장음표시 사용
221쪽
Ex Ninae inglectione, medicamenta non esse prae scribenda, uis me icu. apud aegros praesens, reliqua gna, quae ad morborum cognitiqnem lyectent, prius
H i L. Quod medicus ex inspecto lotio medicamenta praescribere non debeat, facise ex iis, quae cap. . libri primi diximus, Brute intelliges, in quo abunde demonstrauimus , quam incerta sint urinarum iudicia,quibus nec fides sit adhibenda, cum nee omnes morbi ex iisdem praeuideri possint, vi cap. 1. eiusdem libri abunde quoque docuerimus, quod urinae iudicium non sit sussiciens ad uniuersam consid rationem de morbis. Non minus & haec ex secundo Iibro manifesta apparent, cum varias causas, quae iudicium urinae impedire solent,potissim dira cap. I.& r.enucleaverimus, quod optimi quoque medici in inspiciendis lotiis deciperentur: Quae, inquam, omnia si adhuc memoriae tuae instulpta sunt,non dissicile erit, ea quae nunc prae manibus tractanda suscepi- raus, intelligere: scilicet non esse medicamenta aegr tis praescribenda quamuis quis in aedibus suis, non Uri, aegrotantiu urinas inspexerit in nisi prius & ipsos viderit & coram contrectauerit,omniaque diligenter perserutatus fuerit,quae curandi ratione demonstret, modum quasi digito indicent, quibus remediis cia utetur, pr serti m cum urinarum iudicia ut Punc setis audivisti) fallant. Temerarium enim est dc valde periculosum, statim quasi casii aut fortuita pharmaca aegrotis propinare, Vel quaruis medica
menta vel remedia aegris obtrudere, aut venam sec.
e. vel aliud quodlibet remediu praescribere morbo
222쪽
non cognito, nec viribus satis exploratis, quas urina nequaquam ita nec omnes morbos indicare possi ut longa oratione ostensium est. Quibus modis igitur defendes tuos vromantes vel alios quQscumque, qui
urinae confidentes omnia ex tumultu aeunt crer a nec
viso,aut eius morbo inuestigato nec morbi causa probe cognita, neque temperatura, nec aetate, scaeu, nec victus ratione, neq. morbi temporibus,consideratis,
sermulas suas quas quidem meminiter didicerint vulgo receptas vocant) pallim in omnibus morbis&sine deleti, urina tantum inspecta praetcribunt:
non aliter quam Notari j certis verborum conceptionibus, in conficiendis publicis instrumentis tutatur: quibus tamen si rem penitius introspexeris o Brute, plures enecatos forsitan quam curatos deprehendes.
BKvr. Q omodo hoc deprehenderςm , cum & viderim, uti prius dixi, aliquos ex sola loti j inspectione medicamenta praescripsisse, & Ab iis deinde curatos Dissi & ideo hanc diuinationem ex viii publico non esse tollendam arbitror. Evc. Eo quod ars medicaa recto vise digrediatur ob vulgare urinae scrutinium, huius disputationis no poenitet,cum plebei j homines sint admonendi, ne in illa falsa persuasione sempermaneant, quasi urinae consideratione abun id medicus instructus, aegrum ut videat illi non sit necesse. propterea id no urgemus nostri causa ac nostro com modo, ut heri obiecisti, quod aegrotos inuisamus potius , quam eorum lotia spectemus. BRvT. Si non in commodum vestrum id fiat, cur adeo visitationes vrgetis3 PHi L. Deliras Brute: an putas bonos medi- cos tantopere. vili lucello inhiare .ut magis pecuniae studeant quaerendae,quam aegrotantium salutiὶ Num existim s omnem curam tranquillioris animi pos at
223쪽
iecisse, undecumque lucru venentur, quo quo modo pisui ei corradant, idque in aegrotantium dispendium Absit. ' se aliud enim eis suadet sanior mens. Quin e diuerso, quotidie exemplis docemur, perditos istos nugigeru-s υμ μ , 'μὴ les mactis compendia ex urinis sectari, quam sanit - ωi-. tem aegrotantium: imo nihil penti habet, proximum suum medicamentis inoportune adhibitis occidere. At profecto succurrendum magis erat miseriae hu- manae, tot & tam variis periculis expositae, tot morborum generibus obnoxiae, ut abunde satis calamitatis futurum sit, etiamsi ipsi desinant, miseris mortalibus praematuram mortem accersere. Non enim imperitiori plebeculae haec adeo imput ada sunt, ut quae impossuras non capiat: & ideo necessarium est rudiores instruere, quamuis dissicile futurum sciamus, ob persuasionem quam habent de vroscopis, quod quaevis ex urina diuinari possint. Quod tamen impetum & gelum boni medici nequaquam remorari
debet cum hoc nostrae prosessionis sit) ne quid ad
salutem desit aegrotantibus, palam facere, quamuis verendum ne stupidi eodem deuoluantur more suis, quae ad volutabrum, ut in prouerbio,coeni reuertitur. Nullo modo eos calamo acriter perstringimus nostri causa, neque ex invidia; eb quod eiusdem artis nobiscum homines sunt, cum figulus, ut vulgare habet prouerbium,figulo inuideat. Hoc inquam nullus sinceri pectoris homo putabit. Nulli enim derogamus,
nulli artem inuidemus: imo optamus, ut multos medicos percelebres ad se vocent, ut eo commodius curentur cum hoc certo sciamus in rom aegri sore,& ad eius sanitatem recuperandam conducere. Quod imposiores alios vromantes corripimus & eos acerbiusisyle tractare videmur, id neque ex ii uidia, neque
224쪽
LIBER T E n T I v s. 197 cx aemulatione aut rancore contingit,im dex proxim.
zelo, quem ita miserὶ hisce oculis videmus decipi ac perditum iri. An non mali corripiendi sunt 3 an non Mui imperitiam & imposturam explodere licetZ Nunquid lolium ex optimo frumento seligendum estὶ An bonos & simplices a fraudibus sycophantarum speciosis
praeseruare, indecorum est Z Iudex enim, qui causas discernit, malos quidem punit,ut bonos tueatur; non ex inuidia hoc facit, sed ex amore proximi, ne innocentes, viduae, ac pupillae laedantur, opprimenturiae. Pater filium non alio nomine castigat,quam ne quid mali perpetret, ut cum adoleverit idem & probus esse
possit. Si filij tibi sunt erudi illos, inquit Ecclesiasticus,&curua illos a pueritia eorti.Numquid& hccinuidia videbitur esse, si ignorantes instruamus3 si astutias, fraudes imperitorum medicorum palam faciamus,ut rerum imperitus & minus circumsipectus horum subdolas & occultas imposturas sugere possitr& si qui sint, qui a via recta in arte medica, in semitas declinant prauas eos in ordinem redigamus3 Perperim ille agit qui caeco obicem aut scrupulu obiicit, quo facili sis offendatur. Quare cum errata & erro res in, medicinam irrepsisse cognoscamus, si ea ipsa
non corrigamus, nonne nostram professionem vid bimur prophanasse, cum eam tueri debeamus contra eos, qui errores in artem tam diuinam & praeclaram inuehant' quam nemo sibi arrogabit nisi ad unguem quoque exploratam habeat. Et ita ab vrosco- .pis licet magni fiant, plus emolumenti nobis accedit, ut dictum est prius, quam si abessent , dum prius ex inspectione lolij mal E praescripserunt medicamenta, vel etiam ad aegrum in principio vocati,optima qua que euerterunt,uel quidam ex illis, dum res non si
225쪽
i 8 DE INCERTO URIN. iv D. sedit, aegris semimortuis relictis, aufugerunt, pretectipue, si praedam quam ambiebant, prius quoquca stulissent: Dum S alij dimittantur, antequam clam sese' abducant, cum aegri ab ipsis magis laeduntur, qu am iuuantur. Iam quoque nrora quamum iiis leui, aut quod agyrtae morbum non recte curent, in dies aegri magis magi que in deteriorem statum dilabuntur, ut tandem inuiti nos cogantur vocare. Si illud autem ab initio siccissent, minori molestia δ minori precio antequam morbus inualuisset,eos curassemus. Cum vero iam multo dii scilius curentur & longiore tempore in curando opus sit, ideo ob dissicultatem, tum frequentes ut vocant) vilitationes, pluS nummorum,non immerito nobis accedit. Multum enim' i terest Cornelio Celso teste J ab initio perperam - quis vel recth curatus sit. Unde etiam sit,ut plurimos aegrosiab Empiricis vel uroscopis, vel medicas iris
male curatos, tandem acciti recte cuiauerimus, tum
eos quos reliquissent, vel qui ex acribus medicamentis in dysenteriam incidissent, vel perperam secti nem vera adhibuissent,aut aliud praeter rationem secissent , unde febres & alia maligna symptomata oboriebantur, quiae in principio non aderant: quibus si ab initio adsuillemus minori negotio & sumptu quoque minori tum periculo,eos curassemus. Quare&hoc certo ausim assirmare, plus lucri ope ex arte medica mihi accessisse ab aegris& valetudinariis,quos alij ante me perperam & male curationem institui L. sent, quam ab his, quibus ab ipso morbi initio praesens adfueram. Id & reliqui medici omnes , qui in hac nostra regione in qua plus silet tribuitur circulatoribus de medicastris, praxim exercent, mecum sentient, i& in nostram sententiam pedibus sui dicitur
226쪽
LIBER TERTIUS. r Dibrint. Propterea neque ex re nostra est, neque ex hoc plus emolumenti expectamus, eo quod θcophantas & errones medicos, tum uroscopos in ordinem redigere velimus, atque eos corripiamus & ex
optimorum choro depellere studeamus, ut & praximmedicam iis interdicere videamur, cum hi ipsi uromantes multum commodi nobis adhuc aciferant, quae si diligeter perperideres o Brute, eade nobiscum facile sentires. Eu L. Modo mentem hic adhibere Vellet: Si ea sententia vcra est, bonum quo communius,eb melius, facile & huic sententiae acquiesceret,&intelligeret qubd omnibus ex aequo prodesse velis, quod magis utilitati reipublicae studeas, quam proprio tuo commodomam & malum quo communius, omnium recte de rebus iudicantium sententia, eo quoque peius est : Cum enim artis medicinae opem desiderent omnes, si sycophantae & homines ignaui ac imperiti eam exercuerint, non unum iuuabunt,sed infinitos laedent. BRvT. Attamen multi ex vestris dogmaticis medicis ab hac urinae diuinatione non desistunt,& medicamenta leuia si non iuuent, tamen Obesse non possunt, ut antea diximus, praescribunt. Eu L. Sicuti tuos Empiricos,ita nec hos laudare pos sum, qui ne si nihil praecipiant, videantur rem igno rare, ut interim quoque habeant quo spem foveant aegrotis,talia praescribunt: quod sane aded absurdum est, ut si quis nauem in maxima tempestate vento
committeret.Non enim aut reducendae aut seruandae sanitatis notitia ex urina prouenit, quanquam forte
alterationem caloris indicet. Etenim si ita secum manimo cogitant. si urinis eras remittamus,ad Empiricos ibunt vel alios medicos, qui nobis bolum ex faucibus praeripient: quare perinde est a quibus impo N nantur;
227쪽
nataturitam enim nobis suave est,quam aliis lucrum Hac etiam de causa potius admonere deberent, nca satis esse ita urinam tantum vidisse, sed opus esse ut aegros mulsant: hoc dogmaticorum est,a quibus aliena esst fallacia . ratione eos dispiceie decet, ut quaecumque rationis praestantiam obscurent,eiusdem virtute illucescant. Huic si auscultare velint, non solum, urina hanc diuinationem, sed & quam plures errores
α- condemnabunt. Nemo enim melius morbo occurret, quam cui malum penitius cognitum est: quod numquam futurum est, quin prius omnia medicus praesens apud aegrum obseruauerit, & ea quae lateant inqui inierit:qui enim morbum suum aperire nolunt, praestat tales ut stupidos a se abigere, nec quicquam consili j dare, ne simul aesrotum ad emigrationem ex hac vita minime compositum perdat, & animae suae periculum subeat. PHi L. Recte dicis Euloge. illorum est medicum accersere: nostrum autem & morbum cognoscere, & recta cosilia dare, & aegrum ad sanitatem, si fieri posset, reducere. Si alitem sua culpa non satis tempestiue medicum vocent vel tenaces aut ignaui homines, se ipsos incussent, nequaquam vero medicum paratissimum, qui nemini suam ope in nC-8at. Fac medicum adesse: non satis est quod sito o Liicio fungatur, verum & aeger & astantes, ut diuinis simus Hippocrates nos docuit, tum etiam exteriora quae curationem impedire possitiat, quae nec ipsia urina indicabit. Pessime itaque faciunt qui ex sola urinae diuinatione incircumspecte medicamenta praescribunt. quod exemplis etiam prius demonstratum est in phrenitide,si urina alba ac tenuis spectetur,& medicus non visio aegro calida praescribat medicamenta, nonne aegrum perdet Z Si vomitus adsit biliosius,&morbus
228쪽
morbus calidus bile ad vias urinae no transeunte,vrina apparente cruda & indigesta, nonne medicus si calida propinabit,aegrum in maximu vitae periculum trahetὶ Eodem modo ii aeger hydrope affectus, urina rubra existente ob iecoris imbecillitatem , lotium ad medicum miserit, & is venae sectionem praescribat, nonne repentὰ aegrum interficiet ξ saiah quidem. Ahuius erroris si libet vivum exemptu referam. BRVT. Vt vires se habeat,placet illud a te audire. IL.Cum Pithueris in Gallia praxi exercerem, inter caeteros
tunc quos prope ciuitate aegrotantes curandos fulceperam, oblata est mihi cuiusdam sacerdotis urina, 'μὴ qui iam dudum viribus plane exhaustis decubuerat:
erat autem urina admodum rubea & crassa,vi suspicarer homine febre vehementissima,tum acutissima laborare, quae ex nimio calore, sanguinisque ebulliatione originem traxisset. Quam ob rem ex famulo, qui urina deferebat, diligenter percontatus sum, Anis,cuius lotium famulus attulerat,iam diu aegrotasset3 respondit eum per tres continuos menses iam lecto decubuisse. Quod cum audiuissem, non potui non mirari urinae speciem eiusque formam: eaque de causa rursus ab eo quaerere coepi, Nihil ne iub dextro hypochondrio doloris aut ponderis sentiretὶ ad quod famul' annuebat. Interrogaui denuo, An aluus solito laxior esset,aut intumesceret, pedet ne tumidi forent' Referebat famulus sanguinolenta plurima cum excernere,ventrem plane gracilem, corpus aridum, ne
que pedes tumentes illi esse. His intellectis,dixi consillissimum mihi videri, ut prius hominem inuise- rem,quam de pharmacis praescribendis deliberarem, ne si fallacissimis lotij iudiciis confisiis,venam aperiri aegro iussissem, praesentissimum exitium inueherem.
229쪽
Famulus libenter se illi hoc renuntiaturum assirma abat; verum non audere se me coram adducere, quod
hoc ab hero iniunctum ipsi non esset. Eo postero die
reuerse, ad aegrum accitus, equum ascendo una cum
famulo meo: addit famulus sacerdotis se comitem Cium tandem quo destinabamus peruentum esset offendi sacerdotem, ut cui mors penξ in primoribus labris esset. Erat enim facies et,qualem Hippocrates in praedictionibus describit: scilicet nares aculae, pr milesia, lapsa tempora, oculi concaui, cum quibus & sangui- 'rate de ri- nolenta in modum loturae carnis deiiciebat: quae potissimum solent euenire in alui profluuiis ob iocin ris imbecillitatem. Erat autem & pulsus eius exiguus, languidus & mediocriter citatus, qualis serὶ phthisi- corum aut hecticorum. Quaesitui ex eo quam diu hoc morbo laborasset,& quod habuisset initium. Narrabat inter caetera, se in principio usium fuisse consilio
circulatoris cuiusdam qui infinitis medicamentis nescio quibus corpusculum eius misere attriuerat; asserens cum morbo Neopolitano aut Gallico affectum esse. Hic enim admodum diu me curare conatus est, . iis potissimum pharmacis, quae ventre maxime conturbant : unde hic tandem fluxus mihi subortus est, nec adhuc hunc a curatione remoui, quamuis alui
fluxum confecerit: qui duobus adhinc mensibus in hunc usque diem perpetuus mihi fuit: Et quantum re ipsa experior,miserabiliter magisq. indies amigor, viribusq. destituor: ita ut eundem in animo habeam derelinquere. Caeterum signa quae in morbo Neapolitano accidere solent, nulla inueniebam,& quantum
ex relatione aegri coniicere poteram, nunquam adsuerant. Dum internos ita colloqueremur,circum ra
neus stiperuenit, lupus quod aiunt) in fabula. Erat
230쪽
autem,q rod ad artificium eius attinet,pistor. hic elato animo non aliter quam Thraso quispiam aegrum ob- iurgabat, seque aegre ferre dicebat, quod me vocasset: causa statis vehemens ad obiurgandunt Pamphilumi & addebat insignis iactator, qudd praeter eum nullus esset qui aegrotum curare posset. Nescio quae non sesquipedalia verba proferret impostor, ut solet hoc genus pernitiosum iactatorum. Iam enim calis culo obnoxium esse aegrotum dicebat, quem sanctEt deierabat ouo non minorem esse, seque paratum esse
capitis suppliciu subire ni res ita se haberet. Iam verbluem veneream incusabat, ac alia vociferabatur, quae
ne relatu quidem digna existimo. Quamobrem
com animaduerterem nihil me essicere acetbiore increpatione posse, maxime apud eum , cui nec mens neque ulla rationis mica erat,blande hominem compellabam. Quid, inquam, bone vir, non vltro huc veni, sed acccrsitus, & quantum ego intelligo,aegrotus hic tuus presentissimo remedio opus habet: pr inde ea quae paulatim fluxum cohibeant, inprimis illi necessaria puto, alioqui breui euenturum, ut viribus exhaustis percat. Signa quae luem Gallicam ostendant,vel calculum indicetit,nulia in eo inuenio. Haec me loquente, subito Empiricus admodum stomachabundus & animo valde irato, prorumpit seras,&me apud aegrotum istum relinquit. Cui vero victus rationem & remedia quae mihi videbantur necessaria postquam praescripsissem, domum redij. Tertio autem die ad me rursum redit famulus,ex quo intelligebamus aegrum paulo melius habere, qua de civi a imperaui, ut iisdem rein edi s uteretur, quae antea a me praeseripta erant. Verum hic nostro consilio ne tunc satis confidens,alteri quoque medico urinam in