. pari. r. neol. vat. .
Errores istiusmodi, quibus Deus assimilatur tyranno, &crudelis fingitur . omni sollicitudine praecavendi. Quoniam enim impediunt, quo minus Deus super omnia ametur, ab hoc autem amore non modo dependet ceterorum ossiet ' Tum erga Deum praestatio, verum etiam idem mirifiee in suit in omnem reliquam praxin moralem ι cane ac angveprius fugiendι Nihil est, quod Deum magis amabilem reddat, quam summa, quae ipsius est, bonitas. Quamobis rem ea animia hominum insnuanda & omnes dubitatio. nes, quae eandem vel suspectam quodammodo reddunt. vel quomodocunque imminunt, tollendae. In Theologia naturali abunde demonstravimus, quae huc faciunt, ut in praesenti ad particularia descendere non sit opus.
3 3I7. Ilade timor ovi Deum amat, eandem timet timore filiali. Qui enim furiis nasem es Deum amat, ejus animum tenet sollicitudo, netur. quid faciat, quod a se fieri Deus non vult, vel etiam non faciat, quod fieri vult I. I 376. pari. r. Jun. naid. Quoniam igitur haec sollicitudo timor Dei filialis
494쪽
est . I III. pari. r. Dr. nat.); qui Deum amat, eundem timet timore filiali.
Timor filialis nascitur ex amore Dei, sevit timor liberorum ex amore in parentes nu. g. 746. part 7. Dr.nat. , unde nomen etiam timoris filialis venit, quia liberis parentes amantibus proprius, qui sollicitu sbi cavent, ne actionibus suis parentes ad iram provocent, sed potius curae habent, ut ipsis asserant gaudia. Timorem hunc in semper ut omnium optime intelligit, quid sit filialis timor, ne cum aliis ossiciis agnatis eundem confundar.
Quoniam qui Deum amat, eundem timet . yr T. ; Mediam tru
s quis Deum timere debet, operam dare tenetur, ut eundem amet, morioliatis. consequenter cum timor filialis totus dependeat ab am re, quo magis quis proscit in amore Dei, eo magis quoque proinscit in timore Dei. Medium timoris sitialis amor erga Deum est, ex quo is
veluti sua sponte consequitur. Qui alterum amat, is V Iuptatem ejus appetit s. 6so. Ps h. Nin , taedium vero aversatur g. 633. UFeb. 'em r. . Quamobrem cum nem quid appetat, nisi quatenus voluptatem inde percipit, nec aversetur, nis quatenus id ipsi molestiam, s ve taedium creat f. I 66. Part. a. D/.. , ideoque nemo non intelligat, se voluptatem creare alteri, s facit, quae vult, molestiam ve. ro, si facere nolit, quae vult, aut si faciat, quae non vult pamore aecenditur cupiditas faciendi, quae vult amatus, de suga eorum, quae non vult 8IO. 813. Poch. empir. . Hi ne vero nascitur solicitudo , ne quid faciamus , quod amatus non vuIt, aut ne faciamus, quod non vult, quatenus nimirum ex amati taedio ipsimet taedium c , 64 a. Ps b. Pir. , R. ex ejus voluptate ipsimet voluptatem percipi.
495쪽
mus cs 6 o. P h. empiri . Et .in hac sollicitudine timor
filialis consistit. Quamvis vero homo Deo creare taedium nequeat, utpote quale in ipsum non cadit l. aos. pari. a. TMOL uari , nec ad voluptatem ejus quidpiam conserte valeat, eum in se immutabilis sit d. II. a. . nat. ae ab omni ente alio prorsus independens I. I S. Part. ara L nat. ; constat tamen Deum approbare quod homo
Deit, si facit quod vult, ast improbare, si facit, quod
non vult. Quamobrem cum voluntas Dei approbans eo cipiatur per modum voluptatis, quam homo facto suo ereis at Deo; ideo amor tanquam assectus eodem modo tendit in Deum amatum, quo in hominem amatum. Et se a. mans Deum considerat sacta sua tanquam voluptatem De asserentia, quae voluntati ejus conformia sunt, & ex adverisso tanquam molestiam creantia. quae voluntati ipsus adis versantur. Quamvis vero hebetiores humano more in Deo concipiant, quae tantummodo per eminentiam insunt, &essentiae ae naturae divinae eonvenienter intelligenda; error tamen, qui admiscetur, inter eos reserendus, quos tolera.
biles declaravimus in superioribus, quia timori Dei non ossicit . 99. . Si quis vero fuerit acutior, ut, quae Deo conveniunt. ea intimius cognoscere possit 8c ab eorum notionibus separare, quicquid humani hebetiores admiseent; apud eum tantundem valet facti approbatio, quantum voluptatis ex eodem perceptio. bc facti improbatio, quantum taedii perceptio. Neque in his notio actionis ad Deum relatae, quae est hebetioribus. contrariarur notioni, quae est aeutioribus . cum in hac saltem respectu Dei separetur, quod humanum est, nec in Deo loeum habet, propterea quod
etiam notio actionis amato voluptatem, vel taedium creantis continet approbationem, vel improbationem amari.
- β. 339. Nimor Dei virtus peculiaris est. Lege naturae praecipitur, DEi sit pecu- ut Deum timeamus. umore filiali , ε 379. pari. i. Theotir nat. ,
496쪽
nred, consequenter qui Deum timet timore filiali, actio,
em suam legi naturae convenienter determinat. Quamobrem cum habitus actionem legi naturae convenienister determinandi virtus sic f. 323. parti L Phultram uniυ. ἱtimor Dei filialis virtus est. Quod erat unum. Consistit autem timor filialis in sollicitudine . nequid faciamus, quod Deus a nobis fieri non vult, & ne facere omittamus, quod fieri vult . si 77. pari. I. Iunnar . Quoniam itaque haec sollicitudo differt a volunt te faciendi, quae Deo placent, consequenter a charitate β. a 4 i.); timor Dei virtus peculiaris est. Quod erat alterum.
Obedientia, charitas & timor filialis arctissimo quodam vinculo cohaerent, atque simul ad eandem actionem hominis Deum vere agnoscentis concurrunt, dc in ejus deterin minationem influunt. ut ideo acute a se invicem distingvi debeant. In primis charitas & timor filialis facile confundi poterant. Charitas enim requirit studium plaeendi Deo s. a I , consequenter committendi has actiones. Omittendi alias, quia illae Deo placent, hae autem displicent; timor autem filialis sollieitudinem non faciendi , quae Deus non vult, consequenter quae ipsi displicent, ideoque etiam faetendi. quae vult, consequenter quae eidem Placent 3. IIII. parria. Fur. nat. . I imor itaque filialis atque charitas a se inis vicem disserre non videntur, eum utraque virtus redire viodeatur ad uoluntatem faciendi quod Deo placet, & noluntatem faciendi, quod displicet. Disserentiam obedientiae a, , que charitatis supra explicavimus not. g. 24 I. . Neocesse igitur est, ut etiam explicemus, quomodo timor filialis disserat a charitate. Charitas absolvitur dilectione Dei, qui vero Deum diligit, actionem ideo committit, vel omittit, ut Deo plaeeat I. a 4 l. , consequenter tanquam finem intendit, ut Deo placeat, & hie finis movet voluntatem
497쪽
ad actionem eommittendam, quae propterea cum gaudio committitur. Enimvero sollicitudo, quae tenet animum ti mentis Deum, timorem filialem a charitate potissimum diis ninguit. Sollieitudo enim est cum aegritudine quadam e gitatio, quam tamen amor ita temperat, ne si molesta &continet aversonem ejus, quod Deo displicet, ita ut Deoum timens odio habeat, quicquid Deo displicere potest.
atque curam certitudinis de conformitate actionis cum uois Iuntate divina. Qui studet placere Deo, utique certus esse debet, actionem esse voluntati divinae conformem, cons quenter quo ardentior est charitas, eo quoque certior erisse debet conformitas actionis cum voluntate divina. Et
Propterea diligenti Deum curae cordique esse debet, ne fallat judicium de e formitate actionis cum noluntate diis vina, seque timor ad charitatem accedit, dc quemadmodum qui Deum diligit gaudet, quod faciat, quae placent Deo, ita qui Deum timet. gaudet, quod certus si se facere, quod non displicet Deo, dc abominatur actionem volunatati divinae adversam, quia novit, eam displicere Deo. Actus igitur animae ad charitatem atque timorem Dei requisti differunt: ex his autem aestimanda est virtutum disserentia. quibus praxis officiorum erga Deum continetur. - Non est quod objietas, disserentias istas esse subtiliores, quam ut ab hebetioribus capi possint , cum tamen omnes Deum dilio gere & timere debeant. Hebetioribus enim sussciunt notiones confusae, qui Deum diligere ac timere possunt, moindo lubenter iaciant, quod Deus vult, & facere nolint, quod norunt Deo displicere, ideoque curae habeant, ne quid faciant, quod ipsius voluntati adversatur, quamvis non diis ninguant actus ad charitatem pertinentes ab iis, quae ad timorem requiruntur, immo nec singulos distincte cognoscanti Ast in philosophia morali necesse est, ut snguli a se inis vicem separentur 3c quinam ad charitatem, quinam ad ti. morem Dei requirantur cognoscatur, ut Virtutem utramque, qualis Diuitiaco by Gorale
498쪽
qualis sit, intimius perspieiamus. Studium saetendi, quod Deo placet, & sollicitudinem, ne faciat, quod Deo displi. cet, a se invicem distinguit, qui Deum diligit atque timer, quatenus sbi actuum internorum consciua eiL Et hoe sus. incit hebetioribus. g. 32O., sevi Deum timet timore Aiali, eisdem amat. Qui enim Ouod tistas Deum timet timore filiali, ejus animum tenet sollicitudo, D n eum ne quid faciat, quod voluntati divinar aversiatur III r. iam amet. pari. I. Dr. nat. , consequenter quod improbatur a Deo. Quamobrem cum alterum amet, qui taedium ejus avers tur ἔ.6s i. PDcb. empir. , & per consequens Deum amet, qui aversatur, quod Deus improbat I. a o6. pari. a. Theo xat. . qui Deum timet timore. filiali, eundem amat.
Timor Dei filialis ex amore in Deum proficiscitur s. 3I8. . nee timor filialis concipi potest, nis qui ex amore proficiscatur. Qui Deum timet, ne puniatur, is intendit poenae vitationem: qui vero Deum timet timore filiali, is intendit
improbationis aversionem. Deus autem timeri nequit, nisi quatenus vel poenam Vitare Volumus, Vel quatenus nolumus. ut iactum improbetur a Deo, consequenter omnis timor
Dei vel ex metu poenae, vel ex amore in Deum proficisciatur. Ex timore igitur stiali recte colligitur amor erga Deis um, ae ideo timor iste sanum est amoris erga Deum. Qui Deum timet timore filiali , eum sibi repraesentat tanquam amabilem: & amore erga ipsum ad eum timendum impeti .lit. Probe quoque notandum est, sollicitudinem, in qua consistit timor filialis, non cadere in eum, qui poenam metuit & hac commovetur ad non faciendum, quod. v luntati divinae adversum. Qui enim metu poenae impelliis' tur . ne faciat, quod Deus non vult, sibi cavet ne commitis
499쪽
rat actionem voluntati divinae adversam, ne poenam incurorat. Aliud vero est sibi ab actione quadam cavere mali eviolandi eausa; aliud nolle facere, quod alter non vult, ne taedium ipsi ereetur, aut quod factum ab ipso improbetur. In priori casu voluntas faciendi quod voluntati Dei repugnat non sublata, sed saltem refrenatur, ne in actum exter. num prorumpat, ideoque non sne molestia voluntati divi. nae conformatur actio, atque minus lubenter iit, quod De. us vult: ast in casu posteriore voluntas faetendi quod ν
Iuntati divinae repugnat prorsus sublata & tota propendet in id, quod eidem conforme est, atque lubentissime fit, quod Deus vult, quemadmodum diligenti Deum convenit I. aso. . . 3a .
An amor sit Amor Dei prior est timore filiali, seu amor precedit, timor timore priori sequitur. Etenim timor filialis nascitur ex amore Dei, ut eum timere nequeat, nisi qui amat h. 3i7. 3a O. . Quamobrem si Deum timere velis, necesse est ut ante ames
eundem. Amor igitur timore Dei filiali prior est, seu amor praecedit, timor sequitur.
Tmolem Dei filiillem nemini persuaseris, qui Deum non amat. Quodsi vero Deum amat, timor filialis sua quasi sponte sequitur. Equidem fieri potest, ut, si amor erga D
um fuerit nascens, inde nondum Oiriatur timor: ast in prae senti quoque non sermo est de amore nascente, sed quamvis nondum perfecto, attamen jam proficiente. Quamobrems quis intendit proficere in amore erga Deum, admoriendulles , ut etiam ratonem habeat timoris eidemque una adsuescar. . Arque tum docendus est dependentiam timoris filialis ab amore, ut intelligat amorem verum sine timore isto subfstere non posse,
atque hunc esse signum , quantum in illo profecerimus q. 3 38o. Ceterum hine intelligitur , cur in praxi morali, quando Disiti Ooste
500쪽
quando unum ab altero dependet, considerandum si, quodnam praeeedere & quodnam sequi de heat. Neque existi. mandum est, i quas praesens propositio nullius sit momenti. q. 3aa.
Qui Deum timet, oblata quacunque occasione agendi, sollicite quod timens inquirit , utrum actio si voluntati divina confo is, nec ne. Qui Deum soli enim Deum timet, ejus animum tenet sollicitudo; ne quid este inquirat faciat, quod a se fieri Deus non vult, vel etiam non faci- in convenia at, quod fieri vult f. III 6. pari. r. Jur. nati , conse- entiam alliquenter antequam voluntatem determinat ad agendum, vel onis cum vo- noluntatem ad non agendum, certus esse vult, utrum actio luntate divi- voluntati divinae consormis sit, nec ne. Quamobrem qui na. Deum timet, oblata quacunque occasione agendi sollicite inquirit, utrum actio sit voluntati divinae conformis,
nec ne. . Qui non sollicite inquirit, utrum actis voluntati divinae conveniat, an adversetur, oblata quacunque oecasione agen di, is quoque nondum sollicitus est, ne quid saeiar, quod voluntati sivinae adversatur: id quod per se satis patet. Me tamen vel tacente intelligitur, sollieitam istam inquisitionem tantum locum habere, quando nondum eonstar, utrum actio si voluntati divinae conformis, nec ne. Quodsi enim quis ejus convenientiam eum voluntate divina didicerit, eum occasione agendi oblata meminerit, quod ea- dem cum voluntate divina conveniat, timor filialis sne ulteriore inquistione influit in determinationem voluntatis, ut faciat, quod Deus vult, quia timet Deum. Ast eum solislieitudo, in qua timor Dei eo stit f. IIII. Part. ι. Iurinat. . contineat dissidentiam certitudinis , si qua subfit du-tandi ratio; qui timet Deum scientia, aut notitia, quam habet, non confidit, sed denuo convenientiam actionis cum