장음표시 사용
501쪽
voluntate divina ad examen revoeat, praesertim s iam ex pertus fuerit se in illa dijudicanda a vero aberrasse. s. 323.
Quodnam Quoniam qui Deum timet, oblata quacunque occasione studium ad agendi sollicite inquirit utrum actio ut voluntati divinae
scientiam te- conformis, nec ne 3. 3aa.), hoc vero cognoscitur ex gis naturae lege naturae q. a 84. pari. r. Phil. pract. vlliv. b, ad quam se conferat qui Vandam Deus homines obligat f. a 76. pari. r. Phil. Hall.
Deum timet. univ. I si timens Deum novit ex Doe natura addisci, quanam actiones a Deo sint praecepta, quenam prohibita, quaenam permisso, studium omne ad scientiam legis natura convertit eademque delectatur. Timor Dei accendit cupiditatem scientiae Iuris naturae , ut studium ipsus si pertinax & aere. & quia juris hujus scienotia timentem voti sui compotem reddit, ut certus si actio, nem, cujus patrandae offertur occaso, voluntati divinae non adversari, eam auro argentoque cariorem facit. Dantur equidem adhuc rationes aliae , ut lege naturae delectemur
eandemque caram habeamus I. I9o. , ideoque studium ejus commendant ; sed eaedem cum timore Dei conjungi possunt ae debent. Quodsi objicias dari plurimos, quibus in pretio est timor Dei, scientiam autem juris naturae parum curant, immo contemnunt; ipsa propositio responsionem suppeditat. Nimirum ignorant ex lege naturae addisci, quaenam actiones a Deo praecipiantur, quaenam prohibeantur, quaenam permittantur , & quid se scientia , quid certitudo , quam parit, ae quid Deus velit ut faciamus, vel non faciamus, ex scriptura sacra addiscendum esse, contetendum, ad cujus intellectum non Asiat juris naturae scientia. Non negamus in oraculis divinis contineri praecepta & ptohibitiones divisnas; ast nostrum in Philosophia morali non est ad ea provocare , qui saltem tradimus, qua ex principiis rationis dein monstrari possunt. Falluntur autem, qui sibi Persuadent, selen.
502쪽
seientiam juris naturae nihil conserre ad intellectum scripturae sacrae in iis, quae ad mores pertinent. Probe memini, me adolethentem ex ore Theologi consummatissimi Mumann , Inspectoris Ecclesiarum et scholarum Uratis laviensium tune
temporis hausisse, quod in scriptura saera plus videat philosophua, quam philosophiae ignarus, atque hoc monitum cupiis ditatem discendi philosophiam in me accendisse, qui ab opti.
mis parentibus ad pietatem dc quaevis ossicia erga Deum a teneris unguiculis adductus fueram, ut, quae in scriptura se .cra docentur, intimius perspicerem. Et puto me uno atque altero specimine in Horis subsecivis Marburgensibus asserto hu-ie fidem fecisse. Non capit, nisi expertus, quid valeat in animum hominis,s etiam sciamus, quod credimus Deo. In praeis senti locus non est, ut doceamus, quidnam ad scripturae intellectum conferat philosophia & inprimis rerum moraliatim seientia: tussicit provocare ad explicationes dictorum . scripturae huc spectantium . quibus ea interpretantur conciois natores philosophiae imperiti, quorum unusquisque verbis seripturae tribuit sensum pro sua opinione , aut saepissime prorsus nullum, magno licet apparatu verborum dans sne mente sonum, ut nihil dicam de auctoribus Theologiae mora.
lis atque librorum, quos vocant, asceticorum.
g. 324. Quoniam timen Deum ad scientiam legis naturae stu- Quomodo dium non convertit, eademque delectatur nisi noverit, neglectus convenientiam actionum cum voluntate Dei ex jure na- stius impediturae addiscendam esse cβ. 3 a 3.) , ne scientiam juris natare sit r. negligat, convincendus, aut ad veritatem persuadendus es legem naturae esse etiam legem divinam I. a 77. pari. r. Phil. pro. xniv. , Deum ad eandem servandam hominem obligare g. a 76. pari. r. Hic prassi univ0, nec homini praescribere potuit e te emnaturali contrariam g. a 8 a. pari. I. Hic prassi anima
503쪽
Utile quoque erit, ut, quae de directione actionum huis
manarum juxta voluntatem Dei demonstrantur in parte pri. ma Theologiae naturalis, conferantur cum is, quae de ea. dem demonstrantur in jure naturae: ita enim identitas eorum, quae in Theologia naturali ex voluntate Dei & ia jure naturae ex natura humana deducuntur, in oculos incurret. Praejudicium, quasi scientia juris naturae nihil faei. at ad intellectum scripturae, eademque tuto carere possimus, eradicare non est hujus loci. Videbunt autem acutiores, quomodo refellendum sit, ex iis, quae modo ad propostionem praecedentem not. 323. annotavimus, nimirum a ferendo specimina. quibus usus philosophiae in dictis moralibus scripturae saerae ipso facto evincitur, & ostendendo naevos interpretationum communium ae desectus. Conducit quoque, ut inculcetur rationis autorem esse Deum, qui non minus hominem docet per rationem , quam per revelationem, immo in oraculis suis multa supponit, quae lumine rationis assequi valemus. Dudum haec fuerunt Mgnita a Theologis, qui rationis lumen cum lumine revela. tionis conjunxerunt, δc exemplo est D. Uinutis in Summa
Theologiae, quamvis nostro seculo praeposterum pietatis st dium philosophiam in contemtum adduxerit. g. 3M.
stat Deum timet, labentissime obedit Deo. Etenim qui DNum timet, ejus animum tenet sollicitudo nil quicqua in faciendi, nisii quod voluntati Dei convenit IIII. partir. Jur. nat. & data quacunque occasione agendi sollicite inquirit, utrum actio sit voluntati divinae con rmis, nec ne saa. . Quod si ergo novit . actionem voluntati divinae Convenire, aut repugnare, quo maior fuerit ista sollicitudo, eo quoque lubentius in casu priori eandem committit, in posteriori omittit. Quamobrem cum obedientem se Deo
504쪽
Deo praebeat, qui actionem committit, vel omittit, quia vult, ut committat, vel omittat 3. II 64. pari. 1 Jgr. vat. 3qui Deum timet, lubentissime obedit Deo.
Repugnat utique sollicitum esse , ne quid saeiamus quod voluntati divinae adversatur, & facere . quod eidem repugna. re agnoscimus, consequenter Deum timere ae eidem non obedire g. I lI64. Part. r. Dr. nar. . Qui Deum timet, ei firmissimum propositum est non faciendi nisi quod voluntati divinae convenit, consequenter eidem obediendi. Quamobrem ut actu Obediat, saltem cognoscat opus est. quod actio sit voluntati divinae eonveniens, ae ideo sollicite inquirit in hanc convenientiam f. 3a a. &ubi novit eam ex lege naturae agnosci, ad scientiam ipsius omne studium convertit eademque lege delectatur g. 3α 3. , seuti ehtist anus, qui credit, convenientiam actionum cum voluntate divina ex scriptura saera addisci, in seriptura sacra assiduo versatur de lege divina delectatur. Deum igitur timenti munime molestum accidit obedire Deo, quin potius ubi novit se obedire Deo, ipsa obedientia delectatur: eum enim qui Deum timet, eundem quoque amet U. 3ao. , quamprimum Deum timens agnoscit Deum hoc velle, vel nolle, amor quoque in determinationem voluntatis & noluntatis influit, qui voluptatem, sine qua non concipitur s=. 64 PθM. empir. , in obedientiam diffundit. Quodsi actiones humanas intime perspicere volueris . necesse est, ut omnia, quae in determinationem voluntatis & noluntatis influunt. accurate a se invicem distingvas: inde nimirum est, ut una eademque actio in diversis subjectis diversas admodum in duat formas. Atque hoc maxime observandum, si veritatem eorum, quae in Ethica demonstrantur . in nobis ipsis exoperiri voluerimus, vel etiam de his iudieium ferre ex iis. quorum nobis in nobismet ipsis conscii sumus, ne judiciiscium praecipitemus, dum nobis jam videmur conseeuti, ad quod demum erat nitendum.
505쪽
Quid timor Quoniam qui Deum timet, lubentissime obedit Deo
Illialis confe- 4. 3 a 3.J, timor Dei filialis hominem impellit ad obedientiam rat ad obse Deo debitam, eandemque facilitandientiam. Ostendimus iam alias timorem Dei filialem voluntatem& noluntatem efficere bonam . eci autem solo non perfici utramque, persectae ramen addere constantiam & perpetui ratem, aut, si jam constans & perpetua suerit alia de causa, firmare g. I 41. parti t. Eth. . Nimirum timor filialis Per se non extenditur ultra propositum non iaciendi, nisi quod voluntati divinae eonvenit, consequenter ultra limites voluntatis honae I. Ia I. pari. r. Eth. . Quamobrem ut timens Deum actu obediat, nec saltem putet se obedire Deo, necesse est ut certus se, Deum hoe velle, quod facit, aut nolle, quod non facit. Sine lumine intellectus appetitus& aversatio faciatas caeca est, & in tenebris ambulans ubivis offendit, dum inossenso pede se progredi putata Timor igitur filialis in obedientiam saltem influit per modum causae impulsuae, non vero per modum essicientis, quemadmodumsbi persuadent qui sunt in philosophia hospites Zc alieni. Quoniam vero timor Dei urget obedientiam & inobedientiam exosam reddit, atque hoc ipso constantiam & perpe tuitatem obediendi Deo magis firmat; influxu ipsus obedientiae demitur molestia, sicque obedientia facilitatur, cum in appetitu sensitivo, vel aversatione senstiva nihil insit, quod eidem reluctetur. . 3 a T.
Signum dem Similiter quia Deum timens lubentissime obedit Deo
elevtis tim 3as. , consequenter fieri nequit, ut eidem obedire noris Dei. lit , s quis ognoscit, Deum hoe velle, istud nosse, hoc tamen non obstante hoc facere noa vult, istud non facit, consequenter
506쪽
que non timet. . Habemus itaque signum deficientis timoris Dei. Ex obedientia colligi nequit timor Dei filialis , quia voluntas ad obediendum determinari potest etiam per alias ratione quemadmodum ex superioribus constat. Ast inobedientia eum timore filiali consistere nequit. Nemo autem dici poto est obedire. vel obedire nolle alteri. nis noverit. quid is a se fieri velit, vel nolit. Et requiritur omnino, ut ob dienti, vel obedire nolenti certa si voluntas Dei atque noluntas. Habere animum obediendi nondum ob dientia ipsa est, quae consistit in promptitudine faciendi. quae Deus vult, non faciendi, quae non vult 3. II 64. Pu t. l. Iur. nat. , cumque actis secta supponat judicium verum de convenientia actionis cum voluntate divina so. Part. l. Phil. Pract. - . , Deo nondum obedit, nisi qui actu facit, quod Deus revera vult. & non faeit, quod revera non vult, minime vero qui sbi falso persuadet, D um hoc velle, aut nolle. Equidem haec conveniunt prumis philosophiae principiis ab omni aevo agnitis, nostro tamen seculo non satis inculcari Possunt in quo praepost rum pietatis studium opiniones absurdas & confusaneas in praxin moralem invexit, quae scuti cum istis prineipiis pugnant, ita obedientiae verae Plurimum detrahunt. Quam obrem omni studio annitendum, ut actionibus humanis concilietur sua rectitudo, ne virtus speciem saltem prae se
g. 338. Si timent Deum falsas fovet de convenientia actionis cum vσ- Quandorialantate Dei opiniones; pertinaciter facit quod voluntati divine ad-mor Dei p
versum. Cum enim timens Deum Qllicitus sit, ne quidriat pertis faciat, quod voluntati divinae adversum f. IIII. paria ticiam Deum
507쪽
Jur. ηald; si putat Deum velle ut hoc faciat, quo magis Deum timet, eo minus a proposito hoc faciendi se avoca- .ri patitur,& similiter si putat nolle Deum , ut hoc faciat quo magis Deum timet, eo minus se adduci patitur, ut faciat. Quod si ergo contingat, opinionem ipsius de convenientia actionis cum voluntate divina falsam esse; quo magis Deum timet, eo minus se avocari patitur a prOp sito faciendi, quod tamen Deus ut faciat non vult, aut permoveri , ut faei , quod vult. Quamobrem si timens Deum hilsas foveat de convenientia actionis cum voluntate Dei opiniones, pertinaciter facit quod voluntati dia
vinae adversum. Error, qui nocet timori Dei, vel eonfistit in iure, vel in s cto. ad quod ius applicatur. Quamobrem ne timore Dei
abutamur, uterque error omnio studio vitandus. Quantum noceant timentes Deum ob istiusmodi errores , exemplo eo Tum abunde constat, qui praeposterum pietatis Ruchum e Iunt , intellectus culturam negligentes & rerum moralium scientiam contemnentes. Tanta nimirum deprehenditur e Tum pertinacia, ut in crudelitatem degeneret, dum putant sei facere quod Deo placet. AEquipollet hac in parte timor. Dei bonae voluntati, quam ipsam quoque pertinacem emtit. Timor Dei sejungi non debet a perfecta voluntate, quae exigit selemiam exactam ruris naturae β. 133. pari. a. Eth. , consequemer voluntatis divinae f. 278. pari. DPHI. praes. mmu Quodsi sejungatur, eo ipis a voluntate divina receditur, qua ad legis naturae observantiam Obligamur 3. 276. Part. 3. Phil. Proct. unm. , ideoque earet ea rectis udine, quam habere debet. Sine perfecta voluntate timor Dei nondum perfectus est. sed multiplici labe adhue inficitur, quatenus non usu, vel abusu saculiatum tognoscend in transversum agitur. Qui disserentiam inter voluntatem
bonam & persectam cognitam atque perspectam habet vi
508쪽
eorum, quae de utraque in parte secunda Ethicae demonis stravimus, nihil dissicultatis in hisce offendit. Hinc autem discimus, eur omnium facultatum usus convertendus sit in virtutis studium & exercitium , & cur virtutes omnes sint conjungendae, ne vitiorum labe inquinentur a se invicem sejunctae. Uirtus nulla per se ad alius vitiosos ducit, sed quatenus adhuc defectu laborat, quando non conjungitur cum virtutibus ceteris, sive intellectualibus, sive moralibus, . quarum conjunctionem urget lex naturae. Quamprimum vero adhuc quidpiam deficit, quod lex naturae ad pei sectionem virtutis requirit; periculum est, ne actibus vitiosis inquinetur , & a puritate animi procul adhue abest , qui virtutem eolit in nonnullis adhuc deficientem. Dantur quoque ideo peccata ignorantiae , quae committuntur. dum committens sbi persuadet, se facere, quod legi naturae, seu voluntati divinae conforme est. Ne noceant, qui Deum timere volunt, dum gloriam ejus promovere intendunt; quae hie dicuntur, probe perpendere debent : nihil enim magis nocet, quam praeposterum pietatis studium , quod
plurima dat damna in ipsa Rep. non Deile reparabilia.
β. 3 a 9. Quoniam timor Dei, qui hominem impellere debet De ad obedientiam Deo debitam praestandam I. 3a 6 b, con- studio perti-stquenter ad faciendum, quod voluntati divinae conve-ηaciam istam nil β. II 43. pari. 1. JEr. xat pertinatiam faciendi vin evitandi. Iuniati divinar adversum creat, si falsae foveantur opini nes de convenientia actionum cum voluntate divina 3α8. ; quo quis magis Deum timet, eo magis anniti debet, ut de voluntate Dei certur si, consequenter cum voluntas Dei ex lege naturae agnoscatur g. 278. pari. r. Phil. pra2. iv. , ut scientiam juris natura acquirat 39s. Log. , ad quam
509쪽
Naturaliter certitudo de convenientia actionum eum lege naturae obtineri nequit nisi scientia iuris naturae, hebetioribus vero . qui demonstrationes capere nequeunt, ea
dem persuadenda est ad veritatem, quae his utique perspecta esse debet, qui argumenta suasoria genuina invenire volunt. Christiani, qui ad eam agnoscendam eommendant Sinopturam sacram, fidem substituunt scientiae: non tamen prompterea haec negligenda , sed eum fide copulanda. Connu-hium vero seientia: ae fidei pertinet ad Theologiam moralem.
f. 3 3O. D. paeniteη- Si Deum timens sigηoscit, se vel per ignorantiam, vel per erro ita obfactum rem, vel alia quacraque de cavsa fecisse, quod voluntati ivine a
solantati di-versum; em facti πηitet. Etenim qui sollicitus est ne quiditae adsese committat quod voluntati divinae adversium , is utique id sum igno ti- committere non vult. Quamobrem cum, qui Deum timoris Dei. met, ejus animum teneat sollicitudo nil quicquam faciendi, quod voluntati divinae adversetur q. II 77. pari. r. Junnat. , actionem Voluntati divinae adversam committere non vult, consequenter eandem sibi repraesentat tanquam
malam h l. 9o I. PDcb. empir. . Quodsi ergo agnoscit, se sive per ignorantiam , sive per errorem , sive alia quacumque de causa fecisse, quod voluntati divinae adversum; se male fecisse judicat. Quoniam itaque poenitentia concitatur, si quis judicet, se male fecisse 3. 339. pari. a. Eth.); si Deum timens agnoscit, se vel per ignorantiam, Vel per errorem, vel alia quacunque de causa secisse voluntati divinae ad verissum , eum facti poenitet.
Multae sunt rationes, ob quas etiam qui Deum timet faeein te potest quod voluntati divinae adversum, sue facta fuerint postiva, sue privativa. Sed eas in praesenti receriseri opus non est, tum ab iis non dependeat demonstratio propo.
510쪽
tionis praesentis. Ignorantiae enim & erroris saltem mentio. nem fecimus, ut pateat, in hypothesi non sumi nisi qua possibilia sunt, quemadmodum ex praecedentibus apparet I. 3 a 8. 329. . Nunquam timor Dei adeo persectus est, ut non subinde faeiat homo Deum timens, quod voIuntati ipsius adversum, si vel maxime cum voluntate persecta eundem copulari studeat not. - . 328. . Quamprimum vero actionem a se perpetratam considerat qui Deum timet, atoque agnoscit. se secisse quod voluntati divinar adversatur, eum videat se secisse, quod non facere sibi proposuerat, seu factum proposito suo tam firmo contrarium esse, quineum ejudem poeniteat fieri nequit. Quamobrem si ideo poenitet, quia contrariatur timori Dei; erit in hoc casu poenitentia omnino fgnum timoris Dei. Ut igitur ex poenire nistia colligatur timor Dei, constare debet, quod ideo agentem paeniteat facti, quia Deo displicet. Poenitentia haec
profluit ex amore in Deum, a quo ortum trahit timor filialis gr8. , & amor paenitentiam influxu suo singulari
quodammodo modificat, ut a poenitentia alia de causa mota disserat: quae tamen disserentia rectius sentitur, quam deo seribitur. Reeedit, quod ob diversitatem rationum, eurcontra propositum suum timens Deum fecerit, quod a Deo improbatur, diversae concitentur commotiones animi cum paenitentia in unum consuta. Atque ob hane disserentiam consequuntur alia ex paenitentia Deum timentis, quam ex paenitentia, quae ex alia causa ortum haber. Ad talia animum attendere debet, qui latebras & reeessus in animis hominum cognoscere voluerit, seque ad intimiorem animae cognitionem pervenire , in praxi morali utilitatem certissumam spondentem. Quemadmodum vero fieri potest . ut judicium de actione perpetrara non minus fallat, quam quod de eodem serebatur, cum adhuc esset patranda; poenitentia
quoque orietur, si quis opinetur se secisse, quod voluntati divinae adversatur, seu Deo displicet, etiamsi saltem ipsi videatur,