장음표시 사용
531쪽
Aldor non faciendi, quae Deo improbantur & displicentoae faciendi, quae probantur & placent, robur utique aequi. rit exinde, quod magis improbetur & displiceat, ac pro- hetur & placeat, quemadmodum quilibet in se ipso experitur, si amicum impense amet. Gradui vero cupiditatis &fugae, quae inest ardoris l. II 8. pari. 2. Phil. πώ I. uniυ. , quoad appetitum sensitivum 8c aversationem senstivam, in parte superiori animae respondet constantia voluntatis δc noluntatis I. Io 6 a. para. a. Trio . na0. Dum Deus punit actiones legi naturae adversas , praemiis vero ornat actiones eidem conformes hoc ipso declarat , quam serio velit, ut actiones nostras iuxta legem naturae deter
minemus , & per consequens quantum ipsi probentur dc placeant actiones legi naturae conformes , quantum improben
tur & displiceant eidem dissormes. Poenarum igitur 3c prae miorum consideratio cum faciat, ut intimius perspiciamus, quomodo se habeant actiones nostrae ad judicium Dei r latae, hoc autem judicio nitatur amor Dei. charitas 3c ti mor filialis; quomodo ea influat in amorem, charitatem atque timorem filialem. manifestum est. Paret vero simul, quod diverso prorsus modo in timorem filialem influat poenarum consideratio, quam in timorem servilem. Timore nimirum servili intenditur poenarum evitatio; in timore a tem filiali aversici eorum, quae Deo improbantur, cons de ratione poenarum esse itur maior, ae intenditur, ne offendatur Deus. Diversum ideo prorsus statum animae consideratio poenarum producit in timore servili 3e in timore filiali. Ceterum quamvis poenae divinae urgendae snt adversiis malos , ut a malo desistant; eaedem tamen quoque repraesen tandae sunt bonis, ut malum magis oderint, nec ad actio nes malas se adduci ullo modo patiantur. Et propterea alio prorsus assectu ure nilae sunt poenae divinae adversus malos, alio vero repraesentandae bonis. Contra malos post nae divinae urgendae sunt nori 6 ne animi indignatione; as bonis eaedem repraesentandae non sine amore, ut ipsae iaci
532쪽
ant ad bonitatis divinae uberiorem agnitionem & actionum juxta legem naturae determinationem commendent. Quibus artis oratoriae praecepta cognita & perspecta sunt, hi facile videbunt, quaenam verba in utroque casu de poenis divinis - dicenti conveniant.
3, 347. Qui metv paene commotus actiones externas voluntati divine AE actio me- conformat p poenae obnoxius manet. Qui enim metu poenae tu poenae vo commotus actiones externas voluntati divinae consormat, luntati divi- ejus voluntas corrupta, consequenter mala I. 34 a. , ne consor saltem refrenatui ab actu externo, in quem propendet mala a poecla l. 39 a. pari. a. Eth. , & noluntas mala ab actu externo nega- liberet. tivo, seu positivi omissione, quem nauseat β. I96 n. 2. Eth. . Enimvero lex naturae urget obedientiam Deo praestandam g. 136S. pari. 1, Jur. nat. , consequenter ut voluntatem n stram Deo demus sq. 379. , ideoque actio legi naturae nondum convenit, si actio saltem externa eidem consormetur, consequenter cum eidem adhuc contrarictur, in actionem vero eidem contrariam poena statuta sit, qui metu poenae commotus actiones externas voluntati divinae consormat, poenae obnoxius manet.
Ostendi etiam potest hoc modo. Qui metu poenae facit, quod Deus vult, & non facit, quod non vult, Deo se nondum osedientem praebet g. aor.). Enimvero vult Deus, ut ipsi obediamus I. I 366. pari. I. Iur. vat. . Quamobrem cum poenas statuerit in eos, qui ipsi non obediunt g. Io78. pari. r. Theol. nat. ; qui metu poenae comis motus actiones externas voluntati divinae consormat, poenae obnoxius manet.
533쪽
Poterat idem multis adhuc modis aliis demonstra I, quem. admodum faeile intelligit , qui intime perspexit actionum
rectitudinem, ad quam nos obligat lex naturae g. 189. pari. l. Phil. prassi urim. , 8c quae non fert, ut actiones internae ab externa ullo modo dissentiant g. 79. para. t. nil. Fram ιν. . Lex naturae nos obligat ad consentientem usum omnium facultatum g. ao . pari. r. Jur. nat. & ad vitandum quemlibet dissensum usus earundem , aos. Para. r. Furinat. . Ipsa igitur obligatio naturalis nobis intinuat, nousaltem refrenandam esse voluntatem & noluntatem malam, ne in actus externos prorumpat, sed eandem bonam atque perfectam esse debere , ut lubenter & cum gaudio faciamu , quod honum est , quod vero malum est facere nolimus. Actiones bonae procedere debent ex charitate. ut commit tacitur, quia Deo placent, ideoque nondum legi naturae, ad quam observandam nos obligat Deus 3. 276. Pan. r. Hic pesct. univ. , conveniunt. quamdiu voluntas in comtrarium propendet. Quamdiu vero actio legi naturae non
convenit, reatus quoque non tollitur. Propter universalem nexum legum naturalium non uno modo pater, cur metu pae nae extorta actio non liberet a poena ia transgressionem legis naturae decreta.
An timor Quoniam poenae obnoxius manet, qui actiones saltems nullis su externas voluntati divinae conformat β. 347.9 , timor aueiat ad poe- tem servilis est, si quis saltem metu poenae adigitur ad fanam evitaM ciendum, quod Deus Vult, aut ad non faciendum, quoddam. non Vult I. III 8. pari. r. Isin nati I timor Iervilis non suis,
cit, ut poena divina mitetur. Qui sibi persuadent, se poenam divinam evitare posse,
modo actionem externam voluntati divinae eonforment,
quo ducit timor servilis, plurimum falluntur, obligationem pota Disitirco by Gorale
534쪽
positi Wam humanam eum divina confundentes. Deus, qui interiora animi scrutatur, animi quoque puritatem requirit 3. 6o . pari. a. Eth. , eumque eas a mens sit casta quo. que mente coli vult. Αst in civitate tantummodo respiciuntur actus externi, & ad hos committendos, vel omittendos superior obligat subditos, cum id ad finem civitatis o tinendum sussiciat. Quamobrem si poenam statuit in transgressores legum, poenam evitat, qui actionem externam committit . quae praecipitur , R eam omittit, quae prohi-hetur ; ast non licet a legislatore homine argumentari ad legislatorem Deum, qui non modo actus externos praecupit ac prohibet, verum etiam internos potissimum praeceptis ae prohibitionibus suis respicit, quos externi veluti sua sponte comitantur. Equidem cum homines consueverint
de obligatione divina statuere ex humana , nihil sere frequentius est, quam ut sibi persuadeant, se poenae divinae
non esse reos, si Deum timeant timore servili, hic tamen error tolerandus non est, sed omni potius animi contentione annitendum, ut ex illorum animis funditus evellatur.
cin eratioηe poenarum N pinniorum disinorum homisti ολ De obligat ligantur ad semandam legem natura, quatenus insuit in timorem one divina Dei stialem, amorem V charitatem ; metu autem poenarum detese positiva. rentur, ne noceant, sti S aliis. Etenim cum lex naturae urgeat actionum rectitudinem c . a 89. pari. r. Phil. prast. vnis.
di puritatem animi g. 6o4. parti a. Eth. I actio autem recta non sit, quae metu poenarum extorquetur, vel spe praemii tantummodo elicitur l. 349. pari. 1. Phil. praritiam. , nec puritatem animi possideat, qui metu poenae actionem lege naturae praeceptam committit, prohibitam vero Omittit I. 63 I. pari. a. Eth. , vel etiam spe lucri s 6 I a. pa r. a. Eib. ι metu poenarum di spe praemiorum ad obsera
535쪽
observantiam legis naturae homo obligari nequit. Enimvero quoniam poenarum & praemiorum consideratio influit in timorem Dei filialem , amorem atque charitatem 3. 3 46. 3, timor autem Dei filialis g. 3379. pari. r. Junnat. & amor β. I a. pari. r.Jur. nat. , ac per consequens charitas lege naturali praecipitur . a 43.), & timor filialis hominem impellit ad obedientiam Deo debitam L .sa 6. , consequenter ad actiones suas voluntati divinae conis formandas g. 3I64. pari. r. Jur. nat. , ideoque ad legem naturae servandam a T8. pari. 1. Phil. pract. Eniv. . &amor Dei, cum quo indivulso nexu cohaeret charitas, quae & ipsa obedientiam continet f. a 43. , ad obedientiam Deo praestandam nos incitat I. a 38. ; considerati ne poenarum & praemiorum divinorum homines obligantur ad servandam legem naturae, quatenus ea influit in timorem Dei filialem, amorem & charitatem. Quod erat
Metu poenarum voluntas corrupta, ideoque mala 3. a 42. relaenatur ab actu externo in quem propendet l. 29 a. pari. a. Eth. . Quamobrem cum actu externo homo saltem nocere possit aliis, noceat vero etiam sibi ; metu poenarum divinarum homines deterrentur, ne noceant sibi di aliis. Quod erat alterum.
Obligatio positiva aliter introduci nequit, quam sanctione poenali & praemiorum promissione g. 3o I. para. i. PBLWact. uniυ. . Quamobrem cum uctionem saltem externam voluntati divinae conformet, qui metu poenarum f. ao8. vel spe praemii facit quod Deus vult ν. aio. ; sanctio pt natis & promisso praemiorum non videtur apta ad introduoeendam obligationem positivam servandi legem naturae. Quo niam itaque ostendimus dari obligationem positivam divinam servandi
536쪽
servandi legem naturae f. 3I8. pari. r. Phri. Pra I. univ. , quatenus scilicet poenae divinae positivae sunt f. 3o9. Part. r. PHL pract. univ.); ideo necesse erat . ut demonstraretur, quomodo poenarum sanctio & praemiorum promissio hominem obligare possit ad legem naturae servandam. ne quis obligationem positivam tanquam sapientiae divinae adversam f. 6as. pari. I. TMOL nat. rejiciat. Distinximus in superioribus o temperantia ab obedientia not. I. IOZ. er6. all. . Illa metu poenae & spe praemiorum concitatur; haec ex amore Dei
I. 238. S timore filiali fluit f. 326. . Obedientia vero
legi naturae demum convenit I. Ii 67. Part. r. Jur. nat. , quae exigit, ut omnes nostras actiones spectemus tanquam
ossicium Deo debitum g. 373. Enimvero quamvis metu poenae, vel spe praemii qui facit, quod Deus vult, & non
facit, quod non vult, eidem se nondum obedientem praebeat I. stor.), licet obtemperet; tenendum tamen est, obtemperantem facilius ad obedientiam adduci, quam si meis tu poenae vel spe praemii ad obtemperantiam nondum fuerit adductus I. ao9. a It . . Atque hoc modo obligatio divina positiva maxime convenit sapientiae divinae, quia naturaehumanae accommodata, ut per gradus procedatur ad obedientiam, per sal. tum non obtinendam. Eodem sane modo procedendum informandis moribus puerorum, quemadmodum jam insinua. vimus L I9. G seqq. dc . I 37. Parδ. a. Eth. . suo autem Ioeo expressius docebimus. Ceterum ex obligatione postiva divina elueescit bonitas divina, non solum quatenus ducit ad custodiam legis naturae , unieum selieitatis medium 398. ναι. l. Phil. PracI. unis. , verum etiam quatenus sola obtemperantia aliorum consulit aliis, ne scilicet noeeant.
Notandum quoque hie est, quod supra de influxu praemii licito in obedientiam ostendimus I. a Ia. O Ieqq. . Quae hie de obligatione divina positiva demonstrantur, probet per pendenda sunt, ut recte de eadem sentiamus, eum nihil
537쪽
frequentius si, quam ut de obligatione divina iudicium fiat ex humana not. f. 384. , sicque incidamus in anthropomor phismum subtilem I. s8 o. para. l. Theol. I. , ex quo
nascuntur contradictiones, quamvis non observandae nisi ab iis, qui in systemate veri nominis versati sunt. Produnt enim demonstrationes contradictiones alias latentes & ablepsiam tollunt.
g. 3 SO. De impedi- es quis obligationem divinam positivam in dabiam vocat, mento obli- quia mala , bona ph sica vi nexus rerum non minus eveniant gationis di malit hominibus, quam bonis; et ostendendum est, es mala, qsia vias posit, eveniunt bonis, poena esst nequeant, esse tamen adhuc motiva acti va tollendo. onum committendarum , omittendarum, S remedia adversus m Ia moralia, , quamvis bona, quae hominibus malis eveniunt, praemia esse nequeant, esse tamen adhuc motiva actionum tam μή tendarum S omittendarum , viam sternere ad malum majus, seu
poenam majorem. Quodsi enim quis obligationem divinam positivam in dubium vocat, quia mala & bona physicavi nexus rerum non minus eveniunt hominibus malis, quam honis; is sibi persuadet, si Deus in poenam inferre velit mala physica, ab iis immunes esse debere, qui actiones suas voluntati divinar pro virili consormare student, cum
ultra id, quod ab ipsis fieri potest, obligari nequeant ἔ.
aO9. pari. I. Phil. prast. ann& ex adverso si Deus prae miis invitare velit homines ad legem naturae servandam, bona physica non esse conferenda nisi illis, qui legem naturae tranSgrediuntur, nec actiones suas ad voluntatem di vinam componere volunt: neque enim poena peccati assici potest, qui non peccavit, nec eadem poena, qui minus peccavit, neque ex adverso praemium obedientiae deis
ferri potest inobedientibus, multo minus ae ori praemio de
538쪽
Timore Dei. torari qui inobediens est, quam qui pro virili Deo se
obedientem praebet. Quodsi ergo obligationem positivam, quae tota nititur malis physicis vi nexus rerum hominibus pravis a Deo immittendis, di bonis physicis vi ejusdem hominibus probis a Deo conserendis, agnoscere debet, necesse est ut persuasissimus sit, dari rationes singulares, cur Deus
etiam bonis immittat mala, quamvis non eo fine, ut puniantur, & ex adverso malis benefaciat, quamvis hona in ipsos collata non sint praemia virtutis. Mala, quae eveniunt bonis,& vicissim bona quae eveniunt malis posse praebere motiva actionum legi naturae convenientium, demonstravimus β.
tatis sit convincendus. Mala physica esse remedia; quatenus cupiditatem male agendi supprimunt, occasionem male agendi auserunt, propositum bene agendi firmant, occasionem bene agendi suppeditant, alias jam annotavimus
sternere ad malum majus, ut poena tardior sit tanto gravior, sicuti ex adverso mala quoque sternunt viam ad bona majora Obtinenda, experimur indies, nec posterius sequi posse nisi praecedat prius, ex universali rerum nexu intelligitur ἔ- 83. Oμοι). Quoniam vero veritatum harum omnium optime convincimur, si ea in nobis ipsis experimur q. a Ta. pari. a. Hil. prast. univ. ἱ quilibet ad actiones suas & facta sua animum attendere tenetur. Cum igitur hac ratione plenissime convincatur , dari rationes sapientiae & honitati divinae convenientes , ob quas vinexus rerum eveniant bonis mala, malis vero bona; pr pterea obligationem divinam positivam experientia non minus comprobatam non amplius in dubium vocabit.
Consultum quoque erit, ut ea perpendantur, quae de malo physico e nexu rerum resultant , passim demonstrao Uuu a vimus
539쪽
vimus in parte prima Theologiae naturalis. In primis autem considerandum est, bona & mala Physica plurima talia esse, ut fieri non passit, quin eorum participes fiant tam ho-ni, quam mali r id tamen minime sapientiae divinae ae bonitati repugnat, cum omnia dirigantur ad finem sapientiae dis
vinae convenientem tam respectu bonorum, quam malorum,
quemadmodum ex demonstratione propositionis praesentis intelligitur, 3c respectu tam bonorum, quam malorum non intendatur , rusi eorum felicitas, ad quam tendit custodia legis naturalis I. 396. para. r. Phil. prac . unis. . Nec minus expendendus est modus, quo contingentia in hoc mundo ad actum perducuntur, ita ut omnia praecedentia i fluant in determinationem actus sequentium t g. 89. Coμοι, Inde nimirum elarissime perspicitur. te bonorum non potuisse fieri eompotem, nisi certa mala expertus fuisses, nee improbos in mala incidere potuisse , n si ante certis bonis eumulati fuissent. Singula autem s satis acturate timemur, ubi vis deprehendemus vestigia sapientiae ae bonitatis, qua Deus gubernat hoc universum c . 9O2. 9 3. pari. I. Theol. nat. . Atque hoc modo intelligemus, paenis ae praemiis positivis in hoe mundo non esse locum, nisi quoque su inde bonis eveniant mala & vicissim malis bona.
. 3 s . Soenrdia Socordiam appellare lubet privationem timoris Dei tam
quid sit. filialis, quam sei vilis.
Soeora diei solet, qui negligens est in eonsulendo flet prospieiendo, quid opus sit facto. Unde Disatti ἰ segnities, inquit, est ad agendum, socordia ad considerandum. Nullum igitur vocabulum aptius reperire potuimus ad e primendum timori Dei privative oppositum.
540쪽
Quoniam socordia est privatio timoris Dei . 333. , iusti privatio autem est desectus alicujus realitatis, quae esse O M si s poterat q. a 73. Ontol& timor Dei nequit esse, nisi ςora
noris dari Deum IIII. Ir78. pari. r. Jur. nat. ; Dcor dia supponit existentiam Dei notam esse. Quamobrein qui in rat dari Deum, nec ullam ejus notionem habet, quamvis care at timore Dei, socors non est. Patet itaque, non omnem carentiam timoris Dei se socordiam.
Sinenses veteres ignorarunt dari Deum, nee ullam eius notionem habuerunt. λst in eorum libris elasseis nullum quoque vestigium timoris Dei occurrit, quamvis rigorem legis naturae perspexerint & rectitudinem actionum atque puritatem eordis maxime urserint. Socordia igitur ipsis tri. hui nequit.
Cum socordia supponat, existentiam Dei esse notam Mathegor l. 3 sa. , atheus vero neget esse Deum l. III. pari. a. Acori, eοἱ nat.), ideoque Deum esse nullum putat; quamvis careat timore Dei tam filiali, quam servili, carentia tamen tumoris socordia dici nequit, adeoque atheus socors non est.
Atheus vi hypotheseos impiae abiicit timorem Dei, nee fieri potest, ut Deum timeat, quem nullum esse putat.
3. 3 sq. Quia socordia supponit existentiam Dei esse notam Ala Des t l. 3sa. , deista vero concedit dari Deum, mundi hujus Deor autorem , sed sibi tantummodo persiuadet ipsum res humanas non curare . Ia9. pari. a. neol. nac , ideoqueu u u a timo